Кіріспе
Жоқ. Ұлыбританиядағы құмар ойындар Құмар ойындар туралы 2005 жылғы Заңға сәйкес, үкіметтің Цифрлық, мәдениет, медиа және спорт департаменті (DCMS) атынан Құмар ойындар комиссиясымен реттеледі. Бұл Парламент актісі Ұлыбританияның құмар ойындар заңдарын маңызды түрде жаңартты, оның ішінде балалар мен осал ересектерді қорғаудың жаңа жүйесін енгізіп, сондай-ақ өркендеп келе жатқан интернеттегі ойын секторын алғаш рет британдық реттеуге алып келді. Ғасырлар бойы құмар ойындар Ұлыбританиядағы басты ойын-сауық түрі болып келді. Жылқы жарысы үш ғасырдан бері танымал тақырып болып табылады. Бұл сала қатаң түрде реттеліп келген. Тарихи тұрғыдан алғанда, қарсылықтың көп бөлігі евангелистік протестанттар мен әлеуметтік реформаторлардан туындады. 2020 жылдың 8 желтоқсанында Найджел Хаддлстон депутаты Құмар ойындар туралы Заңды қайта қарауды бастау үшін дәлелдер жинауға шақыру жариялады.
Gambling in the United Kingdom is regulated by the Gambling Commission on behalf of the government's Department for Digital, Culture, Media and Sport (DCMS) under the Gambling Act 2005. This Act of Parliament significantly updated the UK's gambling laws, including the introduction of a new structure of protections for children and vulnerable adults, as well as bringing the burgeoning Internet gaming sector within British regulation for the first time. Gambling for centuries has been a main recreational activity in Great Britain. Horse racing has been a favourite theme for over three centuries. It has been heavily regulated. Historically much of the opposition comes from evangelical Protestants, and from social reformers. On 8 December 2020, Nigel Huddleston MP announced a call for evidence to begin the Gambling Act Review.
Тарих
Ұлыбританияда құмар ойындар ғасырлар бойы басты ойын-сауық түрі болып келді. Ең алғашқы жарыстар 1539 жылы Честерде өткізілді. Король Карл II спортқа әуес болғандықтан, Ньюмаркетке даңқ әкелді – ол 1671 жылы жокей болды және онда өзіне қолайлы сарай салдырды. Аскот жарыс жолы 1711 жылы королева Аннаның қолдауымен ашылды. 1750 жылы Ньюмаркетті бақылауға алу, әділетсіздіктің алдын алу және тең мүмкіндік жасау үшін Жокейлер клубы құрылды. Бес классикалық жарыс 1776 жылы Сент-Лежер жүлдесімен басталды. Эпсом дербиі 1780 жылы өтті. Теміржолдың пайда болуы спорттың жылдам дамуына көмектесті, жылқылардың саяхат етуін жеңілдетті және көп көрерменді тартатын арнайы рейс ұйымдастырылды. Құмар ойындар қатаң түрде реттеліп келді. 1968 жылғы Ойын заңы заңнаманы жеңілдетіп, коммерциялық казинолардың ашылуына жол ашты. Алғашқы танымал ойын – Лондонның Клермонт клубында танымал болған «Хемми» болды. 2005 жылғы Құмар ойындар заңы, заң толығымен күшке енгенге дейін, бірнеше жылда бір рет салынып, бақыланатын тәртіппен ірі курорттық стильдегі казинолар салуға мүмкіндік берді. Көптеген қалалар мен елді мекендер Лас-Вегастағыдай «супер казино» ашуға үміттенеді. 2007 жылдың 30 қаңтарында Манчестер бірінші супер казиноның орналасқан жері ретінде жеңімпаз деп жарияланды. 2007 жылдың 29 наурызында Лордтар палатасы үкіметтен Манчестердегі супер казино жоспарларын қайта қарауды сұрады. Оның орнына, ол 16 кішкентай казиноны, соның ішінде Солихалл және Вулвергемптон қалаларындағыларын қолдады. 2007 жылы сол кездегі премьер-министр Гордон Браун үкімет Манчестердегі супер казино жобасынан бас тартатынын мәлімдеді. Ойын автоматтары бірнеше санатқа бөлінеді, негізінен ставкалар мен төлемдерге, сондай-ақ дағды элементінің болуына байланысты (олар ресми түрде AWP немесе «Сыйлықтары бар ойын-сауық» автоматтары деп аталады).
