Кіріспе

Американдық марксистік биолог

Ричард Левинс (1 маусым 1930 жыл - 19 қаңтар 2016 жыл) - марксистік биолог, популяциялық генетик, биоматематик, математикалық эколог және ғылым философиясының маманы, адам популяцияларының әртүрлілігін зерттеген. Өмірінің соңына дейін Левинс Гарвард Т. Х. Чан атындағы халық денсаулығы мектебінде профессор болып жұмыс істеді және ұзақ жылдар бойы саяси белсенділікпен айналысты. Ол эволюция және өзгеріп жатқан ортадағы күрделілік, сондай-ақ метапопуляциялар туралы еңбектерімен танымал болды. Левинс биология және модельдеудегі философиялық мәселелер туралы да жазған. Оның әсерлі мақалаларының бірі – «Популяциялық биологияда модель құру стратегиясы». Ол қазіргі заманғы биология философтарының көптеген еңбектеріне әсер етті. Левинс өзін «төртінші буын марксист» деп жиі айтатын, және «Өзгеріп жатқан ортадағы эволюция» әдістемесі Маркстің «Грундрисс» еңбегіне (Капитал үшін автордың жазбалары, 1939 жылға дейін жарияланбаған) негізделгенін көп рет айтқан. Эволюциялық генетик Ричард Левонтинмен бірге Левинс биологияның әдістемесі, философиясы және әлеуметтік салдары туралы бірнеше мақала жазды. Олардың көп бөлігі «Диалектикалық биолог» жинағында топтастырылған. 2007 жылы екеуі «Биологияның ықпалында: Экология, ауыл шаруашылығы және денсаулық туралы диалектикалық эсселер» атты тақырыптық эсселер жинағын жариялады. Левонтинмен бірге Левинс Isadore Nabi псевдонимімен әлеуметтік биологияны, экологиядағы жүйелік модельдеуді және басқа да тақырыптарды сынға алатын сатирикалық мақалалардың авторы болды. Левинс пен Левонтин Набидің өмірбаяны мен жетістіктерін «Американдық ғылымның қайраткерлері» кітабына енгізуге қол жеткізді, осылайша бұл беделді анықтамалық еңбекте редакциялық жұмыс пен фактілерді тексерудің қаншалықты нашар екенін көрсетті.

Өмірбаян

Ричард Левинс 1930 жылғы 1 маусымда Бруклинде (Нью-Йорк) дүниеге келген. Ол өзінің саяси және ғылыми тұрғыдан ерте жастағы балалық шағы туралы «Қызыл пеленкалар» атты мақаласында жазған. Ол 8 жасында (1938 жылы) Пол де Круифтің «Микроб аңшылары» (1926) және 12 жасында (1942 жылы) Чарльз Дарвиннің алғашқы кітаптарын оқыған. 10 жасында Левинс марксистік биологияның полиматы Дж. Б. С. Холдейннің эсселерінен шабыттанды, Левинс оны ғылыми маңыздылығы жағынан Альберт Эйнштейнмен тең деп санайды. Левинс Корнелл университетінде ауыл шаруашылығы және математика мамандықтарын оқыды. 1950 жылы Пуэрто-Риколық жазушы Росарио Моралеске үйленді. Корнелл университетін бітірген кезде «қара тізімге» енгізілген ол Росариомен бірге Пуэрто-Рикоға көшіп, онда шаруашылықпен айналысып, ауылдық ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді. Олар 1956 жылы Нью-Йоркке оралды, онда ол Колумбия университетінде докторлық диссертациясын қорғады (1965 жылы). Левинс 1961-1967 жылдары Пуэрто-Рико университетінде сабақ берді және Пуэрто-Рико тәуелсіздік қозғалысының белгілі бір мүшесі болды. Ол 1964 жылы алғаш рет Кубаға сапар шекті, кубалық биологтармен өмір бойына ғылыми және саяси ынтымақтастық орнатты. Пуэрто-Рикодағы тәуелсіздік және соғысқа қарсы қозғалыстарға белсенді қатысқандықтан, ол Пуэрто-Рико университетінде қызмет етуден шеттетілді, ал 1967 жылы ол Росариомен және олардың үш баласы – Аврора, Рикардо (Пуэрто-Рикодағы тәуелсіздік қозғалысы) және Пуэрто-Риконың Социалистік партиясымен бірге ФБР-дің бақылау тізіміне ілікті. Өмірінің соңына дейін Левинс Джон Рок атындағы Халықты зерттеу ғылымдарының профессоры және Гарвардтың қоғамдық денсаулық мектебінің жаһандық денсаулық және халықты зерттеу кафедрасының Адам экологиясы бағдарламасының жетекшісі болды. 1990 жылдардың басында Левинс және басқалар Гарвардтағы жаңа және қайта пайда болған аурулар жөніндегі жұмыс тобын құрды. Олардың жұмысы қоршаған ортаның табиғи немесе адамның әрекетінен туындаған өзгерістердің салдарынан алаңдатарлықтай жаңа инфекциялар пайда болғанын көрсетті (Уилсон және басқалар, 1994 ж.). Соңғы екі онжылдығында Левинс экологияны ауыл шаруашылығына, әсіресе осы планетаның экономикалық жағынан кем дамыған елдеріне қолдануға баса назар аударды. OXFAM America директорлар кеңесінің мүшесі және олардың Латын Америкасы және Кариб бассейні жөніндегі кіші комитетінің бұрынғы төрағасы ретінде Ричард Левинс индустриялық-коммерциялық даму жолын сынап, (а) экономикалық тұрақтылықты, (б) халықтың теңдігін, (с) экологиялық және әлеуметтік тұрақтылықты және (d) мүліктен айырылғандарды күшейтуге бағытталған балама даму жолдарын ұсынды. 2011 жылы әйелі Росарио қайтыс болғаннан кейін, қызы Аврора әкесімен бірге Массачусетс штатындағы Кембридж қаласына көшіп келді. Левинстің немерелерінің бірі – Миннеаполистегі хип-хоп әртісі Мэнни Фесто. Левинс 2016 жылғы 19 қаңтарда Массачусетс штатының Кембридж қаласында қайтыс болды. Оның құрметіне Sphaerodactylus levinsi деген кесіртке түріне оның есімі берілді.

