Калий: Химиялық элементтің сипаттамасы

Кіріспе

Калий – химиялық элемент. Оның символы K (нео-латын тілінен kalium) және атомдық нөмірі 19. Бұл күміс түсті, жұмсақ металл, оны пышақпен оңай кесуге болады. Калий металлы атмосфералық оттегімен жылдам реакцияласып, бірнеше секунд ішінде қабыршақты ақ калий пероксидін түзетіп шығарады. Ол алғаш рет өсімдіктердің күлінен – оның аты содан шыққан – оқшауланды. Периодтық жүйеде калий сілті металдарының бірі болып табылады, олардың барлығының сыртқы электрон қабығында бір валентті электрон бар, ол оң зарядты ион жасау үшін оңай алынады (ол аниондармен қосылып тұздарды құрайды). Табиғатта калий тек иондық тұздар түрінде кездеседі. Калий элементі сумен күшті реакцияға түсіп, реакцияда бөлінетін сутекті тұтандыруға жеткілікті жылу шығарып, лаванда түсті жалынмен жанады. Ол теңіз суында еріген күйінде кездеседі (салмағы бойынша 0,04% калий) және граниттер мен басқа магмалық тау жыныстарының құрамына кіретін ортоклаз сияқты көптеген минералдарда табылсады. Калий химиялық қасиеттері бойынша периодтық жүйенің 1-тобындағы натрийге өте ұқсас. Олардың бірінші иондалу энергиясы бірдей, бұл әрбір атомның жалғыз сыртқы электронын беруіне мүмкіндік береді. 1702 жылы олардың бірдей аниондармен қосылып, ұқсас тұздар түзетін ерекше элементтер екені алғаш рет болжалды.

Этимология

Калий элементінің ағылшынша атауы поташ сөзінен шыққан. Бұл сөз калий тұздарын алудың ертедегі әдісіне сілтеме жасайды: күйген ағаш немесе ағаш жапырақтарының күлін ыдысқа салып, су қосып, қыздырып, ерітіндісін булату. 1807 жылы Хамфри Дэви электролиз арқылы таза элементті алғаш рет бөліп алғанда, оны калий деп атады, бұл атау поташ сөзінен туындаған. K символы kali сөзінен, ал kali сөзі алкалий түбірінен шыққан, ал алкалий сөзінің түпнұсқасы القَلْيَه (al qalyah) – ‘өсімдік күлі’ деген мағынаны білдіреді. 1797 жылы неміс химигі Мартин Клапрот лейцит және лепидолит минералдарында "поташ" кездестірді және "поташ" өсімдік өсірудің өнімі емес екенін, оның құрамында жаңа элемент бар екенін анықтады. Ол бұл элементті kali деп атауды ұсынды. 1807 жылы Хамфри Дэви электролиз арқылы элементті өндірді: 1809 жылы Людвиг Вильгельм Гилберт Дэвидің "калийі" үшін Kalium атауын ұсынды. 1814 жылы швед химигі Берзелиус калий үшін Kalium атауын, химиялық символы К ретінде қолдануды жақтады.

Ағылшын және француз тілдерінде сөйлейтін елдер Дэви мен француз химиктері Жозеф Луи Гей-Люссак және Луи Жак Тенардың қолдауымен Potassium атауын қабылдады, ал қалған герман елдері Гилберт пен Клапроттың Kalium атауын қабылдады. Халықаралық таза және қолданбалы химия одағының "Алтын кітабында" ресми химиялық символ К ретінде белгіленген.

Физикалық

Калий литийден кейін ең төмен тығыздықтағы металл болып табылады. Ол жұмсақ, төмен балқу температурасы бар қатты зат және оны пышақпен оңай кесуге болады. Калий күміс түсті көрінеді, бірақ ауаға ұшырағанда бірден сұрғылт түске өтеді. Жалын сынағында калий және оның қосылыстары лаванда түсті шығарады, оның ең жоғары сәулелену толқын ұзындығы 766,5 нанометрді құрайды. Нейтральды калий атомдарында 19 электрон бар, бұл асыл газ аргонның электрондық конфигурациясынан бір артық. Оның бірінші иондалу энергиясы 418,8 кДж/моль болғандықтан, калий атомы соңғы электронын жоғалтып, оң заряд алуға бейім, бірақ теріс зарядталған алкалид K− иондары да болуы мүмкін. Керісінше, екінші иондалу энергиясы өте жоғары (3052 кДж/моль).