Спорттық ойындар
Спорттық тікелей ставкалар Ұлыбританияда ұзақ тарихқа ие, ондаған жылдар бойы бақыланып, соңғы кезде жеңілдетілген. 1960 жылғы заң ойын автоматтарынан тыс букмекерлік кеңселерді заңдастырды. Аттарға тікелей ставка жасау "The Tote" монополиясы болып табылады. Лондонда 1000-нан астам тікелей ставка кеңсесі орналасқан. Ұлыбританияда букмекерлік кеңселерде (тікелей ставка кеңселерде) немесе лицензияланған веб-сайттарда, әсіресе жылқы жарысы, тазы жарысы және футболға тікелей ставка жасауға зор нарық бар. Соңғысы футбол тікелей ставкасы деп аталатын тікелей ставканың бір түрімен де байланысты, онда ойыншылар әр аптаның матчтарының нәтижесін дұрыс болжап жеңіске жетеді. Ұлыбританиядағы онлайн спорттық тікелей ставкалар нарығының құны шамамен 650 миллион фунт стерлингті құрайды, ол 2009 жылдан 2012 жылға дейін шамамен 7% жылдық өсімді көрсетті. Ұлыбританиядағы онлайн тікелей ставкалармен айналысатын адамдардың саны 2,1 миллионға жетеді деп есептеледі. Спорттық тікелей ставкалар балалар мен жастар көріп отырған кезде теледидарда жарнамаланады. Үкімет оны бақылауға алуға шақырулар жасалып жатыр. Лондондық гигиена және тропикалық медицина мектебінің тікелей ставкаларға қатысты сарапшысы доктор Хизер Уордл: "Зиянды дәлелдеу қиын, себебі бұл ұрпақтық мәселе және зиянды әсерлер кейіннен білінеді. Біз тікелей ставкаларды бір ұрпақ үшін қалыпты жағдайға айналдыратын жағдай жасап отырмыз" деді. Тікелей ставка индустриясы теледидардағы жарнаманы өз еркімен шектеу туралы хабарлады. Sky UK-тан Стивен ван Ройен теледидардағы жарнамаға тыйым салу индустрия басқа да медиада жарнаманы шектемесе мәнсіз болады деп мәлімдеді. Ройен: "Тікелей ставка индустриясы онлайн-маркетингке теледидарға қарағанда бес есе көп қаржы жұмсайтынын ескермейді. Теледидардағы жарнаманы қысқартса, олар онлайн-арналарға көбірек ақша жұмсайды, адамдардың смартфондарын, планшеттерін және әлеуметтік желілерін тікелей ставкалар туралы жарнамалармен толықтырады. Барлық медиада тікелей ставкаларға жарнамалауға қатысты пропорционалды және жауапкершілікпен шектеу қою дұрыс". Ерікті түрде қысқарту жеңілдерге демеушілік жасауға және стадиондардағы жарнамаларға кедергі келтірмейді, сондықтан тікелей ставка фирмалары тікелей эфирдегі спорттық жарыстар кезінде де көзге түседі. 2013 жылы NHS бас директоры Саймон Стивенс "сегіз тікелей ставка фирмасын мақұлдамайтынын" айтты, себебі "олар тікелей ставкаға тәуелділікпен күресу үшін NHS шығындарына үлес қоспайды".
Лотереялар
1698 жылғы заң бойынша Англияда лотереялар ерекше заңмен рұқсат етілмесе, әдепкі бойынша заңсыз саналды. Заңның мақсаты – бұқаралық және тиімді байланыс дәуірінен бұрын ұлттық лотерея ұйымдастырушылары елдің бір бөлігінде жеңімпаздың басқа жерде тұрғанын мәлімдеп, осыны керісінше де жасау арқылы барлық салымдарды алып, ешқандай төлем жасамайтын жағдайды болдырмау еді. 1934 жылғы заң шағын лотереяларды заңдастырды, олар 1956 және 1976 жылдары одан әрі жеңілдетілді, бірақ тіпті содан кейін де салымдар мен географиялық аумақтары қатаң шектелді, осылайша лотерея ұйымдастырушыларының ойыншыларды алдауына мүмкіндік болмады. Дегенмен, үкімет ұлттық лотерея құрғанша, мұндай лотерея болмайтын еді. Басқа ел жүзіндегі лотереялар да бар, бірақ олар жүлделер мен салымдарды қатаң түрде географиялық принцип бойынша шағын аудандарға бөліп, техникалық тұрғыдан ұлттық лотерея санатына кірмейді. 2010 жылы Құмар ойындар жөніндегі комиссия «Денсаулық лотереясын» «өте нәзік шекара» деп атады және оның «де-факто ұлттық лотереяға» айналмауы үшін кем дегенде 31 жеке, анық схемаға бөлінуі керек екенін талап етті.
Денсаулық лотереясы
2011 жылдың ақпан айында медиа-магнаты Ричард Десмонд денсаулық сақтаумен байланысты қайырымдылық ұйымдарына жыл сайын кемінде 50 миллион фунт стерлинг жинау мақсатында жаңа «Денсаулық лотереясын» іске қосуды жариялады. Билеттердің бағасы 1 фунттан басталады, ал билет сатудан түскен табыстың 20 пайызы қатысушы қайырымдылық ұйымдарына аударылады.