Метапопуляция теориясы

Метапопуляция термині 1969 жылы Левинс "популяциялардың популяциясы" деп сипаттау үшін қолданылған. Популяциялар қолайлы мекендеу ошақтарында қоныстанады, олардың әрқайсысы жергілікті популяцияны қабылдауға қабілетті. Жергілікті популяциялар жойылуы мүмкін және кейіннен басқа ошақтардан иммиграция арқылы қайта қоныстануы мүмкін; мұндай жергілікті популяциялар жүйесінің тағдыры (яғни метапопуляция) жойылу мен қоныстану арасындағы тепе-теңдікке байланысты. Левинс мұндай жүйелердегі ошақтардың орташа толу динамикасын сипаттау үшін қазір Левинс моделі деп белгілі бір дифференциалдық теңдеуден тұратын модельді енгізді. Метапопуляция теориясы содан бері кеңістіктік экологияның маңызды саласы болып дамыды, оны табиғатты қорғау биологиясында, популяцияны басқаруда және зиянкестермен күресте қолдануға болады.

Цитаталар

Әлем біздің қиялымыздан да әлдеқайда күрделі, және ғылымда күтпеген жағдайлар болатыны сөзсіз. Сондықтан, мысалы, пестицидтер зиянкестердің көбеюіне себеп болады, антибиотиктер патогендерді тудыруы мүмкін, ауыл шаруашылығының дамуы аштыққа, ал су тасқынына қарсы күрес су тасқынына әкелуі мүмкін екенін анықтадық. Бірақ, егер проблемалар шешімдерді қамти алатындай ауқымды қойылғанда, осы жағдайлардың кейбіреулерін болдырмауға болар еді. Доктор Ричард Левинс.

