Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Саяси қозғалыс
Political movement
Испаниядағы анархизм тарихи тұрғыдан белгілі бір деңгейде қолдау мен ықпалға ие болды, әсіресе Франсиско Франконың 1936-1939 жылдардағы Испания азамат соғысында жеңіске жеткенге дейін. Ол белсенді саяси рөл атқарды және классикалық анархизмнің алтын ғасырының аяқталуы деп есептеледі. Испанияда анархизмнің бірнеше түрі болды, атап айтқанда, қақтығысқа дейінгі кезеңде экспроприациялық анархизм, Андалусия ауылдық аймағындағы шаруалар анархизмі; Каталониядағы, әсіресе Барселонадағы қалалық анархо-синдикализм; және кейде Сарагоса сияқты басқа қалалардағы «таза» анархизм. Дегенмен, бұл бағыттар бір-бірін толықтырып, көптеген идеологиялық ұқсастықтарға ие болды. Бастапқыда анархистік қозғалыстың жетістіктері айқын болған жоқ. Анархистер ереуіл ұйымдастырғанда, қатары көбейе түсті. Көбінесе полицияның репрессиясы олардың санын қайтадан азайтты, бірақ бұл көптеген ереуілшілерді одан әрі радикалдандырды. Бұл цикл 20 ғасырдың басында өзара зорлық-зомбылыққа толы дәуірге әкеп соқты, онда қарулы анархистер мен компания иелері жалдаған қарулы адамдар (пистолеролар) саяси кісі өлтірулерге жауапты болды. 20 ғасырда бұл зорлық-зомбылық азайды, ал анархо-синдикализмнің күшеюімен және ірі либертариандық кәсіподақ – Ұлттық Еңбек Конфедерациясының (CNT) құрылуымен қозғалыс қарқын алды. Жалпы ереуілдер жиі болды және испан жұмысшы табының көп бөлігі анархистік идеяларды қабылдады. «Iniciales» және «La Revista Blanca» сияқты басылымдарға негізделген шағын индивидуалистік анархистік қозғалыс та пайда болды. FAI (Италиялық Анархистік Федерациясы) CNT-нің анархизм принциптеріне адал болуын қамтамасыз ету мақсатымен құрылған таза анархистік бірлестік болды. Анархистер Испания азамат соғысы кезінде Франсиско Франкоға қарсы күресте орталық рөл атқарды. Сонымен қатар, бүкіл Испанияда ауқымды әлеуметтік революция болды, онда жерлер мен фабрикалар ұжымдастырылып, жұмысшылардың бақылауына көшті. Франконың 1939 жылғы жеңісімен барлық қалған әлеуметтік реформалар аяқталды, ол мыңдаған анархистерді өлімге жіберді. Оның үкіміне қарсылық толығымен жойылған жоқ, соғыстан кейін саботаж және басқа да тікелей әрекеттерге қатысқан, сондай-ақ билеушінің өміріне қастандық жасауға әрекеттенген белсенділер осы қарсылықты жалғастырды. Олардың мұрасы бүгінгі күнге дейін маңызды болып табылады, әсіресе анархистер олардың жетістіктерін анархизмнің тарихи дұрыстығының дәлелі ретінде қарастырады.
Anarchism in Spain has historically gained some support and influence, especially before Francisco Franco's victory in the Spanish Civil War of 1936–1939, when it played an active political role and is considered the end of the golden age of classical anarchism. There were several variants of anarchism in Spain, namely expropriative anarchism in the period leading up to the conflict, the peasant anarchism in the countryside of Andalusia; urban anarcho syndicalism in Catalonia, particularly its capital Barcelona; and what is sometimes called "pure" anarchism in other cities such as Zaragoza. However, these were complementary trajectories and had many ideological similarities. Early on, the success of the anarchist movement was sporadic. Anarchists would organize a strike and ranks would swell. Usually, repression by police reduced the numbers again, but at the same time further radicalized many strikers. This cycle helped lead to an era of mutual violence at the beginning of the 20th century in which armed anarchists and pistoleros, armed men paid by company owners, were both responsible for political assassinations. In the 20th century, this violence began to fade, and the movement gained speed with the rise of anarcho syndicalism and the creation of the huge libertarian trade union, the Confederación Nacional del Trabajo (CNT). General strikes became common, and large portions of the Spanish working class adopted anarchist ideas. There also emerged a small individualist anarchist movement based on publications such as Iniciales and La Revista Blanca. The italics=no (FAI) was created as a purely anarchist association, with the intention of keeping the CNT focused on the principles of anarchism. Anarchists played a central role in the fight against Francisco Franco during the Spanish Civil War. At the same time, a far reaching social revolution spread throughout Spain, where land and factories were collectivized and controlled by the workers. All remaining social reforms ended in 1939 with the victory of Franco, who had thousands of anarchists executed. Resistance to his rule never entirely died, with resilient militants participating in acts of sabotage and other direct action after the war, and making several attempts on the ruler's life. Their legacy remains important to this day, particularly to anarchists who look at their achievements as a historical precedent of anarchism's validity.
Басталуы
XIX ғасырдың ортасында революциялық идеялар Испанияда кеңінен танымал емес еді. Елдің кейбір аймақтарында шаруалардың наразылығы болған, бірақ бұл ешқандай саяси қозғалысқа байланысты емес, жағдайлардың салдарынан туындаған. Қалаларда да осылай болды: жұмысшылар анархо-синдикализммен танысқанға дейін, жұмысшылар мен жұмыс берушілер арасында жалпы ереуілдер мен басқа да қақтығыстар жиі болды. Радикалдық қозғалысқа ең жақын нәрсе француз анархисі Пьер Жозеф Прудонның идеяларын ұстанғандардың арасында кездеседі. Мутуализм Испания кооперативтік қозғалысына елеулі әсер етті, ол капитализмді жеңу үшін бейбіт және біртіндеп даму жолын жақтады, сондай-ақ орталықтандырылған үкіметке мұқтаждықсыз жергілікті муниципалитеттердің бірігіп, үйлестіруін көздеген федералистік қозғалысқа да ықпал етті. Испаниядағы мутуализмнің ең ықпалды жақтаушысы – федералды республикашы Франческ Пи и Маргалл болды (өлгеннен кейін анархист ойшыл Рикардо Мелла оны "федералистердің ең данасы, тіпті анархист" деп атады), ол "Реакция және революция" кітабында "басқа біреуге билік жүргізетін әр адам – тиран" деп жазды және "билікті бөлуге және таратқанына" шақырды. Прудонның тағы бір шәкірті – Рамон де ла Сагра, ол әлемдегі алғашқы анархистік журнал "El Porvenir" журналын құрды, ол Галисияда қысқа мерзімге жарық көрді. Кейіннен мутуализм бүкіл Испанияда кеңінен танымал болды және 1860 жылдары Испания федералды республикалық қозғалысының басым бағытына айналды. Осы кезде Михаил Бакуниннің революциялық социалистік идеялары, коллективизмге негізделген, тікелей әрекетке баса назар аудару және белсенді антиклерикализм, Испанияда да танымал бола бастады. Анархизмді испандықтар арасында таныстыруға алғашқы сәтті әрекетті Джузеппе Фанелли есімді орта жастағы итальян революционері жасады. "Жас Италия" қозғалысының ертедегі жақтаушысы, Италия революциясы кезінде Фанелли мансабын тастап, Джузеппе Гарибальди мен Джузеппе Маццинидің басшылығымен Ризорджиментоға қатысты. 1861 жылы біріккен Италия Корольдігі жарияланғаннан кейін Фанелли Маццинидің солшыл коалициясының құрамында Италия Парламентіне сайланды, содан кейін Бакунинмен танысып, анархист болды. Даңқты революциядан кейін және 1868 жылы жаңа Уақытша үкімет бірлесу еркіндігін жариялады, бұл испан жұмысшыларының қоғамдарына бұрынғы құпиялылықтан шығуға мүмкіндік берді. Бакунин мұны Фанеллиді Испанияға жұмысшы класының игілігі үшін жұмыс істейтін топтарды біріктіруді мақсат ететін халықаралық ұйым – Халықаралық жұмысшылар қауымдастығына (IWA) мүшелерді тарту үшін іссапарға жіберуге мүмкіндік ретінде пайдаланды. Барселонаға аз қаражатпен келген Фанелли Эли Реклуспен кездесіп, Мадридке сапарын қаржыландыру үшін одан қарыз алды. Онда ол федералды республикалық газеттің иесімен кездесіп, радикалды жұмысшылар тобымен байланысқа түсті. Фанелли француз және итальян тілдерінде сөйлегендіктен, оның сөздерін тек француз тілін білетін Томас Гонсалес Мороро ғана түсінді. Дегенмен, Фанелли өзінің либертариандық және антикапиталистік идеяларын аудиторияға жеткізе алды. Ансельмо Лоренцо оның сөйлеуі туралы былай деді: "Оның дауысы металл сияқты дыбыстады және айтқандарына сәйкес келетін барлық интонацияларға бейімделді, тирандар мен қанаушыларға қарсы ашу мен қауіптен бастап, азап, өкініш және жұбанышқа дейін ауысып отырды – біз оның көркемдік мимикасын түсіне алдық және оның сөйлеуін ұнатамыз". Бұл жұмысшылар сол кездегі қарапайым радикализмнен гөрі басқа нәрсеге құштар болды, олар Испания анархистік қозғалысының өзегіне айналды және Испанияда "Идеяны" тез таратты. Қуғынға ұшыраған және шеттетілген жұмысшылар, олар қуғын-сүргін деп санайтын институттарға, атап айтқанда мемлекетке, капитализмге және ұйымдасқан дінге шабуыл жасайтын идеологияға өте бейім болды. Нәтижесінде, жиналысқа қатысқан барлық жұмысшылар Интернационалды қолдауға уағдаласты және Фанелли кейіннен қалада қалды, Ансельмо Лоренцоға ерекше назар аударып, жаңадан пайда болған анархистік жақтастармен "пропагандалық сессиялар" өткізді. 1869 жылдың 24 қаңтарында Фанелли Мадридтің анархистік жұмысшыларымен соңғы кездесуін өткізді, онда олар IWA Мадрид бөлімшесінің құрылуын жариялады. Фанелли Испаниядан кету туралы шешімін, осы жердегі анархистер өздерінің және өз топтарын "өз күштерімен, өз құндылықтарымен" дамытуы үшін қабылдады, бұл жұмысшылар қозғалысы ішіндегі спонтандықты, көпшілікті және жекелікті сақтау үшін қажет болды. Мадрид бөлімшесінің анархистері кейіннен идеяларын тарату үшін жиналыстар өткізіп, сөз сөйлеп, "La Solidaridad" газетін шығара бастады. 1870 жылға қарай Мадрид бөлімшесінің мүшелерінің саны шамамен 2000-ға жетті. Фанелли содан кейін Барселонаға қайтып келді, онда ол тағы бір кездесу өткізді, нәтижесінде Рафаэль Фарға и Пеллисер сияқты радикалды студенттер анархизм идеясына қызығушылық танытты, бұл Барселонада, бұрыннан-ақ пролетариаттың көтерілісіне, луддизмге және кәсіби одақтарға бекініс болған қалада анархизмнің кеңінен таралуына әкелді. 1869 жылдың мамырында Фарға и Пеллисер 1868 жылғы Барселона жұмысшылар конгресінде құрылған құрылымдар ішінде социализмді жақтау үшін IWA Барселона бөлімшесін құруға жетекшілік етті. Осылайша IWA-ның ықпалы бірқатар жұмысшылар қоғамдарына және федералды республикалық газет "La Federación"-ға тарады, нәтижесінде мыңдаған жұмысшылар анархистік туға жиналды. Фарға и Пеллисер Испания бөлімшелерінің делегаты ретінде IWA Базель конгресіне де қатысты, онда ол Бакуниннің "Социалистік демократияның халықаралық альянсына" қосылды. Анархизм тез арада Испанияның барлық жеріне, ауылдар мен қалаларға, сондай-ақ көптеген тәуелсіз ұйымдарға тамыр тартты. Көптеген ауылдық поселкелер "анархистік" идеялардың таралуына дейін-ақ анархиялық құрылымға ие болды. 1870 жылдың ақпанында Мадрид бөлімшесі "La Solidaridad" газетінде Испанияның барлық бөлімшелерін ұлттық жұмысшылар конгресін өткізуге шақырды, ол ақырында Барселонада өткізілуі шешілді. 1870 жылдың 18 маусымында бірінші Испания жұмысшылар конгресі өтті, онда 150 жұмысшылар бірлестігінің делегаттары, сондай-ақ мыңдаған қарапайым жұмысшылар қатысты ("барлық орындарды алып, дәліздерді толтырып, кіреберістен тысқа шықты"). Күн тәртібін Рафаэль Фарға и Пеллисер басқаратын анархистер бақылады, ол конгресті мемлекетке қарсы мәлімдемемен ашты және Испанияның аймақтық федерациясы үшін ерекше анархистік бағдарламаны ұсынды. IWA (исп. FRE AIT). Конгресте анархизмнің айқын үстемдігіне қарамастан, үш негізгі тенденция да болды: кооперативтерді дамытуға қызығушылық танытқан "ассоциаторлар", жұмысшыларды сайлауға жұмылдыруды қалаған "саясаткерлер" және дереу жұмыс орнындағы күреске назар аударған "таза және қарапайым" кәсіби одақтар. Анархистер, тікелей әрекеттерді жақтаған және сайлауға қатысудан бас тартқан "саясаткерлер" арасында өте қақтығыс болды, нәтижесінде конгресс сайлауға қатысу мәселесінде келісімге келді: мүшелерге қалаған жағдайда сайлауға қатысуға рұқсат берілді, бірақ ресми түрде сайлаудан бас тартуға және мемлекетке қарсы болуға міндеттенді. Конгресс FRE AIT үшін "қос құрылымды" қабылдады, онда жұмысшылар кәсібіне сәйкес кәсіби одақтарға және орналасқан жеріне сәйкес жергілікті федерацияларға біріктірілді, олар төменнен жоғарыға қарай федерация құра алатын, бюрократияға қарсы және орталықтандырылмаған негізді қалады...
