Anti-nuclear movement

Кіріспе

Әлеуметтік қозғалыстар. 1979 жылы 14 қазанда Бонн қаласында, Батыс Германияда, Три Майл Айленд апатынан кейін ядролық қаруға қарсы наразылық акциясына 169 000 адам қатысты. Ядролық қарусыздануға қарсы негізгі топтарға Ядролық қарусыздану үшін науқан, Жер достары, Гринпис, Ядролық соғыстың алдын алу үшін халықаралық дәрігерлер, Бейбітшілік іс-әрекеті, Бейбітшілік пен әділдік болашағы үшін Сенека әйелдерінің лагері және Ядролық ақпарат және ресурстар қызметі кіреді. Қозғалыстың бастапқы мақсаты ядролық қарусыздану болды, бірақ 1960 жылдардың соңынан бастап оппозиция ядролық энергияны пайдалануды қамтыды. Көптеген ядролық энергияға қарсы топтар ядролық энергия мен ядролық қаруға қарсы. 1970-1980 жылдары жасыл партиялардың құрылуы көбінесе ядролық қаруға қарсы саясаттың тікелей нәтижесі болды. Ғалымдар мен дипломаттар ядролық қару саясатын 1945 жылы Хиросима мен Нагасакиге атом бомбаларын атқаннан бұрын талқылады. Ал 1960 жылдардың соңында ғылыми қауымның кейбір мүшелері өздерінің алаңдаушылығын білдіре бастады. ядролық энергияға қарсылық жалғасып жатқанда, соңғы онжылдықта жаһандық жылыну туралы хабардарлықтың артуы және таза энергияның барлық түрлеріне жаңа қызығушылықтың пайда болуы нәтижесінде ядролық энергияға деген қоғамдық қолдаудың артуы байқалады (қараңыз: Pro nuclear movement). 1977 жылы шілдеде Испанияның Бильбао қаласында ядролық энергияға қарсы наразылық акциясы өтті, оған 200 мыңға жуық адам қатысты. 1979 жылы Үш Майл аралындағы апаттан кейін Нью-Йоркте 200 000 адам қатысқан ядролық заттарды қолдануға қарсы наразылық акциясы өтті. 1981 жылы Германияда Гамбургтен батысқа қарай Брокдорф атом электр стансасына қарсы наразылық білдіру үшін ядролық энергияға қарсы ең үлкен демонстрация өтті; шамамен 100 000 адам 10 000 полиция қызметкерімен бетпе-бет келді. Ең үлкен наразылық 1982 жылы 12 маусымда Нью-Йоркте ядролық қаруға қарсы бір миллион адам көтерілген кезде болды. 1983 жылы Батыс Берлинде ядролық қару-жараққа қарсы наразылық акциясы 600 000-ға жуық қатысушыға ие болды. 1986 жылдың мамыр айында Чернобыль апатынан кейін Италияның ядролық бағдарламасына қарсылық білдіру үшін Римде шамамен 150 - 200 мың адам шеруге шықты. Австралияда одақтар, бейбітшілік белсенділері мен экологиялық қорғаушылар 1970-ші жылдардан бастап уран өндіруге қарсы болды, ал ядролық қаруға қарсы жүздеген мың адамды біріктірген митингтер 1980-ші жылдардың ортасында шыңына жетті. АҚШ-та Shoreham, Yankee Rowe, Millstone 1, Rancho Seco, Maine Yankee және басқа да көптеген атом электр стансаларының жабылуына қоғамдық қарсылық болды. 1986 жылы Чернобыль апатынан кейін көптеген жылдар бойы ядролық энергетика көптеген елдерде саяси күн тәртібінен тыс болды, ал ядролық энергияға қарсы қозғалыстың жеңіске жеткені көрінді, сондықтан кейбір ядролық энергияға қарсы топтар таратылды. Алайда 2000-шы жылдары ядролық өнеркәсіптің қоғамдық қатынастар қызметі, ядролық реакторлардың жобалаудағы жетістіктері және климаттың өзгеруі туралы алаңдаушылықтан кейін ядролық энергия мәселелері кейбір елдерде энергия саясаты талқылауларына оралды. 2011 жылы Фукусимадағы ядролық апат ядролық энергетика саласының қайта өркендеуіне кедергі келтірді және бүкіл әлем бойынша ядролық оппозицияны қайта жандандырды, бұл үкіметтерді қорғанысқа салды. 2016 жылы Австралия, Австрия, Дания, Грекия, Малайзия, Жаңа Зеландия және Норвегия сияқты елдерде ядролық электр станциялары жоқ және олар ядролық энергияға қарсы. Германия, Италия, Испания және Швейцария ядролық энергияны кезең-кезеңмен тоқтатуда. Бұрын Швецияда 2010 жылға дейін ядролық энергияны өндіруді тоқтату мақсатында ядролық энергияны кезең-кезеңмен шығару саясаты жүргізілген. 2009 жылдың 5 ақпанында Швеция үкіметі қолданыстағы реакторларды ауыстыруға мүмкіндік беретін келісім туралы мәлімдеді, бұл кезең-кезеңмен шығару саясатын тиімді түрде тоқтатты. Әлемде соңғы 30 жыл ішінде жұмыс істейтін реакторлардың саны шамамен бірдей, ал Фукусима апатынан кейін ядролық электр энергиясын өндіру тұрақты түрде өсіп келеді.

