Кіріспе

Америка композиторы, дирижер, гимн жазушы және бас-баритон евангелистік әнші, Оксфорд университетінің 19 ғасырлық тіркеушісі Филип Пол Блисс (9 шілде 1838 – 29 желтоқсан 1876) – американдық композитор, дирижер, гимн жазушы және бас-баритон евангелистік әнші. Ол көптеген танымал гимндер жазды, оның ішінде "Бекіністі ұста" (1870), "Көндіруге жақын" (1871); "Халлелуя, қандай құтқарушы!" (1875); "Төменгі шамдар жансын"; "Өмірдің ғажайып сөздері" (1875); және Хорацио Спаффордтың "Жаным тыныш" (1876) әніне әуен. Блисс Чикагоның танымал уағызшысы Д. Л. Мудидің жақын досы болды. Блисс Аштабула өзеніндегі теміржол апатында Мудидің жиналысына бара жатып қаза тапты. Белгілі бір күшпен құлдықты жойғандыққа қарсы белсенді болған ол, Американдық Азамат соғысы кезінде лейтенант қызметін атқарды. Блиссстің Пенсильвания штатындағы Римдегі үйі қазір Филип П. Блисс евангелистік ән жазушылар мұражайы ретінде жұмыс істейді.

Ерте өмір

П. П. Блис Пенсильвания штатының Клерфилд округіне қарасты Голливудта, бұрынғы ағаш үйдің ішінде дүниеге келген. Оның әкесі Исаак Блис еді, ол отбасын күнделікті дұға етуге үйретті, ал анасы Лидия Дулиттл еді. Ол музыканы жақсы көріп, ән айтуға деген құштарлығын дамытуға рұхсат алды. Оның қарындасы Мэри Элизабет Уилсон – жақсы хабаршы әнші, әнші, композитор және уағызшы болған. Бала кезінде Блисстің отбасы 1844 жылы Огайо штатының Кинсман қаласына көшіп, 1847 жылы Пенсильванияға қайтып оралды, алдымен Кроуфорд округіне қарасты Эспивиллге, содан кейін бір жылдан соң Тиога округіне қоныстанды. Блис формальды білім аз алған, оны анасы Киелі кітаптан үйреткен. 10 жасында, отбасын асырау үшін көкөніс сатқанда, Блис алғаш рет фортепианоның үнін естіді. 11 жасында ол өз күнкөрісін табу үшін үйден кетіп, ағаш кесу лагерьлерінде және ағаш кесу зауыттарында жұмыс істеді. Жұмыс істеп жүріп, білімін жетілдіру үшін мектепке қатысып тұрды.

Оқыту

17 жасында Блис оқытушы болуға қажетті білімді аяқтады. Келесі жылы, 1856 жылы, ол Нью-Йорк штатының Хартсвилл қаласында мектеп мұғалімі болды, ал жаз бойы фермада жұмыс істеді. 1857 жылы Блис ән оқытушысы Дж. Г. Тауннермен танысты. Тауннер Блисстің дарынын мойындап, оған алғашқы ресми дауыс сабақтарын берді. Ол сондай-ақ Уильям Б. Брэдберимен де кездесті, ол оны музыка мұғалімі болуға көндірді. Оның алғашқы музыкалық шығармасы флейтаға сатылды. 1858 жылы ол Пенсильвания штатындағы Рим академиясына жұмысқа орналасты. 1858 жылы Римде Блис Люси Дж. Янгпен танысты, олар 1859 жылдың 1 маусымында үйленді. Ол музыкалық отбасынан шыққан және оның дарынын дамытуға ынталандырды. Ол пресвитериан дінінің өкілі болды, ал Блис оның шіркеуіне қосылды. 22 жасында Блис көшпенді музыка мұғалімі болды. Ол атпен, мелодеонмен бірге елді мекендер арасында саяхаттап, сабақтар берді. 1860 жылдың шілде айында Нью-Йорк штатының Генсео қаласында Музыка академиясы өтті, ол музыка қауымы үшін арналған еді. Алты аптаға созылған бұл іс-шараны танымал музыканттар басқарды. Блис осы мүмкіндікке қуанды, бірақ мектепке қатысуға шығын шығара алмайтынын түсінгенде, қатты ренжіді. Ол үшін бұл өте пайдалы тәжірибе болар еді, бірақ оның ақшасы жетпеді. Оның әйелінің әжесі, Аллан, оның мұңды хал-жағдайын байқап, оған аянып, бағасын сұрады. Ол "отыз доллар шамасында" деп жауап берді. Әжесі оған отыз доллардың "көп ақша" екенін айтып, көп жылдар бойы күміс тиындар сақтаған ескі шұлықтарын көрсетті. Ол Блиске шұлықтағы ақшаны санап шығуын өтінді, сонда қажетті сомадан да көп ақша бар екенін көрді. "Осылайша Блис өмірінің ең нәтижелі алты аптасын Нормалда өткізді". Блис енді өзінің аймағында сарапшы ретінде танылды. Ол көшпенді оқыту ісін жалғастырды. Осы уақытта ол композицияға бет бұрды. Оның ешбір әні авторлық құқықпен қорғалмаған.