In the mid 19th century, revolutionary ideas were generally unknown in Spain. There was a history of peasant unrest in some parts of the country, but this was not related to any political movement, rather it was borne out of circumstances. The same was true in the cities; long before workers were familiar with anarcho syndicalism, there were general strikes and other conflicts between workers and their employers. The closest thing to a radical movement was found amongst the followers of the ideas laid out by the French anarchist Pierre Joseph Proudhon. Mutualism had a considerable influence on the Spanish cooperativist movement, which advocated for a peaceful and gradualist approach to defeating capitalism, as well as the federalist movement, which envisioned a society of local municipalities joining together and coordinating without any need for a centralized government. The most influential proponent of mutualism in Spain was the federal republican Francesc Pi i Margall (named, upon his death, "the wisest of the federalists, almost an anarchist" by anarchist thinker Ricardo Mella), who in his book Reacción y Revolución wrote that "every man who has power over another is a tyrant" and called for the "division and subdivision of power". Another disciple of Proudhon was Ramón de la Sagra, who founded the world's first anarchist journal El Porvenir, which was published for a brief time in Galicia. Mutualism subsequently gained widespread popularity throughout Spain, becoming the dominant tendency within the Spanish federal republican movement by the 1860s. It was around this time that the revolutionary socialist ideas of Mikhail Bakunin, based in collectivism, a focus on direct action and a militant anti clericalism, also began to rise to prominence in Spain. The earliest successful attempt to introduce anarchism to the Spanish masses was undertaken by a middle aged Italian revolutionary named Giuseppe Fanelli. An early partisan of the Young Italy movement, during the Italian Revolution Fanelli had given up his career to participate in the Risorgimento under the command of Giuseppe Garibaldi and Giuseppe Mazzini. After the proclamation of the unified Kingdom of Italy in 1861, Fanelli was elected to the Italian Parliament as part of Mazzini's far left coalition, before meeting Bakunin and becoming an anarchist. Following the Glorious Revolution and the beginning of the italics=no in 1868, the new Provisional Government declared the right to freedom of association, allowing Spanish workers' societies to begin re emerging from the secrecy that they had previously lived under. Bakunin took this as an opportunity to sponsor Fanelli on a journey to Spain in order to recruit members for the International Workingmen's Association (IWA), an international organization that aimed to unify groups working for the benefit of the working class. Arriving in Barcelona on a shoestring budget, Fanelli met with and borrowed money from Élie Reclus, in order to finance his trip to Madrid, where he met with the owner of the federal republican newspaper La Igualdad and was put in touch with a group of radical workers. Fanelli spoke in French and Italian, so those present could only understand bits of what he was saying, except for one man, Tomás González Morago, who knew French. Nevertheless, Fanelli was able to convey his libertarian and anti capitalist ideas to the audience. Anselmo Lorenzo gave an account of his oratory: "His voice had a metallic tone and was susceptible to all the inflexions appropriate to what he was saying, passing rapidly from accents of anger and menace against tyrants and exploiters to take on those of suffering, regret and consolation we could understand his expressive mimicry and follow his speech." These workers, longing for something more than the mild radicalism of the day, became the core of the Spanish Anarchist movement, quickly spreading "the Idea" across Spain. The oppressed and marginalized working classes were very susceptible to an ideology attacking institutions they perceived to be oppressive, namely the state, capitalism and organized religion. As a result, all the workers that were present at the meeting declared themselves in support of the International and Fanelli subsequently extended his stay in the city, holding "propaganda sessions" with the nascent anarchist adherents paying particular attention to Anselmo Lorenzo. On January 24, 1869, Fanelli held his last meeting with the anarchist workers of Madrid, in which they declared the establishment of the Madrid section of the IWA. Fanelli explained his decision to leave Spain was so that the anarchists there could develop themselves and their groups "by their own efforts, with their own values," in order to maintain spontaneity, plurality and individuality within the workers' movement. The anarchists of the Madrid section subsequently began to spread their ideas by holding meetings, giving speeches, and publishing their newspaper [[La Solidaridad (Madrid). By 1870, the Madrid chapter of the International had gained roughly 2,000 members. Fanelli then returned to Barcelona where he held another meeting, attracting a number of more radical students such as Rafael Farga i Pellicer to the idea of anarchism, which subsequently gained a much larger following in Barcelona, already a bastion of proletarian rebellion, Luddism, and trade unionism. In May 1869, Farga i Pellicer spearheaded the establishment of the Barcelona section of the IWA, which began to advocate for socialism within the structures that had already been set up by the 1868 Barcelona Workers' Congress. The IWA's influence was thereby extended to a number of workers' societies and the federal republican newspaper La Federación, quickly bringing thousands of workers under the anarchist banner. Farga i Pellicer even went on to participate in the International's Basel Congress as a delegate for the Spanish sections, where he joined Bakunin's "International Alliance of Socialist Democracy". Anarchism had soon taken root throughout Spain, in villages and in cities, and in scores of autonomous organizations. Many of the rural pueblos were already anarchic in structure prior to the spread of "anarchist" ideas. In February 1870, the Madrid section of the IWA published in La Solidaridad a call for all Spanish sections to convene a national workers' congress, which was eventually decided would be held in Barcelona. On June 18, 1870, the First Spanish Workers' Congress convened at the italics=no, where delegates from 150 workers' associations met, along with thousands of common workers observing ("occupying every seat, filling the hallways, and spilling out beyond the entrance". The agenda was closely guided by the anarchists around Rafael Farga i Pellicer, who opened the congress with a declaration against the state and proposed an distinctly anarchist program for the Spanish Regional Federation of the IWA (lang es, FRE AIT). Despite the clear dominance of anarchism within the Congress, there also existed three other main tendencies: the "associatarians" that were interested in the cultivation of cooperatives, the "politicians" that wanted to mobilize workers to participate in elections, and the "pure and simple" trade unionists that were focused on immediate workplace struggles. There was a particularly sharp conflict between the anarchists, who advocated for abstentionism and direct action, and the "politicians", during which congress took a line of compromise regarding electoralism: allowing individual members to participate in elections if they wished, but also committing itself officially to abstentionism and anti statism. Congress also adopted a "dual structure" for the FRE AIT whereby workers would be organized into both trade unions based on their profession and local federations based on their location, which could then federate together from the bottom up, laying an anti bureaucratic and decentralist foundation for syndicalism in Spain. Socialists and liberals within the Spanish Federation sought to reorganize Spain in 1871 into five trade sections with various committees and councils. Many anarchists within the group felt that this was contrary to their belief in decentralization. A year of conflict ensued, in which the anarchists fought the "Authoritarians" within the Federation and eventually expelled them in 1872. In the same year, Mikhail Bakunin was expelled from the International by the Marxists, who were the majority. Anarchists, seeing the hostility from previous allies on the Left, reshaped the nature of their movement in Spain. The Spanish Federation became decentralized, now dependent on action from rank and file workers rather than bureaucratic councils; that is, a group structured according to anarchist principles.
1873-1900 жылдардағы ертедегі толқулар
Алкой аймағында 1873 жылы жұмысшылар сегіз сағаттық жұмыс күні үшін күресті, бұл анархистердің үгітінен кейін болды. Полиция қарусыз толған халыққа оқ атқанда қақтығыс зорлыққа ұласты, жауабында жұмысшылар қалалық әкімшілікке шабуыл жасады. Зорлық-зомбылық тоқтағанда екі тараптан да ондаған адам қаза тапты. Баспасөз болмаған оқиғаларды сенсациялық түрде көрсетті: дін қызметкерлері айқышқа шегеленіп, адамдар бензинмен суға батырылып өртелді, және т.б. Бұл оқиғалар «Мұнай революциясы» деп аталды. Одан кейін Кантондық көтеріліс болды, оның барысында бірнеше тәуелсіз кантон Бірінші испан Республикасына қарсы көтерілді. Анархизм осы көтерілістерге едәуір әсер етті, әсіресе Картахена кантонында, ол бірнеше күннен астам сақталған жалғыз кантон болды. Үкімет Испания Федерациясын тез арада басып тастады. Жиын залдары жабылды, мүшелер түрмеге қамалды, басылымдарға тыйым салынды. 20 ғасырдың басына дейін Испаниядағы пролетариаттық анархизм салыстырмалы түрде әлсіз болды. Дегенмен, анархистік идеялар ауылдық жерлерде танымал болды, онда кедей шаруалар анархистік коммунизмді құруға тырысып, ұзаққа созылған сәтсіз көтерілістерге қатысты. 1870-ші жылдары Испания Федерациясы өз мүшелерінің көп бөлігін Андалусияның шаруа аймақтарынан алды, қалалық қолдауының азаюынан кейін. 1870-ші жылдардың басында Кордобада Интернационалдың бөлімі құрылды, бұл қалалық және ауылдық қозғалыстар арасындағы маңызды байланыс құрды. Мемлекеттік репрессиялардың салдарынан осы аз ғана жетістіктер көптеген жағдайда жойылды, 1870-ші жылдардың ортасына қарай бүкіл қозғалысты құпияға мәжбүр етті. Испания Федерациясы жойылды, ал революциялық әрекеттердің орнына біраз уақытқа дәстүрлі кәсіподақтар басымдық алды, анархистер көп болғанымен, олардың идеялары ұмытылмады; бұл кезеңнің либералды сипаты революциялық идеялармен келіспеушіліктен емес, көңілсіздіктен туған болуы мүмкін. Анархистер «жеке жолбарыстар» ретінде әрекет етуге мәжбүр болды; Одақ және Ынтымақтастық пактісі сияқты жаппай ұйымдастыруға жасалған әрекеттердің кейбіреулері уақытша сәттілікке жетті, бірақ сәтсіздікке ұшырады. 1896 жылдың маусымында Барселонадағы Корпус Кристи шеруіне бомба тасталғанда алты адам қаза тапты. Полиция бұл әрекетті анархистерге жатқызды, оларға қатысты қатаң репрессиялар жасалды. Барселонадағы Монжуик қамалының түрмесіне 400-ге жуық адам әкелінді. Тұтқындардың қатыгездікпен азапталғаны туралы хабарлар халықаралық наразылықты тудырды: адамдар төбеден ілінді, жыныс мүшелері бұрмаланды және күйдірілді, тырнақтары жұлынды. Олардың бірнешеуі сотқа дейін қайтыс болды, ал бесеуі ақырында өлім жазасына кесілді. 1897 жылы итальяндық анархист Микеле Ангиоллилло Испанияның премьер-министрі Антонио Кановас дель Кастильоны, Барселонадағы репрессияға жауап ретінде өлтірді. Анархистік идеяны Фермин Сальвохея бастаған El Socialismo сияқты көптеген мерзімді басылымдар таратып жүрді. Сальвохея анархистік бағытта тарату мен ұйымдастырудың алғашқы пионерлерінің бірі болып саналады.