Social movement

[[File:ANTIAKW. jpg|thumb|right|169,000 people attended an anti nuclear protest in Bonn, West Germany, on 14 October 1979, following the Three Mile Island accident. Major anti nuclear groups include Campaign for Nuclear Disarmament, Friends of the Earth, Greenpeace, International Physicians for the Prevention of Nuclear War, Peace Action, Seneca Women's Encampment for a Future of Peace and Justice and the Nuclear Information and Resource Service. The initial objective of the movement was nuclear disarmament, though since the late 1960s opposition has included the use of nuclear power. Many anti nuclear groups oppose both nuclear power and nuclear weapons. The formation of green parties in the 1970s and 1980s was often a direct result of anti nuclear politics. Scientists and diplomats have debated nuclear weapons policy since before the atomic bombings of Hiroshima and Nagasaki in 1945. and in the late 1960s some members of the scientific community began to express their concerns. and while opposition to nuclear power continues, increasing public support for nuclear power has re emerged over the last decade in light of growing awareness of global warming and renewed interest in all types of clean energy (see the Pro nuclear movement). A protest against nuclear power occurred in July 1977 in Bilbao, Spain, with up to 200,000 people in attendance. Following the Three Mile Island accident in 1979, an anti nuclear protest was held in New York City, involving 200,000 people. In 1981, Germany's largest anti nuclear power demonstration took place to protest against the Brokdorf Nuclear Power Plant west of Hamburg; some 100,000 people came face to face with 10,000 police officers. The largest protest was held on 12 June 1982, when one million people demonstrated in New York City against nuclear weapons. A 1983 nuclear weapons protest in West Berlin had about 600,000 participants. In May 1986, following the Chernobyl disaster, an estimated 150,000 to 200,000 people marched in Rome to protest against the Italian nuclear program. In Australia unions, peace activists and environmentalists opposed uranium mining from the 1970s onwards and rallies bringing together hundreds of thousands of people to oppose nuclear weapons peaked in the mid 1980s. In the US, public opposition preceded the shutdown of the Shoreham, Yankee Rowe, Millstone 1, Rancho Seco, Maine Yankee, and many other nuclear power plants. For many years after the 1986 Chernobyl disaster, nuclear power was off the policy agenda in most countries, and the anti nuclear power movement seemed to have won its case, so some anti nuclear groups disbanded. In the 2000s, however, following public relations activities by the nuclear industry, advances in nuclear reactor designs, and concerns about climate change, nuclear power issues came back into energy policy discussions in some countries. The 2011 Fukushima nuclear accident subsequently undermined the nuclear power industry's proposed renaissance and revived nuclear opposition worldwide, putting governments on the defensive. As of 2016, countries such as Australia, Austria, Denmark, Greece, Malaysia, New Zealand, and Norway have no nuclear power stations and remain opposed to nuclear power. Germany, Italy, Spain, and Switzerland are phasing out nuclear power. Sweden formerly had a nuclear phase out policy, aiming to end nuclear power generation in Sweden by 2010. On 5 February 2009, the Government of Sweden announced an agreement allowing for the replacement of existing reactors, effectively ending the phase out policy. Globally, the number of operable reactors remains nearly the same over the last 30 years, and nuclear electricity production is steadily growing after the Fukushima disaster.

