Кіріспе
Манхэттендегі ғимарат, Нью-Йорк қаласы
Сәулет
Архитекторлар Дж. Армстронг Стенхаус және К. П. Х. Гилберт қаржыгер Отто Герман Канның отбасы үшін Шығыс 91-ші көшедегі үйді неоитальяндық Ренессанс стилінде жобалады. Үйдің биіктігі төрт қабатты, қосымша жертөлесі бар, және шатырына дейінгі өлшемі шамамен 30 метр (100 фут) құрайды. Үй Римдегі Папалық канцелярияның Палаццо делла Канчеллериясы үлгісінде салынған.
Фасад
Үй Сент-Квентиннен алынған француз әктасынан салынған, оның беті текстуралы. Жалпы, қасбетінде қорғасын немесе мырыштан жасалған шыны терезелер орнатылған. Әрбір терезенің сыртқы жақтары қалыпталған әктастан, ал ішкі жақтары ағаштан жасалған. Рустикалық тас блогы мен темір торы қолданылуы құрылысты Ренессанс сарайына ұқсату мақсатында болған. Көліктік жолдың екі жағында да нишалар бар, сондай-ақ, штукатуркадан жасалған күмбезді төбесі де бар. Оңтүстік жағының ең шығыс бөлігінде қызметтік үй-жайлар орналасқан рустикалық қабырға бар. Ішкі ауланың тас қасбеті аркалар мен баспалдақтар сияқты элементтермен әшекейленген; бұл ұқсас сарайлардың декоративті қасбеттері жоқ жарық шұңқырларынан өзгешелік құрады. Ішкі ауланың оңтүстік-шығыс бұрышында су резервуары мен баспалдақ мұнарасы орналасқан.
Ерекшеліктері
Үйдің еден ауданы белгілі бір шамада, ол Манхэттендегі ең ірі жеке үйлердің бірі болған. Онда барлығы 66 бөлме немесе 80 бөлме бар деп хабарланады, сондай-ақ емен жақтаулы кітапхана және кең қабылдау бөлмесі де бар. Қахндар тұрған кезеңдегі ресми бөлмелердің түпнұсқа фотосуреттері олардың 18-ғасыр француз және итальян стилінде безендірілгенін көрсетеді; түпнұсқа безендірулердің көп бөлігі сақталған. Бірінші және үшінші қабаттар көшеден артқа қарай орналасқан шыны өтпе арқылы Бурден үйінің артқы бөлмелерімен байланысты. Қабаттардың биіктігі бір-бірінен өзгеше болғандықтан, бұл байланыс сәл көлбеу. Екінші жертөледе электр генераторлары мен жылу станциясы орналасқан. Бірінші жертөледе қызметшілердің тұрғын жайы, ас үй, кладовка және 40 қызметшіге арналған бөлмелер болған. Кіреберіс әк тас қабырғалары бар және гипстен жасалған қиылыспен жабдықталған кіреберіс залға апарады; зал педиктермен, нишалармен және мүйізді қалыптармен безендірілген. Батыс қабырғада әсем баспалдақ, ал шығыс қабырғада кішкентай баспалдақ пен лифт орналасқан. Бірінші қабаттың қалған бөлігі қабылдау үшін пайдаланылған. Үшінші және төртінші қабаттарда 15 жатын бөлмесі болған, әрқайсысы жеке киім ауыстыру бөлмесімен және ванна бөлмесімен жабдықталған.
Тарих
1898 жылдың желтоқсан айында Эндрю Карнеги 90-шы және 92-ші көшелер арасындағы Бесінші авенюдегі барлық учаскелерді сатып алды, олардың бір бөлігінде сарай салу ниетімен. Карнеги ақырында 90-шы және 91-ші көшелер арасындағы учаскелерге ғана сарай салмаққа шешім қабылдады. Ол үйінің құнын қорғау үшін бірнеше жақын учаскелерді өз иелігінде қалдырып, оларды тек "ұқсас көңілдегі көршілерге" ғана сатты. 1906 жылы Карнеги 91-ші көше мен Бесінші авенюдің солтүстік-шығыс бұрышындағы учаскені бөлуге тырысты, оның жартысын саясаткер Ллойд С. Брайске сатуды жоспарлады. Слоан және оның қыздары бұл сатуға қарсы шығып, сотқа шағымданып, Карнегидің сол учаскені ешкімге сатуына тосқауыл қойды. Брайс бұл бұрыштағы учаскені сатып алудан бас тартты.