In the region of Alcoy, workers struck in 1873 for the eight hour day following much agitation from the anarchists. The conflict turned to violence when police fired on an unarmed crowd, which caused workers to storm City Hall in response. Dozens were dead on each side when the violence ended. Sensational stories were made up by the press about atrocities that never took place: priests crucified, men doused in gasoline and set on fire, etc. The events became known as the Petroleum Revolution. This was followed by the Cantonal rebellion, during which several independent cantons rose against the First Spanish Republic. Anarchism had a considerable influence in this series of insurrections especially in the Canton of Cartagena, which was the only canton to last more than a few days. The government quickly moved to suppress the Spanish Federation. Meeting halls were shut down, members jailed, and publications banned. Until around the start of the 20th century, proletarian anarchism remained relatively fallow in Spain. However, anarchist ideas remained popular in the rural countryside, where destitute peasants waged a lengthy series of unsuccessful rebellions in attempts to create anarchist communism. Throughout the 1870s, the Spanish Federation drew most of its members from the peasant areas of Andalusia after the decline of its urban following. In the early 1870s, a section of the International was formed in Córdoba, forming a necessary link between the urban and rural movements. These small gains were largely destroyed by State repression, which by the mid 1870s had forced the entire movement underground. The Spanish Federation faded away, and conventional trade unionism for a while began to replace revolutionary action, although anarchists remained abundant and their ideas not forgotten; the liberal nature of this period was perhaps borne out of despair rather than disagreement with revolutionary ideas. Anarchists were left to act as tigres solitarios (roughly "lone tigers"); attempts at mass organization, as in the Pact of Union and Solidarity, had some ephemeral success but were destined to failure. Six people died in June 1896 when a bomb was thrown at the Barcelona Corpus Christi procession. Police attributed the act to anarchists who met with the severest repression. As many as 400 people were brought to the dungeons of Montjuïc Castle in Barcelona. International outrage followed reports that the prisoners were brutally tortured: men hanged from ceilings, genitals twisted and burned, fingernails ripped out. Several died before being brought to trial, and five were eventually executed. In 1897, the Italian anarchist Michele Angiolillo assassinated the Prime Minister of Spain, Antonio Cánovas del Castillo, in part as retaliation for the repression in Barcelona. The anarchist idea was propagated by many periodicals like El Socialismo started by Fermín Salvochea. Salvochea is considered one of the earliest pioneers in the propagation and organization along anarchist lines.
CNT-нің өсуі
Анархистік қозғалыстың алғашқы жылдары тұрақты ұлттық ұйымы болмады. Анархист Хуан Гомес Касас CNT құрылғанға дейін анархистік ұйымның эволюциясын талқылайды: "Біршама таралу кезеңінен кейін Испания аймағының жұмысшылар федерациясы жоғалып, оның орнын Испания аймағының анархистік ұйымы басты. Бұл ұйым 1890 жылы «Солидарлық және көмек» шартына айналды, ол 1896 жылы анархизмге қарсы репрессивті заңнамаларға байланысты таратылып, көптеген ядролар мен автономды жұмысшылар қоғамдарына бөлінді. Испания жұмысшылар федерациясының (FRE) тараған қалдықтары 1907 жылы «Solidaridad Obrera» (тарихи кәсіподақ) құрылысына әкелді, ол CNT-нің тікелей алдағысы болды." 20 ғасырдың басында анархистер арасында олардың қозғалысына үйлесімділік пен күш-қуат сыйлау үшін жаңа ұлттық еңбек ұйымы қажет деген пікір қалыптасты. Бұл ұйым, атауы курсив емес (CNT), 1910 жылдың қазан айында «Solidaridad Obrera» конгресінде құрылды. Конгресс барысында CNT-нің мақсаты "буржуазияны революциялық жолмен иеліктен шығару арқылы бүкіл жұмысшы табының толық экономикалық азаттығын жеделдету" болатынын жариялаған қаулы қабылданды. CNT бастапқыда шағын болды, әртүрлі одақтар мен конфедерацияларда шамамен 30 000 мүшесі болды. Ұлттық конфедерация кішігірім аймақтық конфедерацияларға бөлінді, олар өз кезегінде кішігірім кәсіподақтарға бөлінді. Осы көп деңгейлі құрылымға қарамастан, бюрократиядан әдейі сақталды. Шешімдерді қабылдау бастамалары көбінесе жеке кәсіподақтардан туды. Жасырын лауазымдар болған жоқ, барлық лауазымдар қарапайым жұмысшылармен толтырылды. Ұлттық делегациялардың қабылдаған шешімдері міндетті емес еді. Осы тұрғыдан CNT салыстырмалы түрде қатаң социалистік одақтардан ерекшеленді. Ұйым құрылғаннан кейін бес күн өткен соң, жеңіске жеткен, мүмкін, шамадан тыс жігерленген жұмысшылар жалпы ереуілге шақырды. Ол Испанияның бірнеше қаласына тарады; бір қалада жұмысшылар қалалық билікті басып алып, қала әкімін өлтірді. Әскерлер барлық ірі қалаларға енгізілді және ереуіл тез арада басылды. CNT заңсыз ұйым деп жарияланды және құрылғаннан кейін бір аптадан кейін жасырын жұмыс істеуге көшті. Бірнеше жылдан кейін ол ашық ереуіл әрекеттерін жалғастырды, мысалы, социалистер басымдылық танытқан UGT (сирек кездесетін жағдай, өйткені екі топ көбінесе келіспейтін) бірлесіп ұйымдастырған жалпы ереуіл, өмір сүру құнының өсуіне наразылық білдірді.
The anarchist movement lacked a stable national organization in its early years. Anarchist Juan Gómez Casas discusses the evolution of anarchist organization before the creation of the CNT: "After a period of dispersion, the Federation of Workers of the Spanish Region disappeared, to be replaced by the Anarchist Organization of the Spanish Region This organization then changed, in 1890, into the Solidarity and Assistance Pact, which was itself dissolved in 1896 because of repressive legislation against anarchism and broke into many nuclei and autonomous workers' societies The scattered remains of the FRE gave rise to [[Solidaridad Obrera (historical union) in 1907, the immediate antecedent of the [CNT]." There was a consensus amongst anarchists in the early 20th century that a new, national labor organization was needed to bring coherency and strength to their movement. This organization, named the italics=no (CNT) was formed in October 1910 during a congress of Solidaridad Obrera. During this congress, a resolution was passed declaring that the purpose of the CNT would be to "hasten the integral economic emancipation of the entire working class through the revolutionary expropriation of the bourgeoisie " The CNT started off fairly small, with about 30,000 members across various unions and confederations. The national confederation was split into smaller regional ones, which were again broken down into smaller trade unions. Despite this many tiered structure, bureaucracy was consciously avoided. Initiatives for decisions came largely from the individual unions. There were no paid officials; all positions were staffed by common workers. Decisions made by the national delegations did not have to be followed. The CNT was in these respects quite different from the comparatively rigid socialist unions. A general strike was called a mere five days after its founding by triumphant, and perhaps overzealous, workers. It spread across several cities throughout Spain; in one city, workers took over the community and killed the mayor. Troops moved into all major cities and the strike was quickly crushed. The CNT was declared an illegal organization, and thus went underground only a week after its founding. A few years later it continued with overt strike actions, as in the general strike organized in tandem with the Socialist dominated UGT (a rare occurrence, as the two groups were usually at odds) to protest the rising cost of living.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі CNT
Испания экономикасы соғыс уақытындағы экономиканың құлдырауынан зардап шекті. Зауыттар жабылып, жұмыссыздық күрт өсті, ал жалақылар төмендеді. Сыныптық қақтығысты күтіп, әсіресе жақында өткен Ресей революциясының әсерімен капиталистік таптың көп бөлігі кәсіподақтарға, әсіресе КНТ-ға қарсы қатал соғыс ашты. Жұмыстан шығарулар жиіледі. Белгілі белсенділер қара тізімге енгізілді. Кәсіподақ көшбасшыларын өлтіру үшін пистолеролар, яғни жалдамалы кісі өлтірушілер тартылды. Осы кезеңде ондаған, тіпті жүздеген анархистер қаза тауып, құрбан болды. Анархистер де жауап ретінде бірнеше кісі өлтіруге барып, олардың ең танымал болғаны – премьер-министр Эдуардо Дато Ирадьердің өлімі болды. Бұл кезде КНТ-ның құрамында миллионға жуық мүше болды. Олар тікелей әрекеттер мен синдикализмге баса назар аударды; бұл Испаниядағы революциялық ағымдардың енді маргиналды емес, ағымның негізгі арнасына қосылғанын білдірді. КНТ-ні толық анархистік ұйым деп айту дұрыс болмаса да, басымдық сезім осы бағытта еді. «Ұлттық комитетке» сайланған әрбір мүше ашық анархист болды. Көптеген қатардағы мүшелер анархистік идеяларды қолдады. Шындығында, Испанияның көп бөлігі революциялық құлшыныспен жанып тұрғандай көрінді; жалпы ереуіл толқындарымен (сондай-ақ, нақты талаптармен, көбінесе сәтті аяқталған ереуілдермен) қатар, қарапайым орындарда анархистік әдебиетті кездестіру немесе қарапайым жұмысшылардың революциялық идеяларды талқылауы жиі кездесетін құбылыс еді. Жоғарғы топтардың ықпалды қарсыласы (Диас дель Мораль) «барлық жұмысшы халықты» көтеріліс рухының басып алғанын, «барлығының агитаторлар екенін» мәлімдеді. Испаниядағы анархизм бұрын шашыраңқы және тұрақсыз болған кезде, енді ең кішкентай қалаларда да ұйымдар құрылып, қозғалысқа қатысты. КНТ-нің түрлі бөлімдері (кәсіподақтар, аймақтар және т.б.) дербес болғанымен, бір-бірімен тығыз байланысты болды. Бір сала жұмыскерлерінің ереуілі көбінесе бүкіл қала жұмыскерлерінің ынтымақтастық ереуіліне әкелетін. Осылайша, жалпы ереуілдер көбінесе «жарияланбады», олар өздігінен туындады.
Spain's economy suffered upon the decline of the wartime economy. Factories closed, unemployment soared and wages declined. Expecting class conflict, especially in light of the then recent Russian Revolution, much of the capitalist class began a bitter war against unions, particularly the CNT. Lockouts became more frequent. Known militants were blacklisted. Pistoleros, or assassins, were hired to kill union leaders. Scores, perhaps hundreds, of anarchists were murdered during this time period. Anarchists responded in turn with a number of assassinations, the most famous of which is the murder of Prime Minister Eduardo Dato Iradier. The CNT, by this time, had as many as a million members. It retained its focus on direct action and syndicalism; this meant that revolutionary currents in Spain were no longer on the fringe, but very much in the mainstream. While it would be false to say that the CNT was entirely anarchist, the prevailing sentiment undoubtedly leaned in that direction. Every member elected to the "National Committee" was an overt anarchist. Most rank and file members espoused anarchist ideas. Indeed, much of Spain seemed to be radiant with revolutionary fervor; along with waves of general strikes (as well as mostly successful strikes with specific demands), it was not uncommon to see anarchist literature floating around ordinary places or common workers discussing revolutionary ideas. One powerful opponent from the upper classes (Diaz del Moral) claims that "the total working population" was overcome with the spirit of revolt, that "all were agitators." Whereas anarchism in Spain was previously disjointed and ephemeral, even the smallest of towns now had organizations and took part in the movement. Different parts of the CNT (unions, regions, etc.) were autonomous and yet inextricably linked. A strike by workers in one field would often lead to solidarity strikes by workers in an entire city. This way, general strikes often were not "called", they simply happened organically.
