Кіріспе

Химиялық қосылыс

| Дәрі туралы ақпарат |
|---|
| Расталған өрістер = өзгертілді |
| расталған редакция нөмірі = 477162668 |
| сурет = Suxamethonium chloride 2D skeletal.svg |
| суреттің сипаттамасы = |
| сурет2 = Suxamethonium chloride ball and stick.png |
| сурет2 сипаттамасы = |

| айтылуы = ,/s//ʌ//k//s//ᵻ//n//ᵻ//l/'/k//oʊ//l//iː//n/ |
| саудалық атауы = Quelicin, Anectine, басқалары |
| Drugs.com = |
| DailyMedID = Succinylcholine |
| жүктілік (AU) = A |
| қолдану жолдары = Көктамырға, бұлшық етке |
| ATC префиксі = M03 |
| ATC суффиксі = AB01 |
| ATC қосымшасы = |

| заңды мәртебе (AU) = S4 |
| заңды мәртебе (CA) = Тек рецепт бойынша |
| заңды мәртебе (CA) түсіндірмесі = |
| заңды мәртебе (UK) = POM |
| заңды мәртебе (US) = Тек рецепт бойынша |
| заңды мәртебе (US) түсіндірмесі = Жалпы анестезияның бөлігі ретінде қысқа мерзімді параличты тудыратын дәрі. Ол инъекция арқылы көктамырға немесе бұлшық етке енгізіледі. Қаупі бар жанама әсерлерге қатерлі гипертермия, гиперкалиемия және аллергиялық реакциялар жатады. Қандағы калийдің жоғары деңгейіне немесе миопатия тарихы бар адамдарға қолдану ұсынылмайды. Суксаметоний – нейромискулярлық блокаторлар тобына жататын, деполяризациялық типтегі препарат. Суксаметоний жалпы қолданыстағы дәрі ретінде қол жетімді. Суксаметоний электроконвульсивті терапия кезінде жалғыз бұлшықетті босаңсытатын зат ретінде жиі қолданылады, себебі оның әсері қысқа уақытқа созылады. Суксаметоний плазмадағы бутирилхолинестераза ферментімен тез ыдырайды және әсер ету ұзақтығы әдетте бірнеше минутты құрайды. Плазмадағы бутирилхолинестераза деңгейінің күрт төмендеуі немесе атипиялық түрі (әдетте зиянсыз тұқым қуалайтын ауру) болған жағдайда, паралич ұзаққа созылуы мүмкін, мысалы, бауыр жеткіліксіздігі немесе жаңа туған нәрестелерде. Дәріні әдетте 2–8°C температурада сақтау керек, бірақ төмен температурада сақтау туралы мәселелер де хабарланған. Көп дозалы флакон бөлме температурасында 14 күнге дейін, тиімділігін жоғалтпай сақталады. Рецептте басқаша көрсетілмесе, дәрілерді сақтау үшін бөлме температурасы 15–25°C (59–77°F) болуы тиіс.

Жанама әсерлер

Жағымсыз әсерлеріне қатерлі гипертермия, бұлшықет аурулары, жоғары калий деңгейімен қатар жүретін жедел ребдомиолиз, жүрек ырғағының өзгеруі (соның ішінде жүрек соғу жылдамдығының баяулауы) және жүрек тоқтауы жатады. Нейромыскулярлық аурулары немесе күйігі бар адамдарға суксаметоний инъекциясы жасалғанда қаңқа бұлшықеттерінен көп мөлшерде калий бөлініп, жүрек тоқтауына алып келуі мүмкін. Суксаметонийдің әсерінен қандағы калийдің жоғарылауына сезімтал жағдайлар: күйік, жабық бас жарақаты, ацидоз, Гийен-Барре синдромы, ми инсулты, суға бату, іш қуысының ауыр сепсисі, ауыр жарақат, миопатия және тетанус. Суксаметоний ес-түссіздікке немесе анестезияға әкелмейді, ал оның әсері пациенттің қарым-қатынас жасауына мүмкіндік бермей, айқын психологиялық стресс тудыруы мүмкін. Сондықтан, есі ояу науқасқа осы препаратты қолдануға рұқсат етілмейді.

