Босниялық серб әншісі Ненад Янковичтің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Босниялық серб әншісі

Ненад Янкович (; ; 1962 жылдың 11 желтоқсанында туған), доктор Неле Карайлич ретінде танымал, Югославия және Босния сербінің музыканты, композиторы, комедианты, актері, жазушысы және теледидар режиссері. Өзінің туған қаласы Сараеводағы Жаңа примитивизм мәдени қозғалысының негізін қалаушылардың бірі, ол бұрынғы Югославияның ең танымал топтарының бірі – Zabranjeno Pušenje (Тамбақтауға тыйым салынған) тобының жетекші әншісі және бірлескен авторы болды. Карайлич сонымен қатар Top lista nadrealista (Сюрреалистік хит-парад) және Složna braća телешоуларын жасауға қатысты. Босния соғысы кезінде ол Белградқа көшіп, Zabranjeno Pušenje тобының екіге бөлінген ұрпақтарының бірін құрды. Бұл топқа кинорежиссер Эмир Кустурица қосылып, оны The No Smoking Orchestra (Тамбақтаушылар оркестрі) деп атады.

Ерте өмір

Янкович 1962 жылдың 11 желтоқсанында Югославияның Сараево қаласында орта таптық отбасында дүниеге келді, қазіргі Босния және Герцеговина. Оның әкесі Срджан Янкович Сараево университетінің философия факультетінде тіл білімі мен шығыс тану ғылымдарының профессоры болған. Ненад жастық шағында шамалы ықыласпен, ойнақы бала болды. Әкесінің жолын жалғап, Янкович та әкесі сабақ берген оқу орнында шығыстануды оқыды. Бірақ музыкалық және телевизиялық мансабы дамыған соң, оқуға көңіл бөлмей, бітірген жоқ. Алғашқыда ол ішкі әзіл ретінде "Др Неле Карайлич" деген әскери лақап алды. Бұл есімнің екінші дүниежүзілік соғыстағы партизандық конспираторлардың соғыс кезіндегі әрекеттерін еске түсіруі тиіс болған, олар мемлекеттік фильмдер мен телесериалдарда батыр ретінде көрсетілген. Карайлич тегі босниялық мұсылман тегін еске түсіреді, бірақ ол толығымен ойдан шығарылған, серб тегін жасыруға бағытталған. "Zabranjeno Pušenje" тобының басқа мүшелері мен достары да осылай, адастыратын лақаптармен аталды. Ол бірде былай деді: "Бұл кейіннен пайдалы болды, себебі соғысқа дейінгі ұлтаралық шиеленістер басталғанда, біздің топтан тыс ешкім біздің қай ұлттан екенімізді анықтай алмады".