1919 жылғы жалпы ереуіл
1919 жылы Барселонаның «Ла Канадиенсе» деп аталатын гидроэлектр стансасының жұмыс берушілері жалақыны қысқартты, бұл 44 күндік және өте табысты жалпы ереуілге алып келді, оған 100 мыңнан астам адам қатысты. Жұмыс берушілер дереу әскери күшпен жауап беруге тырысты, бірақ ереуіл тым жылдам тарады. Басқа бір зауыттағы жұмысшылар өз әріптестерін қолдап, жұмысты тоқтатты. Шамамен бір аптадан кейін барлық тоқыма жұмысшылары ереуілге шықты. Содан кейін электрмен жұмыс істейтін дерлік барлық жұмысшылар да ереуілге қатысты. Барселонада әскери жағдай енгізілді, бірақ ереуіл толық күшпен жалғасты. Газет баспаларының кәсіподағы Барселонадағы газет иелеріне ереуілшілерді сынаған материалдарды басып шығармау туралы ескертті. Мадридтегі үкімет барлық жұмысшыларды әскери қызметке шақырып, ереуілді тоқтатуға тырысты, бірақ бұл шақыру орындалмады, тіпті газетте жарияланбады. Бұл хабар Барселонаға ауызша жеткенде, жауап ретінде теміржол және трамвай жұмысшылары тағы бір ереуіл ұйымдастырды. Барселонадағы үкімет Каталония экономикасын құлдыратқан ереуілді тоқтатуға қол жеткізді. Барлық ереуілшілер сегіз сағаттық жұмыс күнін, кәсіподақты мойындауды және жұмыстан шығарылған жұмысшыларды қайта жұмысқа алуды талап етті. Барлық талаптар қанағаттандырылды. Сонымен қатар, барлық саяси тұтқындарды босату талап етілді. Үкімет келісті, бірақ қазіргі уақытта сотталып жатқандарды босатудан бас тартты. Жұмысшылар «Барлығын босатыңыз!» деп ұран салды және бұл талап орындалмаса, үш күннен кейін ереуіл жалғасатынын ескертті. Осылай болды. Алайда, ереуіл комитетінің мүшелері және басқалары дереу тұтқындалды, ал полиция екінші ереуілдің кең ауқымға ие болуына жол бермеді. Үкімет көтеріліске жақын тұрған жұмысшыларды баюға тырысты. Он мыңдаған жұмыссыз жұмысшылар өз жұмыстарына оралды. Барлық жұмысшылар үшін сегіз сағаттық жұмыс күні жарияланды. Осылайша, Испания 1919 жылғы жалпы ереуілдің нәтижесінде сегіз сағаттық жұмыс күнін бекіткен ұлттық заңды қабылдаған әлемдегі алғашқы ел болды. 1919 жылғы жалпы ереуілден кейін CNT ұйымдастырушыларына қарсы зорлық-зомбылық күшейді, ал Примо де Ривера диктатурасының (барлық анархистік ұйымдар мен басылымдарға тыйым салған) анархистік қозғалыстың әлсіреуіне әкелді. Көптеген анархистер полицияның зорлық-зомбылығына жауап ретінде өздері pistolerismo-ға қатысты. Бұл өзара зорлық-зомбылық кезеңі болды, онда анархистік топтар саяси қарсыластарын өлтірді. Көптеген анархистер қарсы тараптың қарулы адамдарынан қаза тапты.
In 1919, employers at a Barcelona hydroelectric plant, known locally as La Canadiense, cut wages, triggering a 44 day long and hugely successful general strike with over 100,000 participants. Employers immediately attempted to respond militantly, but the strike had spread much too rapidly. Employees at another plant staged a sit in supporting their fellow workers. About a week later, all textile employees walked out. Soon after, almost all electrical workers went on strike as well. Barcelona was placed under martial law, yet the strike continued in full force. The union of newspaper printers warned the newspaper owners in Barcelona that they would not print anything critical of the strikers. The Government in Madrid tried to destroy the strike by calling up all workers for military service, but this call was not heeded, as it was not even printed in the paper. When the call got to Barcelona by word of mouth, the response was yet another strike by all railway and trolley workers. The Government in Barcelona finally managed to settle the strike, which had effectively crippled the Catalan economy. All of the striking workers demanded an eight hour day, union recognition, and the rehiring of fired workers. All demands were granted. It was also demanded that all political prisoners be released. The government agreed, but refused to release those currently on trial. Workers responded with shouts of "Free everybody!" and warned that the strike would continue in three days if this demand was not met. Sure enough, this is what occurred. However, members of the Strike Committee and many others were immediately arrested and police effectively stopped the second strike from reaching great proportions. The Government tried to appease the workers, who were clearly on the verge of insurrection. Tens of thousands of unemployed workers were returned to their jobs. The eight hour day was declared for all workers. Thus, Spain became the first country in the world to pass a national eight hour day law, as a result of 1919's general strike. After the 1919 general strike, increasing violence against CNT organizers, combined with the rise of the Primo de Rivera dictatorship (which banned all anarchist organizations and publications), created a lull in anarchist activity. Many anarchists responded to police violence by becoming [[pistolerismo themselves. This was a period of mutual violence, in which anarchist groups including italics=no assassinated political opponents. Many anarchists were killed by gunmen of the other side.
FAI
Примо де Ривера жылдары КНТ басшылығының көп бөлігі "орташа" революциялық синдикализмді қабылдады, формальды түрде анархистік көзқарас ұстана отырып, анархистік үміттердің бірден орындалмайтынын және либертариандық коммунизмді ілкі дамыту үшін тәртіпті және ұйымдасқан кәсіподақ қозғалысының қажеттілігін мойындады. Осы тенденцияға қарсы күресу үшін 1927 жылы FAI құрылды. Оның ұйымы автономды жақындық топтарға негізделген. FAI құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң ғана өзінің бар екенін мойындады, тіпті содан кейін де өте құпия ұйым болып қала берді. Оның құпиялылығы мүшелерінің нақты санын анықтауды қиындатады. Революцияға дейін FAI мүшелерінің саны шамамен 5000-нан 30000-ға дейін бағаланды. Азамат соғысының алғашқы айларында мүшелік саны күрт өсті. FAI толыққанды либертариандық емес еді, оған Хуан Гарсия Оливер және Буэнавентура Дуррути сияқты өте агрессивті белсенділер басыбайлы болды. Дегенмен, оның іс-әрекеттері авторитарлық болған жоқ; ол мүшелеріне наразылық білдіруге еркіндік берді. Шындығында, FAI-ның жалпы ұйымдық құрылымы Бакуниннің "Альянсынан" гөрі әлдеқайда еркін болды, бірақ анархистік идеологияны ілгерілету үшін ұйым құрудың маңызды үлгісі болды. FAI белсенді түрде революциялық болды, оның ішінде қаржы алу үшін банк тонау және жалпы ереуілдерді ұйымдастыру сияқты шаралар бар, бірақ кейде оппортунистікке бой алдырды. Ол Ривера диктатурасына қарсы шараларды қолдады және 1936 жылы Халық фронтын құруға үлес қосты. Анархистік ұйымдар республикалық үкіметпен ынтымақтастыққа кіріскен кезде, FAI іс жүзінде де-факто саяси партияға айналды және жақындық топтар моделі қайта қарастырылды, бірақ бұл әрқашан қолдау тапқан жоқ.
During the Primo de Rivera years, much of the CNT leadership began to espouse a "moderate" revolutionary syndicalism, ostensibly holding an anarchist outlook but holding that the fulfilment of anarchist hopes would not come immediately, and insisting on the need for a more disciplined and organised trade union movement in order to work towards libertarian communism. The italics=no (FAI) was formed in 1927 to combat this tendency. Its organization was based on autonomous affinity groups. The FAI remained a very secretive organization, even after acknowledging its existence two years after its formation. Its surreptitious nature makes it difficult to judge the extent of its membership. Estimates of FAI membership at the time immediately preceding the revolution range from 5,000 to 30,000. Membership dramatically increased during the first few months of the Civil War. The FAI was not ideally libertarian, being dominated by very aggressive militants such as Juan García Oliver and Buenaventura Durruti. However, it was not authoritarian in its actual methods; it allowed freedom of dissent to its members. In fact the overall organization of the FAI was very loose, unlike Bakunin's "Alliance" which was, however, an important precedent in creating an organization for pushing forward anarchist ideology. The FAI was militantly revolutionary, with actions including bank robberies to acquire funds, and the organization of general strikes, but at times became more opportunist. It supported moderate efforts against the Rivera dictatorship, and in 1936, contributed to establishment of the Popular Front. By the time the anarchist organizations began cooperating with the Republican government, the FAI essentially became a de facto political party and the affinity group model was dropped, not uncontroversially.
Ривераның құлауы және Екінші республика
CNT бастапқыда Республиканы диктатураға қарағанда артықшылықты балама ретінде қабылдады, бірақ барлық мемлекеттердің, мүмкін, әртүрлі деңгейде болса да, қадірсіз екендігі қағидасын сақтап қалды. Бірақ бұл қарым-қатынас ұзаққа созылмады. Телефон операторларының ереуілі CNT мен үкімет күштері арасында көшедегі қақтығыстарға әкелді; әскер жұмысшыларға қарсы пулеметтерді қолданды. Осыған ұқсас ереуіл бірнеше аптадан кейін Севильяда басталды; жиырма анархист қаза тауып, жүз адам жараланды, себебі армия CNT жиналыс өткізетін жерді қоршап алып, артиллериямен жойды. Альт Ллобрегатта көтеріліс болды, онда шахтерлер қаланы басып алып, қала әкімдіктерінде қызыл және қара туларды көтерді. Бұл әрекеттерге үкімет тарапынан қатал жазалау шаралары қабылданды және айқын нәтижеге қол жеткізілмеді. Буэнавентура Дуррути мен Франсиско Аскасо сияқты ең белсенді анархистер Африкадағы испан территориясына жер аударылды. Бұл Террассада наразылық пен көтеріліске әкелді, онда, Альто Ллобрегаттағыдай, жұмысшылар қалалық әкімдіктерге шабуыл жасап, өз туларын көтерді. 1933 жылы тағы бір сәтсіз көтеріліс болды, онда анархисттік топтар казармаларға шабуыл жасады, ішіндегілер оларға қолдау көрсетеді деп үміттенді. Алайда үкімет бұл жоспарлар туралы алдын ала біліп, көтерілісті жылдам басып тастады. Бұл әрекеттердің ешқайсысы сәтті болмады. Олардың нәтижесінде мыңдаған анархистер түрмеге қамалып, қозғалыс әлсіреп қалды. Сонымен қатар, синдикалистік Трентизм мен көтерілісші FAI арасындағы ішкі тартыс анархистік күрес бірлігіне нұқсан келтірді.
The CNT initially welcomed the Republic as a preferable alternative to dictatorship, while still holding on to the principle that all states are inherently deleterious, if perhaps to varying degrees of severity. This relationship did not last long, though. A strike by telephone workers led to street fighting between CNT and government forces; the army used machine guns against the workers. A similar strike broke out a few weeks later in Seville; twenty anarchists were killed and one hundred were wounded after the army besieged a CNT meeting place and destroyed it with artillery. An insurrection occurred in Alt Llobregat, where miners took over the town and raised red and black flags in town halls. These actions provoked harsh government repression and achieved little tangible success. Some of the most active anarchists, including Buenaventura Durruti and Francisco Ascaso, were deported to Spanish territory in Africa. This provoked protest and an insurrection in Terrassa, where, like in Alto Llobregat, workers stormed town halls and raised their flags. Another failed insurrection took place in 1933, when anarchist groups attacked military barracks with the hope that those inside would support them. The government had already learned of these plans, however, and quickly suppressed the revolt. None of these actions had any success. They resulted in thousands of jailed anarchists and a wounded movement. At the same time, infighting between the syndicalist Treintismo and the insurrectionalist FAI hurt the unity of the anarchist struggle.
