Кіріспе
Испания азаматтық соғысындағы анархистік әскери бөлім, "Дуррути колоннасы" (исп. Columna Durruti) шамамен 6 мың адамнан тұратын, Испания азаматтық соғысында құрылған анархистік колоннаның (немесе әскери бөлімнің) ең ірісі болды. Соғыстың алғашқы айларында ол Франкоға қарсы күрескен ең танымал және беделді әскери ұйымға айналды, сондай-ақ испан анархистік қозғалысының және жекелеген адамгершілік пен ұжымдық принциптерге негізделген теңдік қоғамды құру үшін күрестің символы болып табылады. Бұл колоннаға әлемнің түкпір-түкпірінен адамдар жиналды. Философ Симон Вейл Буэнавентура Дуррутимен бірге "Дуррути колоннасы" қатарында шайқасты, ал оның соғыс туралы естеліктері мен тәжірибелерін "Тарихи және саяси жазбалар" кітабынан табуға болады. Дуррути колоннасы 1937 жылы әскерилендіріліп, 28 сәуірде 26-шы дивизия құрамына кірді.
The Durruti Column (Spanish: Columna Durruti), with about 6,000 people, was the largest anarchist column (or military unit) formed during the Spanish Civil War. During the first months of the war, it became the most recognized and popular military organisation fighting against Franco, and it is a symbol of the Spanish anarchist movement and its struggle to create an egalitarian society with elements of individualism and collectivism. The column included people from all over the world. Philosopher Simone Weil fought alongside Buenaventura Durruti in the Durruti Column, and her memories and experiences from the war can be found in her book, Écrits historiques et politiques. The Durruti Column was militarised in 1937, becoming part of the 26th Division on 28 April.
Құрылу
Колонна Барселонада құрылды, онда 1936 жылдың 18 шілдесінде анархистер генерал Годед пен оның әскерлеріне қарсы күресті бастады. Республикалық үкімет генерал Франконың басшылығымен келген бүлікші әскерден қаланы қорғау үшін ештеңе жасамады; Барселона қорғансыз қалды. Шабуылдан сескеніп, CNT FAI сияқты анархистік және коммунистік ұйымдар, Unión General de Trabajadores (UGT), Марксистік Біріктіру Жұмысшы Партиясы ("Partit Obrer d'Unificació Marxista", POUM) және Каталонияның Біріктірілген Социалистік Партиясы ("Partit Socialista Unificat de Catalunya", PSUC) өздерін милиция бөлімшелеріне ұйымдастырып, қару-жарақтарды, көбінесе кіші офицерлер болған қару-жарақтарға жауапты адамдардың қолдауымен алып кетті. Анархистер, Федерация Анархиста Иберияның ең танымал көшбасшыларының бірі Буэнавентура Дуррутидің басшылығымен Атарасанас/Драсанес казармаларына шабуыл жасады. Кейіннен Барселона мен Мадридтің арасындағы Буджаралозда Дуррути колоннасының штабына шабуыл жасалды. 1936 жылдың 20 шілдесінде Дуррути және Хуан Гарсия Оливер, Диего Абад де Сантильян сияқты басқа анархистер Каталония Президенті Луис Компаниспен кездесуге қатысты. Келесі күні, осы кездесудің нәтижесінде олар басқа солшыл ұйымдармен бірге Антифашистік Милициялардың Орталық Комитетін құрды. Көпшілікке ие болғанына қарамастан, комитет орындарының үштен бірін ғана алды. Комитет әртүрлі милицияларға жабдықтап, олардың әрекеттерін үйлестіруге жауапты болды. Біраз уақыттан кейін, ол коммунистердің ықпалына түсті.
Алдын ала
Каталонияны франкистерден қайтарып алуды ниеттенген Дуррути және оның колоннасы генерал Эмилио Мола басқаратын Сарагосаға қарай бағыт алды. Олардың алғашқы шайқасы Сарагосадан оңтүстік-шығысқа қарай 100 шақырымдай жерде орналасқан Каспе қаласында болды. Сол жерде оларға Гвардия Гражданска капитаны Негрете бастаған шағын әскери топ қосылды. Дуррути Барселонадан шығар кезде колоннада шамамен 2500 адам болды, ал Сарагосаға жеткенше олардың саны 6000-ға дейін артты. Қаланың жағалауына жақын алға жылжу тоқтатылды, себебі республикалық күштердің басшысы полковник Виллальба Дуррутиді Сарагосаны қайтарып алса, ол қалған күштерден оқшауланып қалуы мүмкін деп көндірді. Бүгінде бұл шешімнің дұрыс болғанына күмән тудырады, өйткені республикалық күштер санда басым болды; алайда, кейбіреулер ашық шайқас жағдайында қару-жарақ пен жабдықтаудың жетіспеуі толыққанды апатқа әкелуі мүмкін дейді. Дуррути Буджаралозда уақытша штаб-пәтерін орнатып алды. Сарагосаға шабуыл жасауға ыңғайлы сәт күтуі қателік болып шықты, себебі уақыт өте келе Франко күштері сол жерде күшейіп, қаланы қайтарып алу мүмкін болмай қалды. Осыдан кейін шабуыл тоқтатылды және ірі шайқас болған жоқ. Қару-жарақ жетіспеуіне байланысты, көптеген алға жылжулар шағын болды және көбінесе колоннаның партизандық топтарының әрекеттерімен бастау алды. Дуррути ұжымдық шаруашылыққа көмектесуге баса назар аударды.
