Кіріспе

ФБР ақпаратшысы және ҚХР Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінің (МҚҚ) агенті Катрина Лянь (; 1954 жылы туған) – бұрынғы аса құнды Федералдық тергеу бюросының (ФБР) ақпаратшысы және Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінің (МҚҚ) агенті. 2003 жылдың 9 сәуірінде АҚШ Әділет департаменті оны "Шетел мемлекетке зиян келтіру немесе оған пайда әкелу ниетімен ұлттық қорғаныс туралы ақпаратты рұқсатсыз көшіру" қылмысы бойынша айыптады. Кейін, 2005 жылдың 6 қаңтарында прокурордың бұзушылығына байланысты оның ісі жабылды, бірақ АҚШ прокурорының шағымымен 2005 жылдың 16 желтоқсанында оған жеңіл қылмыстар бойынша кінә тағылды. АҚШ үкіметі оның Қытай Халық Республикасына қатысты жиырма жылдық барлау деректерін жойғанын, сондай-ақ ФБР-дің қытай қарсы барлау бағдарламасын күйрететінін мәлімдеді. Ол түрлі аттармен белгілі болды, оның ішінде Чан Ман Ин, Чен Вэн Ин, Луо Чжуншан, «Палор қызы».

Ерте өмір

1970 жылы Леунг Қытай Республикасының жалған паспортын қолданып, АҚШ-қа эмиграциялады. Ол Нью-Йорк қаласындағы Вашингтон Ирвинг орта мектебіне түсіп, 1972 жылдың маусым айында бітірді. 1972 жылдың 7 тамызында ол тұрақты түрде тұруға рұқсат алды.

Білім

Ленг 1976 жылы Корнелл университетін бітіріп, бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін Чикаго университетінде Бизнес әкімшілігі магистрі дәрежесін алды. Оқып жүрген кезінде шамамен осы уақытта ФБР Ленгтің кейбір таныстары туралы ақпарат беру үшін хабарласты. Ол қайырымды Каролина Леонетти Ахмансонмен Лос-Анджелес – Гуанчжоу қалаларының бауырлас қалалар комитетінің президенті болып тағайындалды және Республикалық партияға қаржы жинады.

Тексеру нысаны

1980 жылы Ленг Лос-Анджелеске көшіп, ФБР-дың басқа да істері бойынша тергеліп жатқан көптеген тұрғындары бар пәтер үйін иеленді. Ол АҚШ-тан ҚХР-ға технологияны заңсыз жеткізу фактісі бойынша ФБР тергеуінде болған ҚХР жақтасымен жақын қарым-қатынас орнатты. Ленг 1980 жылдың соңында АҚШ-тан ҚХР-ға технологияны заңсыз аудару ісі бойынша ФБР тергеуінің назарында болған импорт-экспорт компаниясының бас директоры болды. 1981 жылдың 10 ақпанында ФБР Ленгке қатысты тергеуді бастады, оның ҚХР атынан құпия ақпарат жинап жатқанына сенді. Ленг ақырында импорт-экспорт компаниясындағы жұмысынан кетіп, оған қатысты ФБР тергеуін жапты. ҚХР жақтасы Қытайда тұтқындалып, сол іс бойынша тергеу де тоқтатылды.

ФБР активінің айналуы

1982 жылы ФБР арнайы агенті Джеймс Дж. Смит Ленгтің ісі бойынша ФБР тергеуін қайта ашты, ол одан ҚХР белсендісі туралы қосымша мәліметтер, сондай-ақ басқа да түрлі ақпараттар беруіне үміттенді. Смит Ленг берген ақпаратқа настолько әсерленді ki, сол жылдың желтоқсан айында оны "Parlor Maid" кодировкалық атымен ФБР желісіне енгізді.

