Кіріспе

Испан экономисі, австриялық мектептің өкілі (1956 жылы туған)

Хесус Уэрта де Сото Баллестер (23 желтоқсан 1956 жылы туған) – испан экономисі, австриялық мектептің өкілі. Ол Испанияның Мадридтегі Король Хуан Карлос университетінің қолданбалы экономика кафедрасының профессоры және Мизес институтының аға ғылыми қызметкері.

Білім және мансап

Хуерта де Сото 1978 жылы экономика саласында бакалавр дәрежесін, ал 1992 жылы экономика саласында докторлық дәрежесін алды. 1985 жылы Стэнфорд университетінен актуарлық ғылымдар бойынша MBA-ны бітірді. 2000 жылы Мадридтегі Rey Juan Carlos университетінде саяси экономика бойынша толық профессор атанды. 2007 жылдан бері Rey Juan Carlos университетіндегі Австрия экономикасы магистрлік бағдарламасының директоры болып жұмыс істейді. Хуерта де Сото Чикаго университеті баспасынан шыққан Ф.А. Хайектің жинақталған еңбектерінің испан тіліндегі жеті томдық нұсқасын редакциялады. Осы қызметінде ол әдебиеттер тізімін, түсіндірмелерді, кіріспелерді жасауға және аудармашыларды таңдауға жауапты болды. Ол "Жаңа саяси экономика перспективалары" журналының редакциялық алқа мүшесі және "Базарлар мен мораль" журналының кеңесші редакциялық алқа мүшесі. Хуерта де Сото Миз институтының аға ғылыми қызметкері және оның "Австрия экономикасының тоқсандық журналының" редакциялық алқасында қызмет етеді. Бұрын Мадридтің жоғары оқу орындары институтының (IMDEA) әлеуметтік ғылымдар жөніндегі қамқорлық кеңесінің мүшесі болды, сондай-ақ 2000 жылдан 2004 жылға дейін Мон Пелерин қоғамының вице-президенті және директоры қызметін атқарды.

Жалпы тепе-теңдік теориясы

Экономист Лиланд Б. Йегер экономикадағы сынға ұшыратқан мысал ретінде Хуерта де Сотоны келтірді. Йегер Сото жалпы тепе-теңдік теориясын жек көреді дейді, Сото баға тепе-теңдігінің "зиялы талдауын" "нақты тіршілікке ие емес, тіпті қатысушылардың санасында да жоқ жасырын қисықтар немесе функциялардың қиылысында" деп сипаттаған сөзін келтіреді.

