Кіріспе
Бұрынғы ағылшын тұтыну кооперативі Корольдік Арсенал кооператив қоғамы (RACS) Англияның оңтүстік-шығысында орналасқан үлкен тұтыну кооперативі болды. Кооперативтің атауы Вулвиктегі Корольдік арсеналдың оқ-дәрі зауытынан алынған және оның ұраны: "Барлығы әрқайсысы үшін және барлығы әрқайсысы үшін". 1985 жылы ол ұлттық кооперативтік көтерме сауда қоғамына бірікті.
The Royal Arsenal Co operative Society (RACS) was a large consumer co operative based in south east London, England. The co operative took its name from the Royal Arsenal munitions works in Woolwich and its motto was: "Each for all and all for each". In 1985 it merged into the national Co operative Wholesale Society.
Құрылуы мен өсуі
Кооперативтік сауда 18 ғасырдың ортасынан бастап Вулвичте және Корольдік Арсеналда тамыр жайған. 1868 жылы Уильям Роуз (18431909?) патшалық арсеналға жабдықтау қауымдастығын құрды. және Александр МакЛеод (1832-1902), Корольдік Арсеналдан 20 жұмысшыдан тұрады. Алғашқы база және дүкен Роуздың 11 Элеонора жолындағы (қазіргі Барнард Клоуз) үйінде болды. 1869 жылы Роуз Арсеналдан жұмыстан босатылып, Канадаға көшіп барды (онда оның ұлы Уильям Оливер Роуз танымал саясаткер болды). МакЛауд хатшы болып, дүкенді Парри Плейске (Спрей-стрит кварталы) көшірді. Қоғам пайданы бөлудің Рочдейл қағидаларын қабылдады және 1872 жылы өзін Royal Arsenal Co-operative Society деп атады. Басында дүкен аптасына төрт кеш және сенбі күні түстен кейін ғана ашылатын, бірақ бұл 1873 жылдан кейін жақсарды, өйткені дүкен Повис көшесіндегі үлкен ғимаратқа көшіп барды, бірақ 1842 жылы Вулвичтің теңгерімді құрылыс қоғамы құрылған үйдің жанында. 1873 жылы 232 мүшелік саны 1879 жылы 1597 - ге, ал 1889 жылы 6721 - ге дейін өсті. Ол кезде бұл Лондондағы ең ірі кооперативтік қоғам және елдегі ең үлкен 21-ші (бұл 1500-ден астам). Әлеуметтік реформатор Чарльз Буттың айтуынша, "осыған ұқсас ештеңе де болған емес" (The Times of London). Келесі ғасырда қоғамның қызметі азық-түлік саудасынан коммерциялық, әлеуметтік және саяси іс-әрекеттердің үлкен ауқымына дейін кеңейді. 1902 жылы оның 20 000-нан астам мүшесі болды. Вулвичтен тыс жерлерде дүкендер ашылды, ал Абби Вуд пен Элтемде приход шекарасынан тыс жерлерде үйлер салынды. 1924 жылы мүшелік саны 100000-нан асып, ал 1938 жылы бұл сан төрт есеге көбейді. Оның биіктігінде (шамамен 1975 жылы) мүшелік саны 500 000-ға жетті және сату 60 миллион фунт стерлингтен асып түсті. Қоғамның Оңтүстік Лондонның көп бөлігінде және Гэмпшир, Беркшир, Кент, Суррей және Сассекс аймақтарында сауда орындары болды.
Бөлшек сауда және қызмет көрсету
RACS тек азық-түлік дүкендерін ғана емес (Ұлыбританиядағы тұтынушылар кооперативтері қозғалысының негізгі мақсаты - арзан, таза азық-түлікпен қамтамасыз ету) сонымен қатар сүт, нан және отын жеткізу, дүкендер, кітап дүкені, зергерлік бөлім, аяқ киім дүкендері және дәріханалар. Басқа қызметтерге жылжыту, тамақтандыру, жерлеу (клиенттерге Герберт Моррисон кірді), шаштараздар, кір жуу, саяхат агенттігі, сақтандыру және жинақтау клубтары кірді. Мұндай кооперативтік қоғамдар үшін әдеттегідей, мүшелерге қоғаммен жұмсаған шығындарына пропорционалды дивидендтер төленді - бір кезде рельефті қалайы жетондармен, кейіннен "Divi Number" цитатымен, соңында мөртабанмен.