Неле мен Сейхо Zabranjeno Pušenje түпнұсқасы

80-жылдардың ортасында «Забраньено Пушени» тобының музыкасы мен өнері бүкіл Югославияда танымал бола бастағанда, Неле бүкіл елдегі белгілі қоғам қайраткерлерінің біріне айналды. Оның қасақана төмен деңгейлі және шаршаңқы стильі, топтың ұстанып, таратуға тырысқан Жаңа Примитивизмнің философиялық бағытына үйлесімді болды. Неле тек музыканың сөзін айтумен қанағаттанбай, көбінесе қызығушылық тудыратын мәселелерге белсенді түрде қатысты. Олардың кейбіреулері, қазіргі танымал «Маршалл эпизоды» (Неле концерт кезінде: «Маршалл қайтыс болды. Яғни, күшейткіш»), бүгінгі стандарттар бойынша күлкілідей бейкүнә көрінеді, бірақ 1980-ші жылдардағы Титодан кейінгі социалистік Югославияда шу тудырды. Топтың баспасөз мәслихаттары көбінесе Неленің журналистермен тартысқа түсетін пікірсайыс клубына айналды, ол төменгі лига футболдан Карл Маркс манифестіне дейінгі мәселелерді талқылады. Бұл жарнамалық тәсілдің де, әлеуметтік-саяси театрдың да бір бөлігі болды. Сахнадағы мінез-құлқы жағынан алғанда, доктор Неле Карайлич, Yugo рок-фронтмендерінің алғашқысы болған шығар, ол көпшілік алдында шынымен белсенді тәсіл қолданды. Сахна жабдықтарын толық пайдаланып, ол сахна қабырғаларына көтеріліп, көрермендерге секіріп, киімдерін жыртып, микрофондарға сүйкестеу әрекеттері жасап, көпшілікке сөзді тілге тигізіп, т.б. 1985/86 жылдардағы тур кезінде Загребтегі Ватрослав Лисинский концерт залында (әдетте опера әншілері мен симфониялық оркестрлер орналасқан, сондықтан сахнада концерттік фортепиано орналасқан) ол аталған фортепианоның үстіне шығып, оны ұзақ уақыт бойы құрғақ қысып жатты – бұл оған көпшіліктен зор қолдау әкелді, бірақ сонымен қатар көптеген консерваторларды ренжітті. Топ тез арада үлкен жетістікке қол жеткізді. Олардың алғашқы альбомы «Das ist Walter» 1984 жылдың маусым айында жарық көрді және олардың танымалдылығы Сараево қаласынан тыс жерлерде де өсе бастады. Содан кейін бүкіл ел бойынша турне өтті, бұл Нелеге одан да көп назар аударды. 1984 жылдың 4 қарашасында Белградтағы «Hala sportova» стадионында (6000 орындық) толық сатылған концерт өткізді. Осы кезде Неле «Top lista nadrealista» скетч-комедиялық телешоуда түсті, ол оны тез арада танымал етті. Оның суреті ойын-сауық журналдарындағы плакаттарда пайда бола бастады және оны бұқаралық ақпарат құралдары талқылады. Келесі жеті жыл ішінде «Забранено Пушина» тағы үш студиялық альбом жазды және 1991 жылдың соңына дейін саналмайтын ареналарда концерттер берді, содан кейін Неле мен Давор Сучич («Сежо Сексон» деп те аталады) жеке жолдарға түсті. Неле мен Сежоның қарым-қатынасы әрқашан топтың ядросы болды. Әндердің көп бөлігіне сөз жазып, музыкасын жазған бұл дуэт топты басқарды, ал топтың қалған бөлігі айналмалы есік саясатын ұстанды. «Забранено Пушина» тобының алғашқы құрамының тарауының себептері толыққанды түсініксіз. Кейінгі сұхбаттарында Неле «Забранено Пушина» тобының 1991 жылдың соңында Сежо оған енді ойнағысы келмейтінін хабарлаған кезде тарағанын және бұл соғысқа қатысы жоқ екенін айтты, ал Сежо бұл тараудың 1992 жылдың көктемінде Неле Босниядағы қақтығыстар басталғаннан кейін Белградқа қашқан кезде болғанын ұсынады. Олардың содан бері бетпе-бет кездескеніне ешқандай дәлел жоқ, Сежоның әкесі қайтыс болғаннан кейін олар бірге ішімдік ішкен бір түндік кездесу болды. Олардың бұрыннан күрделі жұмыс, бизнес және достық қарым-қатынастары этникалық тегімен одан әрі ауыртпалық болды – Неле серб, ал Сежо өзін хорват тегіне қарамастан босниялық деп таныстырады. Ескі күндер туралы әңгіме қозғалғанда, олар ешқашан ашық түрде жаулық танытпаса да, екеуі де бір-біріне бейтараптық сезімін көрсетуге тырысады.

