Нитратин – натрий нитратының минералдық түрі, химиялық формуласы NaNO3. Қасиеттері, құрамы, кристалдық құрылымы және физикалық сипаттамалары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Натрий нитратының минералды түрі.
Mineral form of sodium nitrate
Нитратин немесе нитрат, сондай-ақ кубикалық нитер (Ұлыбритания: нитр), сода нитері немесе Чили сольпетри (Ұлыбритания: Чили сольпетри) деп аталады, бұл минерал, натрий нитратының табиғи түрі, NaNO3. Химиялық тұрғыдан ол – натрий селитрасының аналогы. Нитратин тригональдық жүйеде кристалданады, бірақ жақсы қалыптасқан кристалдар ретінде сирек кездеседі. Ол кальцитпен тең құрылымды. Ол салыстырмалы түрде жұмсақ және жеңіл, Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 1,5-2, ал меншікті салмағы 2,24-2,29-ға тең. Оның жарық сыну көрсеткіштері nω = 1,587 және nε = 1,336. Көбінесе ақ, сұрдан сарғыш қоңыр түсті массалар түрінде кездеседі. Сирек кездесетін кристалдар кальцит құрылымының скаленогедралды түріне ие. Ол тек өте құрғақ ортада ылғалдану түрінде ғана кездеседі. Суда өте жақсы ериді, сондықтан делюквесцентті (сулы) және ауадан ылғалды сіңіріп алып, ылғалды ауаға тап болғанда натрий нитратының ерітіндісіне айналады. Нитратиннің кен орындары Чили, Мексика, Египет, Перу және Оңтүстік Африка сияқты әлемнің құрғақ аймақтарында орналасқан. Чили – олардың кен орындарын коммерциялық мақсатта тыңайтқыш ретінде сататын жалғыз ел. Кен орындағы тоздықта нитратиннен басқа да минералдар болады, олардың ішінде күкіртті минералдар мен йод та бар. Чилиде жыл сайын шамамен 600 000 тонна нитратин өндіріледі, сонымен қатар йод және натрий сульфаты сияқты басқа да өнімдер де өндіріледі. Құрылымдық ұқсастығы нитратинді қысымда еріуге қатысты зертханалық тәжірибелерге және басқа да тәжірибелерге, мысалы, кальциттің деформациясы мен пайда болуын зерттеу үшін пайдалы минералға айналдырады. Тынық мұхиты соғысы (1879–1884) тұзтерек кен орындарын бақылау үшін болған.
Nitratine or nitratite, also known as cubic niter (UK: nitre), soda niter or Chile saltpeter (UK: Chile saltpetre), is a mineral, the naturally occurring form of sodium nitrate, NaNO3. Chemically it is the sodium analogue of saltpeter. Nitratine crystallizes in the trigonal system, but rarely occurs as well formed crystals. It is isostructural with calcite. It is relatively soft and light with a Mohs hardness of 1.5 to 2 and a specific gravity of 2.24 to 2.29. Its refractive indices are nω = 1.587 and nε = 1.336. The typical form is as coatings of white, grey to yellowish brown masses. The rare crystals when found typically have the scalenohedral form of the calcite structure. It is found only as an efflorescence in very dry environments. It is very soluble in water such that it is deliquescent and will absorb water out of the air and turn into a puddle of sodium nitrate solution when exposed to humid air. There are nitratine deposits located in arid regions across the world such as in Chile, Mexico, Egypt, Peru, and South Africa. Chile is the only country to sell their deposits commercially as fertilizer. The salt bed that is mined contains more minerals than just nitratine often containing sulfurous minerals as well as Iodine. Around 600,000 tons of nitratine are mined in Chile each year with other products such as Iodine and sodium sulfate mined as well. The structural similarity makes nitratine a very useful mineral for laboratory experiments concerning pressure dissolution and other experiments such as serving as a proxy for the deformation and formation of calcite. and the War of the Pacific (1879–1884) were fought over the control of saltpeter deposits.
Қолданылуы
Нитратин бір кезде тыңайтқыштар және басқа да химиялық қолданыстар үшін, оның ішінде фейерверктер үшін маңызды нитрат көзі болды. Ол 1845 жылдан бері Калифорния штатының Оңтүстік Өлім аңғарындағы Конфиденс-Хиллз және Чилидің Атакама шөліндегі минералдық кен орындарынан белгілі. АҚШ-та органикалық шаруашылықта (Хабер-Бош аммиағына тыйым салынған жерлерде) әлі де қолданылып келеді, бірақ халықаралық органикалық шаруашылықта тыйым салынған. Минералдың тыңайтқыш ретінде қолданылудан басқа да көптеген қолданыс салалары бар. Нитратин жарылғыш заттар өндірісінде сулы суспензия және гельді жарылғыш заттар үшін пайдаланылады. Ол сондай-ақ шыны және эмаль өндірісінде ауа көпіршіктерін жою үшін тазартушы зат ретінде қолданылады. Нитратин, басқа сілтілік нитраттар немесе нитриттер күн технологиясында жылу тасымалдаушы немесе жылу сақтаушы орта ретінде де қолданылады. Нитратинді қара дәріде калий нитратының орнына да қолдануға болады.
Nitratine was once an important source of nitrates for fertilizer and other chemical uses including fireworks. It has been known since 1845 from mineral deposits in the Confidence Hills, Southern Death Valley, California and the Atacama Desert, Chile. It is still used in organic farming (where Haber–Bosch ammonia is forbidden) in the US, but prohibited in international organic agriculture. The mineral also has a wide range of applications beyond being used as a fertilizer in agricultural practices. Nitratine has been used in the explosives industry for water containing slurry as well as gel explosives. It is also used as a refining agent to remove air bubbles by the glass and enamel industries. Nitratine, other alkali nitrates, or nitrites also have applications for solar technology serving as a heat transfer or heat storage medium. Nitratine can also be used as a substitute for potassium nitrate in gunpowder.