Химиялық

Калий ауадағы оттегімен, сумен және көмірқышқыл газымен әрекеттеседі. Ол оттегімен калий пероксидін түзетін болады. Сумен калий калий гидроксидін (KOH) түзетін болады. Калийдің сумен реакциясы күшті жылу шығарумен жүруі мүмкін, әсіресе осы кезде пайда болатын сутек газы тұтана қоюы мүмкін. Осы себепті калий және сұйық натрий-калий (NaK) қорытпасы тиімді құрғатушы заттар болып табылады, бірақ қазіргі кезде олар осы мақсатта қолданылмайды.

Құралымдар

Калийдің төрт оксиді жақсы зерттелген: калий оксиді (K₂O), калий пероксиді (K₂O₂), калий супероксиді (KO₂) және калий озониді (KO₃). Калий мен оттектің бинарлық қосылыстары сумен әрекеттесіп, KOH түзеді. KOH – күшті сілте. Оның суға жақындығын көрсететін мысал: бір литр суға 1,21 кг KOH еріте алады. Сусыз KOH сирек кездеседі. KOH көмірқышқыл газымен (CO₂) оңай реакцияласып, калий карбонатын (K₂CO₃) түзетіп, ауадан осы газдың іздерін жою үшін қолданылуы мүмкін. Натрий гидроксиді сияқты, KOH майлармен әрекеттесіп, сабын шығарады. Жалпы, калий қосылыстары иондық және K⁺ ионының жоғары гидратациялық энергиясының арқасында суда жақсы ериді. Сулы ерітіндідегі негізгі түрлер – аква кешендер [K(H₂O)ₙ]⁺, мұнда n = 6 және 7. Калийгептафтортанталат (K₂[TaF₇]) – танталды ниобийдің тұрақты қоспасынан тазартудың аралық өнімі. Органокалий қосылыстары калийдің иондық емес қосылыстарын көрсетеді. Оларда жоғары поляризацияланған ковалентті K–C байланыстары бар. Мысалы, бензил калий KCH₂C₆H₅. Калий графитке еніп, KC₈ сияқты графит енгізілген қосылыстарды құрайды.

Изотоптар

Калийдің 25 белгілі изотопы бар, олардың үшеуі табиғи түрде кездеседі: (93,3%), (0,0117%) және (6,7%) (мольдық үлесі бойынша). Табиғи түрде кездесетіннің жартылай ыдырау периоды 1,250e9 жылды құрайды. Ол электронды ұстау немесе позитрон шығару (11,2%) арқылы тұрақтыға, немесе бета-ыдырау (88,8%) арқылы тұрақтыға ыдырайды. -ның ыдырауы тау жыныстарын жас анықтаудың кең таралған әдісінің негізі болып табылады. К-Ar жас анықтау әдісі тау жыныстары пайда болған кезде аргон болмаған және кейіннен пайда болған барлық радиогендік аргон толығымен сақталған деген болжамға негізделген. Минералдардың жасы калийдің концентрациясын және жиналған радиогендік мөлшерін өлшеу арқылы анықталады. Жас анықтауға ең қолайлы минералдарға биотит, мусковит, метаморфты мүйізқоспақ және жанартаулық фельцпат жатады; жанартаулық ағындардан және беткі интрузиялардан алынған толық тау жыныстары үлгілері де өзгермеген жағдайда жас анықтауға қолданылуы мүмкін. Жас анықтаудан басқа, калий изотоптары ауа райының өзгеруін зерттеуде және қоректік заттар айналымын зерттеуде іздеушілер ретінде қолданылады, өйткені калий – Жердегі тіршілік үшін қажетті макроэлемент. Табиғи калийде (сонымен қатар кейбір коммерциялық тұз алмастырғыштарда) жеткілікті мөлшерде кездеседі, сондықтан осы алмастырғыштардың үлкен қаптары сыныптағы демонстрациялар үшін радиоактивті көз ретінде пайдаланылуы мүмкін. Адам денесіндегі ең көп кездесетін радиоизотоп. Дені сау жануарлар мен адамдарда – радиоактивтіліктің ең үлкен көзі болып табылады, тіпті 70 кг салмақты адам денесінде секундына 4400 ядродан астам ыдырайды. Табиғи калийдің активтілігі 31 Бк/г құрайды.