As Zabranjeno Pušenje's music and shtick started to catch on all over Yugoslavia during mid '80s, Nele became one of the better known public figures in the entire country. His deliberately low brow and unkempt style were paired with a similar philosophical streak of New Primitivism that the band claimed to follow and propagate. Never content to merely let the music do the talking, Nele often engaged in matters he knew would create a stir. Some of them, like the now famous 'Marshall episode' (when Nele declared during a concert "The Marshall croaked. I mean, the amplifier"), seem ridiculously benign and innocuous by today's standards but nevertheless raised a furor in the post Tito socialist Yugoslavia of the 1980s. Band's pre show press conferences often assumed the form of a debate club with Nele charming journalists while pontificating on issues ranging from lower league soccer to Karl Marx's Manifesto. It was part publicity tool, part socio political theatre. As far as on stage behavior goes, dr Nele Karajlić was probably the first Yugo rock frontman to take a truly active approach while in front of a crowd. Fully utilizing the stage equipment, he would climb stage walls, dive into the audience, rip his clothes off, simulate fellatio on microphones, flip crowds off, etc. One particular occasion during 1985/86 tour at Vatroslav Lisinski Concert Hall in Zagreb (place that usually hosts opera singers and symphony orchestras and hence has a bolted down concert piano on stage) saw him get on top of the said piano, and proceeding to dry hump it for an extended period – all of which got him a big cheer from the crowd but also managed to offend many purists. The band started to hit it big fairly quickly. Their debut album Das ist Walter appeared in June 1984 and it was soon apparent that their popularity would soon grow beyond the city of Sarajevo. A national tour followed, which brought Nele more attention. They played a sold out show (6,000 capacity) at Hala sportova in Belgrade on 4 November 1984. At this time Nele was also starring on the Top lista nadrealista sketch comedy TV show, soon making him a celebrity. His face started popping up on fold out posters in entertainment magazines and he was talked about by the media. Over the next seven years Zabranjeno Pušenje recorded three more studio albums and played countless sold out arenas until, in late 1991, Nele and Davor Sučić (aka "Sejo Sexon") decided to go their separate ways. The Nele Sejo relationship was always the band's nucleus. Having written lyrics and music for most of the songs, the duo was running the band while rest of the group employed a revolving door policy. The circumstances under which Zabranjeno Pušenje ceased to exist in its first incarnation, are not entirely clear. In later interviews, Nele has explicitly stated that Zabranjeno Pušenje disbanded when Sejo informed him about not wanting to play anymore in late 1991 and that it had nothing to do with the war, while Sejo seems to suggest the break up occurred implicitly when Nele fled for Belgrade in the spring of 1992, soon after fighting flared up in Bosnia. There is no indication they've ever met face to face since then, except after Sejo's father died and they reunited for a night of drinking at a bar. Their already complex working business friendship relationship was further burdened by their ethnic background – Nele is a Serb while Sejo is identifying himself as a Bosnian, although of Croatian descent. Although never openly hostile in interviews when the topic of old times is broached, both men noticeably try to project an air of indifference about one another.

Доктор Карайлич Белградқа барады

Белградта Неле – танымал болса да, босқын еді. Ол әйелі Санья және нәресте қызымен бірге Белградтағы алғашқы күндерін Рамбо Амадейге тиесілі пәтерде өткізді. Осы кезеңде музыка оның ойынан шығып кеткен. Ол Сербия әскерінің қоршауындағы Сараеводағы туыстарына азық-түлік жөнелту үшін ADRA сияқты түрлі қайырымдылық ұйымдарының алдында кезекте тұрғандарын көруге болар еді. Оның алғашқы Zabranjeno Pušenje концерті – бұл Тони Монтаномен орындалған, тез ұмытылатын "Srećna porodica" атты төмен жарнамаланған дуэт болды. 1993-1996 жылдар аралығында Неле Zabranjeno Pušenje деген атпен әртүрлі музыканттармен ойын-сауық ретінде жиналды. Ол жаңа материал жазбады және кейде Белградтағы бір-екі клубта ойнайтын. 1995 жылдың қыркүйегінде ол Торонтоға сапар шегіп, бұрын Plavi Orkestar тобының мүшесі болған Младен Павичич 'Pava' және жергілікті музыканттармен – барабаншы Борис Дайч пен бассист Ненад Станоевичпен Zabranjeno Pušenje шоуында кездесті. Осы уақытта ол болашақ альбом үшін материал жинады және жетілдірді, бірақ оны қашан және тіпті шығаруға батылатынын білмеді. Әлде, Белград көрермендерінің Сараеводан келген, рокқа жақын емес топқа қызығушылығы бар ма деген ой да мазалады. Оның қайтадан өзекті бола алатынына көз жеткізген оқиға – 1996 жылдың 13 қыркүйегінде Белградтағы Ташмайдан стадионында өткен концерт болды. Бұл жерде 10 мыңға жуық адам сыйып, ескі Zabranjeno Pušenje әндерін, аяқталмаған жаңа материалдармен араластырып ойнау жоспарланған. Кереметі, стадион толып, концерт Неле үшін қайта оралудың сәттілігіне айналды, тіпті нөсер жаңбыр да оған кедергі келтіре алмады. Белградтағы табысының арқасында жаңа топ Югославия, Македония, Босния және Словения бойынша шағын гастрольдік сапарға шықты, оның барысында Нови-Сад, Скопье, Баня-Лука және Люблянада есте қаларлық концерттер берді. Күтпегендей үлкен қызығушылық Нелеге жақын арада шығатын материалдың сапасына үлкен жауапкершілік сезімін сыйлады, сондықтан ол әндер әлі де жетілмегендіктен альбомның шығарылу күнін кейінге шегерді. Соңғы ақырда 1997 жылы Белградтағы Zabranjeno Pušenje тобы (оның жалғыз түпнұсқа мүшесі Неле болды) "Ja nisam odavle" (Мен мұнда емеспін) альбомын шығарды, ол Сербияда коммерциялық тұрғыдан сәтті болды, тіпті сын-пикирлер осылай жарқыраған жоқ. 1998 жылы Белградтағы Zabranjeno Pušenje тобының мүшелері Рибля Чорбаның Бора Дьорджевичпен бірігіп, Францияда өтетін футболдан әлем чемпионатына арналған Югославияға арналған екі әнді жазды. "Pobednička Pesma" (Жеңіс әні) және "Gubitnička Pesma" (Жеңіліс әні) атты екі тректе Неле мен Бора Югославия ұлттық құрамасын тиісінше мақтап, сөккен. Олар жеңіс және жеңіліс жағдайына дайын болу үшін әнді жазған. Осы шарада Неле "Black Cat, White Cat" фильмінің саундтрегі үшін бұрынғы Zabranjeno Pušenje бассисі және режиссер Эмир Кустурицамен жұмыс істеді. Осы жазбадан "Pit bull" трегі, сондай-ақ "Bubamara" – "Ženi nam se Vukota" (Вукота үйленеді) әнінің цигандық духовой нұсқасы да танымал болды.