Революцияның прелюдиясы
Республика мен реформаға ұлттық назар аудару анархистерді "Дауыс беру алдында әлеуметтік революция!" деп ұрандауға жетеледі. Олардың пікірінше, либералдық сайлау реформалары нәтижесіз және қажетсіз болды, сондай-ақ жұмысшы табының толық азаттығына кедергі келтірді. 1933 жылдың желтоқсан айында көтеріліс болды. Барселонадағы түрмеден қашудан басқа, революционерлер полиция Каталонияда және елдің көп бөлігінде көтерілісті басуға үлкермей, ешқандай нәтижеге қол жеткізбеді. Сарагоса қаласында көшедегі шайқастар және бірнеше ғимараттарды басып алу түрінде ұзаққа соқпаған көтеріліс орын алды. Сәуір айында Сарагосада тағы да маңызды ереуіл болды. Ол бес аптаға созылып, Сарагосаның экономикасының көп бөлігін тоқтатты. Елдің басқа аймақтары да қолдау көрсетті; Барселонадағы анархистер ереуілшілердің балаларына (шамамен 13 000 бала) күтім жасады, ал Логроньодағы CNT федерациясы 5 000 балаға дейін күтім беруге дайын екенін мәлімдеді.
The national focus on Republic and reform led the anarchists to cry "Before the ballot boxes, social revolution!" In their view, liberal electoral reforms were futile and undesirable, and impeded the total liberation of the working classes. An uprising took place in December 1933. Aside from a prison break in Barcelona, no gains were made by revolutionaries before the police quelled the revolt in Catalonia and most of the rest of the country. Zaragoza saw ephemeral insurrection in the form of street fighting and the occupation of certain buildings. An important strike took place in April, again in Zaragoza. It lasted five weeks, shutting down most of Zaragoza's economy. Other parts of the country were supportive; anarchists in Barcelona took care of the strikers' children (about 13,000 of them) while the CNT federation of Logroño had offered to take care of as many as 5,000.
Астурия
1934 жылғы Астурия кеншілерінің ереуілі Азаматтық гвардияның казармаларына шабуылмен басталды. Миерс қаласында полиция казармалары мен қала әкімдігі басылып алынды. Ереуілшілер қалаларды, тіпті Астурияның астанасы Овьедоны да басып алуды жалғастырды. Жұмысшылар "Бірлік, пролетар бауырлар!" ұранымен Астурияның көп бөлігін бақылауға алды. Гихон мен Авилес порттары ашық күйінде қалды. Үкімет әскерлерінің жақын арада келуіне қарсы тұрып, қорғанысқа келген анархист-жауынгерлерге сенімсіздікпен қараған коммунистер жеткілікті қару-жарақ бермеді. Осылайша көтеріліс жеңіліске ұшырады, көтерілісшілерге қатыгездік көрсетілді, бірақ жұмысшы табы арасында зор бірлік пен революциялық құлшыныс сақталды. Көтерілісті басуға генерал Франсиско Франко жетекшілік етті, ол кейін республикаға қарсы көтеріліс ұйымдастырып, Испанияның диктаторы болды. Испандықтарды өлтіру үшін Шетелдік легион мен Маврлық әскерлерді пайдалану халықтың наразылығын тудырды. Қолға түскен кеншілер азаптауға, зорлауға, мүшелерін кесіп тастауға және өлім жазасына ұшырады. Бұл екі жылдан кейін Испания азамат соғысында көрінген қатыгездіктің көрінісі болды.
The Asturian miners' strike of 1934 began with attacks on barracks of the Civil Guard. In the town of Mieres, police barracks and the town hall were taken over. Strikers moved on, continuing to occupy towns, even the capital of Asturias in Oviedo. Workers had control over most of Asturias, under chants of "Unity, Proletarian brothers!" The ports of Gijón and Avilés remained open. Anarchist militants defending against the imminent arrival of government troops were denied sufficient arms by suspicious communists. So fell the uprising, with great violence upon the rebels, but also with great unity and revolutionary fervor amongst the working classes. The crushing of the revolt was led by General Francisco Franco, who would later lead a rebellion against the republic and become dictator of Spain. The use of the Foreign Legion and the Moorish Regulares to kill Spaniards caused public outrage. Captured miners faced torture, rape, mutilation, and execution. This foreshadowed the same brutality seen two years later in the Spanish Civil War.
Халықтық майдан
Оңшыл саяси партиялардың өсуімен (мысалы, Гил Роблстің консервативті Испания Автономиялық Оңшыл Конфедерациясы), солшыл партиялар "Халық фронты" құруға бірігу қажеттігін сезінді. Оған республикашылдар, социалистер, коммунистер және басқа солшыл партиялар кірді; анархистер оны қолдауға құштар болмады, бірақ соған қарсы шығудан да бас тартты, осылайша оның билікке келуіне көмектесті. CNT FAI-дың радикалды топтары сайлау саясатына қанағаттанбады. Халық фронты билікке келгеннен кейінгі айларда бүкіл Испанияда ереуілдер, шерулер мен көтерілістер басталды. Елдің ауылдық аймақтарында шамамен 5 км² жерді басып алушылар иеленді. Халық фронты партиялары бақылауын жоғалта бастады. Анархистер, тіпті сақтықпен қараған социалистер ереуілді тоқтатқан кезде де, ереуілге қатысып, ереуіл қоры таусылғанда дүкендерден азық-түлік алып отырды. 1936 жылдың мамыр айында өткен КНТ-нің ұлттық құрылтайы ашық түрде революциялық сипатта болды. Көтерілген мәселелердің ішінде сексуалдық еркіндік, аграрлық коммундарды құру жоспарлары және әлеуметтік иерархияны жою туралы сөз болды.
With the growth of right wing political parties (Gil Robles' conservative Spanish Confederation of the Autonomous Right, for example), leftist parties felt the need to join together in a "Popular Front." This included Republicans, Socialists, Communists, and other left parties; Anarchists were not willing to support it but refused to attack it, either, thus helping it get into power. The more radical elements of the CNT FAI were not satisfied with electoral politics. In the months after the Popular Front's rise to power, strikes, demonstrations, and rebellions broke out throughout Spain. Throughout the countryside, almost 5 km2 of land were taken over by squatters. The Popular Front parties began to lose control. Anarchists would continue to strike even when prudent socialists called it off, taking food from stores when strike funds ran out. The CNT's national congress in May 1936 had an overtly revolutionary tone. Among the topics discussed were sexual freedom, plans for agrarian communes, and the elimination of social hierarchy.
Индивидуалистік анархизм
Испаниялық индивидуалистік анархизм американдық индивидуалистік анархизмнің ықпалында болды, бірақ ол негізінен француз ағымдарымен байланысты болды. 20 ғасырдың басында Дорадо Монтеро, Рикардо Мелла, Федерико Уралес, Мариано Галлардо және Ж. Элизальде француз және американдық индивидуалистерді аударды. Бұл жағынан La Idea Libre, La Revista Blanca, Etica, Iniciales, Al margen, Estudios және Nosotros сияқты журналдар да маңызды болды. Ең ықпалды ойшылдар Макс Штирнер, Эмиль Арманд және Хан Райнер болды. Франциядағыдай, эсперанто, анархо-натуризм және еркін махаббат испандық индивидуалистік анархистік айналымдарда философия мен тәжірибе ретінде кездесті. Кейін Арманд пен Райнер испандық индивидуалистік баспасөзде жариялай бастады. Армандтың махаббаттық серіктелдік туралы түсінігі, көпжақты махаббатты жеке тұлғаның іске асуы ретінде ынталандыруда маңызды рөл атқарды. Тарихшы Ксавье Диес бұл туралы El anarquismo individualista en España: 1923–1938 еңбегінде жазды. Каталонияның анархистік баспасөзіндегі сексуалдық утопия. La revista Ética Iniciales (1927–1937) Iniciales журналында еркін махаббат туралы ойды қарастырады. Диес испандық индивидуалистік анархистік баспасөзді анархокоммунистік топтардың мүшелері және анархосиндикалистік кәсіподақ CNT мүшелері кеңінен оқыды деп хабарлайды. Сондай-ақ, Федерико Уралес және Мигель Хименес Игуалада сияқты көрнекті индивидуалистік анархистер CNT мүшелері болды, ал Ж. Элизальде Ибериялық Анархистер Федерациясының құрылтайшы мүшесі және бірінші хатшысы болды. Испанияның маңызды индивидуалистік анархисі Мигель Хименес Игуалада өзінің индивидуалистік анархизмін жақтаған «Анархизм» деп аталатын ұзын теориялық кітап жазды. 1937 жылдың қазан айынан 1938 жылдың ақпан айына дейін ол «Nosotros» индивидуалистік анархистік журналының редакторы болып бастады, онда Хан Райнер мен Эмиль Армандтың көптеген еңбектері жарияланды, сондай-ақ ол тағы бір «Al Margen: Publicación quincenal individualista» индивидуалистік анархистік журналын шығаруға қатысты. Жастық шағында ол заңсыз әрекеттерге қатысты. Игуаладаның ой-пікіріне Штирнердің күшті әсері болды, ол өзінің жазбалары арқылы Испанияда кеңінен танымал болды. Ол 1900 жылы «Мен және меншігім» атты төртінші басылымға алғысөз жазып, басып шығарды. Ол Испаниядағы жеке анархистер федерациясын құруды ұсынды, бірақ бұл жоба сәтті болмады. 1956 жылы Игуалада Штирнер туралы кең көлемді трактат жариялады, оны ол жеке анархист Эмиль Армандқа арнады. Кейін ол Аргентина, Уругвай және Мексикада саяхаттап, өмір сүрді.
Spanish individualist anarchism was influenced by American individualist anarchism but it was mainly connected to the French currents. At the start of the 20th century people such as Dorado Montero, Ricardo Mella, Federico Urales, Mariano Gallardo and J. Elizalde translated French and American individualists. Important in this respect were also magazines such as La Idea Libre, La Revista Blanca, Etica, Iniciales, Al margen, Estudios, and Nosotros. The most influential thinkers there were Max Stirner, Émile Armand and Han Ryner. Just as in France, Esperanto, anationalism, anarcho naturism and free love were present as philosophies and practices within Spanish individualist anarchist circles. Later Armand and Ryner started publishing in the Spanish individualist press. Armand's concept of amorous camaraderie had an important role in motivating polyamory as realization of the individual. Historian Xavier Diez wrote on the subject in El anarquismo individualista en España: 1923 1938. Utopia sexual a la prensa anarquista de Catalunya. La revista Ética Iniciales (1927–1937) deals with free love thought in Iniciales. Diez reports that the Spanish individualist anarchist press was widely read by members of anarcho communist groups and by members of the anarcho syndicalist trade union CNT. There were also the cases of prominent individualist anarchists such as Federico Urales and Miguel Giménez Igualada who were members of the CNT and J. Elizalde who was a founding member and first secretary of the Iberian Anarchist Federation. An important Spanish individualist anarchist was Miguel Giménez Igualada who wrote the lengthy theory book called Anarchism espousing his individualist anarchism. Between October 1937 and February 1938 he started as editor of the individualist anarchist magazine Nosotros, in which many works of Han Ryner and Émile Armand appeared, and also participated in the publishing of another individualist anarchist magazine Al Margen: Publicación quincenal individualista. In his youth he engaged in illegalist activities. Igualada's thought was deeply influenced by Stirner, of which he was the main popularizer in Spain through his writings. He published and wrote the preface to the fourth edition in Spanish of The Ego and Its Own from 1900. He proposed the creation of a Union of Egoists, a Federation of Individualist Anarchists in Spain, but did not succeed. In 1956, Igualada published an extensive treatise on Stirner, which he dedicated to fellow individualist anarchist Émile Armand. Afterwards, he travelled and lived in Argentina, Uruguay and Mexico.
Анархо-натурализм
Анархо-натуризм 1920 жылдардың соңында испандық анархист қозғалысында маңызды рөл атқарды. Францияда анархо-натуризмнің кейіннен көрнекті насихаттаушылары Анри Зисли мен Эмиль Гравиль болды, олар La Nouvelle Humanité, Le Naturien, Le Sauvage, L'Ordre Naturel және La Vie Naturelle басылымдарында бірлесіп жұмыс істеді. Олардың идеялары Франциядағы және Испаниядағы жекешіл анархист айналымдарында маңызды болды, онда Федерико Уралес (Жоан Монтеньнің псевдонимі) Гравиль мен Зислидің идеяларын La Revista Blanca (1898–1905) журналында таратуға көмектесті.
