Кіріспе
Американдық дәрігер Джесси Уильям Лазер (2 мамыр 1866 – 25 қыркүйек 1900) – американдық дәрігер, сары қызылшаның маса арқылы жұғатынын дәлелдеу үшін өз еркімен маса шағуына рұқсат бергенімен әйгілі. Оның болжамы расталды және ол жұқтырғаннан кейін 17 күн өткен соң қайтыс болды.
Jesse William Lazear (May 2, 1866 – September 25, 1900) was an American physician, best known for deliberately allowing a mosquito to bite him to prove it was how yellow fever was transmitted. His hypothesis was correct and he died 17 days after the transmission.
Өмірбаян
Лазер Уильям мен Шарлоттаның ұлы болды. Ол Вашингтон, Пенсильваниядағы Троица Холл әскери академиясы мен Вашингтон және Джефферсон колледжінде білім алды. 1889 жылы Джонс Хопкинс университетінен бакалавр, ал 1892 жылы Колумбия университетінің медицина мектебінде медицина ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. Ол Париждегі Пастер институтында маманданды. 1896 жылы Мейбл Хьюстонға үйленді, олардың екі баласы болды. Сонымен қатар, ол Phi Kappa Psi студенттік бауырластығының мүшесі еді.
Мансап
Лазер 1895 жылдан бастап Балтимордағы Джонс Хопкинс ауруханасында дәрігер болып жұмыс істеді, онда ол безгек және сары қызбаны зерттеді. 1900 жылы ол Колумбия казармасында (Кемедос, Куба) АҚШ армиясының ассистент-хирургі болып қызметке тұрды. Кемедоста бірнеше ай өткен соң, Лазер Уолтер Рид (1851–1902), Джеймс Кэрролл (1854–1907) және Аристидс Аграмонте (1869–1931) бірге сары қызбаның таралуын зерттеу комиссиясына, Сары қызба кеңесіне қатысты. Колумбия лагеріндегі зерттеулері барысында ол Карлос Финлейдің 1881 жылғы гипотезасын растады – бұл ауруды масалар таратады. Лазер комиссия мүшелерінің ішінде масалармен жұмыс істеген тәжірибесі бар жалғыз адам еді және ол Финлейдің зертханасынан маса личинкаларын пайдаланды. Ол 1900 жылдың 8 қыркүйегінде әйеліне жазған хатында: «Мен шынымен де нағыз себебін таптым деп ойлаймын», – деп жазды. Лазер ауруды зерттеу үшін, жұқпалы масаның өзін шағуға рұқсат берді. Ол 34 жасында, үмітпен жазған хатынан кейін он жеті күн өткен соң қайтыс болды. Бұл әдейі жасалғандық фактісі сол кезде жасырылды – себептері белгісіз, бірақ отбасылық сақтандыру полисімен байланысты болуы мүмкін – және Лазердің масаны басқа түрдің жұқпаған масасымен шатастырғаны туралы әңгіме таратылды. Шындық 1947 жылы Филип С. Хенч Лазердің жеке күнделігінен тапты. Лазердің құрбандығының құрметіне Джонс Хопкинс университетінің жатақханасы, сондай-ақ Лазердің альма-матері Вашингтон және Джефферсон колледжінің бұрынғы химия ғимараты оның есімімен аталды. Вашингтон ұлттық соборындағы Соғыс ескерткіш шіркеуінің алтарындағы «Құрбандық» атты боялған шыны терезеде Джесси Лазерге арналған ескерткіш бейнеленген, онда ол, инъекция инесі және маса көрсетілген.