Калий

Поташ негізінен калий тұздарының қоспасы, себебі өсімдіктерде натрийдің мөлшері аз немесе мүлдем жоқ, ал өсімдіктің басқа да маңызды минералды құрамының көп бөлігі суда нашар еритін кальций тұздарынан тұрады. Поташ ежелгі заманнан бері қолданылып келсе де, оның құрамы түсініксіз болған. Георг Эрнст Шталь 1702 жылы натрий мен калий тұздарының арасындағы маңызды айырмашылықты көрсететін тәжірибелік деректер алды, ал Генри Луи Дюхамель дю Монсо 1736 жылы осы айырмашылықты дәлелдеді. Ол кезде калий мен натрийдің химиялық құрамы және олардың химиялық элемент ретіндегі статусы белгісіз болғандықтан, Антуан Лавуазье 1789 жылы химиялық элементтер тізіміне сілтілерді қоспады. Ұзақ жылдар бойы поташтың маңызды қолданылуы – шыны, ағартқыш, сабын және калий нитраты түріндегі оқ-дәрі өндірісі ғана болды. Жануарлар мен өсімдік майларынан жасалған калийлі сабынға ерекше құрмет көрсетілді, себебі ол суға оңай ериді және жұмсақ текстураға ие, сондықтан ол «жұмсақ сабын» деп аталады. Бұл калий тұздарына деген сұраныстың күрт өсуіне әкелді. Бастапқыда калий тұзының көзі ретінде шыршы ағаштарының күлі қолданылған, бірақ 1868 жылы Германияның Стасфурт қаласының жанында калий хлориді бар минералды кен орындары табылғаннан кейін, калийлі тыңайтқыштарды өндіріс деңгейінде шығару басталды. Басқа да поташ кен орындары ашылды және 1960 жылдары Канада басты өндіруші елге айналды.

Пайда болуы

Калий суперноваларда жеңіл атомдардан нуклеосинтез арқылы түзіледі. Калий негізінен ІІ типтегі суперновалардағы жарылғыш оттегінің жану процесі арқылы пайда болады. Бұл ядролық синтез реакциялары, калийдің оттегіде химиялық жануымен шатастырылмауы керек. Сондай-ақ, s-процесі нуклеосинтезінде және неонның жану процесінде де түзіледі. Калий Күн жүйесіндегі 20-шы және Жердегі салмағы бойынша 17-ші элемент болып табылады. Ол Жер қыртысы салмағының шамамен 2,6% құрайды және қыртыстағы ең көп таралған жетінші элементті құрайды. Теңіз суындағы калийдің концентрациясы 0,39 г/л.

Геология

Элементар калий жоғары реактивтілігіне байланысты табиғатта табылмайды. Ол сумен күшті реакцияға түседі.

Катионды анықтау

Калий қазір иондау техникаларымен мөлшерленеді, бірақ бұрын гравиметриялық талдау арқылы мөлшерленген. Калий тұздарын тұндыруға қолданылатын реагенттерге натрий тетрафенилбораты, гексахлорплатинит қышқылы және натрий кобальтинитриті жатады, олар тиісінше калий тетрафенилборатын, калий гексахлорплатинатын және калий кобальтинитритін түзетін болады. 2005 жылы әлемдік калий өндірісінің шамамен 93% тыңайтқыш өнеркәсібі пайдаланды.

Калий цитраты

Калий цитраты бүйрек түтікшелі ацидозы деп аталатын бүйрек тас ауруын емдеу үшін қолданылады.

Калий хлориді

Калий, калий хлориді түрінде, қандағы калий деңгейінің төмендеуін емдеу және алдын алу үшін дәрі ретінде қолданылады. Қандағы калий деңгейінің төмендеуі құсу, диарея немесе белгілі бір дәрілер қабылдау нәтижесінде туындауы мүмкін. Ол венаға баяу инъекция арқылы немесе ауызбен беріледі.

Тамақ қоспалары

Калий натрий тартраты (KNaC4H4O6, Рошель тұзы) – кейбір нан пісіру ұнтағы түрлерінің негізгі құрамына кіреді; сонымен қатар, айналарды күміспен қаптау үшін қолданылады. Калий броматы (KBrO3) – күшті тотықтырғыш (E924), қамырдың беріктігін және көтерілу биіктігін жақсарту үшін пайдаланылады. Калий бисульфиті (KHSO3) – тағамдық консервант ретінде, мысалы, шарап және сыра жасауда (бірақ ет өнімдерінде емес) қолданылады. Одан бөлек, мата мен сабанды ақтартуға, сондай-ақ теріні илеуге қолданылады.