Anarcho naturism was quite important at the end of the 1920s in the Spanish anarchist movement In France, later important propagandists of anarcho naturism include Henri Zisly and Émile Gravelle who collaborated in La Nouvelle Humanité, Le Naturien, Le Sauvage, L'Ordre Naturel, and La Vie Naturelle. Their ideas were important in individualist anarchist circles in France as well as Spain, where Federico Urales (pseudonym of Joan Montseny) promoted the ideas of Gravelle and Zisly in La Revista Blanca (1898–1905).
Испаниядағы азаматтық соғыста анархистердің қатысуы
Республика үкіметі әскери көтеріліс қаупіне ерекше тартыншақтық пен бейәрекеттікпен жауап берді. КНТ бірнеше ай бұрын Мадридті Мароккодағы көтеріліс туралы ескерткен еді, тіпті 19 шілде күні таңғы сағат 5-ті нақты күн мен уақыт ретінде көрсеткен, бұл туралы олардың тиімді тыңдау құрылғысы арқылы білген. Бірақ Халық майданы ештеңе істемеді және КНТ-ға қару беруден бас тартты. Қару сұрап шаршап, үміті үзген КНТ жауынгерлері қару қоймасына шабуыл жасап, кәсіподақтарға қару-жарақ үлестірді. Көтеріліс күтілген күннен екі күн бұрын, 17 шілдеде басталды, ал Барселона сияқты анархистердің мықты бекіністері басылды. Сарагоса сияқты анархистік орталықтардың кейбіреулері Каталонияда үлкен алаңдауға себеп болды, себебі Мадрид "жағдай нашарламаған" десті, сондықтан олар дайындық жасаған жоқ. Үкімет әлі де шындықты мойындағысы келмеді, тіпті "Ұлтшылдардың" күштері жеңілген жерлерде олардың жеңіліске ұшырамағанын айтты. Соғысты бірден жеңіске жеткізе алмауына себеп, анархистік және коммунистік одақтардың белсенділігі болды. Анархистік жасақтар, әсіресе соғыстың басында, әскери армияға толық сіңгенге дейін, өте еркін болды. Оларда шендер, иерархия, салют болған жоқ, ал "командирлер" қатардағы сарбаздардың сайлауымен тағайындалған. Ең тиімді анархистік бөлімше – Буэнавентура Дурути басқарған "Дуррути колоннасы" еді. Бұл бөлімше тіпті қатал қарсыластарынан да құрметке ие болды. Долорес Ибаррури өзінің естеліктерінде, анархистерді сынаған бөлімінде былай деді: "Соғыс анархистердің негізгі операцияларға минималды қатысуымен дамыды. Бір ерекшелік – Дуррути" (Memorias de Dolores Ibarruri, 382 бет). Колонна 3000 сарбаздан басталып, ең жоғарғы шегінде 8000 адамнан тұрды. Республика үкіметінен қару алу қиын болғандықтан, Дуррути мен оның жауынгерлері үкіметтік қоймалардан қолданылмаған қару-жарақтарды тартып алды. Дуррутидің 1936 жылғы 20 қарашада қаза болуы колоннаның рухын және тактикалық мүмкіндіктерін әлсіретті, соңында ол жарлық бойынша тұрақты армияға қосылды. Дуррутидің жерлеу рәсіміне Барселона халқының төрттен бірі қатысты. Дуррути қалай қаза болғаны әлі де нақты белгілі емес; қазіргі тарихшылар бұл оқиғаның апатқа ұшыраған болуы мүмкін екенін, мүмкін оның қаруының істен шығуы немесе жақындос оттан туындаған болуы мүмкін екенін айтады, бірақ сол кезде кең тараған әңгімелер оның жауынгерлері сатқындық жасады деп болжады, ал анархистер оның батырлықпен қаза болғанын және фашистік снайпердің қолынан қаза тапқанын мәлімдеді. Советтердің анархистерге қарсы кеңінен жүргізген репрессияларын, соның ішінде азаптаулар мен жазалауларды ескере отырып, бұл КСРО-ның қастандығы болуы мүмкін. Тағы бір белгілі бөлімше – бұрынғы сотталғандар мен революцияға жақтас "мүліктен айырылған" испандықтардан құралған "Темір колонна" еді. Республика үкіметі оларды "басқарылмайтын" және "бандиттер" деп айыптады, бірақ олар шайқаста үлкен жетістіктерге жетті. 1937 жылғы наурыз айында олар тұрақты армияға қосылды.
The Republican government responded to the threat of a military uprising with remarkable timidity and inaction. The CNT had warned Madrid of a rising based in Morocco months earlier and even gave the exact date and time of 5 am on July 19, which it had learned through its impressive espionage apparatus. Yet, the Popular Front did nothing, and refused to give arms to the CNT. Tired of begging for weapons and being denied, CNT militants raided an arsenal and doled out arms to the unions. Militias were placed on alert days before the planned rising. The rising was actually moved forward two days to July 17, and was crushed in areas heavily defended by anarchist militants, such as Barcelona. Some anarchist strongholds, such as Zaragoza, fell, to the great dismay of those in Catalonia; this is possibly due to the fact that they were being told that there was no "desperate situation" by Madrid and thus did not prepare. The Government still remained in a state of denial, even saying that the "Nationalist" forces had been crushed in places where it had not been. It is largely because of the militancy on the part of the unions, both anarchist and communist, that the Rebel forces did not win the war immediately. Anarchist militias were remarkably libertarian within themselves, particularly in the early part of the war before being partially absorbed into the regular army. They had no rank system, no hierarchy, no salutes, and those called "Commanders" were elected by the troops. The most effective anarchist unit was the Durruti Column, led by militant Buenaventura Durruti. It was the only anarchist unit which managed to gain respect from otherwise fiercely hostile political opponents. In a section of her memoirs which otherwise lambastes the anarchists, Dolores Ibárruri states: "The war developed with minimal participation from the anarchists in its fundamental operations. One exception was Durruti " (Memorias de Dolores Ibarruri, p. 382). The column began with 3,000 troops, but at its peak was made up of about 8,000 men. They had a difficult time getting arms from a fearful Republican government, so Durruti and his men compensated by seizing unused arms from government stockpiles. Durruti's death on November 20, 1936, weakened the Column in spirit and tactical ability; they were eventually incorporated, by decree, into the regular army. Over a quarter of the population of Barcelona attended Durruti's funeral. It is still uncertain how Durruti died; modern historians tend to agree that it was an accident, perhaps a malfunction with his own gun or a result of friendly fire, but widespread rumors at the time claimed treachery by his men; anarchists tended to claim that he died heroically and was shot by a fascist sniper. Given the widespread repression against Anarchists by the Soviets, which included torture and summary executions, it is also possible that it was a USSR plot. Another famous unit was the Iron Column, made up of ex convicts and other "disinherited" Spaniards sympathetic to the Revolution. The Republican government denounced them as "uncontrollables" and "bandits", but they had a fair amount of success in battle. In March 1937 they were incorporated into the regular army.
CNTFAI соғыс кезінде үкіметпен ынтымақтастық
1936 жылы CNT бірнеше рет бас тартқаннан кейін Ларго Кабальеро үкіметімен ынтымақтастық орнатуға шешім қабылдады. Хуан Гарсия Оливер Әділет министрі болды (ол заңгерлердің төлемақысын жойды және барлық қылмыстық іс материалдарын жойды), Диего Абад де Сантильян Экономика министрі болды, ал Федерика Монтсень Денсаулық сақтау министрі болды, мысалдардың бір бөлігі осылай болды. Испания Азамат соғысы кезінде Испаниядан тыс көптеген анархистер КНТ басшылығын үкіметке кіргені және республикалық жақтағы коммунистік элементтермен келісімге келгені үшін сынады. Испаниядағылар бұл уақытша шара деп есептеді, Франко жеңілгеннен кейін олар өз еркіндік жолын жалғастыра береді деп ойлады. Сондай-ақ, үкіметте авторитарлық коммунистердің күшінің артуына қатысты алаңдаушылықтар болды. Монтсени кейін былай деп түсіндірді: "Сол кезде біз тек қана біз үшін туған жағдайдың шындығын көрдік: үкіметте коммунистер, ал біз олардың сыртында, көптеген мүмкіндіктер және біздің барлық жетістіктерімізге қауіп төніп тұрды". Испаниядан тыс кейбір анархистер фашистер соғысты жеңіп алса, бәрін жоғалту мүмкіндігін ескере отырып, олардың жасаған ұступтарын қажет деп санады. Эмма Голдман: "Франко Мадрид қақпасында тұрғанда, мен CNT-FAI-ді үлкен жамандыққа қарағанда кіші жамандықты таңдағаны үшін кінәлай алмадым: диктатураға қарағанда үкіметке қатысу, ең қауіпті жамандық".
In 1936, the CNT decided, after several refusals, to collaborate with the government of Largo Caballero. Juan García Oliver became Minister of Justice (where he abolished legal fees and had all criminal dossiers destroyed), Diego Abad de Santillán became Minister of the Economy, and Federica Montseny became Minister of Health, to name a few instances. During the Spanish Civil War, many anarchists outside of Spain criticized the CNT leadership for entering into government and compromising with communist elements on the Republican side. Those in Spain felt that this was a temporary adjustment, and that once Franco was defeated, they would continue in their libertarian ways. There was also concern with the growing power of authoritarian communists within the government. Montseny later explained: "At that time we only saw the reality of the situation created for us: the communists in the government and ourselves outside, the manifold possibilities, and all our achievements endangered." Some anarchists outside of Spain viewed their concessions as necessary considering the grim possibility of losing everything should the fascists win the war. Emma Goldman said: "With Franco at the gate of Madrid, I could hardly blame the CNT–FAI for choosing a lesser evil: participation in government rather than dictatorship, the most deadly evil."
1936 жылғы испан төңкерісі
Фашизмге қарсы күресте Испанияда терең анархистік революция болды. Испания экономикасының көп бөлігі жұмысшылардың бақылауына көшті. Каталония сияқты анархистердің бекіністерінде бұл көрсеткіш 75%-ға дейін жетті, бірақ социалистердің күшті ықпалы бар аймақтарда төмен болды. Зауыттар жұмысшылар комитеттері арқылы басқарылды, ал аграрлық аймақтар ұжымдастырылып, еркіншіл коммуналар ретінде басқарылды. Тіпті қонақүйлер, шаштараздар және мейрамханалар сияқты орындар да ұжымдастырылып, олардың жұмысшылары басқарды. Анархистер бақылаған аймақтар "әркім өз қабілетіне қарай берсін, әркім өз қажеттілігіне қарай алсын" деген негізгі принцип бойынша басқарылды. Кейбір жерлерде ақша толығымен жойылды, оның орнына талонмен алмастырылды. Сан алуан дереккөздер өнеркәсіптік өнімділіктің ел бойынша дерлік екі есеге артқанын, ал ауыл шаруашылығы өнімдерінің "30–50%"-ге жоғары болғанын куәландырады, бұл туралы Эмма Голдман, Августин Суши, Крис Эалхам, Эдди Конлон, Даниель Герин және басқалар айтты. Республикалық әскери қолбасшы Висенте Рохо Ллюч осы өндірілген өнім туралы: "Бұл қажеттілікке көп ақша жұмсағанымызға қарамастан, біздің өнеркәсіптік ұйымымыз бірде-бір мылтық, пулемет немесе зеңбірек жасауға мүкіндік бермеді" деді. Анархиялық коммуналар көбінесе ұжымдастырудан бұрынғыдан артық өнім өндірді. Жаңа қолданылған ғылыми әдістердің нәтижесінде өнімділік 50%-ға дейін артты. Дегенмен, сыншылар мұндай мәлімдемелерге жиі қарсы шығады. Кейбір аймақтарда ақша "отбасылық жалақы" ретінде қолданыла берді, ал басқа аймақтарда ақша қолданудан толығымен бас тартты. Жаңа босатылған аймақтар толыққанды социалистік-еркіншіл принциптер бойынша жұмыс істеді, шешімдер бюрократиясыз қарапайым азаматтар кеңесі арқылы қабылданатын болды. (Бұл кезде CNT FAI жетекшілері осы ауқымды өзгерістерге жауапты қатардағы мүшелердей радикалды болған жоқ.)