Ядролық қару туралы алаңдаушылық

18000 км2 Семей сынақ полигоны (қызылмен көрсетілген), ол Уэльс аумағы көлемінде. 1949 жылдан 1989 жылға дейін Кеңес Одағы Семипалатинск қаласында 456 ядролық сынақ жүргізді, олардың жергілікті халыққа немесе қоршаған ортаға әсеріне көп көңіл бөлінбеді. Радиоактивті әсердің толық әсерін Кеңес өкіметі көп жылдар бойы жасырып келді және тек 1991 жылы сынақ орны жабылғаннан кейін ғана жарыққа шықты. Ядролық қаруға қарсы көзқарас тұрғысынан алғанда, заманауи өркениетке қатені жаулайтын жаһандық ядролық соғыс қаупі бар. Ядролық қаруға қарсы көптеген топтар Халықаралық Соттың 1996 жылғы "Ядролық қаруды қолдану немесе оған қауіп төндірудің заңдылығы" атты консультативтік қорытындысын келтіреді, онда "жадролық қаруды қолдану немесе оған қауіп төндіру, әдетте, қарулы қақтығыстарда қолданылатын халықаралық құқық ережелеріне қайшы келеді" деп анықталды. Ядролық қарудан арылу - ондаған жылдар бойы бейбітшіліктің мүддесін қорғағандардың мақсаты. Бірақ соңғы уақытта саясаткерлер мен зейнеткер әскери басшылар ядролық қарусыздануды қолдады. 2007 жылдың қаңтар айында "The Wall Street Journal" газетінде Генри Киссинджер, Билл Перри, Джордж Шульц және Сэм Нанн жазған мақала жарияланды. Бұл адамдар - ядролық қаруды қорқыту үшін қолдану керек деп сенетін, суық соғыстың ардагерлері. Бірақ олар бұрынғы көзқарастарын өзгертіп, ядролық қару әлемді қауіпсіз етудің орнына, аса алаңдаушылық туғызатынын мәлімдеді. 1970 жылдан бастап кейбір елдер жаппай қырып-жоятын қаруды қолдану арқылы әскери шабуыл жасалса, оларды жаппай қорғайтын екінші шабуыл жасау мүмкіндігін жасақтады. Екінші соққы беру қабілетіне екі мысал - Израильдің Самсон опциясы стратегиясы және Ресейдің Dead Hand жүйесі. Ядролық қаруды сынақтан өткізу дәуірінде көптеген жергілікті қоғамдастықтар зардап шекті, ал кейбіреулері әлі де уран өндіру мен радиоактивті қалдықтарды жоюдан зардап шегеді. Алайда, ядролық қаруды иеленетін елдердің ядролық электр станцияларына ие болмай-ақ (Исраилде болғандай) немесе керісінше, ядролық энергияны пайдаланушылардың басым көпшілігі сияқты, ядролық қаруды иеленуі мүмкін екендігін атап өту керек.