Өнеркәсіптік

Негізгі калий химиялық заттары – калий гидроксиді, калий карбонаты, калий сульфаты және калий хлориді. Жыл сайын осы қосылыстардың мегатонналары өндіріледі. KOH – күшті негіз, ол өнеркәсіпте күшті және әлсіз қышқылдарды бейтараптандыру, pH-ты бақылау және калий тұздарын өндіру үшін қолданылады. Сондай-ақ, майлар мен майларды сапундастыруға, өнеркәсіптік тазартқыштарда және гидролиз реакцияларында, мысалы, эфирлерде қолданылады. Калий нитраты (KNO3) немесе сольпетр гуано және булану қалдықтары сияқты табиғи көздерден алынады немесе Хабер процесі арқылы өндіріледі; ол оқ-дәрідегі (қара ұнтақтағы) тотықтырғыш және маңызды ауыл шаруашылығы тыңайтқышы болып табылады. Калий цианиді (KCN) мыс пен құнды металдарды, әсіресе күміс пен алтынды, кешенді қосылыстар арқылы еріту үшін өнеркәсіпте қолданылады. Оның қолданысына алтын өндіру, электроқаптама және осы металдарды электроформалау кіреді; сонымен қатар, органикалық синтезде нитрилдер жасау үшін қолданылады. Калий карбонаты (K2CO3 немесе калий) шыны, сабын, түсті теледидар түтіктері, люминесценттік шамдар, тоқыма бояулары мен пигменттер өндірісінде қолданылады. Калий перманганаты (KMnO4) – тотықтырғыш, ағарту және тазарту заты, ол сахарин өндірісінде қолданылады. Калий хлораты (KClO3) сіріңкелерге және жарылғыш заттарға қосылады. Калий бромиді (KBr) бұрын седатив ретінде және фотографияда қолданылған, сондай-ақ тері илеуде қолданылды, барлық осы қолданыстар хромат ионының химиясымен байланысты, калий ионымен емес.

Зертханалық қолданыстар

Натрий мен калий қорытпасы, NaK – жылу тасымалдау ортасы ретінде және құрғақ әрі ауасыз еріткіштер алу үшін кептіргіш ретінде қолданылатын сұйықтық. Оны реакциялық дистилляцияда да пайдалануға болады. 12% Na, 47% K және 41% Cs үштік қорытпасының балқу температурасы ең төмен, -78°C, кез келген металл қосылысынан.

Биологиялық рөлі

Калий – адам ағзасында массасы бойынша ең көп таралған элементтердің сегізінші немесе тоғызыншысы (0,2%), сондықтан 60 кг салмақтағы ересек адамның денесінде шамамен 120 г калий болады. Ағзадағы калийдің мөлшері күкірт пен хлордың мөлшерімен шамалас, ал кальций мен фосфор одан көп (жалпы таралған CHON элементтерінен басқа). Калий иондары көптеген әртүрлі ақуыздар мен ферменттерде кездеседі.

Гомеостаз

Калий гомеостазы – бұл денедегі жалпы калий мөлшерін, плазмадағы калий деңгейін және ұяшық ішіндегі мен ұяшық сыртындағы калий концентрациялары арақатынасын тағам қабылдаудың үзіліссіздігі, бүйректер арқылы міндетті түрде шығарылу және ұяшық ішіндегі мен ұяшық сыртындағы бөліктер арасындағы калийдің ауысуы сияқты жағдайларда нақты шектеулерде сақтауды қамтамасыз ету.