Along with the fight against fascism, there was a profound anarchist revolution throughout Spain. Much of Spain's economy was put under worker control. In anarchist strongholds such as Catalonia, the figure was as high as 75%, but lower in areas with heavy socialist influence. Factories were run through worker committees; agrarian areas became collectivized and run as libertarian communes. Even places like hotels, barber shops, and restaurants were collectivized and managed by their workers. The anarchist held areas were run according to the basic principle of "From each according to his ability, to each according to his need." In some places, money was entirely eliminated, to be replaced with vouchers. Numerous sources attest that industrial productivity doubled almost everywhere across the country and agricultural yields being "30–50%" larger, demonstrated by Emma Goldman, Augustin Souchy, Chris Ealham, Eddie Conlon, Daniel Guerin and others. Of the resulting industrial output, Republican military commander Vicente Rojo Lluch said "Notwithstanding lavish expenditures of money on this need, our industrial organization was not able to finish a single kind of rifle or machine gun or cannon." Anarchic communes often produced more than before the collectivization. Yields were increased by as much as 50% as a result of newly applied scientific methods. However, critics often dispute these claims. Currency remained in use as a 'family wage' in some areas, while in other areas the use of currency was abolished. The newly liberated zones worked on entirely socialist libertarian principles; decisions were made through councils of ordinary citizens without any sort of bureaucracy. (The CNT FAI leadership was at this time not nearly as radical as the rank and file members responsible for these sweeping changes.)
Франко жылдары
Франсиско Франко 1939 жылы билікке келген кезде он мыңдаған саяси оппозиционерлерді аттырды. 1939-1943 жылдар аралығында саяси мотивациямен жасалған өлтірулердің жалпы саны шамамен 200 000-ға жуық деп есептеледі. Тарихшы Антони Бивордың сөзіне қарағанда, "жағдай Германия мен Ресейдегіден де нашар болды". Осы әрекеттерге қарамастан, Франконың үкіметіне қарсы жасырын қарсылық ондаған жылдар бойы сақталды. Қарсылықтың ішінде саботаж жасау, тұтқындарды босату, жұмысшыларды жасырын ұйымдастыру, қашқындар мен босқындарға көмек көрсету және үкімет шенеуніктерін өлтіру сияқты әрекеттер болды. Франконың билігін қабылдамаған испандарға, тіпті соғыс кезінде оған қарсы болғандар да аз көңіл бөлді. 22 жыл түрмеде отырған анархист Мигель Гарсия Гарсия 1972 жылы жазған кітабында олардың жағдайын былай сипаттады: "Соғысты жоғалтқаннан кейін, соғысқа қатысқандар қарсылық күшіне айналды. Бірақ әлем үшін қарсылық – қылмыскерлікке айналды, себебі Франко заңдар шығарды, тіпті саяси қарсыластарымен қарым-қатынас жасағанда конституциялық заңдарды бұзуды жөн көрді; және әлем әлі де бізді қылмыскерлер деп санайды. Бізді түрмеге қамағанда либералдарға мүлдем қызық емес, себебі біз – 'террористтер'". Испанияда "маки" деп аталатын партизандық қарсылық 1960 жылға қарай көптеген тәжірибелі белсенділерінің қаза болуымен тоқтатылды. Соғыс аяқталғаннан бастап 1960 жылға дейін, үкімет деректері бойынша, қауіпсіздік күштерімен 1866 қақтығыс болды және 535 саботаж актісі жасалды. 2173 партизан қаза тауып, 420-сы жараланды, ал үкіметтік күштердің жоғалтулары 307 қаза және 372 жараланған адамды құрады. Осы кезеңде 19 340 қарсылық күресшісі тұтқындалды. Партизандарға көмек көрсеткендер де ұқсас қатыгездікке ұшырады; осы айып бойынша жылдар бойы 20 000-ға жуық адам тұтқындалды, ал көптегендері тергеу кезінде азаптауға ұшырады. Франконың Испания үкіметі құлауына дейін қылмыскерлерді қудалауды жалғастырды. Бастапқы жылдары кейбір түрмелер сыйымдылығынан он есе артық адаммен толып, тұтқындардың қимыл-қозғалысы шектелді. Адамдарды кез келген кәсіби одақ төлқұжатын алып жүргені үшін де тұтқындады. Белсенділер көбінесе жақсы жағдайға түспеді; мыңдаған адам атып өлтірілді немесе дарға асылды. Екі ең қабілетті қарсылық күресшісі, Хосе Луис Фасериас және Франсиско Сабатер Ллопарт (көбінесе Сабате деп аталды) полиция күштерімен атылды; көптеген анархистер де осындай тағдырға ұшырады. Сол кездегі жер астындағы КНТ де бұл іске қатысты. 1962 жылы қарсылық әрекеттерін үйлестіру үшін Ішкі қорғаныс бөлімі құрылды. Анархистік Қара Крест 1960 жылдардың соңында Альберт Мелтцер мен Стюарт Кристи тарапынан Франконың билігі кезінде анархистік тұтқындарға көмек көрсету мақсатында қайтадан жандандырылды. 1969 жылы Мигель Гарсия Гарсия ABC-нің халықаралық хатшысы болды.
When Francisco Franco took power in 1939, he had tens of thousands of political dissidents executed. The total number of politically motivated killings between 1939 and 1943 is estimated to be around 200,000. Forced labor camps were opened up, where, according to historian Antony Beevor, "the system was probably as bad as in Germany or Russia." Despite these actions, underground resistance to Franco's rule lingered for decades. Actions by the Resistance included, among other things, sabotage, releasing prisoners, underground organizing of workers, aiding fugitives and refugees, and assassinations of government officials. Little attention was paid to the Spaniards who refused to accept Franco's rule, even by those who had been against him during the war. Miguel García García, an anarchist jailed for twenty two years, describes their circumstances in his 1972 book: "When we lost the war, those who fought on became the Resistance. But to the world, the Resistance had become criminals, for Franco made the laws, even if, when dealing with political opponents, he chose to break the laws established by the constitution; and the world still regards us as criminals. When we are imprisoned, liberals are not interested, for we are 'terrorists'". The guerilla resistance (referred to in Spain as Maquis) was effectively ended around 1960 with the death of many of its more experienced militants. In the period from the end of the war until 1960, according to government sources, there were 1,866 clashes with security forces and 535 acts of sabotage. 2,173 guerillas were killed and 420 were wounded, while the figures for government forces lost amount to only 307 killed and 372 wounded. 19,340 resistance fighters were arrested over this time interval. Those who aided the guerillas were met with similar brutality; as many as 20,000 were arrested over the years on this charge, with many facing torture during interrogation. The Spanish government under Franco continued to prosecute criminals until its demise. In the earlier years, some prisons were filled up to fourteen times their capacity, with prisoners hardly able to move about. People were often locked up simply for carrying a union card. Active militants were often less fortunate; thousands were shot or hanged. Two of the most able Resistance fighters, Jose Luis Facerias and Francisco Sabater Llopart (often called Sabaté), were simply shot by police forces; many anarchists met a similar fate. The then underground CNT was also involved. In 1962, a secret Interior Defense section was formed to coordinate actions of the resistance. The Anarchist Black Cross was re activated in the late 1960s by Albert Meltzer and Stuart Christie to help anarchist prisoners during Franco's reign. In 1969, Miguel García García became International Secretary of the ABC.
Бүгін
CNT әлі күнге дейін белсенді. Дегенмен, олардың ықпалы шектеулі. 1979 жылы CNT екі фракцияға бөлінді: CNT/AIT және CNT/U. CNT/AIT бастапқы «CNT» атауын өзіне қабылдады, бұл CNT/U-ны 1989 жылы өз атын өзгертіп, CNT-нің көптеген принциптерін сақтайтын CGT (CGT) деп қоюға мәжбүр етті. CGT әлдеқайда ірі, шамамен 50 000 мүшесі бар (бірақ ол екі миллион жұмысшыны өкілдік етеді) және қазіргі уақытта Испаниядағы үшінші ірі кәсіподақ. Екі кәсіподақтың бүгінгі таңдағы бөлінуінің маңызды себебі және негізгі практикалық айырмашылығы – CGT, басқа испандық кәсіподақтар сияқты, кәсіподақ сайлауына қатысады, онда жұмысшылар өздерінің ұжымдық келісімшарттарға қол қоятын өкілдерін таңдайды. CGT-ның, мысалы, испандық автомобиль өндірушісі SEAT және Каталониядағы ең ірі кәсіпорын, сондай-ақ қоғамдық теміржол жүйесінде, мысалы, Барселона метрополитенінде көптеген өкілдері бар. CNT кәсіподақ сайлауына қатыспайды және бұл модельді сынап бағалайды. CNT-CGT-ның бөлінуі үкіметке Франко режимінен бұрын оларға тиесілі болған кәсіподақтардың маңызды мүліктерін қайтаруға мүмкіндік бермеді, олар жалғыз заңды кәсіподақ ретінде пайдаланылды, бұл децентрализация кейбір басқа тарихи саяси партиялар мен жұмысшылар ұйымдары үшін де әлі де күтілуде. 2000-жылдардың басында Испаниядағы Либертариандық жастар федерациясы бүлікші анархистік идеалдарды қабылдай бастады, ал анархо-синдикализмнен алыстау, alterglobalization наразылықтарындағы қара блоктардың ықпалы мен Италия мен Грекиядағы анархистік бүліктердің мысалдарынан кейін жиірек кездесе бастады. Алайда, 2002-2003 жылдары олар мемлекеттік репрессияға ұшырап, белсенсіздікке түсті. Анархистік жастардың жаңа буыны 2006 жылы FIJL-ді қайта құруға шешім қабылдады, бұл ұйым алдыңғысына қарағанда формалды ұйым ретінде (бүлікші анархизм жоққа шығарады) және анархосиндикализмге жақындық таныту арқылы ерекшеленді, бірақ бұл CNT сияқты институттарды сынға алуға кедергі болмады. 2007 жылы ол өзін бұрынғы FIJL-дің тікелей жалғасы деп жариялады, өйткені бүлікші ұйымнан ешқандай хабар алмады. Бірақ FIJL-дің мәлімдемесі жарияланғаннан кейін, олар «El Fuelle» (The Bellows) деп аталатын газет шығара бастады. 2012 жылдың наурыз айында 1990-шы жылдардағы FIJL бүлікші ұйымы таратылғанын жариялады, соның салдарынан FIJA FIJL атауын қайта алды. Бүгінгі таңда FIJL Астурия, Кадис, Доности, Гранада, Лорка (Мурсия) және Мадридте өкілдік етеді.
The CNT is still active today. Their influence, however, is limited. The CNT, in 1979, split into two factions: CNT/AIT and CNT/U. The CNT/AIT claimed the original "CNT" name, which led the CNT/U to change its name to italics=no (CGT) in 1989, which retains most of the CNT's principles. The CGT is much larger, with perhaps 50,000 members (although it represents as many as two million workers), and is currently the third largest union in Spain. An important cause for the split and the main practical difference between the two trade unions today is that the CGT participates, just like any other Spanish trade union, in elecciones sindicales, where workers choose their representatives who sign their collective bargaining agreements. CGT has an important number of representatives in, for example, SEAT, the Spanish car manufacturer and still the largest enterprise in Catalonia and also in the public railroad system, e. g., it holds the majority in Barcelona's underground. CNT does not participate in elecciones sindicales and criticizes this model. The CNT–CGT split has made it impossible for the government to give back the unions' important facilities that belonged to them before Franco's regime seized them and used them for their only legal trade union, a devolution also still pending in part for some of the other historical political parties and worker organizations. During the first years of the 2000s, the Iberian Federation of Libertarian Youth in Spain started to adopt insurrectionary anarchist ideals, and distancing from anarcho syndicalism became more prevalent due to the influence of black blocs in alterglobalization protests and examples of anarchist insurrection from Italy and Greece. However, around 2002 2003 it was subject to state repression, driving it into inactivity. A new generation of anarchist youth decided to re establish the FIJL in 2006, deviating from its predecessor in identifying as a formal organisation (something insurrectionary anarchism disavows), as well as being sympathetic to anarcho syndicalism, although this did not prevent it from criticizing institutions such as the CNT. In the year 2007 it claimed itself to be the direct continuation of the previous FIJL, since it did not have news from the insurrectionist organization. However, after the publishing of a communique by FIJL, They publish a newspaper called El Fuelle (The Bellows). In March 2012, the insurrectionist FIJL of the 1990s announced its dissolution, and so FIJA reclaimed the FIJL name. Today, the FIJL has presence in Asturias, Cádiz, Donosti, Granada, Lorca (Murcia) and Madrid.
