1933 жылғы Сиерва автожиросы: C.30 моделінің тарихы

Кіріспе

1933 жылғы Cierva автожиросы отбасы

Cierva C.30 – Хуан де ла Сиерва жобалаған және Cierva Autogiro Company лицензиясы бойынша A V Roe & Co Ltd (Avro), Lioré et Olivier және Focke Wulf компанияларында құрастырылған автожиро.

Жобалау және әзірлеу

Тәжірибелік Cierva C.19 Mk V-ден бұрын автогиролар тұрақты қанатты ұшақтар сияқты басқарылатын, яғни аэрон, лифтер және руль сияқты қозғалмалы беттерге ағып келетін ауа ағынын бағыттап басқару арқылы. Автогиро ұшу кезінде, әсіресе қону кезінде кездесетін өте төмен жылдамдықтарда, бұл басқару элементтері тиімсіз болып қалатын. Тәжірибелік үлгі көрсеткендей, дұрыс бағыт – пилот кабинасына созылатын аспалы таяқпен жабдықталған, еңкейтілген ротордың орталық бөлігі болды, оның көмегімен пилот ротор жазықтығын өзгерте алатын. Бұл тікелей басқару деп аталды және C.30 үлгісіне орнатылды. Англияда C.30A деп аталған өндірістік үлгіге дейін бірнеше сынақ үлгілері жасалды. Серияның алғашқы өндірістік үлгісі – радиалды қозғалтқышпен жабдықталған C.30 автогиросы, үш қанатты, 37 фут (11.3 м) роторы артқа еңкейген үш тіреуге орнатылған, ал басқару бағанасы екі кабинаның арт жағына дейін созылған. Двигатель – бес цилиндрлі, 105 а.к. (78 кВт) Armstrong Siddeley Genet Major I, бұл қозғалтқыш C.19 сериясында қолданылған. Фюзеляж тігіссіз матамен жабылған, лифтері жоқ, бірақ ұштары жоғары көтерілген құйрық бөлігіне ие болды. Пропеллердің тудыратын айналу моментін теңестіру үшін құйрық бөлігінің сол жағында инверттік аэродинамикалық профиль қолданылды. Көптеген автогиролардағыдай, ротордың иілуіне байланысты тік құйрық бөлігі болмады, сондықтан арқалық жамбас ұзын және төмен болды, ол тұрақты руль сияқты құйрық бөлігінен артқа қарай созылып, төменгі жамбаспен толықтырылды. Кең шасси бір жұп сыммен бекітілген тіреулермен және кішкентай құйрық дөңгелегімен жабдықталған. Бұл үлгі 1933 жылдың сәуір айында алғашқы ұшуын жасады. Одан кейін C.30P (P – өндіріске дейінгі үлгіні білдіреді) деп аталатын төрт жетілдірілген үлгі пайда болды, олар төрт тіреулі пирамида тәрізді ротор орнатуымен және әр жағында үш тіреуі бар күшейтілген шассимен ерекшеленді. Ротор тасымалдау үшін артқа қарай бүктеуге болатын. C.30P жеті цилиндрлі, 140 а.к. (104 кВт) Armstrong Siddeley Genet Major IA радиалды қозғалтқышын қолданды. Avro компаниясы C.30A деп атаған өндірістік үлгі Ұлыбританияда, Францияда және Германияда лицензия бойынша өндірілді және C.30P үлгісіне ұқсас болды. Негізгі өзгеріс – шассидің кеңеюі, қайта қарастырылған тіреулер, сондай-ақ сыммен бекітілген айқын тізесі бар жоғарғы тіреу. Құйрық бөлігі де қосымша бекітілді, ал оның және қанаттың үстінде кішкентай жылжымалы түзету беттері орнатылды. Әр лицензия иесі ұлттық өндірістегі қозғалтқыштарды және сәл өзгеше атауларды қолданды. Барлығы 143 C.30 өндірістік үлгісі жасалды, бұл соғысқа дейінгі автогиролардың ең көп саны болды. 1933 және 1936 жылдар аралығында де ла Сиерва C.30A (G ACWF) үлгісін автогироны жетілдіруге жасаған соңғы үлесін сынау үшін пайдаланды. 1936 жылдың 9 желтоқсанында Англиядағы Кройдон әуежайында KLM Douglas DC 2 ұшағының апатында қаза тапты. Ұшақтың алға қарай жылдамдықсыз ұшуын қамтамасыз ету үшін ол "автодинамикалық" ротор басын жасады, бұл роторды әдеттегідей қозғалтқышпен айналдыруға мүмкіндік берді, бірақ ротордың әсері нөлдік болғандағы айналу жылдамдығын ұшу жылдамдығынан жоғарылатып, содан кейін 20 фут (6 м) биіктікке секіру үшін жеделдетілген оң бұрылысқа жеткізді. 1935 жылдың қаңтарында кем дегенде бір Корольдік Әуе күштерінің (RAF) C.30A үлгісі теңіз ротасы ретінде суға қонды.