thumb|The 18,000 km2 expanse of the Semipalatinsk Test Site (indicated in red), which covers an area the size of Wales. The Soviet Union conducted 456 nuclear tests at Semipalatinsk from 1949 until 1989 with little regard for their effect on the local people or environment. The full impact of radiation exposure was hidden for many years by Soviet authorities and has only come to light since the test site closed in 1991. From an anti nuclear point of view, there is a threat to modern civilization from global nuclear war by accidental or deliberate nuclear strike. Many anti nuclear weapons groups cite the 1996 Advisory Opinion of the International Court of Justice, Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, in which it found that 'the threat or use of nuclear weapons would generally be contrary to the rules of international law applicable in armed conflict'. Ridding the world of nuclear weapons has been a cause for pacifists for decades. But more recently mainstream politicians and retired military leaders have advocated nuclear disarmament. In January 2007 an article in The Wall Street Journal, authored by Henry Kissinger, Bill Perry, George Shultz and Sam Nunn. These men were veterans of the cold war who believed in using nuclear weapons for deterrence. But they now reversed their previous position and asserted that instead of making the world safer, nuclear weapons had become a source of extreme concern. Since the 1970s, some countries have built their own second strike capability of massive deterrence in the event of a military attack with weapons of mass destruction. Two examples of this second strike capability are the Samson Option strategy of Israel, and the Dead Hand system of Russia. During the era of nuclear weapons testing many local communities were affected, and some are still affected by uranium mining, and radioactive waste disposal. It should however be noted, that countries can possess nuclear weapons without possessing nuclear power plants (as is almost certainly the case with Israel) or indeed the reverse, as is the case with most users of nuclear power past and present.

Басқа технологиялар

Халықаралық термоядролық тәжірибелік реактор (ITER) халықаралық ядролық синтез жобасы Францияның оңтүстігінде әлемдегі ең үлкен және ең озық токамак ядролық синтез реакторын салуда. Еуропалық Одақ (ЕО), Үндістан, Жапония, Қытай, Ресей, Оңтүстік Корея және АҚШ арасындағы ынтымақтастық аясында жүзеге асырылып жатқан жобаның мақсаты - плазма физикасының эксперименттік зерттеулерінен электр энергиясын өндіретін синтездік электр станцияларына көшу. 2005 жылы Greenpeace International ITER-ді мемлекеттік қаржыландыруды сынға алып, ақшаны жаңартылатын энергия көздеріне аудару керек деп сенді және синтез энергиясы ядролық қалдықтар мен ядролық қаруды тарату мәселелерін тудырады деп мәлімдеді. 700-ге жуық ядролық энергияға қарсы топтарды қамтитын Sortir du nucléaire (Ядролық энергиядан аулақ болыңыз) атты француздық қауымдастық ITER қауіпті екенін мәлімдеді, өйткені ғалымдар синтезде қолданылатын жоғары энергиялы дейтерий мен тритий сутегінің изотоптарын қалай өңдеуді әлі білмейді. Ядролық энергияны пайдалануды тоқтату үшін, ядролық энергияны пайдалануды тоқтату керек. Дүниежүзілік ядролық қауымдастықтың айтуынша, синтез "бізге әлі күнге дейін еңсерілмейтін ғылыми және инженерлік қиындықтар туғызады". ITER қондырғысының құрылысы 2007 жылы басталды, бірақ жоба көп кешіктіріліп, бюджет көлемінен асып кетті. Жобаның бірнеше кезеңдері аяқталды, бірақ Бірінші плазманың аяқталу күні әртүрлі қорытындылармен бірнеше рет талқыланып, кейінге қалдырылды. 2016 жылдың соңында ITER кеңесі жобаның жаңартылған кестесі бойынша келісті, бірінші плазманы 2025 жылға дейін, бастапқыда жоспарланған ашылудан тоғыз жылдан кейін ашу жоспарланған. Ядролық энергияға қарсы кейбір топтар реакторда өндірілетін медициналық радиоизотоптарға байланысты, радиоизотоптарды өндірудің баламалы әдістерін және клиникалық технологияларды қолдану арқылы, олардың қолданылуын азайтуды ұсынады. Циклотрондар медициналық радиоизотоптарды өндіру үшін көбірек қолданылады, сондықтан ең көп таралған медициналық изотоптарды жасау үшін ядролық реакторлар қажет емес. Алайда, жаңа, сенімді және тиімді бөлшектерді жеделдетушілерді әзірлеу "жеңіс" қалдықтарын ядролық түрлендіру және/немесе электр энергиясын өндіру үшін қолданылатын спалациялық нейтрон көздері бар сыншыл реакторларға арналған ұсыныстарды да қуаттайды. Мұндай реакторларды медициналық изотоптар өндіру үшін де қолдануға болады. Кобальт-60 секілді кейбір изотоптар қазіргі уақытта көбінесе Канаданың CANDU реакторларында өндіріледі. Плутоний 238, ғарыш кемелерінде қолданылатын радиоизотоптық жылу генераторлары үшін қолайлы материал, оны өндіретін бір реактор тоқтағаннан кейін, АҚШ оны өз зертханаларының бірінде Нептуний 237ден өндіру қабілетін орнатудан бұрын, елеулі жетіспеушілікке ұшырады.