Зорлық-зомбылық
Көптеген анархистер күш қолдануға қарсы болғанымен, кейбір белсенділер өздерінің мақсаттарын ілкіге асыру үшін зорлық-зомбылық пен терроризмді пайдаланды. Бұл "іс арқылы насихаттау" алғаш рет 19 ғасырдың соңында кең танылды. Бұл, синдикализмнің анархистік тактика ретінде пайда болуынан бұрын, және көптеген адамдарды үмітсіздікке түсірген полицияның ұзақ жылдарға созылған репрессиясынан кейін болды. "Лос Дешерадос" ("Мұрадан айырылғандар") – зорлық-зомбылықты жақтаған және бірнеше кісі өлтіруге қатысқан құпия ұйым. "Мано Негра" ("Қара қол") деп аталатын тағы бір ұйым да түрлі кісі өлтірулер мен жарылыстарға қатысқан деген қауесет болды, бірақ бұл ұйымның Азаматтық гвардиядағы (La Guardia Civil) полиция жасаған сенсациялық аңыз екенін көрсететін дәлелдер де бар, олар қатыгездіктерімен танымал; шындығында, полиция өз жауының іс-қимылдарын ойлап тапқан немесе оларды өзі іске асырған, бұл репрессия құралы ретінде пайдаланылды. "Лос Солидариос" және "Агрупасьон де лос Амигос де Дуррути" ("Дуррутидің достары") зорлық-зомбылықты саяси қару ретінде қолданған тағы бір ұйымдар еді. Бірінші ұйым 300 000 песета көлемінде тонау жасаған "Банко де Бильбао" тонауына және Сарагосаның кардинал-архиепископы Хуан Сольдевилья и Ромероның өлтірілуіне жауапты болды, оны ерекше реакциялық дін қызметкері деп есептеді. "Лос Солидариос" Примо де Ривера диктатурасы аяқталғаннан кейін зорлық-зомбылықты қолдануды тоқтатты, осы кезде анархистердің жер астында жұмыс істеуге қарағанда, ашық түрде жұмыс істеуге көбірек мүмкіндіктері болды. Кейінірек анархистер бүкіл Испанияда бірнеше шіркеулерді өртеді. Испаниядағы шіркеу, әдетте оңшыл саяси күш, антиавторитарлардың жек көруіне ұшырады. Бұл кезде олардың ықпалы бұрынғыдай күшті емес еді, бірақ христиандыққа қарсы сезімнің күшеюі фашизмді қолдауымен бірге жүрді. Көптеген өрттерді анархистер жасаған жоқ. Дегенмен, билік анархистерді жиі кінәлі ететін. Зорлық-зомбылық көбінесе бейбіт тұрғындарға қарсы бағытталмады. Алайда, анархистер өздерінің сенімдерін зорлық-зомбылықпен жүзеге асырған бірнеше жағдай тіркелді; бір бақылаушы суицид жасағандар мен есірткі сатушылар сол жерде атып өлтірілген оқиғалар туралы хабарлады. Мәжбүрлі коллективтеу, өте сирек болғанымен, идеалдар соғыс уақытындағы прагматизмге басынып, бірнеше рет орын алды. Жалпы алғанда, анархистер жеке меншікті құрметтеді, олар кішкентай мүліктің иесі болудан гөрі мәжбүрлі зорлық-зомбылыққа қарсы күресті. Зорлық-зомбылыққа барғандарға қарамастан, Испаниядағы көптеген анархистер өздерінің либертариандық сенімдеріне сәйкес аскетикалық өмір салтын қабылдады. Темекі шегу, ішімдік ішу, құмар ойындар және жезөкшелік кеңінен сынға ұшырады. Анархистер олармен күресуді жоспарлаған институттармен байланыстан аулақ болды: көпшілігі некеге тұрмады, мемлекеттік мектептерге бармады (либертариандық мектептер, мысалы, каталондық Феррердің "Эскуэла Модерна" мектебі танымал болды) немесе жеке байлықтарын арттыруға тырыспады. Бұл морализм анархистерді аномальды отбасылар ретінде бейнелеумен қарама-қайшы келеді, сонымен қатар Испаниядағы анархизм – мыңжылдық псевдо-дін деген стереотиптің бір бөлігі болып табылады.
Although many anarchists were opposed to the use of force, some militants did use violence and terrorism to further their agendas. This "propaganda of the deed" first became popular in the late 19th century. This was before the rise of syndicalism as an anarchist tactic, and after a long history of police repression that led many to despair. Los Desheredados (English translation: "the Disinherited"), were a secret group advocating violence and said to be behind a number of murders. Another group, Mano Negra (Black Hand), was also rumoured to be behind various assassinations and bombings, although there is some evidence that the group was a sensational myth created by police in the Civil Guard (La Guardia Civil), notorious for their brutality; in fact, it is well known that police invented actions by their enemies, or carried them out themselves, as a tool of repression. Los Solidarios and Agrupación de los Amigos de Durruti (Friends of Durruti) were other groups that used violence as a political weapon. The former group was responsible for the robbery of Banco de Bilbao which gained 300,000 pesetas, and the assassination of the Cardinal Archbishop of Zaragoza Juan Soldevilla y Romero, who was reviled as a particularly reactionary cleric. Los Solidarios stopped using violence with the end of the Primo de Rivera dictatorship, when anarchists had more opportunities to work aboveground. In later years, anarchists were responsible for a number of church burnings throughout Spain. The Church, a powerful, usually right wing political force in Spain, was always hated by anti authoritarians. At this time, their influence was not as grand as in the past, but a rise of anti Christian sentiment coincided with their perceived or real support of fascism. Many of the burnings were not committed by anarchists. However, anarchists were often used as a scapegoat by the authorities. Rarely was violence directed towards civilians. However, there are a few recorded cases in which anarchists enforced their own beliefs with violence; one observer reports incidents in which pimps and drug dealers were shot on the spot. Forced collectivization, while exceedingly rare, did occur on several occasions when ideals were dropped in favor of wartime pragmatism. In general, though, individual holdings were respected by anarchists who opposed coercive violence more vigorously than small scale property possession. Despite the violence of some, many anarchists in Spain adopted an ascetic lifestyle in line with their libertarian beliefs. Smoking, drinking, gambling, and prostitution were widely looked down upon. Anarchists avoided dealing with institutions they proposed to fight against: most did not enter into marriages, go to State run schools (libertarian schools, like the Catalan Ferrer's Escuela Moderna, were popular), or attempt to aggrandize their personal wealth. This moralism starkly contrasts with the popular view of anarchists as anomic firebrands, but also is part of another stereotype that the anarchism in Spain was a millenarian pseudo religion.
Феминизм
Феминизм анархизмнің дамуымен қатар тарихи түрде маңызды рөл атқарды; Испания да осыдан ерекше емес. КНТ-ның құрылтай съезінде әйелдердің еңбек нарығындағы рөліне ерекше мән берілді және оларды ұйымға тартуға күш салу қажеттігі айтылды. Сонымен қатар, қоғамдағы және күйеулері тарапынан әйелдерге жасалатын қанаушылыққа наразылық білдірілді. Әйелдер құқығы, ортақ білім беру, неке институтын жою және аборт құқығы сияқты анархистік идеялардың негізгі бөлігі болды; мұндай идеялар дәстүрлі католиктік Испанияда өте радикалды саналды. Әйелдер көптеген күрес-қырқыстарда белсенділік танысты, тіпті ер адамдармен бірге баррикадаларда шайқасты. Дегенмен, олар жиі шеттетілді; мысалы, аграрлық кооперативтерде әйелдерге көбінесе аз жалақы төленді және ірі анархистік ұйымдарда олардың рөлі көрінбейтін еді. Испаниядағы анархистік топ – Mujeres Libres (Азат әйелдер) балаларға күтім жасау, білім беру, босандыру орталықтары және әйелдерге арналған басқа да қызметтер ұсынды. Бұл топтың мүшелерінің саны шамамен 20 000-дан 38 000-ға дейін жеткен. Оның бірінші ұлттық съезі 1937 жылы өтті, онда оннан астам қаладан келген делегаттар 115 кішігірім топты өкілдік етті. Ұйымның жарғысында оның мақсаты былай деп белгіленді: "а. Прогрестің алғы шебінде тұратын, саналы және жауапкершілікті сезінетін әйелдер күшін құру; б. Осы мақсатта мектептер, институттар, лекциялар, арнайы курстар және т.б. құру, әйелді оқыту және оны үш түрлі құлдықтан босату: білімсіздік құлдығы, әйел болу құлдығы және жұмысшы болу құлдығы." Eskalera Karakola – Испанияның Мадрид қаласындағы феминистер ұстап тұратын және автономия принципімен жұмыс істейтін қазіргі сквот. 1996 жылдан 2005 жылға дейін Lavapiés ауданында орналасқан, қазір Calle Embajador көшесінде. Сквот тұрмыстық зорлық-зомбылық және индустриялық капитализмнен кейінгі әйелдердің осалдығына бағытталған шараларды ұйымдастырады. 2002 жылы "Жұмысшы әйелдер зертханасын" (Laboratorio de Trabajadoras) құрды және 1998 жылдан бері, әсіресе иммигрант әйелдермен, нәсілшілдікке қарсы шаралар жүргізіп келеді. Eskalera Karakola ЛГБТ-Прайдты ұйымдастыруға және "Әйелдер мен сәулет" форумын өткізуге де қатысты. Ол Еуропалық әлеуметтік форум сияқты жаһандануға қарсы іс-шараларға қатысып, Еуропалық nextGENDERation желісінің құрамына кіреді. "Мужественный женский" (Қайғылы әйелдер) атты журнал жариялайды.
Feminism has historically played a role alongside the development of anarchism; Spain is no exception. The CNT's founding congress placed special emphasis on the role of women in the labor force and urged an effort to recruit them into the organization. There was also a denunciation of the exploitation of women in society and of wives by their husbands. Women's rights had been integral in anarchist ideas such as coeducation, the abolition of marriage, and abortion rights, amongst others; these were quite radical ideas in traditionally Catholic Spain. Women had played a large part in many of the struggles, even fighting alongside their male comrades on the barricades. However, they were often marginalized; for example, women often were paid less in the agrarian collectives and had less visible roles in larger anarchist organizations. A Spanish anarchist group known as Mujeres Libres (Free Women) provided day care, education, maternity centers, and other services for the benefit of women. The group had a peak membership of between 20,000 and 38,000. Its first national congress, held in 1937, with delegations from over a dozen different cities representing about 115 smaller groups. The statutes of the organization declared its purpose as being "a. To create a conscious and responsible feminine force that will act as a vanguard of progress; b. To establish for this purpose schools, institutes, lectures, special courses, etc., to train the woman and emancipate her from the triple slavery to which she has been and still is submitted: the slavery of ignorance, the slavery of being a woman, and the slavery of being a worker." Eskalera Karakola is a current squat in Madrid, Spain, which is held by feminists and works on autogestion principles. It was situated in the Lavapiés barrio from 1996 to 2005, and is now in Calle Embajador. The squat organizes activities focussing on domestic violence and women's precarity in post industrial capitalism. In 2002, it created a Female Workers' Laboratory (Laboratorio de Trabajadoras), and has carried out anti racist activities, in particular with female immigrants, since 1998. Eskalera Karakola also took part in the organization of the LGBT Pride and the forum "Women and Architecture". It participated in alter globalization events such as the European Social Forum and is part of the European nextGENDERation network. It publishes a review titled Mujeres Preokupando (Concerned Women).