Кіріспе
Манхэттендегі мұражай, Нью-Йорк Төменгі Шығыс жағындағы пәтерлер мұражайы - Нью-Йорк қаласының Манхэттеннің Төменгі Шығыс жағындағы 97 және 103 Орчард көшесінде орналасқан мұражай және Ұлттық тарихи нысан. Музейдің екі тарихи пәтерлі ғимаратында 1863 және 2011 жылдар аралығында 20-дан астам елден келген 15000 адам тұрыпты. Мұражайда келушілер орталығы бар, ол иммигранттар тәжірибесіне төзімділік пен тарихи көзқарасты насихаттайды.
The Lower East Side Tenement Museum is a museum and National Historic Site located at 97 and 103 Orchard Street in the Lower East Side neighborhood of Manhattan, New York City. The museum's two historical tenement buildings were home to an estimated 15,000 people, from over 20 nations, between 1863 and 2011. The museum, which includes a visitors' center, promotes tolerance and historical perspective on the immigrant experience.
Тарих
Орчард көшесінің 97 үйі 1863 жылы Пруссияда туған иммигрант Лукас Глокнермен келісімшарт жасасқан және қаланың дамуы бойынша тұрғын үй заңдарына сәйкес бірнеше рет өзгертілген. Ол алғаш салынған кезде 22 пәтер мен жертөледе бір салон болды. Уақыт өте келе төрт баспалдақ деңгейі мен екі жертөледегі пәтерлер сауда бөлмесіне айналдырылды, ғимаратта 16 пәтер қалды. Жылдар бойы жасалған өзгерістерге ішкі құбырлар (салқын ағын су, бір қабатқа екі дәретхана), ауа шахтасы, газ және электр қуаты кірді. 1935 жылы үй иесі ғимаратты қайта жөндеуді жалғастырудың орнына, тұрғындарды үйден қуып шығарып, жоғарғы қабаттағы терезелерді жауып, жоғарғы қабаттарды бекітіп, тек қана баспананың төменгі сатысы мен жертөледегі дүкендерді ашық қалдырды. 1988 жылы Lower East Side Tenement Museum ғимаратына қатысқанға дейін ешқандай өзгерістер жасалмады. Осылайша, ғимарат 19 ғасырдың ортасы мен 20 ғасырдың басында өмір сүру жағдайларын және қолайлы тұрғын үйді білдіретін ұғымдардың өзгеруін көрсететін уақыт капсуласы ретінде тұр. Қайта қалпына келтіруге қарамастан, жоғарғы қабаттардың кейбір бөліктері тұрақсыз және жабық болып қалады. Тенмент мұражайын 1988 жылы Рут Ж. Абрам мен Анита Джейкобсон құрды. Мұражайдың алғашқы негізгі мүлкі, Орчард көшесіндегі 97 үй, 1994 жылы 19 сәуірде Ұлттық тарихи ескерткіш болып тағайындалды. Ұлттық тарихи нысан 1998 жылы 12 қарашада бекітілді. Бұл Ұлттық парк қызметінің еншілес аймағы, бірақ оның иесі және басқарушысы - Төменгі Шығыс жағындағы үй-жайлар мұражайы. 2000 жылы бұл жерді сақтау үшін Save America's Treasures 250 000 доллар грант алды. 2001 жылы мұражайға "Қалалық үздіктер" үшін Руди Брунер сыйлығының күміс медалі берілді. 2005 жылы музей Нью-Йорк қаласының 406 өнер және әлеуметтік қызмет мекемелерінің қатарында болды. Карнеги корпорациясынан 20 миллион доллар грант алған. Бұл Нью-Йорк қаласының мэрі Майкл Блумбергтің қайырымдылығы арқылы мүмкін болды. 2015 қаржы жылында Ұлттық қорғаныс туралы заң Ұлттық тарихи нысан атауын кеңейтіп, 103 Орчард көшесіндегі пәтерлерді де қамтыды. Тенмент мұражайы 2007 жылы кәсіподаққа мүше болуды іздеген қызметкерлеріне байланысты, сондай-ақ 2002 жылы 99 Orchard Street ғимаратын иеленуді жоспарлаған. Қазіргі мұражай президенті - доктор Энни Поланд, ол 2021 жылы доктор Моррис Фогельдің рөлін қабылдады.