Австрияның экономикалық циклы және толық резерв банктік қызметі

Хуерта де Сото толық резервтік банктік жүйені жақтады, онда банктер үшін 100% резервтік талаптар несие кеңеюіне жол бермейді. 2006 жылы Хуерта де Сото осы тақырыпта 876 беттік кітап жазды, ол Миз институтымен ағылшын тілінде «Money, Bank Credit, and Economic Cycles» деген атпен жарияланды. Сэмюэл Грег кітапты қарап, «Бұл мәтіннің көлемі кітаптың түсініктерін толыққанды қабылдағысы келетін оқырмандардан көп уақыт пен шоғырлануды талап етеді. Әрине, әртүрлі жерлерде қайталау элементтері бар. Алайда, бұл Де Сотоның ақшаның, несие берудің және банк ісінің моральдық, құқықтық және экономикалық өлшемдерін бір-бірінен жасанды түрде бөлуге болмайтынын көрсетуге деген ниетін көрсетеді, әйтпесе тақырыпты дұрыс түсіну қаупі туындайды». Саяси экономиканың жаңа перспективалары журналында Людвиг ван ден Хауве былай деді: «Қазіргі уақытта кітаптың экономика саласына тигізер әсерін нақты бағалау қиын болса да, кітап классикаға айналуы сөзсіз, өйткені қарастырылған тақырыптардың өзі және олармен жұмыс істеу тәсілі – мұқият және беделді». Ларри Дж. Сехресттің Миз институты жариялаған Хуерта де Сотоның кітабына жасаған шолуында автордың фракциялық резервтік банктік жүйенің жеке меншік құқығымен, моральмен және тұрақты экономикамен үйлеспейтінін «соңғы және шешуші дәлелдеуге» тырысқаны айтылды. Сехрест жазғандай, Хуерта де Сото заң теориясы, банк тарихы, бизнес циклдары және ортағасырлық теологиялық доктринаны жан-жақты зерттегенімен, оның көп бөлігі кітаптың негізгі тезисіне қатысы жоқ. Сехрест қорытындылайды: «Ең бастысы, Хуерта де Сото банктердің клиенттері 100 пайыздық резервтік банктердің ұсына алмайтын пайдасына қол жеткізу үшін белгілі бір тәуекелге баруға дайын болуы мүмкін деген мүмкіндікті қарастырудан бас тартады» және «100 пайыздық резервтік банктік жүйеден кез келген ауытқу, егер депозиторлардың келісімшарттық қатынастарының егжей-тегжейі туралы нақты деректер болмаса да, банкирлердің заңсыз әрекеттерінің дәлелі ретінде автоматты түрде қарастырылады». «Фракциялық резервтік банктік жүйені заңмен ақтауға жасалған әрекеттер» деген тарауында Хуерта де Сото «банк клиенттерінің белгілі бір тобы (немесе барлығының) банктердің олар жинаған ақшаның көп бөлігін инвестициялайтынын (немесе несие беретінін және т.б.) біліп, толыққанды қабылдап, депозиттік келісімшартқа кіре алатынын қарастырады». Бұл жағдайда Хуерта де Сото «депозиторлардың болжамды рұқсатының заңдық күші жоқ», себебі көптеген адамдар фракциялық резервтік банктік жүйенің тұрақсыздығын түсінбейді: олар өздерінің депозиті кепілдендірілген деп санайды, бұл Хуерта де Сотоның пікірінше, (жақынға дейін) жалпыға ортақ қате түсінік. Ол депозиторлардың нақты ниеттерін дәлелдеу үшін 1998-2002 жылдардағы Аргентинадағы үлкен депрессия кезінде банктер төлемдерді тоқтатуынан туындаған тәртіпсіздіктерді келтіреді.

Ақша және банк қызметі

Андре Азеведо Альвес және Хосе Морейра Хуерта де Сотоның "Саламанка мектебінің" банк теорияларына ең толық және жүйелі талдау жасағанын мәлімдейді.

Қабылдау

Миз институтының «Австрия экономикасына шолу» журналындағы мақаласында институттың қауымдасқан ғалымы Лиланд Б. Йегер осы кітапты «банктік және бизнес айналым туралы австриялық идеяларды жариялаған ең толыққанды еңбек» деп атады. Миз институтының аға ғылыми қызметкері және АҚШ-тың бұрынғы өкілі Рон Пол Хуерта де Сотоның фракциялық резервтік банктік жүйенің қаржылық тұрақсыздыққа себеп болатыны туралы пікірін қолдады. Экономикалық істер институтының шолуы «Динамикалық тиімділік теориясын» «австриялық экономика саласындағы маңызды жаңа жинақ» деп сипаттап, Хуерта де Сотоны «жетекші испан ғалымы» деп атады.

Журналдар

Испан, ағылшын және басқа тілдерде жарияланған мақалалардың тізімін Huerta de Soto веб-сайтынан қараңыз. "Австрия мектебінің көзқарасынан орталық банктер және фракциялық резервсіз банк жүйесі туралы сын талдау". The Review of Austrian Economics (Kluwer Academic Publishers) 8 (2):25–38. 1995 жыл. "Банк теориясының және Саламанка мектебінің тарихқа дейінгі кезеңіне жаңа үңілу". The Review of Austrian Economics 9 (2): 59–81. 1996 жыл. "Австрия мектебінің үздіксіз әдістемелік тартысы". Journal des Économistes et des Études Humaines. 8 (1):75–113. 1998 жыл. "Болжамды тарих және одан әрі", Humane Studies Review. 6 (2):10. Қыс, 1998–1999 жылдар. "Фракциялық резервсіз банк жүйесі туралы сын ескерту", Quarterly Journal of Austrian Economics. 1 (4):25–49. Қыс, 1998 жыл. "Капитализмнің этикасы". Journal of Markets & Morality, (Acton Institute) 2 (2):150–163. 1999 жыл. "Хайек берген жақсы экономисттің ең жақсы сынағы". Procesos de Mercado: Revista Europea de Economía Política. I (2):121–124. 2004 жыл.