Кіріспе

Блумингтон, Иллинойс штатының жанындағы коммерциялық әуежай.

Орталық Иллинойс аймақтық әуежайы (Central Illinois Regional Airport at Bloomington–Normal) – Иллинойс штатының Маклин округіндегі мемлекеттік әуежай. Федералды авиация басқармасының мәліметтері бойынша, 2008 жылы әуежайдан 262 846 жолаушы ұшып кеткен (enplanements), 2009 жылы – 243 448, ал 2010 жылы – 274 677 жолаушы ұшып кеткен. 2021 жылы Орталық Иллинойс аймақтық әуежайы 159 897 жолаушыны қабылдады, бұл оны АҚШ-тағы ең қызықты 188-ші әуежайға айналдырды. 2013 жылғы Федералды секвестр әуежайдың бақылау мұнарасын жабуға алып келуі мүмкін еді, бірақ Федералды авиация басқармасы соңында өз шешімін кері қайтарды.

Тарих

Аэропорт 1927 жылдың көктемінде фермер Герман Уилл шаруашылық Нормаль қалашығында 70 акрдан астам жерді ашқанда құрылды. Батыс жағында жаңадан асфальтталған Иллинойс 2 (қазіргі U.S. 51/Main Street) және шығыс жағында Иллинойс орталық темір жолы (қазіргі Конституция жолы) орналасқан. Аэропорттың солтүстік-шығыс бұрышында Кэрик орналасқан – жұмысты зердәгерлер көп болатын астық қоймасы, ол жергілікті маңызды орын болып сақталған. Блумингтон ұшу клубы "ауадан ауыр" ұшудың экономикалық мүмкіндіктеріне жұртшылықтың және жергілікті басшылардың назарын аударуға көмектесті. Клубтың "Дженни" типіндегі ашық кабиналы екіұшағы болды, ал коммерциялық емес ұйым ангар салуға және алаңның күнделікті жұмысына қаржы жұмсады. Уилл Блумингтон қаласына алаңды жылына 1000 долларға жалға беруді ұсынды, бірақ қалалық меншік немесе басқарылатын әуежайға қызығушылық аз болды. 1928 жылы Нормаль алаңында алты ұшақты ангар, жанармай құю сорғысы, жел көрсеткіші, диаметрі 100 фут болатын ұсақталған тас шеңбері (оның мақсаты – алаңды әуеден анықтау) және 75 акр "салыстырмалы түрде тегіс жер" болды. Аэропорттың ашылуы 1928 жылдың 30 мамырында өтті, оған 10 мыңға жуық жергілікті тұрғын куә болды. Жергілікті және келуші ұшқыштар The Pantagraph газетінің мәліметінше, "трюктер, секірулер және әуедегі акробатикалық қимылдар" көрсетті. "Үздік" каскадёр-ұшқыш Стив Лейси, Иллинойс штатының Ломакс қаласындағы Air King зауытының өкілі болды, ал Блумингтондық қашқыш Натан Б. Уинслоу ұшу кезінде өзін тігінен шексізден босатып, көрермендерге әсер етті. Аэропорт ашылғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, АҚШ Сауда министрлігі Нормаль алаңын ресми танылған әуежайлар тізіміне енгізді. Келесі жазда, 11 шілдеде 1929 жылы, 15 мыңға жуық адам әуежайда Орталық Иллинойс әуе дербиіне жиналды. Ол кезде Чикагодан басқа Иллинойс штатындағы ең ірі шара ретінде танылған бұл шоуда Рантулдағы Чанут-Филдтен келген төрт АҚШ армиясының "ұшағы", Аврора, Шампейн, Джолиет және Канкаки сияқты қалалардан келген азаматтық авиаторлар, әуедегі "виртуоздық" жарыстары, парашютшілер және Блумингтон қаласының үстінен әуе шеруі өтті. Жергілікті авиация әуесқойлары мен бизнес-қоғамдастықтың күш-жігеріне қарамастан, Нормаль алаңында ұзақ мерзімді жолаушылар тасымалын ұйымдастыруға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. 1931 жылдың күзінде Century Air Lines компаниясы Блумингтонды Чикагодан Сент-Луиске дейінгі бағытына қосты, ал кішкентай шөпті алаң (жақында 35 акрға кеңейтілген) енді әлемге қатынас құратын әуе қақпасы болды. Алайда, 1931-1932 жылдардағы ылғалды қыс алаңды компанияның Stinson үш моторлы ұшақтары үшін тым жұмсақ етіп жіберді. Келесі көктемде American Airways Century компаниясының рөлін өз мойнына алды, бірақ екі күннен кейін (1-2 мамыр) компания шағын әуежайға қызмет көрсетуді тоқтатты, және Блумингтон қайтадан әуе қақпасынан шығып қалды. Азаматтық жұмыстар басқармасы арқылы федералдық қаржыны алу мүмкіндігімен муниципалдық басқарылатын әуежайға қарсылық әлсіреді, бұл Президент Франклин Д. Рузвельттің көптеген "әліпбелік" Жаңа мәміле бағдарламаларының бірі болды. 1933 жылдың желтоқсан айының ортасында, Ұлы депрессияның ең қызып тұрған кезінде жергілікті билік өкілдері Иллинойс 9 тас жолының бойында Блумингтоннан шығысқа қарай 164 акр жерді таңдады. Жаңа әуежай (кейін Орталық Иллинойс аймақтық әуежайы деп аталды, немесе қысқаша CIRA) 1934 жылдың қазан айының соңында ашылды. Ескі әуежайдан ештеңе қалған жоқ, бірақ Конституция жолының солтүстік жағындағы тарихи белгі осы орынды еске сақтау үшін орнатылған. Белгі жолдың батыс жағында, Керрик астық қоймаларына қарама-қарсы орналасқан. Қазір әуежайдың көп бөлігі жергілікті Rivian Automotive компаниясына тиесілі қойманы алып жатыр.

