Кіріспе

Vecindad (испанша, "көршілік"; үй иесі, азаматтық ұғымы) – тарихи немесе географиялық контекстке байланысты әртүрлі мағыналары бар, терең тамырланған испандық ұғым. Мексикада ол көбінесе аристократиялық үйлерден көппәтерлі үйлерге айналдырылған, немесе сондай стильде салынған тұрғын үйлерді білдіреді.

Тарих

Иберияда Реконкиста кезінде мұсылман үстемдігінен қалалар жаңадан салынып, оларға қоныстанғандарды тарту үшін көрнекті және құрметті тұрғындар мен азаматтар санатындағы vecinos мәртебесі ұсынылды. Колониялық Мексикада жаулаудың алғашқы кезеңінде бұл атақ тек энкомендероларға – белгілі бір үнді қауымдарының еңбегі мен салықтарын иеленушілерге ғана берілді. Жаңа Испанияда испан қалалары құрылғанда, vecinos муниципалитет кеңесі – кабильдоға муниципалитет ішінде үй салуға, ал муниципалитеттен тыс жерде экономикалық қызмет ашуға жер беру туралы өтініш білдіре алатын. Испандық үй шаруашылықтарының саны артқан сайын, vecino терминінің мағынасы кеңейіп, ол үй шаруашылығының еркек басшысы және көрші деген ұғымдарды білдіретін болды, сондай-ақ испан отаршылдық қоғамының мүшесі ретінде қарастырылатын халықтың бір бөлігін де танытты. Vecindad сөзі адамның заңды тұрғын жерін – қала, провинция немесе штатты білдіруі мүмкін, бұл тек ауданға ғана қатысты емес. Гватемалада «vecindad куәлігі» деп аталатын ұлттық жеке куәлік бар, ол адамның нақты «көршілікке» қатысы болмаса да, оның сол елдің азаматы екенін растайтын құжат болып табылады. Кейде бірнеше (әдетте төмен кірісті) пәтерлерден тұратын ғимараттарды да vecindad деп атайды. Бұл бастапқыда Мексика қалаларының тарихи орталықтарындағы элиталық тұрғын үйлердің босатылған бөліктерінен құрылған тұрғын үй түрі болды, онда орталық аулаға қарап тұрған бөлмелер басқа тұрғындармен бірге жуынатын және/немесе ас үй жабдықтарын бөлісіп отырған отбасыларға жалға берілді. 20 ғасырдың басында салынысқан мақсатты тұрғын үйлер де vecindad сипаттамасына ие болды, олардың шағын пәтерлері мен ортақ жабдықтары болды. Қазіргі кезде бұл термин мағынасы тұманды қолданылады. Латын Америкасының кейбір елдерінде «vecindades» пәтерлері «conventillos» деп аталады, бұл сөз «convento» – монастырь сөзінен туындаған. Бұл атау ғимараттардың кеңістіктегі орналасуының ұқсастығынан келіп шықты: ашық аула немесе «патио» айналасындағы жабық тұрғын кеңістіктер. «Vecindad/conventillo» әлеуметтік құрылымы маңызды. Тұрғындары әртүрлі әлеуметтік байланыстармен байланысқан күрделі қоғамдық бірлік құрайды. Сыртқы әлем «vecindad» тұрғындарын көбінесе кедейлікте өмір сүретін адамдар тобы деп санайды және оларға төменгі топтарға қатысты өзінің стереотиптерін таңуға тырысады. Қазіргі заманда vecindad идеясы Еуропалық Одақта талқыланып жатыр.