Өндіріс және тарату
Кішігірім сауда қызметін қолдау үшін RACS нан пісіретін орындар құрды, фермалар мен шошқалар қораларын сатып алды және азық-түлік өңдеу зауыттарын салды. Оның қоралары мен теміржол вагондары, мал сойылатын жері, сүт зауыты, тоңазытылған азық-түлік зауыты, вагондар паркі және Уайт аралында екі қонақ үйі болды.
Әлеуметтік
1878 жылдан бастап қоғамның пайдасының 2,5% білім беруге жұмсалды. RACS-тің білім бөлімі болды, сабақтар мен спорт күндері өткізілді, оқу залдары ашылды, Woodcraft Folk және Кооперативтік әйелдер гильдиясын, Falconwood және Coldharbour-дегі жастар клубтарын, крикет клубын, оркестрлерді және бір кезде (Сэр) Майкл Типпетт жетекшілік еткен екі хорды қолдады. Қоғам өзінің алғашқы кітапханасын 1879 жылы, яғни жергілікті билік осындай ғимаратты ұсынғаннан 20 жыл бұрын, Вулвичте ашты. 1888 жылдың шілдесінде қоғам Франк Дидденге Чарлтон Паркте өткен спорттық кездесуді қолдап, Вулвич политехникалық колледжін құру үшін қаражат жинауға көмектесті. Политехникалық мектеп 1891 жылы ашылды, сонымен қатар күндізгі мектептер ашылды.
Тұрғын үй
1900 жылы RACS Abbey Wood-тағы шаруа қожалығының жерінде Bostall Estate-ті салып, ірі тұрғын үй салушы болды. Роберт Маккей (RACS төрағасы) және архитектор Фрэнк Бетхелл бастаған оның Жұмыс бөлімі 1900 және 1914 жылдар аралығында мыңнан астам үй салды. 1925 жылы RACS үкіметтен Эльтамдағы Уэлл Холлдағы 1250 үйді сатып алды, содан кейін оны Прогресс Естейт деп атады.
Саяси
RACS әрқашан саяси кооперативтер қоғамының бірі болды. Оның ұраны "Барлығы үшін әрқайсысы және әрқайсысы үшін әрқайсысы" болды; ол саяси хатшыны жұмысқа алды, журналдар мен газеттерді (Комрадесп және The Wheatsheaf сияқты) жариялады және Испанияның Азамат соғысынан басқұл босқындарын қосты (сонымен қатар Испания үшін сүт қараңыз). RACS жұмысшы класының саяси өкілдік етуі үшін науқанды қолдады (Тәжірибелік өкілдік ету комитеті қараңыз) және Уилл Крукс Вулвичтен депутат болып сайланды. 1929 жылы RACS осындай қоғамдарға әдеттегідей Кооперативтік партияға емес, Лейбористік партияға тікелей қосылды. Ол сондай-ақ Лондонның Еңбек партиясына және әртүрлі аудандық және жергілікті еңбек партияларына мүше болды. Кәсіпкерлік серіктестіктің клиенттеріне әдеттегі дивидендтен басқа, RACS сонымен қатар "еңбекке бонус" төледі, мысалы, Bostall Estate құрылысын салушы кәсіпқойларға кәсіподақ ставкасынан жарты пенниге дейін сағатына төлейді. RACS-тің жалпы бақылауы қоғам мүшелері пропорционалды өкілдік ету арқылы сайлаған толық уақытты басқару комитетіне тиесілі болды. RACS бірнеше парламенттік сайлауда лейборист партиясының үміткерлеріне тікелей қолдау көрсетті, олардың көбісі сәтті болды. Сайлау округі Кандидат Дауыстар Проценттік позиция 1950 жылғы жалпы сайлау Гринвич 29,379 57.9 1 1955 жылғы жалпы сайлау Гринвич 26,423 58.8 1 1959 жылғы жалпы сайлау Гринвич 25,204 56.2 1 1979 жылғы жалпы сайлау Танет-Уэст 8,576 26.2 2