Даму
Америкалық еврей қаржыгер Отто Герман Кан 91-ші көше мен Бесінші даңғылдағы жердің келесі иесі болды. 1893 жылы АҚШ-қа көшіп келген Кан, «Кун, Лоб және Ко» инвестициялық банкінің аға серіктесі еді және ол АҚШ-тан толығымен кетіп қалуы мүмкін деген қауесет тарады. 1913 жылдың мамыр айында жаңалықтар құралдары Канның Карнегиден Бесінші даңғыл мен 91-ші көшенің солтүстік-шығыс бұрышындағы жерді сатып алғанын хабарлады. Карнеги 1913 жылдың маусым айында Бесінші даңғыл мен 91-ші көшенің бұрышын Канның өкілі болған «Lawyers' Realty Company» компаниясына сатты. Кан 725 000 доллар төледі және Карнегиден 675 000 долларлық ипотекалық несие алды. Слоандар Карнегиге қарсы сот процесін тоқтатқаннан кейін, Кан 1913 жылдың тамызында Гилбертті үйдің сәулетшісі ретінде жұмысқа алды. Ол француз тасын импорттауды да жоспарлаған. 1914 жылдың мамырында қайта басталғанша жұмыс қысқа уақытқа тоқтатылды, бірақ сол кезде Гилберт үйдің құрылысы бойынша ұсыныстарды әлі алмаған еді. Ақырында Рене Сержент кеңесші инженер ретінде, ал «Томпсон-Старретт» компаниясы бас мердігер ретінде тағайындалды. Жұмыс 1914 жылдың шілдесінде басталды. Үйдің құрылысы 1916 жылдың басында басталды; «Нью-Йорк Таймс» сол жылы Канның үйі соңғы бірнеше жылда ауданда салынған ең ірі үйлердің бірі екенін мәлімдеді. Канның үйі 1917 жылдың басына қарай аяқталуға жақын болды, бірақ Кан әлі де 68-ші көшеде тұратын болып тіркелген.
Kahn hired Gilbert as the house's architect in August 1913, He also planned to import French stone. Work was briefly halted before resuming in May 1914, although Gilbert had still not received bids for the house's construction at the time. Ultimately, René Sergent was hired as a consulting engineer, while the Thompson–Starrett Company was hired as the general contractor. Work commenced in July 1914, Construction of the house itself had begun by early 1916; The New York Times said the same year that Kahn's house was one of the largest to be built in the neighborhood in several years. The Kahn House was nearly completed by early 1917, though Kahn was still listed as living on 68th Street.
Тұрғын үй ретінде пайдалану
Отто Канның үйі 1918 жылы салынды. Ол, әйелі Аделаида (Адди) және балалары Мод, Маргарет, Гилберт және Роджер одан кейін негізінен 91-ші көшедегі үйінде тұрды. 91-ші көшедегі үйдің ішінде отбасының 22 қызметшісі де тұрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде француздық қайырымдылық қорына үлкен көмек көрсеткен Отто Кан француз теңізшілері мен әскерлерін үйіне шақырып отырды. Канның өте бай екеніне қарамастан, үй гобелендермен және Канның өнер жинағынан алынған картиналармен, мысалы Витторе Карпаччоның 15 ғасырдың соңындағы Сент-Эвстахий портретімен безендірілді. 1919 жылы, үй бітірілгеннен кейінгі алғашқы толық жылда, оның құны 1,35 миллион долларға бағаланды. Үйде 1920 жылы Канның қызы Маргарет үшін дебюттік кеш, 1927 жылы парсы өнерінің көрмесі және 1928 жылы Маргареттің үйлену тойы сияқты шаралар өтті. 1924 жылы Отто мен Аддидің кіші ұлы Роджер джаз оркестрін құрғанда, оркестр үйдің ішінде репетиция жасады. 1920 жылдары үйде музыкалық және би кештері, кездесулер, қайырымдылық шаралары және кештер де ұйымдастырылды. Үйдің жеке гаражы болмағандықтан, Кан 1927 жылы Гилбертті 422 Шығыс 89-шы көшеде 10 көлікке арналған гараж жобалауға шақырды. 1920 жылдардың соңында Бесінші авенюдегі көптеген үйлер пәтер салу үшін бұзылды. Кан үйі бұзылмаса да, көрші үйдің орнына 13 қабатты тұрғын үй салынды. 1929 жылғы Уолл-стрит құлауы кезінде Кан 50 миллион доллардан астам ақша жоғалтты, бірақ отбасы үйді өз иелігінде қалдырды, сондай-ақ бизнес-кеңестер де өткізілді. 1932 жылы "Сакре-Кёр" жеке қыздар мектебі үйді сатып алу туралы келіссөздер бастады. Кан 1934 жылдың басында мектеппен алдын ала келісімге келді, ол қайтыс болғанға бір ай қалғанда. Ол бар мүлкін балаларына мұра етіп, жылжымайтын мүлікті сатуға рұқсат берді. Ол қайтыс болған кезде оның мүлкі 91-ші көшедегі үйді есептемегенде 216 375 долларға бағаланды. Кан қайтыс болған кезде Кан үйі мен осы блок бойындағы басқа да бірнеше үйлер Эндрю Карнеги жасаған келісімшарт бойынша тек тұрғын үй ретінде пайдалануға шектелді, егер үйдің биіктігі арттырылмаса.