Плазмадағы деңгейі

Плазмадағы калийдің мөлшері әдетте бір литрге 3,5-5,5 миллимоль (ммоль) [немесе миллиэквиваленттер (mEq)] деңгейінде көптеген механизмдер арқылы ұсталады. Бұл көрсеткіштен тыс деңгейлер түрлі себептерден туындаған өлім-жітімнің жоғарылауымен байланысты, ал кейбір жүрек, бүйрек және өкпе аурулары сарысудағы калий деңгейі қалыпты шекте сақталмаса, тез прогрессірлейді. Шамамен 40-50 ммоль калий бар бір тамақ, организмге барлық плазмадағы (20-25 ммоль) калийден көп мөлшерде калий ұсынады. Бұл күрт өсім, бүйрек және бүйректен тыс механизмдер арқылы калийдің шығарылуына дейін плазмадағы калийдің 10%-ға дейін көтерілуіне себеп болады. Гипокалемия – плазмадағы калийдің жетіспеушілігі, егер жағдайы ауыр болса, өлімге алып келуі мүмкін. Көбінесе асқазан-ішек жолынан (құсу, диарея) және бүйректен (диурез) калийдің жоғалуы осыған себеп болады. Жетіспеушіліктің белгілері: бұлшықет әлсіздігі, паралиттік илеус, ЭКГ аномалиялары, рефлекстік реакцияның төмендеуі; ал ауыр жағдайларда тыныс алу парализі, алкалоз және жүрек аритмиясы.

Бүйрек арқылы сүзгілеу, қайта сіңіру және шығару

Бүйректің калийді өңдеуі натрийді өңдеумен тығыз байланысты. Калий жануарлар жасушаларының ішіндегі негізгі катион (оң ион) (150 ммоль/л, 4,8 г/л), ал натрий – жасушадан тыс сұйықтықтың негізгі катионы (150 ммоль/л, 3,345 г/л). Бүйректерде тәулігіне шамамен 180 литр плазма гломерулалар арқылы бүйрек түтікшелеріне сүзіліп өтеді. Бұл сүзілуге 600 мг натрий және 33 мг калий қатысады. Диетамен күніне тек 1–10 мг натрий және 1–4 мг калий толықтырылатындықтан, бүйрек сүзілісі қалған бөлігін плазмадан тиімді түрде қайта сіңіруі керек. Натрий жасушадан тыс көлемді, осмостық қысымды және қан сарысуындағы натрий концентрациясын тар шекте ұстап тұру үшін қайта сіңіріледі. Калий сарысудағы калий концентрациясын тар шекте сақтау үшін қайта сіңіріледі. Бүйрек түтікшелеріндегі натрий сорғылары натрийді қайта сіңіруге жұмыс істейді. Калийді сақтау қажет, бірақ қан плазмасындағы калий мөлшері өте аз, ал жасушалардағы калий қоры шамамен 30 есе көп болғандықтан, калий үшін жағдай соншалықты қиын емес. Калий натрийге қарсы ағыспен пассивті түрде, Доннан тепе-теңдігіне ұқсас (бірақ нақты емес) күшпен қозғалатындықтан, зәрдегі калий концентрациясы сарысудағы калий концентрациясынан төмендемейді, кейде өңдеу соңында суды белсенді түрде шығару арқылы. Калий екі рет шығарылып, үш рет сіңіріледі, содан кейін зәр жиналатын түтікшелерге жетеді. Осы кезде зәрдегі калий концентрациясы плазмадағы концентрацияға шамамен тең болады. Өңдеу аяқталғаннан кейін, егер сарысудағы деңгей тым жоғары болса, калий тағы бір рет бөлінеді. Калий қабылдамаса, ол тәулігіне шамамен 200 мг мөлшерінде шығарылады, шамамен бір аптадан кейін сарысудағы калий деңгейі 3,0–3,5 ммоль/л деңгейіне дейін төмендейді. Егер калий әлі де толықтырылмаса, концентрациясы қанықтығы жетіспеушілікке дейін төмендей береді, содан кейін өлімге алып келеді. Калий жасуша мембранасындағы тесіктер арқылы пассивті түрде қозғалады. Иондар ион тасымалдаушылары (сорғылары) арқылы өтетін кезде, сорғыларда жасуша мембранасының екі жағында да қақпа болады және бір уақытта тек бір қақпа ғана ашылуы мүмкін. Нәтижесінде секундына шамамен 100 ион өтеді. Иондық каналдарда тек бір қақпа болады, және тек бір типті ион ғана секундына 10 миллионнан 100 миллионға дейін ағып өтеді. Кальций тесіктерді ашу үшін қажет, бірақ кальций кем дегенде бір тесікті жауып, кері әсер етуі мүмкін. Тесіктің ішіндегі аминқышқылдарының карбонил тобы төрт карбонил тобындағы электростатикалық зарядтардың сипаты бойынша сулы ерітіндідегі судың гидратациясын имитациялайды.