In Belgrade, Nele was a refugee – albeit a famous one. Together with his wife Sanja and their infant daughter he spent his first Belgrade days in the apartment belonging to Rambo Amadeus. For the most part, music was the furthest thing on his mind during this period. He could be seen across town waiting in lines in front of different charity organizations like ADRA to send food packages to family members in Sarajevo which was under siege by Serbian forces. His first post original Zabranjeno Pušenje music gig was a low publicity duet with Toni Montano on a quickly forgotten track called "Srećna porodica". Throughout the 1993 through 1996 period, Nele played with different musicians on a recreational basis under the name Zabranjeno Pušenje. He did not record any new material and would occasionally play an odd club date or two in Belgrade. In September 1995 he traveled to Toronto where he met up with Mladen Pavičić 'Pava', formerly of Plavi Orkestar, and some local musicians, including drummer Boris Daich and bassist Nenad Stanojevic, for a Zabranjeno Pušenje show. During this time he also collected and honed material for a possible new album, although he was not quite sure when or even if he would like to release it. Or, for that matter, if Belgrade audiences still had any interest in a band less rocker from Sarajevo. The event that finally made him realize he could still be relevant was a concert at Belgrade's Tašmajdan stadium which the band booked somewhat pretentiously for 13 September 1996. The place seats around 10,000 and the plan was to play old Zabranjeno Pušenje songs with some unfinished new material sprinkled in throughout. Amazingly, the stadium was packed and the show turned into a comeback triumph for Nele that couldn't be spoiled even by the pouring rain. On the strength of their Belgrade success the new band embarked on a mini tour across SR Yugoslavia, Macedonia, Bosnia and Slovenia during which they played some memorable arena gigs in Novi Sad, Skopje, Banja Luka and Ljubljana. This sudden unexpected surge of public interest made Nele feel added responsibility for the quality of the material about to be released, so he postponed the already set album release date because he felt songs were still not tight enough. Finally in 1997, the Belgrade fraction of Zabranjeno Pušenje (of which Nele was the only original member) released Ja nisam odavle (I'm not from around 'ere) which did very well commercially in Serbia even if reviews weren't as glowing. In 1998, members of the Belgrade Zabranjeno Pušenje joined forces with Riblja Čorba's Bora Đorđević under the name Riblje Pušenje (Fish Smoking) to record two Yugoslavia fan songs for the upcoming soccer World Cup in France. Two tracks entitled "Pobednička Pesma" (Winners' Song) and "Gubitnička Pesma" (Losers' Song) featured Nele and Bora singing praises and insults respectively to the SR Yugoslavia national team. The idea was to have a song ready for each case – victory and defeat. Around this time Nele collaborated with film director and former Zabranjeno Pušenje bass player, Emir Kusturica, on the soundtrack for the Black Cat, White Cat movie. Off that record, the track "Pit bull" became a moderate hit as well as "Bubamara" – a gypsy brass version of "Ženi nam se Vukota" (Vukota's Getting Married) from Ja nisam odavle.