Таңдалған библиография

Левинс, Р. "Табиғи іріктеудің генетикалық салдары", Талбот Уотерман және Гарольд Моровиц, ред., Теориялық және математикалық биология, Йель, 1965, 372–387 бб. Левинс, Р. Эволюция өзгермелі ортада, Принстон университетінің баспасы, 1968. Левинс, Р. "Байланыстағы гетерогенділіктің биологиялық бақылауға қатысты кейбір демографиялық және генетикалық салдары", Америка энтомологиялық қоғамының бюллетені, 15:237–240, 1969. Левинс, Р. "Жоғалу", М. Герстенхавер, ред., Биологиядағы кейбір математикалық мәселелер. Американдық математикалық қоғам, Провиденс, RI, 77–104 бб. Осы тарихи мақалада Левинс "метапопуляция" терминін енгізді (қазір кеңінен қолданылады). Левинс, Р. "Тепе-теңдікке жақын қоғамдастықтардың эволюциясы", М. Л. Коди және Дж. М. Даймонд, ред., Ecology and Evolution of Communities, Гарвард университетінің баспасы, 1975. Наби, И. (псевдоним) "Ағылшын сонетінің эволюциялық интерпретациясы: Адам және қоғам туралы бірінші жылдық Пилтдаун лекциясы", Ғылым және табиғат, № 3, 1980, 71–73 бб. Левинсин, Р., Хайла, Ю. АҚШ-тағы марксистік биолог. Ричард Левинсинмен [Ержо Хайла] сұхбаты. Тиде & эдистис 8(1):29–37 (1983). Левинс, Р. және Р. С. Левонтин, Диалектикалық биолог, Гарвард университетінің баспасы, 1985. Пуччиа, С. Дж. және Левинс, Р. Күрделі жүйелерді сапалық модельдеу: циклдік талдау және уақыт бойынша орташалауға кіріспе, Гарвард университетінің баспасы, Кембридж, MA, 1986. Левинс, Р. және Вандермер, Дж. "Күрделі экологиялық қоғамдастыққа енген агроэкожүйе", Carroll R. C., Vandermeer J. және Rosset P., ред., Agroecology, Нью-Йорк: Wiley and Sons, 1990. Хайла, Ю. және Левинс, Р. Адамзат және табиғат, Лондон: Pluto Press, 1992. Авербух, Т. Е. Эпидемиялардың математикалық модельдерінің эволюциясы. Уилсон, Левинс және Спилман, ред., Эволюциядағы ауру. Нью-Йорк ғылым академиясы, Нью-Йорк, 1994, 225–231 бб. Уилсон, М., Левинс, Р. және Спилман, А., ред., Эволюциядағы ауру. Нью-Йорк ғылым академиясы, Нью-Йорк, 1994. Авербух, Т. Е., Бринкман, У., Эккардт, И., Эпштейн, П., Форд, Т., Левинс, Р., Махаул, Н., Поссас, К. А., Пуччиа, К., Спилман, А. және Уилсон, М., Жаһандану, даму және аурудың таралуы. Голдсмит және Мандер, ред., Әлемдік экономикаға қарсы іс, Sierra Club Books, 1996, 160–170 бб. Левинс, Р. "Қызыл түс", Джуди Каплан және Линн Шапиро, ред., Қызыл пельмендер: Коммунистік солшылдарда өсу, Иллинойс университетінің баспасы, 1998, 257–266 бб. Авербух, Т., Кижевски, А. және Левинс, Р., Көңілді жағдай, сызықтық емес және күрделі мінез-құлық. Дүниежүзілік экологиялық өзгерістердің денсаулыққа әсері: тұжырымдамалар мен әдістер; Мартенс және Макмайкл, ред., 96–102 бб., 2002. Авербух, Т. Е., Гонсалес, С., Эрнандес, Д., Сибат, Р., Тапия, Дж. Л., Левинс, Р. және Сандберг, С., Куба цитрустарындағы Lepidosaphes gloverii қосқанатының табиғи бақылауы. Inter American Citrus Network бюллетені №21/22, 2004 жылғы шілде. Левонтин, Р. С. және Левинс, Р., "Биологияның ықпалында, экология, ауыл шаруашылығы және денсаулық туралы диалектикалық эсселер", Нью-Йорк: Monthly Review Press, 2007. Авербух, Т. және Левинс, Р. Денсаулық саясатының математикалық модельдері. Jerzy A. Filar және Jacek B. Krawczyk, ред., Математикалық модельдер, Encyclopedia of Life Support Systems (EOLSS), ЮНЕСКО-ның қолдауымен әзірленген, Eolss Publishers, Оксфорд, Ұлыбритания, 2006. Предеску, М., Сирбу, Р., Левинс, Р. және Авербух, Т., Шыбындарды бақылаудың детерминистік және стохастикалық моделінің динамикасы туралы. Қолданбалы математика хаттары, 20, 919–925, 2007. Авербух, Т. Е., Левинс, Р., Қартайған жүрек және күрделіліктің жоғалуы – айырмашылық теңдеуі моделі. Алдын ала есеп. Американдық математикалық қоғам, (1056 39 2059), Сан-Франциско, Калифорниядағы AMS конвенциясында ұсынылған, 2010 жылғы 13 қаңтар. Левинс, Р., Una pierna adentro, una pierna afuera. CopIt ArXives & EditoraC3, Мексика. SC0005ES., 2015. Левинс, Р., Бүгінгі нарық үшін ғылыми әдіс, Математикалық интеллект, 37(1), 47–47, 2015 жылғы 1 наурыз.