Кіріспе

Американдық теориялық физик Джордж Фредерик Чаплин (George Frederick Chapline Jr.) (6 мамыр 1942 жылы туған) – американдық теориялық физик, қазіргі кезде Лоуренс Ливермор ұлттық зертханасында қызмет етеді. Оның соңғы зерттеу қызығушылықтары кванттық ақпарат теориясы, конденсирленген заттар физикасы және кванттық гравитация салаларын қамтиды. 2003 жылы ол кванттық механика мен Гельмгольц машиналары арасындағы ұқсастыққа негізделген кванттық механиканың жаңа түсіндірмесі үшін Есептеу алдын ала жүйелері сыйлығымен марапатталды. 1982 жылы АҚШ Энергетика министрлігі оған алғаш рет жұмыс істейтін рентген лазерін жасаған команданы басқарғаны үшін Е. О. Лоуренс сыйлығын табыс етті.

Жұмыс

Конденсацияланған материя физикасы саласында Чаплин ең алдымен госсемерлік металл тұжырымдамасын қалыптастырушы ретінде танымал; яғни, Ферми бетіндегі күйлердің тығыздығы жұптасу корреляцияларының әсерінен төмендеген металл. Актинидтер мен жоғары температуралық суперөткізгіштер – госсемерлік металлдардың мысалдары. Чаплин Ник С. Мантонмен бірлесіп, супергравитация мен Янг-Миллз теорияларын біріктіретін классикалық теңдеулерді табу жөніндегі жұмыстарымен белгілі. Бұл теңдеулер суперструна теориясында маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, Чаплин 10 өлшемдегі суперструналар үшін аномалияны жою шартын E8 x E8 тобы қанағаттандыратынын және 24 өлшемді Лич торы гравитация мен элементарлық бөлшектер физикасын біріктіретін теориядағы маңызды рөл атқаратынын алғашқылардың бірі болып көрсетті. Чаплин, бәлкім, қара тесіктер туралы зерттеулерімен танымал, ол олардың Эйнштейннің жалпы салыстырмалылық теңдеулерінің шешімі ретінде сипатталуы мүмкін емес деп санайды. Өзінің және Пауль Мазурдың 2000-жылдардың басындағы кванттық-механикалық түсініктеріне сүйене отырып, ол қазір қара тесіктер деп есептелетін нысандардың іс жүзінде қара энергия жұлдыздары екенін ұсынды. Чаплин мен Мазур кванттық гравитациядағы жалғыз белгілі нақты нәтижеге жауапты: барлық айналатын кеңістік-уақыттар квантталған айналатын жолдардың массивінен құрастырылуы мүмкін. Бұл идея 1980 жылы Роберт Б. Лафлин мен Чаплиннің қара тесіктің беті суперфлюидтік вакуумның кванттық фазалық өтуін көрсететінін ұсынған тұжырымын қамтиды. Чаплин-Лафлин теориясы үлкен вакуумдық энергияға ие кеңістік-уақыттардың қара энергия жұлдыздарының пайда болуына тұрақсыз екенін болжайды; ерте ғаламда бұл қара материя мен галактикалардың қалыптасуына әкелген метрикалық флуктуацияларға табиғи түсіндірме береді. Чаплин-Лафлин теориясының таңғажайып астрофизикалық болжамы – қара энергия жұлдыздары позитрондардың өнімді көзі болуы керек, себебі ядролар қара энергия жұлдызының бетімен кездескенде ыдырайды. Бұл қара тесік беттерінің жаңа теориясының тағы бір ерекше болжамы – бастапқы қара тесіктердің массалық спектрінде 0,1 күн массасына жуық төменгі шек болуы керек, оны жердегі үлкен телескоптармен бірге жұмыс істейтін Роман ғарыш телескопымен байқауға болады. Чаплиннің кванттық гравитацияға деген қызығушылығы оның жасөспірім кезінде Ричард Фейнманға гравитациялық өрісте кванттық таралу мәселесі туралы хат жазған сәттен басталады. Кванттық механиканың өзіндік жергілікті еместігіне және эквиваленттік принципінің жергіліктілігіне байланысты кванттық механика мен жалпы салыстырмалылық арасында әлі шешілмеген керіспір бар. Фейнман хатына жауап ретінде 15 жасар Чаплинді Калтехте түскі асқа шақырды. Чаплин мен Фейнман келесі жылдары физика туралы жиі әңгімелесті, әсіресе ол Калтехте аспирантурада оқыған кезде (суретке қараңыз). Фейнман Чаплинге UC Санта-Крузда профессор ассистенті қызметіне орналасуына көмектескен деген аңыз бар. Чаплин сонымен қатар кванттық механика және Байес тұжырымдамасы бойынша жұмыстарымен де танымал. 2004 жылы Льеж университетінен алған "Есептеуші болжамдылық" сыйлығына негіде болған идеялар оның 2023 жылы World Scientific баспасынан шыққан "Кванттық механика және Байес машиналарын" атты кітабында сипатталған. Чаплин 1961 жылы UCLA-да математикадан бакалавр дәрежесін алды. Ол 1959 жылы UCLA Putnam Competition командасының құрамында болды, ол ұлттық деңгейде 3-орынды иеленді. 1967 жылы Калифорния технология институтында физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады.