Кіріспе

Неміс сап аспаптарын өндіретін Framus компаниясы – 1946 жылдан 1975 жылы банкротқа түскенге дейін жұмыс істеген неміс сап аспаптарын өндіруші компания. 1995 жылы Framus бренді Германияның Маркнеукирхен қаласындағы Warwick GmbH & Co Music Equipment KG компаниясының құрамында қайта жаңғыртылды. Компанияның жекеше дүкендері Маркнеукирхен, Шанхай, Нью-Йорк және Нэшвилл қалаларында орналасқан.

Уақыт шкаласы

1946: Фред А. Вилфер КГ Германияның Эрланген қаласында «Франкониялық музыкалық аспаптар өндірісі» (Fränkische Musikinstrumentenerzeugung) компаниясын құрды, бұл Судет аймағының Люби қаласынан ығысқан аспапшыларды қайта орналастыруға көмектесу мақсатында жасалды. 1954: Германияның Бубенройт қаласында 300-ге жуық қызметкерді орналастыру үшін жаңа, үлкен фабрика салынды. 1967: Компанияның кеңеюі Германияның Претцфельд қаласында екінші зауыт салуға әкелді. 1975: Нарықтың күрт өзгеруі компанияны банкротқа ұшыратуға мәжбүр етті. 1995: Framus музыкалық аспаптары Warwick GmbH & Co Music Equipment KG компаниясы арқылы қайта өндіріс көрісті.

Алғашқы жылдар

Framus компаниясы 1946 жылға дейін Люби қаласынан (қазіргі Чехия Республикасы), бұрынғы Schönbach қаласынан бастау алды. Schönbach скрипка және басқа да ішекті аспаптар жасаудың әлемдік орталығы болатын. Framus-тың негізін қалаушы Фред Вилфер 1917 жылы Богемия аймағында дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, ол Судет немістерін соғыстан кейінгі Чехословакиядан қуу жоспарлары туралы естігенде, өз отандастары мен музыка индустриясы үшін батыста жаңа база құруға шешім қабылдады. Вильфер, Schönbach-тан скрипка жасаушыларды басқа аймақтарға алғашқы пойыз жеткенге дейін, Баварияның түрлі үкіметтік органдарымен байланысып, өзінің жоспарларын айтты. Бавария үкіметі оның бастамасын қолдап, Баварияда индустрия үшін қажетті барлық жағдайларды жасауды сұрады. 1946 жылы ол FRAMUS зауымын құрды, атауы FRAnconian MUSical аспаптарының аббревиатурасы болып табылады және бұл атау, Schönbach-тың танымал скрипка шеберлері Франконияны жаңа мекені еткенін көрсету үшін таңдалды. Schönbach-тан скрипка жасаушыларды тасымалдайтын алғашқы пойыз Эрлангенге келгенде, Framus оларға тұрғын үй табумен айналысты. Ол сондай-ақ алғашқы шеберханалардың ашылуына да көмектесті.

Алға қарай

1946 жылдың наурыз айында Шёнбах скрипка шеберлерінің алғашқы тобы Эрлангенге келді, Фред Вилфер және босқындар комиссиясы оларға тұруға орын ұйымдастырды. 1946 жылдың күзінде Мёрендорфтағы бұрынғы дөңгелек қоймасында фабрика ашылды. 1948 жылдың соңында фабрика жақын орналасқан Байерсдорф қаласындағы бұрынғы сыра зауытына көшірілді. Бірақ көп ұзамай орын да жеткіліксіз болып шықты. 1949 жылдың соңында Бубенройт Шёнбах скрипка шеберлерінің қоныс орталығына айналды. Онда Вилфер сол заманғы ең заманауи фабрикалардың бірін салуға кірісті және 1954 жылдың жазында жаңа ғимаратта 170-ке жуық адам жұмыс істеді. 2200 шаршы метрлік алаңға ие болған олар, бір айда 2000-нан астам аспап жасауға кірісті. Гитара, әсіресе электр гитара, жаңа бестселлерге айналды. 1950 жылдардың соңында рок-н-ролл музыкасының танымалдығының артуына байланысты сату өте жоғары деңгейге көтерілді. Осы дамудың нәтижесінде гитара мойындарына трасс стерженьдері орнату сияқты бірнеше технологиялық жаңалықтар енгізілді. 1966 жылы Франкондық Швейцарияда, Бубенройттан солтүстікке қарай 25 шақырым жерде Претцфельд қаласында екінші фабрика салынды. Framus сол кезде 300-ге жуық жұмыскерді жұмысқа алып, Еуропадағы ең ірі гитара өндірушісіне айналды. 1950 жылдары Пол Маккартни Framus Ivor Mairants "Zenith" гитарасының моделіне ие болды. Ол 1956 жылы 14 жасқа толған күніне сыйлық ретінде труба алған, бірақ ән айту мен трубада ойнаудың бірдей қиын екенін түсініп, оны Framus "Zenith" 17-ші үлгісімен ауыстырды. Ол осы гитараны өзінің алғашқы әндерін, соның ішінде "When I'm Sixty Four" әнін жазу үшін пайдаланды. Ол әлі күнге дейін оның студиясында тұр. Өз гитаралары әлдеқайда танымал болғанымен, Framus басқа да ішекті аспаптарды да жасады. Атап айтқанда, олардың төрт ішекті тенор банжолары ирландтық дәстүрлі музыканттар арасында кең танымал болды. Компания Бубенройт зауытында музыкалық балабақша ашты. Онда жас мұғалім Гертруд Фишер жұмыс істеді, ол үш жастан бастап балаларға музыкалық нотацияны үйренуге көмектесетін кішкентай, түрлі-түсті "ноталық адамдарды" пайдаланды. Бубенройт зауытына Венаның Саенгеркнабен (Ұлдар хоры) келіп, арнайы концерт берді, сондай-ақ Германия канцлері Конрад Аденауэр скрипка жасау ауылына сапар шегіп, фабрика мен оның музыкалық балабақшасын аралады.

Банкроттық жағдай

Бір сұхбатында Уилфер өзінің толыққанды тұжырымдамасын былай деп қорытындылады: "Жай ғана аспаптар жасау ғана емес, ұзақ мерзімді алғанда 'тұтынушылар жасау' маңызды". Осы ұран басқа Framus жобаларына да қатысты. Соңында, жапондық компаниялардың демпинг саясаты, сондай-ақ сыртқы және ішкі факторлардың жиынтығы 1970 жылдардың ортасында Framus компаниясын банкротқа ұшыратты. Framus тарихының көптеген жақтары әлі де нақты емес, себебі компанияның мұрағаттары банкроттық салдарынан жоғалып кетті.

Framus бүгінгі күні

1995 жылы Ханс Питер Вилфер (құрылтайшы Фред Вилфердің ұлы) Framus тауын қайта жаңғыртты және Германияның Маркнеукирхен қаласындағы Warwick GmbH & Co Music Equipment KG аясында музыкалық аспаптар өндірісін бастады. Электр гитараларының ассортиментімен қатар, компания өздерінің винтаждық модельдері үшін түймелер, қақпақтар, көпірлер және құйрықшалар сияқты қосалқы бөлшектерді, сондай-ақ жоғары сапалы лампалық күшейткіштердің шағын топтамасын шығарады.