Гиперкалиемия

Қандағы калийдің жоғары деңгейінің жанама әсері ацетилхолин рецепторының ашық қалғандықтан, калий иондарының жасушадан тыс сұйықтыққа үздіксіз ағынын қамтамасыз етуінен туындауы мүмкін. Суксаметоний енгізген кезде калий иондарының сарысу концентрациясының орташа өсімі 0,5 ммоль/литрді құрайды. Бұл өсім, әдетте, дені сау пациенттерде уақытша болады. Калийдің қалыпты диапазоны литрге 3,5-тен 5 мЭк құрайды. Қандағы калийдің жоғары деңгейі, көбінесе, литрге 6,5-тен 7 мЭк концентрациясынан төменде жағымсыз әсерлерге алып келмейді. Сондықтан, сарысудағы калий деңгейінің жоғарылауы, әдетте, дені сау пациенттерде қауіпті салдарға әкелмейді. Қандағы калийдің тым жоғары деңгейі жүрек электрофизиологиясында өзгерістер тудыруы мүмкін, ал бұл өзгерістер ауыр болған жағдайда, жүрек ырқылына және тіпті жүрек тоқтауына әкелуі мүмкін.

Қатерлі гипертермия

Суксаметонийді енгізу кезінде туындайтын қатерлі гипертермия (ҚГ) скелеттік бұлшық еттерінің тотығу метаболизмінің күрт және бақыланбайтын жоғарылауына алып келеді. Бұл организмнің оттегімен қамтамасыз ету, көмірқышқыл газын шығару және дене температурасын реттеу мүмкіндігін басып озады, егер уақтылы емделмесе, қан айналымының тоқтауына және өлімге әкеледі. Қатерлі гипертермияға сезімталдық көбінесе аутосомдық-доминантты мұрагерлік ретінде беріледі, онда кем дегенде алты генетикалық локус бар, ең маңыздысы – рианодин рецепторы (RYR1) гені. ҚГ-ға сезімталдық фенотиптік және генетикалық тұрғыдан орталық ядролық аурумен (ОЯА) байланысты, бұл ҚГ симптомдарымен де, миопатиямен де сипатталатын аутосомдық-доминантты бұзылыс. ҚГ көбінесе анестезия кезінде немесе отбасы мүшесінде симптомдар пайда болғанда анықталады. Бұл жағдайды диагностикалау үшін қарапайым тест жоқ. Егер ҚГ процедура барысында дамыса, әдетте дантролен натрийімен емдеу басталады; дантроленді қолдану және сезімтал адамдарда суксаметонийді қолданудан аулақ болу осы жағдайдан болатын өлім-жұлымды едәуір төмендетті.

Апноэ

Суксаметонийдің әдеттегідей қысқа әсер ету ұзақтығы препараттың плазмадағы спецификалық емес холинэстеразалармен жылдам метаболизміне байланысты. Дегенмен, кейбір адамдарда плазма холинэстеразасының активтілігі генетикалық вариациялар немесе туындаған жағдайлар салдарынан төмендеуі мүмкін, бұл нейромыскулярлық блокаданың ұзаққа созылуына әкеледі. Генетикалық тұрғыдан алғанда, халықтың тоқсан алты пайызында қалыпты (Eu:Eu) генотип және блокада ұзақтығы байқалады; алайда, кейбір адамдарда Eu генімен немесе басқа атипикалық гендермен әртүрлі комбинацияларда кездесетін атипикалық гендер (Ea, Es, Ef) болуы мүмкін (Псевдохолинэстераза жетіспеушілігін қараңыз). Мұндай гендер препараттың әсер ету ұзақтығын ұзартады, ол 20 минуттан бірнеше сағатқа дейін созылуы мүмкін. Плазма холинэстеразасының активтілігіне әсер ететін туындаған факторларға жүктілік, бауыр ауруы, бүйрек жеткіліксіздігі, жүрек жеткіліксіздігі, тиреотоксикоз және қатерлі ісік, сондай-ақ көптеген басқа да препараттар жатады. Клиникалық дәрігер бұл жағдайды анықтамаса, пациент парализденген күйде немесе гипоксемиямен (әдетте өлімге әкелетін салдарлар) анестезия тоқтатылса, ояну қаупі туындауы мүмкін, сондай-ақ жасанды вентиляция тоқтатылса. Әдеттегі емдеу – бұлшықет функциясы толыққанша қалпына келгенше пациентті жансақтау бөлімінде седациялау және вентиляциялау. Холинэстераза функциясын анықтау үшін қан тексеруін жүргізуге болады. Мивакуриум, деполяризацияланбайтын нейромыскулярлық блокатор, плазма холинэстеразасының активтілігі төмендеген пациенттерде ұқсас клиникалық әсерге ие және осы жолмен метаболизденеді. Осы препаратты қолдану арқылы саналы апноэны әдейі шақыру 1960 және 1970 жылдары кейбір түрмелер мен мекемелерде оны жағымсыз әсерлер терапиясының бір түрі ретінде пайдалануға әкелді. Бұл емдеу осы емдеуге ұшыраған адамдарға тигізген қорқынышты әсерлер туралы және ауырсынуды жек көруді жазалау мақсатында қолданудың этикалық мәселелері туралы жағымсыз жариялымдардан кейін тоқтатылды.