Пошталық кодтар лотереясы
Ұлыбританияның пошталық код лотереясы қайырымдылыққа көмек көрсету мақсатында ұйымдастырылған, және қатысушының пошталық коды мен бірегей үш таңбалы нөмірі билет ретінде қолданылады. Жүлделер әр бейсенбіде тарту арқылы анықталады.
Скретч-карталар
Скретч-карталар – көзге көрінбейтін жабынмен жабылып, сызып ашуға болатын кішкентай картон қағаздар. Осы жабынның астында жеңіп алу үшін ашып білу қажетті нысан/суреттер жасырылған.
Қашықтан ойын
1960 жылғы Беттинг, Ойындар және Лотереялар заңына дейін, ставкаларды тікелей жасау заңсыз болды, бірақ телефон арқылы жасалған ставкалар заңды саналды, себебі заңның әріптік мағынасында бұл "ставка жасауға арналған үйге бару" деп есептелмеді. Дегенмен, "букмекерлердің жұмысшылары" жиі қоғамдық телефоннан ставкаларды қабылдап, букмекерге жіберіп тұрды. Ұлыбританияда қашықтықтан құмар ойындарының танымал болуы артып келеді. Құмар ойындар жөніндегі комиссия жүргізген сауалнамаға сәйкес, 2010 жылдың наурыз айында сауалнамаға қатысқан 8000 ересек адамның 10,7%-ы соңғы 4 апта ішінде кем дегенде бір түрдегі қашықтықтан құмар ойындарына қатысқанын мәлімдеді. 2009 жылы бұл көрсеткіш 10,5%, 2008 жылы – 7,2%, 2007 жылы – 8,8%, 2006 жылы – 7,2% болды. Осы құмар ойыншылардың көп бөлігін онлайн ұлттық лотереяға қатысушылар құрады. Оларды есептен шығарғанда көрсеткіштер тиісінше 5,7%, 5,7%, 5,6% және 5,2% құрайды. Онлайн құмар ойындарының барлық түрлері Құмар ойындар комиссиясымен лицензияланады және комиссияның лицензиясы бойынша елде заңды түрде ұсынылуы мүмкін. Комиссияның сайтында лицензияланған операторлар мен өтініш берушілер туралы мәліметтер бар. 888sport, Betfair, Ladbrokes және William Hill сияқты көптеген букмекерлік кеңселер офшорлық операцияларды жүргізеді, бірақ олар көбінесе шетелдік клиенттерге арналған, себебі Ұлыбританиядағы ставкалар бойынша табыс салығы төленбейді. 2001 жылға дейін, тікелей ставка жасау орындарында ставка сомасының 10%-ы алым ретінде төленді (бірақ ат жарысы трассасында төленбеді), және бұл алым "бұрын" немесе "кейін" төленуі мүмкін, яғни ставка сомасынан немесе жеңіс сомасынан, ал түскен қаражаттар Ат жарысы тотализаторы кеңесіне жіберілді. Көптеген сарапшылар сізге "салықты бұрын төлеңіз" деп кеңес береді, себебі бұл сомасы аз, бірақ математикалық тұрғыдан бұл бірдей, өйткені арифметикалық көбейту орны ауыстырылғанда да өз мәнін сақтайды. Бұл салық құмар ойындар заңдарының жалпы реформасымен жойылды.
Лицензия берілген үй-жайлар (жаражайлар)
2005 жылғы құмар ойындар туралы заңға дейін 1963 жылғы құмар ойындар және лотереялар туралы заң алкоголь сатуға лицензиясы бар үй-жайларда, яғни лицензиялы мекемелерде "тікелей ставка жасауға және ставка тікелгілерін беруге" тыйым салған. Алты нақты ойын – пул, криббедж, дартс, бар бильярды, шов-хафпенни және доминоны "бұл мекемелердің жұртқа ашық бөліктерінде шағын сомада ойнауға" рұхсат етілген. Мұндай ескерту көзге түсетін жерге орнатылуы керек болған. Сыражайдан мобильді телефон арқылы, тіпті сыражайдың Wi-Fi желісі арқылы да ставка жасауға болады, бірақ тек өзіңіз үшін, емес басқа біреу үшін. Сондай-ақ, мекеме иелерінің пул купондары немесе басқа да тікелгі билеттері болуы заңды, бірақ олар өзі ставкаларды қабылдамайды. Осы жағдайда ставка жасаған адам агент деп есептелуі мүмкін, әсіресе ол ставка сомасынан үлес алса. Дегенмен, лотерея синдикаттары өте кең таралған және тіпті ресми түрде қолдау көрсетіледі. Заң бойынша маңызды мәселе – жеке ставкаларды жинап, ставкаларды тікелгін адамның пайдамен немесе пайдасыз жасауы (сол адам синдикат мүшесі болса да). Grand National және кейде басқа да іс-шараларға арналған жеребелер кеңселерде жиі ұйымдастырылады және әдетте шағын сомада ойналса және пайдаға ойналмаса, көз жұмылады (немесе кез келген пайда қайырымдылыққа жұмсалса). Мекеме иелері де клиенттерінің бір-біріне ставка тікелгілерін беруіне жол бермеуі керек, тек өздері үшін ғана ставка жасауын қадағалауы тиіс. Жалпы, алкоголь сату лицензиясының иесі үшін мекемеде ставка жасауға мүмкіндік беру заңсыз.