Дуррутидің өлімі
1936 жылдың қараша айының басында Буэнавентура Дуррути 3000-нан астам адамнан тұратын колоннасымен Мадридке бет бұрды. Ол кезде Испания астанасы фашистердің басып алу қаупіне ұшыраған еді, және Федерика Монтсеньи Дуррутиді Каталониядан кетуге көндірді. Оның Мадридке келгені қала тұрғындарының рухын көтеріп, нығайтты. Оған қорғануға бұйрық берілді, содан кейін ол Каса-дель-Кампода шабуылға шықты. Көшедегі шайқастарда тиімді болған жауынгерлердің Мароккодан келген тәртіпті әрі жақсы қаруланған армияға қарсы тұруға жеткілікті күші мен тәжірибесі болмады. Ауыр шығынға ұшыраған Дуррути колоннасы шайқас алаңынан қашып шықты. 19 қарашада Дуррутиге оқ тиді, ол кейін ауруханада көз жұмды. Оқ қайдан келгені әлі белгісіз. Бірі – бұл совет арнайы күштерінің іс-әрекеті болды десе, енді бірі – Дуррутидің қаруының істен шығуы салдарынан болды дейді. Кейіннен Мадридте Рикардо Санц, ал Арагон майданында Лусио Руано бұл колоннаға басшылық етті. Полковник Карлос Ромеро Хименес анархистермен келіспеушіліктерде болды. Ол Санцты қызметтен босатуды және колоннаны таратып, оның саясаткерлерін басқа бөлімдерге таратуды ұсынды. 1937 жылдың қаңтар айында колоннаның жаңа бас делегаты Хосе Манзана колоннаны әскерилендіруге рұқсат берді, осылайша ол 26-шы дивизия құрамына енді.
Дуррути бағанасынан кейін
Кеңес әскерлерінің күші артуына байланысты, басқа жасақтар тұрақты армияға біріктірілді, ал Дуррути колоннасы 26-шы жаяу әскер дивизиясына айналдырылды. Соғыстан кейін көптеген жауынгерлер түрмеге қамалды немесе атылды. Тірі қалғандары, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін ұлтшылдық көтеріліс болған Францияға қашып, концлагерлерге жабылды. Германия Францияға шабуыл жасағаннан кейін, бұрынғы анархист жауынгерлердің көптегені француз қарсыласының қозғалысына маңызды үлес қосты. Кейбіреулері Латын Америкасының түрлі елдеріне қашып, қалған өмірін сонда өткізді, тіпті Антонио Гарсия Барон сияқты, жергілікті халықтармен бірге джунглиде шағын анархистік мемлекеттер құрды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, бұрынғы республикашыл жауынгерлер зор көңіл көшірді. Олар демократиялық елдердің Испанияны Франконың диктатурасынан азат ететініне үміттенді. Бірақ, республикашылдарға ең көп көмек көрсеткен Мексика да, Франция да, бұрынғыдай көп көмек көрсеткеніне қарамастан, диктаторға қарсы күресуден бас тартты. Анархистердің бір бөлігі, олардың көптегені Дуррути колоннасының бұрынғы мүшелері, өздерінің қарсыласын ұйымдастыруға бел буды. Олардың штаб-пәтері Францияда орналасты, көбінесе кейін құрылған ETA ұйымымен ынтымақтастық жасады және режим құлағанға дейін күресті тоқтатпады.
Ұжымдықтандыру
Ауылды ұжымдастыру Барселонадан кеткеннен кейін бірден басталды. Бұл колонна басқа колонналар сияқты көп аумақты азат ету үшін тоқтамаса да, оның үлкендігіне байланысты, либертариандық коммуналардың көп бөлігі осы колонна арқылы құрылды. Бастапқыда зорлық-зомбылық оқиғалары болды және кейбір адамдар ұжымдарға қосылуға мәжбүр болды. Алайда, Дуррутидің өзі жұмыс істегісі келмейтін және жерін бөліскісі келмейтін жекешелерді қорғаған деген әңгіме бар. Мұндай адамдарға жалдамалы еңбекшілерсіз, отбасыларымен өңдей алатын жер мөлшері берілді және олар кез келген уақытта ұжымға қосыла алатын болды. Аймаққа байланысты, жекешелерге коммунаға қосылу үшін түрлі деңгейде экономикалық қысым көрсетілген болуы мүмкін.
Ұйым
Ең қарапайым жауынгерлік бөлімшелер шамамен оннан жиырма бес адамнан тұратын "топтардан" құрылды, олар тікелей демократия арқылы сайланған және кез келген уақытта қайтарып алуға болатын топ өкілін сайлады. Топтар бірігіп, шамамен 100 адамнан тұратын "ғасырды" құрады, ол да өз өкілін сайлады. Бес ғасыр өздерінің сайланған өкілдерімен бірге "топтастырманы" құрады. Қолданыстағы топтастырмалардың жиынтығы колоннаны құрады. Соғыс комитетімен байланыс жасаған оның бас өкілі – француз артиллериясының капитаны Бертхемье, ол 16 қазанда Пердигера шайқасында қаза тапты. Ол сонымен қатар "партиялық соғыс топтарын" да пайдаланды, мысалы, "Түн балалары", "Қара топ", "Динамитшілер" және "Металл жұмысшылары", олар жау тылында миссияларды орындады. Дюрути колоннасы – артықшылықтар мен иерархияға емес, ынтымаққа және тәртіпке негізделген алғашқы анархистік әскери құрылым деп есептеледі. Барлық дәрежедегі делегаттардың ешқайсысы артықшылықтарға және иерархиялық басқаруға ие болған жоқ, колонна тек белгілі бір орындарға шабуыл жасау туралы бұйрықтарды орындады.