The international nuclear fusion project International Thermonuclear Experimental Reactor (ITER) is constructing the world's largest and most advanced experimental tokamak nuclear fusion reactor in the south of France. A collaboration between the European Union (EU), India, Japan, China, Russia, South Korea and the United States, the project aims to make a transition from experimental studies of plasma physics to electricity producing fusion power plants. In 2005, Greenpeace International issued a press statement criticizing government funding of the ITER, believing the money should have been diverted to renewable energy sources and claiming that fusion energy would result in nuclear waste and nuclear weapons proliferation issues. A French association including about 700 anti nuclear groups, Sortir du nucléaire (Get Out of Nuclear Energy), claimed that ITER was a hazard because scientists did not yet know how to manipulate the high energy deuterium and tritium hydrogen isotopes used in the fusion process. According to most anti nuclear groups, nuclear fusion power "remains a distant dream". The World Nuclear Association have said that fusion "presents so far insurmountable scientific and engineering challenges". Construction of the ITER facility began in 2007, but the project has run into many delays and budget overruns. Several milestones of the project has already been finished, but the finishing date for First Plasma has been discussed and postponed many times with various conclusions. In late 2016, the ITER council agreed on an updated project schedule, with a planned First Plasma opening by 2025, nine years after the originally anticipated opening. Some anti nuclear groups advocate reduced reliance on reactor produced medical radioisotopes, through the use of alternative radioisotope production and alternative clinical technologies. Cyclotrons are being increasingly used to produce medical radioisotopes to the point where nuclear reactors are no longer needed to make the most common medical isotopes. However, the development of newer, more reliable and efficient particle accelerators also fuels the proposals for subcritical reactors with a spallation neutron source being used for nuclear transmutation of "legacy" waste and/or power generation. Such reactors could also be used to produce medical isotopes. Some isotopes, like Cobalt 60 are currently mostly produced in reactors like the Canadian CANDU. Plutonium 238, the preferred material for radioisotope thermal generators for use in spacecraft, faced a significant shortage after a single reactor producing it shut down, before the U. S. established a capacity to produce it from Neptunium 237 at one of their laboratories.

Ядролық қаруға қарсы ұйымдар

Невада шөліндегі тәжірибе мүшелері 1982 жылы Пасха кезінде Невада сынақ алаңының кіреберісінде дұға ету кезеңіне қатысады. Ядролық қаруға қарсы қозғалыс - жергілікті, ұлттық және халықаралық деңгейде жұмыс істейтін әлеуметтік қозғалыс. Әртүрлі топтар өздерін осы қозғалысқа қосып отыр: ядролық энергияға қарсы ұйымдар ядролық энергия бағдарламасына ие барлық елдерде пайда болды. Ядролық энергияға қарсы наразылық қозғалыстары алғаш рет АҚШ-та жергілікті деңгейде пайда болды және тез арада Еуропаға және әлемнің басқа елдеріне тарады. Ұлттық ядролық кампаниялар 1970 жылдардың соңында пайда болды. Three Mile Island апаты мен Чернобыль апатының әсерінен ядролық энергияға қарсы қозғалыстың саяси және экономикалық күштері жұмылдырылды, бұл біраз жылдар бойы "көптеген елдерде ядролық энергияны қолдауға болмайтын жағдайға айналдырды". 1970-1980 жылдары жасыл партиялардың құрылуы көбінесе ядролық саясатқа қарсы саясаттың тікелей нәтижесі болды (мысалы, Германия мен Швецияда). 1992 жылы Ядролық реттеу комиссиясының төрағасы "жадролық бақылау топтарының өтініші мен наразылықтары арқасында оның агенттігі қауіпсіздік мәселесі бойынша дұрыс бағытта қозғалды" деген болатын.