Әрекет ету механизмі

Суксаметонийдің талдау әсерінің екі кезеңі бар.

1-кезеңдік блок

1-ші фазаның тоқтатылуы негізгі сал параличтік әсерге ие. Суксаметонийдің никотиндік ацетилхолин рецепторына байланысуы рецептордың моновалентті катиондық каналын ашуға алып келеді; моторлық ұштық табақшаның ұйымдаспаған деполяризациясы жүреді және саркоплазмалық тордан кальций босатылады. Қалыпты қаңқа бұлшық еттерінде ацетилхолин деполяризациядан кейін рецептордан ажыратылып, ацетилхолинестеразамен жылдам гидролизденеді. Бұлшықет жасушасы содан кейін келесі сигналға дайын тұрады. Бұл қосылыс ацетил топтарымен байланысқан екі ацетилхолин молекуласынан тұрады. Оны сукцин қышқылының орталық бөлігі ретінде қарастыруға болады, оның екі жағында бір-бір холин тобы орналасқан.

Тарих

Суксаметонийді алғаш рет 1906 жылы Рид Хант пен Рене де М. Таво ашты. Препаратты зерттеу кезінде жануарларға кураре берілгендіктен, олар суксаметонийдің нейромыскулярлық блоктау қасиеттерін байқамады. Оның орнына 1949 жылы Даниэль Бове басқаратын итальяндық топ сукцинилхолинмен шақырылған параличті алғаш рет сипаттады. Суксаметонийдің клиникалық қолданылуы туралы 1951 жылы бірнеше топ хабарлады. Швециядағы Стивен Теслефф пен Отто фон Дардельдің жариялаған жұмыстары маңызды, сонымен қатар Австриядағы Брук, Майрхофер және Хассфуртер, Ұлыбританиядағы Скёрр мен Борн, және Америкадағы Фолдестің жұмыстарын да атап өту керек.

Зорлық-зомбылық

Дубай билігі ХАМАС жедел адамы Махмуд Аль Мабухты өз аумағында Моссад агенттері суксаметоний хлориді инъекциясын пайдалана отырып өлтіргенін мәлімдеді. 2010 жылы жалған паспорттармен Дубайға кірген Моссад агенттері әл Мабухты бір қонақ үйде тауып, оны бұл дәрімен қозғалмайтын қалпына келтіріп, электр тоғымен соққы беріп, жастықпен тұншықтырып өлтірді. Әл Мабухтың денесінен кейіннен суксаметоний хлоридінің жоғары концентрациясы табылды. Оқиға Ближний Шығыс, Еуропа және Австралияда маңызды дипломатиялық дағдарыстарға әкеп соқты. Бұл препаратты серийлі кісі өлтіруші Эфрен Салдивар (1988–1998) және Кэти Августинге қатысты жасалған кісі өлтіруде (2006) де қолданған.

Брендтер

Ол неміс тілді елдерде Lysthenon саудалық атауымен, сондай-ақ тағы басқа атаулармен қолжетімді.

Жануарларда қолдану

Кейде оны аттарды эвтаназиялау және қозғалмайтын күйге келтіру үшін, ауырсынуды басатын дәрілермен және тыныштандыратын дәрілермен бірге қолданады.