Ізгі хабарды уағыздаушы

1864 жылы Блис отбасы Чикагоға көшіп келді. Блис сол кезде 26 жаста болды. Ол әнші және ұстаз ретінде танымал атанды. Ол көптеген қасиетті әндер жазды. Блисс концерттік турнесі үшін 100 доллар алды, ол тура 15 күнге созылды. Ол осыншама ақшаны қысқа мерзімде табуға болатынына таң қалды. Келесі аптада ол Одақ армиясына әскерге шақырылды. Азамат соғысы аяқталуға жақын болғандықтан, бірнеше аптадан кейін шақыруы күштен шығарылды. Ол 149-шы Пенсильвания жәй ауылында қызмет етті. Осыдан кейін Блис тағы бір концерттік турнеге шықты, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Дегенмен, оған Root and Cady Music Publishers компаниясында айына 150 доллар жалақымен жұмыс ұсынылды. Блис 1865 жылдан 1873 жылға дейін осы компанияда жұмыс істеді. Ол музыкалық жиналыстар, ән үйірмелері мен жұмыс берушілері үшін концерттер ұйымдастырды. Ол гимндер жазуын жалғастырды, олар көбінесе жұмыс берушісінің кітаптарында жарияланды. 1869 жылы Блис Дуайт Л. Мудимен серіктестік құрды. Муди және басқалар оны жұмысынан бас тартып, миссионер-әнші болуға ынталандырды. 1874 жылы Блис толық уақыт бойы христиандық уағызшылыққа шақырылғанын сезінді. Блис авторлық құқықтан түскен табыспен едәуір ақша жинап, оны қайырымдылыққа және уағыздық қызметін қолдауға жұмсады. Блис "Бекінікті ұста" қасиетті әнін майор Дэниел Вебстер Уиттлдың Америка Азамат соғысы кезіндегі оқиғасын айтқаннан кейін жазды.

Өлім

1876 жылғы 29 желтоқсанда Блис пен оның әйелі саяхаттап келе жатқан Pacific Express пойзы Аштабулаға (Огайо штаты) жақындады. Пойыз көпірдің үстінен өтіп бара жатқанда, көпір құлап, вагондар төмендегі шатқалға түсіп кетті. Көптеген газеттерде сол кезде Блис апаттан құтқарылған деп жазылған, бірақ вагондар өртеніп кеткендіктен, Блис әйеліне көмектесу үшін қайта оралды. Бұл оқиғаны тек Дж.Е. Бурчелл баяндаған. 1877 жылы Д. Уитл жазған «П.П. Блисс естеліктерінде» айтылғандай, Дж.Е. Бурчеллдің бұл баяндамасы тек болжам ғана еді. Шын мәнінде, Мистер Уитл аман қалған жолаушылардың барлығына Блисстің суретін көрсеткен, бірақ оны ешкім танымады, тек бір әйел ғана оны апат кезінде көргенін айтпады. Блис мырзаның және оның әйелі Люсидің де іздері табылған жоқ. Аштабула өзеніндегі теміржол апаты деп белгілі болған оқиғада 159 жолаушының 92-сі қаза болды деп есептеледі. Блисстердің Джордж және Филип Пол есімді екі ұлы қалды, олар сол кезде төрт және бір жаста болды. Блисске арнап Римде (Пенсильвания штаты) ескерткіш орнатылды. Оның апаттан және өрттен аман қалған чемоданынан ол ән жазбаған жалғыз белгілі Блис қайнар көзі әнінің сөздері жазылған қолжазба табылды: «Мен Құтқарушымды мақтаймын». Біраз уақыттан кейін Джеймс МакГранахан осы әнге арнайы әуен шығарды, ол Томас Эдисонның алғашқы жазған әндерінің бірі болды.