Before the experimental Cierva C.19 Mk V, autogyros had been controlled in the same way as fixed wing aircraft, that is by deflecting the air flowing over moving surfaces such as ailerons, elevators and rudder. At the very low speeds encountered in autogyro flight, particularly during landing, these controls became ineffective. The experimental machine showed that the way forward was a tilting rotor hub fitted with a hanging stick extending to the pilot's cockpit with which he could change the rotor plane. This was known as direct control and was fitted to the C.30. The production variant, called C.30A in England, was preceded by several development machines. The first production design in the series was the C.30, a radial engined autogyro with a three blade, 37 ft (11.3 m) rotor mounted on an aft leaning tripod, the control column extending into the rear of the two cockpits. The engine was the five cylinder, 105 hp (78 kW) Armstrong Siddeley Genet Major I used in the C.19 series. The fabric covered fuselage carried an unbraced tailplane, without elevators but with turned up tips. The port side of the tailplane had an inverted aerofoil section to counter roll axis torque produced by the propeller. As with most autogyros, a high vertical tail was precluded by the sagging resting rotor, so the dorsal fin was long and low, extending well aft of the tailplane like a fixed rudder and augmented by a ventral fin. The wide track undercarriage had a pair of single, wire braced legs and a small tail wheel was fitted. This model flew in April 1933. It was followed by four improved machines designated C.30P (P here for pre production) which differed in having a four legged pyramid rotor mounting and a reinforced undercarriage with three struts per side. The rotor could be folded rearwards for transport. The C.30P used the more powerful (140 hp, 104 kW) seven cylinder Armstrong Siddeley Genet Major IA radial engine. The production model, called the C.30A by Avro, was built under licence in Britain, France and Germany and was similar to the C.30P. The main alteration was a further increase in undercarriage track with revised strutting, the uppermost leg having a pronounced knee with wire bracing. There was additional bracing to the tailplane and both it and the fin carried small movable trimming surfaces. Each licensee used nationally built engines and used slightly different names. In all, 143 production C.30s were built, making it by far the most numerous pre war autogyro. Between 1933 and 1936, de la Cierva used one C.30A (G ACWF) to test his last contribution to autogyro development before his death in the crash of a KLM Douglas DC 2 airliner at Croydon Airfield in England on 9 December 1936. To enable the aircraft to take off without forward ground travel, he produced the "autodynamic" rotor head, which allowed the rotor to be spun up by the engine in the usual way but to higher than take off r. p. m at zero rotor incidence and then to reach operational positive pitch suddenly enough to jump some 20 ft (6 m) upwards. At least one Royal Air Force (RAF) C.30A was on floats as a Sea Rota in January 1935.

Пайдалану тарихы

Avro компаниясы Ұлыбританияда құраған 66 ұшақтың ішінде 37-сі біраз уақытқа Ұлыбритания тіркелімінде болды. 1935 жылдың қыркүйегінде Литваның Әуе клубының бес мүшесі "әуе пойзында" C.30A ұшағымен, Schneider Grunau Baby планерімен және de Havilland DH.60 Moth ұшағымен Балтық теңізі елдерінің үстінен ұшты: Каунас, Рига, Таллин, Хельсинки. Avro компаниясы Корольдік Әуе Күштері (RAF) үшін 12 C.30A ұшағын Avro 671 Rota Mk 1 (K4230-дан K4239 және K4296 & K4775 сериялары) ретінде пайдалануға берді. Олардың барлығы 1934 және 1935 жылдар аралығында жеткізілді. Олар Солсбери маңындағы RAF Old Sarum әскери-әуе базасындағы Армиямен ынтымақтастық мектебін жабдықтады. 1939 және 1940 жылдар аралығында көптеген азаматтық ұшақтар RAF қызметіне қабылданды. 1940 жылы олар RAF Duxford әуежайындағы 1448-ші эскадрильяны жабдықтады. Кейіннен олар 529-шы эскадрильяны жабдықтады. 1945 жылдың қазан айында радарды калибрлеу жұмыстарынан кейін таратылған RAF Halton әуе күштері базасындағы олардың аман қалған он екі ұшағы азаматтық иелеріне сатылды. Олардың көпшілігі ұзаққа тозбады, бірақ екеуі Fairey Gyrodyne тікұшақ бағдарламасында Fairey компаниясының айналмалы қанатты тәжірибелері үшін қолданылды. Rota Towels компаниясы 1958 жылы апатқа ұшырағанға дейін бір бұрынғы RAF Rota ұшағын (G AHTZ) жарамды күйде сақтап келді. G ACUU, Императорлық соғыс мұражайының C.30A көрмесі Дуксфордта ең ұзақ уақыт бойы қолданыста болды. Ол 1934 жылы Air Service Training Ltd компаниясына қосылды, 1942 жылы (Rota HM580 ретінде) әскериленді, 529-шы эскадрильямен қызмет етті және бастапқы тіркеу нөмірімен және "Billy Boy" лақап атымен 1960 жылға дейін қолданыстан шығарылмады. Бірнеше жылдық жұмыстан кейін, 1998 жылдың 15 қаңтарында Maestranza Aérea de Albacete-де C.30 қайтадан ұшты. Оны полковник Фернандо Иглесиа басқарды. 2000 жылдың маусымында ұшқыштың қолынан жарақат алған апаттан кейін ұшақ Куатро-Вьентос әуе базасындағы (Мадрид) Аэронавтика және Астронавтика мұражайына тапсырылды.

Азаматтық операторлар

Литваның Әуе клубы 1934 жылы сатып алынған бір Avro C.30A ұшағы.