Темекі шегуге тыйым салынған оркестр

Black Cat, White Cat театрылық өмірін аяқтағаннан кейін, Неле мен топқа 1999 жылдың жазында, НАТО Югославияны бомбалаудан кейін, Эмир Кустурицадан Италияға гастрольдік тур ұсынылды. Бұл идеяның мақсаты Кустурицаның танымалдығын пайдалану болғандықтан, топтың атын Эмир Кустурица және Темекі Тартпайтын Оркестр деп өзгертті, тіпті атақты режиссердің музыкалық рөлі шамалы болса да. Effeti Collaterali аталған тур үлкен табысқа ие болды және олар көп ұзамай Universal үшін Unza Unza Time атты Еуропалық альбом шығарды. Бұл Zabranjeno pusenje-нің үшінші нұсқасы болды (Неленің бастапқы топтан бөлінуінен кейінгі екіншісі). Олар дәстүрлі рок-н-ролл дыбысын тастап, бірақ көзқарасын сақтап қалды. Гитараның күмбірлеуі аккордеон мен скрипканың артына көшті, ал Неленің қарқынды дауысы тынышталды. 2001 жылғы Super 8 Stories деректі фильмінде аңызға айналған Джо Струммер сөз таппай, олардың дыбысын «өткен мен болашақтың еуропалық еврей үйлену тойының ақымақ музыкасы» деп сипаттады. Бұл фильмді Кустурица түсірді және олардың алғашқы екі турының барысын көрсетеді. 2000 жылдың көктемінде басталған екінші турда олар Франция, Испания, Португалия, Германия және, әрине, Италия қалаларын аралады, ол бұл кезде олардың бизнес орталығына айналды. Топтың гастрольдік жоспары Кустурицаның түсірілім кестесімен үйлестірілді (ол сол кезде «Өмір – ғажайып» фильмін түсіріп жатты), сондықтан олар келесі тур үшін 2004 жылға дейін күтті, ол оларды Аргентина, Бразилия, Чили, Венесуэла және Израиль сияқты әдеттегі жерлерге алып барды. Ол енді ең жоғары мәртебеге ие болмаса да, Неле әлі де топтың де-факто жетекшісі болып табылады. Кустурицаның рөлі – Трояндық жылқы сияқты: оның танымалдығы көрермендерді концертке тартады, ол әндердің басында және арасында сөйлейді (көбінесе қасақана бұзық ағылшын тілінде), содан кейін көрермендерді Неле & Co-ға тапсырады. Өзінің шектеулі ойнау қабілетін білген Кустурица ритм-гитарашы ретінде екінші планға өтеді. Бұл Нелеге қолайлы. Ол және топ өздері халықаралық музыкалық мансапқа жете алмас еді, сондықтан Неле Кустурицаның тәсілін және топтың кейінгі трансформациясын «біреу тығыз бөлмеде терезені ашқанмен» теңейді. Айырықша, бұл өзгеріс Сербиядағы үлкен танымалдылықтан айырды. Бұл 2004 жылдың 3 шілдесінде Белградта өткен алғашқы және қазірге дейінгі жалғыз отандық концертте айқын көрінді. Концерт концептуалды түрде топтың 20 жылдығын тойлауға арналған (топтың барлық нұсқаларының сабақтастығы ескерілсе), олар 25 жылдығын тойлап жатқан тағы бір жергілікті сүйікті Riblja Čorba тобымен бірікті. Концертке 40 мың адам келді, бірақ No Smoking Orchestra сахнаға шыққаннан кейін жағдай тез нашарлады. Көпшілік олардың жаңа стилін (испан, неміс, рома және ағылшын тілдеріндегі әндер, Неленің жаңа этно киімдері және т.б.) салқын қабылдады. Бірақ ескі хиттер ойналмайтыны белгілі болған соң, олар наразылық білдіре бастады. Көпшілік Zabranjeno Pušenje орнына The No Smoking Orchestra-ны көріп, оған риза болмады. Сахнаға жартылай толтырылған пластикалық су бөтелкелері лақтырылды, бұл топты 40 минуттан кейін өнернамасын тоқтатуға мәжбүр етті. Бұл жағымсыз қайта оралу және олардың жаңа стилінің жанкүйерлерге ұнамайтынының айқын дәлелі болды. Топ бұл туралы ойланбай, Еуропа, Оңтүстік Америка және тіпті Азияның кейбір бөліктерін аралап, гастрольді жалғастырды. 2005 жылдың мамыр айында олар Франциядағы Канн қаласында өткен кинофестиваль кезінде Сальма Хайек пен Хавьер Бардем сияқты киноиндустрия өкілдері үшін концерт берді.

