Кіріспе

Американдық саясаткер

Марк Дели Сильяндер (1951 жылдың 11 маусымында туған) – американдық автор және саясаткер, Мичиган штатынан АҚШ Республикалық партиясының өкілі болып қызмет еткен. Ол «Қате түсіністік: Конгрессменнің мұсылман мен христиан арасындағы келіспеушілікті жоюға жасаған тыранысы» атты кітаптың авторы. 2008 жылы Сильяндер ақша жылыстыру, құлсату және әділетке кедергі келтіру айыптарымен айыпталды. 2010 жылы ол әділетке кедергі келтіргені және тіркелмеген шетелдік агент ретінде әрекет еткені үшін өзін кінәлі деп мойындады. 2020 жылы президент Дональд Трамп Сильяндерді кешірді.

Кейінгі мансап

Сильяндер президент Рейган тарапынан Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясына баламалы өкіл ретінде тағайындалды, ол 1987 жылдың қыркүйегінен 1988 жылдың қыркүйегіне дейін қызмет етті. Республикалық партиясының ішкі сайлауында Сильяндер Джордж Мейсон университетінің заң профессоры Генри Н. Батлерден кейін екінші орын алды. Сильяндер «Ортақ түсіністікке көпілдер» ұйымының президенті. Ол сондай-ақ Trac5 ұйымын құрды, оның мақсаты – нақты қақтығыстарда дінге негізделген дипломатияны іске асыру. Сильяндердің «Қате түсінік: Конгрессменнің мұсылман-христиандық айырмашылықты жоюға жасаған тырабы» атты кітабы 2009 жылғы «Наутилус» күміс жүлдесінің иегері болды және БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунның алғы сөзімен жарық көрді. Пан Ги Мунның 2021 жылы жарық көрген кітабында «Жаңару» деп аталатын тарауда Мун Дарфур дағдарысын шешуде Сильяндердің атқарған рөлін еске алады, айтады: «Сильяндер Суданның бейбітшілігі үшін ынта-қуантқандықпен дұға оқыды. Сол түні Сильяндер президент Омар әл-Баширді Біріккен Ұлттар Ұйымымен тығыз жұмыс істеуге көндірді». Сильяндер 2019 жылғы Netflix-тің «Отбасы» мини-сериалында көрсетілді, ол саясаткерлер мен әлемдік көшбасшылармен байланысы бар құпия христиан ұйымы «The Fellowship» тарихы мен қызметі туралы егжей-тегжейлі баяндайды. Сериалда Сильяндер Муаммар Каддафимен байланысқа түсіп, Pan Am 103 рейсіндегі террористік шабуылдың күдіктілерін әділетке тартуға көмектесуге жасаған тырабын айтады.

Қылмыстық айыптау және кешірім

2008 жылдың 16 қаңтарында Сильяндер Миссури штатының Батыс округі федералды сотында ақша жылу, құлық жасау және әділетке кедергі келтіру сияқты бес қылмыс бойынша айыпталды. Сильяндер бастапқыда өзін кінәлі деп танымады, бірақ 2010 жылдың 7 шілдесінде, келісім аясында, әділетке кедергі келтіргені және тіркелмеген шетелдік агент ретінде әрекет еткені үшін кінәлі деп мойындады. 2012 жылдың 12 қаңтарында ол бір жыл мен бір күнге түрмеге кесілді. Сильяндер тіркелмеген шетелдік агент ретінде жұмыс істеген ұйым – «Исламдық американдық көмек агенттігі» (IARA) болды. Бұл Миссури штатының Колумбус қаласында орналасқан, терроризммен байланысы бар исламдық қайырымдылық қоры еді. Олар 2004 жылдың басында Сильяндерді Сенаттың Қаржы комитетінің тізімінен IARA-ны алып тастау үшін лобби жасауға жалдады. Аталған тізімде IARA халықаралық терроризмді қаржыландыруда күдіктелді деп көрсетілген. 2004 жылдың қазан айында IARA, Осама бен Ладен, «Әл-Қаида» және «Талибан» ұйымдарымен байланысы болғандықтан, Қаржы министрлігінің жаһандық террористік ұйымдар тізіміне енгізілгеннен кейін жабылды. 2020 жылдың желтоқсан айында президент Дональд Трамп Сильяндерді кешірді, оның конгрессмен кезіндегі абортқа қарсы ұстанымын және түрмеден шыққаннан кейінгі шетелдегі жұмысын жоғары бағалады. Трамптың Сильяндерді кешіруіне 1986 жылғы республикалық сайлауда Сильяндерді жеңіп, оның орнына конгрессмен болған Фред Аптон сын айтты.