Шығармалары

Филип П. Блис евангелистік әнші-күйшілердің мұражайының мәліметінше, Блис әндерінің кітаптары мынадай: The Charm (1871); The Song Tree, салондық және концерттік музыка жинағы (1872); The Sunshine for Sunday Schools (1873); The Joy for conventions and for church choir music (1873); және Gospel Songs for Gospel meetings and Sunday schools (1874). Бұл кітаптардың барлық авторлық құқықтары Джон Черч және компаниясына тиесілі. Осы басылымдардан басқа, 1875 жылы Блис жинақтады, ал Ира Д. Санкимен бірге «Инжил әндері мен қасиетті әндерді» редакциялады. Ол Атлантиканы кесіп өте келе, әмиянында көптеген методистік әнұрандарды алып келді. Блисс ең көп қайталаған әндерінің бірі – «Кейулі Адам! Қандай есім!». 1876 жылы оның соңғы жұмысы «Евангелие гимндары №2» деп аталатын кітапты дайындау болды, онда Санки редактор ретінде қатысты. Бұл соңғы екі кітап Джон Черч және Co. және Биглоу және Main бірлесіп жариялаған, оларда мистер Блис авторлық құқығымен қорғалған жұмыстары бар. «Госпл» әндері өте танымал болды және ол қайтыс болғанға аздан кейін 30 000 долларға сатылды. Оның көптеген шығармалары Джордж Ф. Рут пен Хорацио Р. Палмердің кітаптарында кездеседі, ал көптеген әндері нота түрінде жарық көрді. Оның көптеген танымал шығармалары 1870 жылы Рут редакциялаған жексенбілік мектеп әндері кітабында жарияланды. Оның үш әнұраны 1985 жылғы Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің ән кітабында кездеседі: Brightly Beams Our Father's Mercy (#335) (сонымен қатар «Төменгі шамдар жансын» деп те аталады); More Holiness Give Me (#131); және Should You Feel Inclined to Censure (#235) (авторы белгісіз жазушының сөздері «Атамыздың мейірімі жарқырап тұр» әніне салынған). Джеймс МакГранаханның «Мен Құтқарушымды жырлаймын» әніне арналған әуені («Менің Құтқарушым» деп те аталады) O My Father (#292) мәтінімен де қолданылады.

Титаникпен байланысы

"Тайтаник" апатынан аман қалғандар, соның ішінде доктор Вашингтон Додж, құтқару қайықтарындағы жолаушылардың "Жағаға тартыл" әнін шырқағанын, кейбіреулері ескек шалып айтқанын хабарлады. 1912 жылғы 11 мамырда Сан-Францискодағы Комонвелл клубында түскі ас кезінде сөйлеген сөзінде, оның отбасы және ол мұхит кемесінің батуынан аман қалғаннан кейін бірнеше апта өткен соң, Додж былай деді: "Кемені жақыннан бақылағанда, алдыңғы бөлігінің суға батып бара жатқаны көрінді. Бірақ біздің қайықтағы ешкім кеменің бату қаупі бар екенін білмеді. Аса суық болса да, жиналғандардың арасында көтеріңкі көңіл-күй болды, олар кейде әзілдесіп, тіпті "Жағаға тартыл" әнін айтты".