After Black Cat, White Cat finished its theatrical life, Nele and the band were approached by Emir Kusturica for an Italian tour in the summer of 1999, right after the NATO bombing of FR Yugoslavia. The idea was obviously to ride the wave of Kusturica's popularity so the band got renamed to Emir Kusturica & The No Smoking Orchestra even if the famous director had a fairly minor musical role in it. The tour named Effeti Collaterali was a big success and they soon released a Europe wide album for Universal named Unza Unza Time. This was the third incarnation of Zabranjeno pusenje (second after Nele's split from the original band). They did away with traditional rock'n'roll sound but kept the attitude. Booming guitar took a back seat to accordion and violin, while Nele's scratchy howl assumed a more sedated tone. In the 2001 documentary Super 8 Stories legendary Joe Strummer, clearly at a loss for words, describes their sound as "this crazy Greek Jewish wedding music of the past, and the future". That movie, directed by Kusturica details goings on throughout their first two tours. A second one that started in the spring of 2000 saw them pay visits to cities in France, Spain, Portugal, Germany and of course Italy, which had by this time become their business base. The band's touring agenda was set around Kusturica's movie schedule (he was shooting Life Is a Miracle at the time), which is why they waited until 2004 for the next tour that in addition to their usual stomping grounds also took them to places as Argentina, Brazil, Chile, Venezuela and Israel. Even if he does not have the highest billing anymore, Nele is still the band's de facto frontman. Kusturica's role is that of a Trojan horse – his starpower draws people to shows, he then does his talking bit at the beginning and in between some songs (often purposely delivered in broken English) and finally turns the audience over to Nele & Co. Being aware of his limited playing capabilities, Kustarica takes a backseat role as the rhythm guitar player. It is a setup that suits Nele. He and the band would probably never have the opportunity to achieve an international music career on their own and that is why Nele often likens Kusturica's approach and the subsequent band's transformation to "someone opening a window in a stuffy room". Ironically, this makeover robbed them of huge popularity at home in Serbia. This was most evident on 3 July 2004 when they played their first and so far only domestic show in Belgrade. Conceptually it was to be a celebration of the band's 20th anniversary (if continuity is assumed through all of the band's incarnations) for which they joined forces with another local favourite Riblja Čorba, who were celebrating their 25th. The concert drew 40,000 but it quickly turned unpleasant after No Smoking Orchestra took the stage. The crowd coldly tolerated their new shtick (songs in Spanish, German, Romany and English, Nele's new ethno getup, etc.) throughout the first few songs but soon began to show hostility when it became clear the old classics would not be played. Instead of Zabranjeno Pušenje, the crowd got The No Smoking Orchestra, and they did not like it. The stage was pelted with half filled plastic water bottles forcing the band to abandon their set after barely 40 minutes. It was an unpleasant homecoming and a clear statement that their new style is not welcomed by hardcore fans. The band did not dwell on it and they continued the tour, crossing Europe, South America and even parts of Asia. In May 2005 they played a show in Cannes, France, during the film festival for a movie industry crowd including Salma Hayek and Javier Bardem.

Жазу

2014 жылдың маусым айында Карайличтің "Фажронт у Сараеву" (Сараеводағы соңғы шақыру) атты автобиографиясы жарық көрді. Мақтауға толы пікірлер мен рецензиялардан өзге, ол коммерциялық тұрғыдан да сәтті болды, 2014 жылдың соңына дейін 80 000-нан астам дана сатылды. Ол сонымен қатар "ФБР Тесла ісі", "Бір туған бауырлар" және "Салоникинің 28-і" атты еңбектердің авторы болды.