Жер үсті тасымалы

Аэропортқа қоғамдық көлік қызметін Connect Transit ұсынады. Тан желісі әуежайдан Uptown Normal қаласына қатынайды.

Апаттар мен оқиғалар

2005 жылғы 9 қарашада Piper PA 23 ұшағы 29-шы ұшу-қону жолағына түнгі уақытта көзбен бағытталған қону кезінде айтарлықтай зақымдалды. Ұшақ Greater Peoria Regional әуежайынан ұшып, оң қозғалтқышының дұрыс жұмыс істемеуіне байланысты қайтуға тырысты, бірақ орнына Блумингтонға бұрылды. Ұшқыш қаза тапты. Апаттың себебі диабетке байланысты ұшқыштың қабілетсіздігі деп анықталды. 2009 жылғы 3 шілдеде Cessna 150 әуежайға мәжбүрлі қонуға тырысқанда апатқа ұшырады. Ұшақ мәжбүрлі қону үшін жақындап келе жатқанда қозғалтқыш күрт тоқтады. Ұшқыш жолға жақындағанда ұшақтың тоқтағанын, ал мұрынды төмендетуге және қақпақтарды ашуға тырысқанда сол қанаты ағашқа соқтығысып, ұшақ жерге құлағанын хабарлады. 2010 жылғы 30 тамызда Bloomington қаласында қону кезінде Diamond Aircraft DA20 ұшағы айтарлықтай зақымдалды. Ұшқыш ұшақты жерден 10 фут биіктікте тоқтатқанын және ұшақтың оң қанатының ұшы жерге тигенін хабарлады. Ұшақ ұшу-қону жолағынан шығып, сол қанатының ұшы жерге тиді. Ұшқыш қайтадан көтерілу үшін қуатты арттырып, екінші рет сәтті қонды. Апаттың себебі ұшқыштың қону кезінде жеткілікті жылдамдықты сақтамауы, нәтижесінде тоқтау болды деп анықталды. 2015 жылғы 7 сәуірде Cessna 414A, тіркеу нөмірі N789UP, нашар көріну жағдайында 20-шы ұшу-қону жолағына аспаптық жақындау кезінде дұрыс бағыттан ауып, мұрыны төмен қарап жерге соқтығысып, ұшқыш пен барлық алты жолаушысы қаза тапты. Тергеушілер сырғу жолы антеннасының кабелі дұрыс қосылмағанын анықтады, бұл кейбір авиациялық құралдарды қолданусыз қалдырып, ұшқыштың жұмыс жүктемесін арттырды. Тергеушілер сондай-ақ апатқа дейін ұшқыш 18 сағат бойы ояқ болғанын және ұшақтың ауырлық орталығы тым артқа жылжытылғанын, оны басқаруды қиындатқанын анықтады. Апаттың себебі "ұшқыштың түнгі аспаптық метеорологиялық жағдайда аспаптық жақындау кезінде ұшақты басқаруын сақтамауы, нәтижесінде ұшақтың сындық шабуыл бұрышын асып кетуіне және аэродинамикалық тоқтауға/айналуға әкелді. Апатқа ұшқыштың шаршауы, аспаптық жақындау кезінде ұшқыштың жұмыс жүктемесінің артуы, бұл сырғу жолы антеннасының кабелінің дұрыс қосылмауынан туындаған сырғу жолы басқаруының болмауы және ұшақтың тепе-теңдік шегінен тыс жүктелуі себеп болды." 2004 жылғы 21 наурызда Оңтүстік Каролина штатының Дарлингтон қаласынан жеке ұшақ келмей, Кентукки штатының тауларына құлап кетті. Ұшақ мақсатына және ұшқыштың үй әуежайына – Central Regional Illinois Airport-қа қонбағандықтан іздеу жұмыстары басталды. Ұшақтың қирандылары Little Black Mountain тауының шамасынан табылған.