Renal handling of potassium is closely connected to sodium handling. Potassium is the major cation (positive ion) inside animal cells (150mmol/L, 4.8g/L), while sodium is the major cation of extracellular fluid (150mmol/L, 3.345g/L). In the kidneys, about 180liters of plasma is filtered through the glomeruli and into the renal tubules per day. This filtering involves about 600mg of sodium and 33mg of potassium. Since only 1–10mg of sodium and 1–4mg of potassium are likely to be replaced by diet, renal filtering must efficiently reabsorb the remainder from the plasma. Sodium is reabsorbed to maintain extracellular volume, osmotic pressure, and serum sodium concentration within narrow limits. Potassium is reabsorbed to maintain serum potassium concentration within narrow limits. Sodium pumps in the renal tubules operate to reabsorb sodium. Potassium must be conserved, but because the amount of potassium in the blood plasma is very small and the pool of potassium in the cells is about 30 times as large, the situation is not so critical for potassium. Since potassium is moved passively in counter flow to sodium in response to an apparent (but not actual) Donnan equilibrium, the urine can never sink below the concentration of potassium in serum except sometimes by actively excreting water at the end of the processing. Potassium is excreted twice and reabsorbed three times before the urine reaches the collecting tubules. At that point, urine usually has about the same potassium concentration as plasma. At the end of the processing, potassium is secreted one more time if the serum levels are too high. With no potassium intake, it is excreted at about 200mg per day until, in about a week, potassium in the serum declines to a mildly deficient level of 3.0–3.5mmol/L. If potassium is still withheld, the concentration continues to fall until a severe deficiency causes eventual death. The potassium moves passively through pores in the cell membrane. When ions move through ion transporters (pumps) there is a gate in the pumps on both sides of the cell membrane and only one gate can be open at once. As a result, approximately 100 ions are forced through per second. Ion channels have only one gate, and there only one kind of ion can stream through, at 10 million to 100 million ions per second. Calcium is required to open the pores, although calcium may work in reverse by blocking at least one of the pores. Carbonyl groups inside the pore on the amino acids mimic the water hydration that takes place in water solution by the nature of the electrostatic charges on four carbonyl groups inside the pore.

Тамақ ұсыныстары

АҚШ Ұлттық медицина академиясы (NAM) АҚШ және Канада атынан диеталық анықтамалық мөлшерлерді, оның ішінде орташа талаптарды (EAR) және ұсынылатын диеталық мөлшерлерді (RDA) немесе жеткілікті мөлшерлерді (AIs) белгілейді. EAR және RDA белгілеу үшін жеткілікті ақпарат болмаған жағдайда АI қолданылады. 9 жасқа дейінгі еркектер мен әйелдер үшін калийдің АI-лары: 0-ден 6 айлық нәрестелерге 400 мг калий, 7-ден 12 айлық нәрестелерге 860 мг калий, 1-ден 3 жасқа дейінгі балаларға 2000 мг калий және 4-тен 8 жасқа дейінгі балаларға 2300 мг калий. 9 жастан асқан еркектерге калийдің АI-лары: 9-13 жастағы еркектерге 2500 мг, 14-18 жастағы еркектерге 3000 мг, ал 19 жастан асқан еркектерге 3400 мг. 9 жастан асқан әйелдер үшін калийдің АI-лары: 9-18 жастағы әйелдерге 2300 мг калий, ал 19 жастан асқан әйелдерге 2600 мг калий. Жүкті және бала емізетін әйелдер үшін калийдің АI-лары: 14-18 жастағы жүкті әйелдерге 2600 мг, 19 жастағы және одан үлкен жүкті әйелдерге 2900 мг; сондай-ақ, 14-18 жастағы бала емізетін әйелдерге 2500 мг, ал 19 жастағы және одан үлкен бала емізетін әйелдерге 2800 мг. Қауіпсіздік тұрғысынан, NAM витаминдер мен минералдар үшін де қауіпсіз жоғарғы шекті мөлшерді (UL) белгілейді, бірақ калий үшін жеткілікті дәлелдер болмағандықтан UL белгіленбеген. 2004 жылғы мәліметтерге сәйкес, көптеген американдық ересектер 3000 мг-дан аз калий тұтынады. Сол сияқты, Еуропалық Одақта, әсіресе Германия мен Италияда, калийдің жеткіліксіз мөлшерде қабылдануы жиі кездеседі. Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі де ұқсас мөлшерде қабылдауды ұсынады, ересектерге күніне 3500 мг калий қажет екенін және одан көп мөлшерде қабылдау іш ауруы және диарея сияқты денсаулық проблемаларына әкелуі мүмкін екенін айтады. 2019 жылы Ұлттық ғылым, инженерлік және медицина академиясы жүкті немесе бала емізбейтін 19 жастан асқан әйелдер үшін калийдің жеткілікті мөлшерін күніне 2600 мг-ға, ал 19 жастан асқан ерлер үшін күніне 3400 мг-ға өзгертті.