Экономика және салық салу
Спорттық тікелей ставкаларға 6,75% мөлшерінде "салық" 2001 жылға дейін қолданылды, содан кейін ол жалпы табысқа 15% салықпен алмастырылды. 2014 жылдың 1 желтоқсанынан бастап, Құмар ойындар (Лицензиялау және жарнамалау) заңы қашықтықтан құмар ойындарға салық салуды "қызмет көрсету орны" негізінен "тұтыну орны" негізіне өзгертеді. 2010 жылдың қаңтарына сәйкес, тікелей ставка индустриясы жалғыз 6 миллиард фунт стерлинг, яғни ЖІӨ-нің 0,5%-ын құрайды. Бұдан өзге, ол 100 000-нан астам адамды жұмыспен қамтиды және 700 миллион фунт стерлинг салық түсімдерін қамтамасыз етеді.
Денсаулыққа әсері
NHS Ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес, Англияда 400 000-нан астам адам құмар ойынға тәуелді және екі миллион адам тәуекелдеп отыр. Құмар ойынға тәуелділерге медициналық көмек көрсету өте шектеулі, деп мәлімдеді Құмар ойындар жөніндегі комиссияның төрағасы Билл Мойес. Англияның NHS бас директоры Саймон Стивенс 2019 жылы индустрия жыл сайын маркетингке 1,5 миллиард фунт стерлинг жұмсайтынын, ал денсаулық салдарын жоюға 10 миллион фунт стерлингтен де аз қаражат бөлетінін атап өтті. Индустрия құмар ойынға тәуелді адамдарды VIP деп атайды. The Guardian газетінің хабарлауынша, индустрия VIP-терге тегін сыйлықтар ұсынып, оларды көбірек ойнауға белсенді түрде итермелейді. Индустрия VIP-терді іздеп табу және олардың көбірек ақша жұмсауына ықпал ету үшін қызметкерлерді жалдайды, сондай-ақ ұзақ уақыт бойы ойнамаған VIP-терге хабарласып, оларды қайтадан ойынға тартуға, әлсіз тәуелділікпен күресіп жүргендерді анықтап, оларды да VIP-терге айналдырып, көбірек ойнауға жетелейді.
Жарнамаға шектеулер
Ұлыбритания үкіметі бұрын теледидар жарнамаларын тек Ұлттық лотерея, Бинго және футбол тікелей эфирлерімен шектеген, бірақ 2007 жылы жаңа Құмар ойындар заңы күшіне енген кезде барлық осы шектеулерді жеңілдетті. 2013 жылы Ұлыбританияның медиа реттеуші органы Ofcom бұл жеңілдетілген тәсілтің нәтижесінде теледидарда көрсетілген құмар ойындар жарнамаларының саны жеті есеге артқанын хабарлады. Ұлыбританияда жарнамалық кодекстерді жасауға жауапты Жарнамалық тәжірибе комитеті балаларды кәмелетке толмаған жаста құмар ойындарға қатыстырудан қорғау мақсатында жаңа ережелерді жариялады. Бұл туралы 13 ақпанда хабарланды, және жаңа директиваға сәйкес, барлық құмар ойындар жарнамалары балаларға танымал сайттарда немесе ойындарда рұқсат етілмейді. Жаңа ережелер 18 жасқа толмаған балалардың құмар ойындар жарнамаларына бағытталмауын қамтамасыз ету үшін қосымша қорғау қабатын енгізуді мақсат етеді. Мұны іске асыру үшін букмекерлік кеңселер онлайн ставкалары туралы жарнамаларды кәмелетке толмағандарға көрсетпеуді қамтамасыз етуі керек. Осы талапқа толық сәйкес келу үшін операторлар балаларды мақсат ететін веб-сайттардың бөлімдерінде ставкаларды жарнамалаудан бас тартуы тиіс. Сондай-ақ, ережелер құмар ойындар компанияларына балаларға ұнайтын бейне ойындарда нақты ақшамен ставка жасау туралы жарнама жасауға тыйым салады, сонымен қатар олар өздерінің жарнамалық контентінде балаларға қызығушылық тудыруы мүмкін бейнелерді пайдаланбауын қамтамасыз етуі керек.