Кіріспе

Оңтүстік Африка физигі, сер Базиль Фердинанд Жеймисон Шонланд OMG CBE FRS (2 ақпан 1896 – 24 қараша 1972) найзағайды зерттеуімен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде радарды дамытуға қатысқандығымен және Оңтүстік Африка ғылыми-өнеркәсіптік зерттеулер кеңесінің тұңғыш президенті болғанымен танымал.

Туу және ата-аналық

Ол Греймстаун қаласында, Кейп колониясында, Сельмар Шонланд (ботаник және Родос университетінің негізін қалаушысы) мен Питер Макоуэннің қызы Флора Макоуэн отбасында дүниеге келді.

Білім

1910 жылы Шонланд 14 жасында Кейп провинциясының үздік оқушысы болып, Санкт-Эндрю колледжін бітірді. Одан кейін ол 1914-15 және 1919-20 жылдары Родс университетінде және Кембридж университетінің Гонвилл және Каиус колледжінде оқыды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс қызметі

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шонланд өз еркімен әскери қызметке түсіп, 1915-1918 жылдары Франциядағы Корольдік инженерлердің байланыс қызметінде қызмет етті. Ол Аррас шайқасында жарақаттанды, есімдері хабарламаларда айтылды және OBE орденімен марапатталды.

Алғашқы зерттеулер

Соғыстан кейін ол Кембридж университетінің Кавендиш зертханасында ғылыми-зерттеуші студент болды, онда бета-бөлшектерінің шашырауын зерттеді. 1922 жылы Шонланд Оңтүстік Африкаға қайтып оралып, Кейптаун университетінде лекция оқытушы, кейін физика профессоры қызметін атқарды.

Неке және балалар

1923 жылы Шонланд Изабель Крейбке үйленді және бір ұлы мен екі қызы болды.

Бернард Прайс институты

1937 жылы Кейптауннан Витватерсранд университетінің Бернард Прайс геофизика институтының негізін қалаушы директоры болып кетті. Ол атмосфералық электр қуатын зерттеуге, найзағайды фотоға түсіруге және найзағайлы бұлттар тудыратын электр өрістерін зерттеуге маңызды үлес қосты. Оңтүстік Африканың жоталық аймағында найзағайдың жиілігі ерекше жоғары болғандықтан, оның жұмысы үшін мол материал болды. Осы кезеңде ол 1927-28 жылдары Кавендиш лабораториясында стипендия бойынша бір жыл өткізді.

Екінші дүниежүзілік соғыс қызметі

Лейтенант-полковник Шонланд Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде Оңтүстік Африканың арнайы сигнал қызметіне басшылық етті және Оңтүстік Африканың өз радар жүйесін дамытуды жетекшілік етті. 1941 жылы ол Оңтүстік Африка үшін қосымша жабдықтар алу үшін Англияға барды, бірақ сэр Джон Коккрофт оны Ричмондтағы (Суррей) Әуе қорғанысы ғылыми-зерттеу және даму мекемесінің (AORG) Армия операциялық зерттеу тобының бастығы болуға шақырды (1941-1944 жж.). Оның басшылығымен AORG көптеген салаларда, әсіресе армияда радарды қолдануда маңызды үлес қосты. 1944 жылға қарай ол Англия, Франция және Бельгиядағы 21-ші армия тобының фельдмаршалы Бернард Монтгомеридің ғылыми кеңесшісі болды. Соғыс аяқталған кезде ол бригадир шеніне ие болды.

Соғыстан кейінгі ғылыми қызмет

1945 жылы Шонланд премьер-министр генерал Ян Смуцтың қысымымен Оңтүстік Африкаға ғылыми және өнеркәсіптік зерттеулер кеңесін құру үшін оралды. Ол сонымен қатар Витватерсранд университетіндегі Бернард Прайс институтының директоры лауазымын қайта иеленді және 1951 жылы Родос университетінің тұңғыш канцлері атанды, ол қызметін 1962 жылға дейін атқарды. 1954 жылы Шонланд Оксфордширдегі Харвеллдегі Атом энергиясын зерттеу орталығының директорының орынбасары, сосын директоры болды.

Аттылық

1960 жылы Елизавета II патшайым британ ғылымына қосқан үлесі үшін оны «Бакалавр-рыцарь» атағына ие етті.

Зейнеткерлік және өлім

Ол Гэмпширдегі, Винчестерге жақын отбасылық үйіне зейнетке шықты және 1972 жылғы 24 қарашада ұзақ аурудан кейін дүние салды.

Марапаттар

1919 жылы Әскери OBE орденімен, 1944 жылы Әскери CBE орденімен және 1960 жылы рыцарь атағымен марапатталды. 1943 жылы Кри медалі мен сыйлығын, 1945 жылы Хьюз медалін, 1950 жылы Эллиотт Крессон медалін алды, 1951 жылы алғашқы Бернард Прайс естелік лекциясын оқыды және 1955 жылы Уилкинс лекциясын оқуға шақырылды. 1959-1972 жылдары Кембридж қаласындағы Гонвилл және Каиус колледжінің құрметті профессоры болды. 1999 жылы Оңтүстік Африканың "Ғасыр ғалымы" деп танылды, ал 2002 жылы Оңтүстік Африка ғылымына қосқан үлесі үшін Мапунгубве орденінің алтын классымен (OMG) қайтыс болғаннан кейін марапатталды.

Шонланд ғылыми-зерттеу орталығы

Фридель Селлшоптың, профессор Шонландтың шәкірті болған, құрған Йоханнесбургтегі Витвотерсранд университетінің ядролық физика зерттеу бөлімі 1984 жылы Шонланд зерттеу орталығы деп қайта аталды.