Төмендеу және құлдырау
1970 жылдардың аяғында RACS қиындыққа тап болды. Сатып алушылардың саны артып, Sainsbury сияқты супермаркеттер желілерінің бәсекелестігі қоғам нарығын өзгертті. Оның көлемі мен демократиялық меншік құрылымы бейімделуді баяу етті. Қатысушылар саны азайып, қоғамның демократиялық негізі әлсіреді. Резервтер азайып, дивидендтер төлемі көпшілік үшін кооперативтің бірегей сату нүктесі болды, бірақ тоқтады. 1985 жылы, бір ғасыр көлемінде және ауқымында кеңейгеннен кейін, RACS "өз міндеттемелерін" ұлттық кооперативтік көтерме сауда қоғамына беру арқылы құлдыраудан аулақ болды. Бұрынғы RACS супермаркеттері мен жерлеу үйлерінің көбі кооперативтер ретінде сақталған.
Мұра
Кейбір бұрынғы RACS ғимараттары мен фермалары сақталып қалды және мәдени мұра ретінде қорғалады. Шутерс-Хиллдегі Вудлендс фермасы - бұрынғы RACS фермасы, оған 1990 жылдары қайта дамыту қаупі төнген, қазір оны қоғамдық сенім басқарады. Вулвичтегі Повис көшесінің батыс жағындағы екі үлкен ескерткіш ғимарат осы қаладағы маңызды күш болған кооперативтік қозғалысты еске салады. Нео-Викториандық RACS Central Stores (125153 Powis Street) 82 м ұзындықтағы қызыл кірпіш пен терракота фасады бар, 32 м биіктігі бар мыс күмбезді сағатты мұнарасы бар (Gillett & Johnston сағаты бар). Оның дизайнын қоғамның архитекторы Франк Бетелл жасаған. Негізгі кіреберіс үстінде құрылтайшы Александр МакЛеодтың Альфред Друридің мүсіні және қоғамның ұраны орналасқан. 2011-13 жылдары ол 120 бөлмелі және дүкендік бірліктері бар қонақ үйге айналдырылды. RACS дүкені (138152 Powis Street) 19381940 жылдары ағымды Art Deco стилімен салынған. Үлкен металл терезелер екі мұнараның арасында орналасқан фаянспен қапталған қақпаның көлденең сызықтарын көрсетеді. Шығыстағы сәнді мұнарада ашық баспалдақ бар, оның дизайнына "co op" әріптері енгізілген темір қоршаулар бар. Батыс мұнарасы аз көрінеді және Мортграмит алаңына кіретін жолдың үстінде тұр. 2013 жылы 16 пәтер ("Эмпориум") болып қайта құрылды, қалпына келтірілген ғимараттың үстінде үш қабатты қабат қосылды. Левишем Хай-стриттегі бұрынғы RACS дүкені сәндік фасадпен қазір пәтерлерге айналдырылды. Эбби Вудтағы Босталл қонысы мыңнан астам Виктория дәуірінің соңғы үйлерінен тұрады. Көшелер әлі күнге дейін Оуэнит (Роберт Оуэннің атымен), Комонвелл, Рочдейл (Рочдейл пионерлерінің атымен), Маклеод және Уилл Роуз (құрылтайшы мүшелері Александр Маклеод пен Уильям Роуздың атымен) сияқты кооперативтік тақырыптық атауларды алып жүр. Эльтамдағы Велл Холлдегі Прогресс-эстейт - бұл жартылай Вулвич ауданы, жартылай RACS дамыған тұрғын үй кешені. Бұл аудан бақ қала ретінде ойластырылған және 1975 жылдан бері қорғалған аймақ болып табылады.