The U. S. National Academy of Medicine (NAM), on behalf of both the U. S. and Canada, sets Dietary Reference Intakes, including Estimated Average Requirements (EARs) and Recommended Dietary Allowances (RDAs), or Adequate Intakes (AIs) for when there is not sufficient information to set EARs and RDAs. For both males and females under 9 years of age, the AIs for potassium are: 400mg of potassium for 0 to 6 month old infants, 860mg of potassium for 7 to 12 month old infants, 2,000mg of potassium for 1 to 3 year old children, and 2,300mg of potassium for 4 to 8 year old children. For males 9 years of age and older, the AIs for potassium are: 2,500mg of potassium for 9 to 13 year old males, 3,000mg of potassium for 14 to 18 year old males, and 3,400mg for males that are 19 years of age and older. For females 9 years of age and older, the AIs for potassium are: 2,300mg of potassium for 9 to 18 year old females, and 2,600mg of potassium for females that are 19 years of age and older. For pregnant and lactating females, the AIs for potassium are: 2,600mg of potassium for 14 to 18 year old pregnant females, 2,900mg for pregnant females that are 19 years of age and older; furthermore, 2,500mg of potassium for 14 to 18 year old lactating females, and 2,800mg for lactating females that are 19 years of age and older. As for safety, the NAM also sets tolerable upper intake levels (ULs) for vitamins and minerals, but for potassium the evidence was insufficient, so no UL was established. As of 2004, most Americans adults consume less than 3,000mg. Likewise, in the European Union, in particular in Germany, and Italy, insufficient potassium intake is somewhat common. The British National Health Service recommends a similar intake, saying that adults need 3,500mg per day and that excess amounts may cause health problems such as stomach pain and diarrhea. In 2019, the National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine revised the Adequate Intake for potassium to 2,600 mg/day for females 19 years of age and older who are not pregnant or lactating, and 3,400 mg/day for males 19 years of age and older.

Тамақ көзі

Калий барлық жемістерде, көкөністерде, ет пен балықта кездеседі. Калийге жоғары концентрациясы бар тағамдарға ямс, петрушка, кептірілген абрикос, сүт, шоколад, барлық жаңғақтар (әсіресе бадам мен фисташка), картоп, бамбук өршілдері, банан, авокадо, кокос суы, соя және қамыр жатады. АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті сондай-ақ томат пастасын, апельсин шырынын, қызылша жапырақтарын, ақ бұршақ, платандарды және калий мөлшері бойынша төмендеу ретімен тізімделген көптеген басқа да диеталық калий көздерін көрсетеді. Бір күндік калий мөлшері 5 платанда немесе 11 бананда болады.

Кемелсіз қабылдау

Қалийға азықталған диета гипертонияға және гипокалемияға алып келуі мүмкін.

Қосымшалау

Калий қоспалары көбінесе дистальды бүйрекшеге дейін натрий мен судың қайта сіңуін бәсеңдететін диуретиктермен (тиазидтер және тікбұйрақты диуретиктер) бірге қолданылады, себебі бұл дистальды бүйрекшеде калийдің шығарылуын күшейтеді, соның салдарынан калийдің жоғалуы артады. Рецепт бойынша және рецептсіз алуға болатын түрлі қосымшалар бар. Калий хлориді суда ерітілуі мүмкін, бірақ оның тұзды/ащы дәмі сұйық қосымшаларды жемес етеді. Калий қоспаларын гипертонияның әсерін азайту үшін пайдалануға болады, осы арқылы жүрек-қан тамырлары ауруларының тәуекелін төмендетуге болады. Калий хлориді және калий бикарбонаты жеңіл гипертонияны бақылауға көмектеседі. 2020 жылы АҚШ-та калий 17 миллионнан астам рецепт бойынша тағайындалған 33-ші жиі тағайындалатын дәрі болды. Калийді қосымша қабылдау эссенциалды гипертониясы бар адамдарда систолалық және диастолалық қан қысымын төмендетуге мүмкіндік береді.