Мектеп ретінде пайдалану
1934 жылдың мамыр айында Қасиетті Жүрек монастыры үй үшін 900 000 доллар төледі және Мэдисон даңғылындағы ғимаратты Охека корпорациясына сатты. Бір сыншы бұл сатуды айналасындағы ауданның өзгеруінің белгісі деп атады. Мектеп 1934 жылдың мамыр айында үйді 15 000 долларға мектеп ғимаратына айналдыру жоспарларын ұсынды. Фредерик Ринн жобалаған өзгерістерге Бесінші даңғылдағы жаңа жертөле кіреберісі, бір жертөле бөлмесінің үстіндегі мезонин, сондай-ақ жаңа асхана, сантехника және баспалдақтар кірді. Қасиетті Жүрек монастырі білім беру және діни мекеме болғандықтан ғимаратқа салық төлемеді. Лекциялар, кино көрсетілімдері өткізілді. Әр желтоқсанда мектеп төменгі қабаттарда шыршаны жарықтандыру рәсіміне жұртшылықты шақыратын. 1940 жылы Қасиетті Жүрек көршілес Бурден үйін сатып алып, оны пансион ретінде пайдаланды. 1960 жылдардың соңына қарай мектептің монахтары үйдің бесінші қабатында тұрды. 1966 жылы Қасиетті Жүрек мектепті кеңейту үшін 90 000 доллар жинауға тырысқанда, оқушылардың ата-аналары 150 000 доллар сыйлады. Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы (LPC) осыған байланысты Бурден және Кан үйлерін ескерткіштер деп жариялады. 1973 жылы Қасиетті Жүрек түлегі Бурден үйінде үйлену тойын өткізуге рұқсат сұрағаннан кейін, Қасиетті Жүрек екі үйдің де бал залдарын және Кан үйінің ауласын мектеп сағатынан тыс уақытта үйлену тойларына жалға беруді бастады. Үйлерде семинарлар, кештер, фотосессиялар және қайырымдылық кештері де ұйымдастырылды. Кан үйіне кейде экскурсиялар да өткізілді. Жалпы, мектепке қатысы жоқ адамдар үйге жазба арқылы ғана кіре алатын, сондай-ақ экскурсиялар мен шырша сату сияқты шаралардың аясында кіруге мүмкіндік болды. 1990 жылдары Құрылыс сақтау қауымдастығы Кан үйінің қасбетін тексеріп, ауаның қышқылдығынан зақымданғанын анықтады. Осыған байланысты Баттрик, Уайт және Бертис қасбетті 1,3 миллион долларға қайта жаңартуды қадағалады; жобаға тасты тазарту және үлкен тесіктерді толтыру кірді. 2000 жылдарға қарай Кан үйі Қасиетті Жүрек монастырінің Дюшен резиденциясы ретінде танылды. 2024 жылғы жағдай бойынша үйде Қасиетті Жүрек монастырінің орта және жоғарғы сыныптары орналасқан.
Әсері
Үйдің құрылысы аяқталғаннан кейін Architectural Review журналы оны "Италиядағы XVI ғасырдың басындағы сәулетте кездесетін эстетикалық элементтердің үйлесімді жаңа бағалауының тамаша мысалы" деп бағалады. Журнал сондай-ақ Ж. Армстронг Стенхаустың "осы елдегі осы сияқты ең көрнекті туындысын жасағанын" айтты. Ғимарат "Нью-Йорк қаласындағы ең әдемі итальяндық Ренессанс стиліндегі сарай" деп сипатталды, ал Women's Wear Daily басылымы оны "италиялық Ренессанс сәулетінің тамаша үлгісі" деп атады. The New York Times газетінің бір рецензенты 1972 жылы Кан мен Берден үйлерін "Нью-Йорк мектептерінде оқылатын ең сәнді бөлмелердің болуы мүмкін" деп сипаттады. Тарихшы Кристофер Грей 1990 жылы Кан үйінің айналасындағы блоктардағы үйлердің "соңғы және ең ұлысы" екенін айтты, бірақ кейін Варбург үйі сияқты басқа құрылымдармен салыстырғанда оның "өте консервативті" екенін жазды. Осы пікірді 2009 жылғы "Дуплицит" фильмі де қолдады. LPC 1963 жылы Кан үйін 300 алдын ала қалалық ескерткіштердің бірі ретінде таңдады, ал Америка Сәулетшілер институты 1967 жылы оны қаланың тарихи ғимараттарының көрмесіне қосты. LPC 1966 жылы Карнеги Хилл тарихи ауданын алғаш ұсынды, оған Кан мен Берден үйлері де кіруі тиіс еді. LPC 1967 жылы ғимараттарды жеке қалалық ескерткіштер ретінде қарастыра бастады. LPC 1974 жылдың ақпанында Кан мен Берден сарайларын жеке ескерткіштер ретінде бекітті. 1993 жылы Карнеги Хилл тарихи ауданы кеңейтілгенде, екі құрылым да кеңейтілген ауданға енгізілді. Кан мен Берден сарайлары 2006 жылдың 28 маусымында Нью-Йорк штатының тарихи орындар тізіліміне, ал 2006 жылдың 12 қыркүйегінде Ұлттық тарихи орындар тізіліміне қосылды.