Қос агенттік мансабы

1984 жылдың 16 наурызында Леунг Смит көмегімен АҚШ азаматы атанды. ФБР оны Қытайдың Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігіне (МҚҚ) қос агент ретінде жұмыс істейтін агент ретінде тарту жоспарын жасады. 1984 жылдың маусым айында Леунг МҚҚ-ға ФБР-дің Лос-Анджелестегі кеңсесіндегі төмен деңгейлі ақпарат көзі екендігіне сендірілді. Леунг ФБР-ден шығындарын жабу үшін ақша ала бастады (көбінесе Қытайға және кері сапарларға). Ол екі рет полиграфтан өтті: 1984 жылдың қыркүйегінде және 1986 жылдың маусым айында. 1985-1990 жылдар аралығында Леунгтің Батыс жағалауындағы қытай қауымдастығы мен ФБР-дегі беделі күрт өсті. Оның қауымдастықтағы байланыстары соншалықты кеңейді, ол қытай дипломаттарын қабылдады және Қытайдың материктік бөлігінен келген ресми тұлғалар үшін жоғары деңгейдегі банкеттер ұйымдастырды. Осы кезеңде ол Қытай президенті Ян Шанкунмен танысып, оның қамқорлығына ие болды. Қытайдағы оның өсіп келе жатқан ықпалының белгісі ретінде ол 1998 жылы Қытай үкіметіне Лос-Анджелестегі консулдығының жаңа орнын ұсынды. Осы уақытқа дейін Леунгтің есептері Орталық барлау агенттігі (ОБА) тарапынан жақсы қабылданды, ал оның көптеген есептері қытай дезертирімен расталды. ФБР-дегі оның өсіп келе жатқан ықпалының белгісі Тяньаньмэнь алаңындағы қырғыннан кейін елдегі ақпарат ағыны тоқтаған кезде саяси ахуалды баяндау үшін Қытайға жіберілгені болды. 1990 жылдың маусым айында ФБР Леунгтың МҚҚ шенеліктеріне құпия операцияның бар екендігі мен орналасқан жерін, сондай-ақ ФБР-дің қарсы барлау бағдарламасының құпия мәліметтерін ашқанын білді. ФБР бас штабының бастығы Леунгтің жетекшісі Смитті сұраққа тартып, ол айыптауларды жоққа шығарды және өзінің жоғары лауазымды адамына оның рұқсатысыз мұндай іс жасамайтынына көндірді. 1991 жылдың 31 мамырында Смит Леунгпен жеке кездесіп, рұқсатсыз ақпаратты жариялағаны туралы сөйлесті. Ол жауап ретінде өзінің қытай жетекшісі "Мао" оның қос агент екенін анықтап, қосымша ақпарат беруге мәжбүрлегенін айтты. 1991 жылдың сәуір айында ФБР өзін "Люо" деп таныстырған әйел мен өзін "Мао" деп таныстырған Қытайдың белгілі барлау қызметкері арасындағы әңгімелердің аудиожазбасын алды. Арнайы агент Уильям Кливленд кіші таспаны тыңдап, әйелдің дауысын Леунгтің дауысы деп таныды. Леунг Кливлендтің Мемлекеттік департаментпен бірге Қытайға жасаған соңғы сапарының маршрутын рұқсатсыз баяндады. Кливленд дереу Смитке бұзушылық туралы хабарлады, ал сол жылдың мамыр айында екеуі Вашингтонға ФБР штаб-пәтеріне оған қатысты жоғары деңгейдегі кездесуге барды. Талдаушылардың ұсыныстарымен қатар, Смит Леунгтің күдікті әрекеттерін қорғады және оны агент ретінде тоқтатудың ең дұрыс шешім емес екеніне жоғары лауазымды адамын көндірді. ФБР оның ұсынысын Леунгпен жұмыс істегендегі тәжірибесі, ФБР-дегі тәжірибесі және талдаушының ұсынысы негізінде қабылдады. Федералды прокурорлар Леунгтің Смитпен 20 жыл бойы некеден тыс қарым-қатынаста болғанын мәлімдеді. МҚҚ-ның жетекшісі Мао Гуохуа болды, ол МҚҚ-ның АҚШ жөніндегі жетекші сарапшысы деп саналады.

2001 жылдың 12 желтоқсаны

ФБР шетелдік барлау қызметі туралы заңға сәйкес Лиңнің қызметін тергеу мақсатында оған бақылау ордерін алды. Олар Лиңнің тұрғын үйін ерікті түрде қарап тексерді және ФБР телефон анықтамалығын, "Royal Tourist" кодовый атымен жүргізілген ФБР тергеуіне қатысты телефон тізімін, қытайдық іздеп отырған қылмыскерлерге қатысты ФБР-дің құпия хаттамасын және ФБР заңдық анықтамалығын тапты.

2002 жылдың 11 қарашасы

ФБР Ленгтің Қытай Халық Республикасына (ҚХР) сапарынан бұрын және кейін Лос-Анджелес халықаралық әуежайында оның жүгін жасырын тексерді. АҚШ-қа қайтып келгенде оның багажынан ФБР агенттерінің алты суреті жоғалған, олардың екеуі қызметте болған.

2002 жылдың 20 желтоқсаны

ФБР Леунгтің ФБР-ден бір түнге алынған аса құпия құжатты жасырын түрде көшіріп алғанын және ақпаратты өзінің ҚХҚ басшысына жібергенін білді.

Тұтқындау

Леунг 2003 жылғы 9 сәуірде таңертең Сан-Маринодағы (Калифорния) үйінде Әділет министрлігімен тұтқындалды және оған "Шет мемлекетке зиян келтіру немесе пайда келтіру ниетімен ұлттық қорғаныс ақпаратын рұқсатсыз көшіру" айыбы тағылды, бұл 18 АҚШ кодексінің 793(b) тармағын бұзу құрайды. Оған мемлекетке опасыздық жасады немесе тыңшылық етті деген айып тағылмады, себебі прокурорлардың оны соттауға жеткілікті дәлелдері болмады, сондай-ақ мұндай істер бойынша сот үкімі шығару тарихта өте қиын болған. Ол қашу қаупі бар деп танылғандықтан, кепілдік берілмеді. Леунг үш ай түрмеде және 18 ай үйде қамауда болды.

Істің қаралуы тоқтатылды

2005 жылдың 6 қаңтарында АҚШ аудандық сотының судьясы Флоренс Мари Купер прокурордың әрекеттеріндегі бұзушылықтарға байланысты Леунгтың ісін қарауды тоқтатты. Судья Купер Леунгтың қорғанысына қажетті куәгерге құқығының бұзылғандығын анықтады, бұл бұзушылық зейнеткер арнайы агент Смиттің сотпен жасасқан келісімінде нақты айтылған, атап айтқанда, ол "Леунгке немесе оның адвокатына іс бойынша қосымша ақпарат беруге құқылы емес" екендігінде көрінді.

Апелляциялық шағым және кейіннен қабылданған келіссөз

АҚШ прокурорының кеңсесі бұл істі Құрама Штаттардың Тоғызыншы апелляциялық округіне шағымдады және осы істің нәтижесінде анықталған заңсыз салық декларациялары бойынша Леунгпен келіссөздер жүргізді. 2005 жылдың 16 желтоқсанында Леунг ФБР-ге жалған мәлімдеме жасағаны және жалған федералдық салық декларациясын ұсынғаны үшін өзінің кінәлі екенін мойындады. Леунгке келісім шарттарына сәйкес жаза тағайындалды, ол толыққанды ақпарат беруге көмектесу, үш жылдық сынақ мерзімі, 100 сағат қоғамдық жұмыс және 10 000 АҚШ доллары көлемінде айыппұл төлеуді көздейді.