Экспонаттар, жинақтар және бағдарламалар
Музейдің экспонаттары мен бағдарламаларына қалпына келтірілген кезеңдік бөлме пәтерлері мен күнделікті ашық дүкендер кіреді. Олар 1869 және 1935 жылдар аралығында Орчард көшесінің 97-ші және 1950-1980 жылдар аралығында Орчард көшесінің 103-ші үйінде тұрған иммигранттардың өмірін бейнелейді. Мұражай сонымен қатар деректі фильм ұсынады және ғимараттың бұрынғы тұрғындарын бейнелеу үшін костюмді аудармашылармен экскурсиялар ұсынады, олардың қауымдастықтарының әдеттегі тағамдарын татып көреді және көрші-қолаңдармен серуендейді. Мұражайда экскурсиялар иммигранттардың өмірін Америка тарихының кең мағынасына бөледі. Мұражайда тарихи мұрағаттардың кең жинағы бар және әр түрлі білім беру бағдарламалары бар. 2017 жылдың желтоқсан айында "Бір шатыр астында" атты көрме ашылды. 103 Орчард көшесінде, келушілер орталығынан жоғары орналасқан көрме Холокост босқындары отбасы, Пуэрто-Рико иммигранттары отбасы және қытай иммигранттары отбасы өмірін зерттейді. 2021 жылдың көктемінде Тенмент мұражайы "Қара кеңістіктерді қалпына келтіруді" қол жетімді жаяу және виртуалды турлар тізіміне қосты, бұл келушілерді Төменгі Шығыс жағындағы қара тәжірибелер туралы білім береді. Мұражай коллекциясында Джозеф Мур есімді екі адам туралы табылған мәлімет бұған себеп болды. Бұл ер адамдар Нью-Йорк қаласының тұрғындары, шамамен бірдей жаста, және бір кәсіпте жұмыс істеді. Олардың ең үлкен айырмашылығы - біреуі ақ ирландтық және мұражайдың Орчард көшесіндегі 97 үйінде тұратын, ал екіншісі жақын маңдағы пәтерде тұратын қара нәсілді адам. Музей ирланд Джозеф Мурдың ас үйін қайта жасады, олар 2022 жылы Джозеф Мурдың және оның отбасының үйін қайта жасайтын пәтер ашуды жоспарлап отыр. Бұл музейдің қара нәсілділерді бейнелейтін тұңғыш тұрақты көрмесінің экспонаты болады.
Жалға берілетін үй туралы заң
1800 және 1900 жылдары көптеген пәтерлер туралы заңдар болды. Алайда, бүгінгі тұрғын үй жағдайын өзгерткен үш заң болды. Бұл үш үй-жай туралы заңдар: 1867 жылғы үй-жай туралы заң, 1879 жылғы үй-жай туралы заң және Нью-Йорк штатының үй-жай туралы заңның бөлігі болып табылатын 1901 жылғы үй-жай туралы заң. Бірінші пәтерлік үй туралы заң 1867 жылғы "Тәулет үйі туралы заң" деп аталды, ол "Ескі заң" деп те аталады. Бұл елдің тұңғыш тұрғын үй реформасы туралы заң болды. Заң бойынша, үйлерде өрт сөндіруге арналған шығыс жолдары, әр 20 тұрғынға кем дегенде бір дәретхана және мүмкін болса, қала канализациясына қосылуы керек еді. Алайда, көптеген адамдар (жалдау үйлерінің иелері) заңға сәйкес келмеді, сондықтан оның әсері аз болды. Содан кейін екінші пәтерлер туралы заң қабылданды, ол 1879 жылғы пәтерлер туралы заң деп аталды, ол "Ескі заң" деп те аталды және оған 1867 жылғы заң ілесті. Көптеген ғимараттар терезесіз ішкі бөлмелері бар 97 Орчард көшесіндегі сияқты ғимараттарды салуға тыйым салады. 1879 жылғы заң бойынша барлық бөлмелер көшеге, аулаға немесе ауа шамырауына қарай ашық болуы керек, мұнда пәтер иесі апат кезінде ғимараттан қашып шыға алады. Бұл иесі "дамбелл" пәтер жоспарын әзірлеуге әкелді. Содан кейін үшінші пәтерлер туралы заң келді, ол 1901 жылғы пәтерлер туралы заң деп аталды, ол "Жаңа заң" деп те аталады. Үкімет көп пәтерлі ғимараттардың өте қауіпті және тұруға жарамсыз екенін байқады. 1901 жылғы заңға сәйкес ғимараттарда су, газ, жарық және желдеткіш орнатылуы керек еді. "Думбл Белл" пәтер құрылысы заңсыз болды. Бұрынғы жалға берілетін үйлер туралы заң тұрғын үй жағдайын өзгертуге көмектеспегендіктен, заңға сәйкес, жалға берілетін үйлер бөлімі бұл ғимараттарды тексеруге және жаңа ережелерді орындауға мүмкіндік алды.
Танымал мәдениетте
Төменгі Шығыс жақтағы пәтерлер мұражайы бірнеше фильмдерде, соның ішінде Crossing Delancey (1988) және The Definition of Insanity (2004) фильмдерінде көрсетілген, мұражай ішкі аурухана серияларының көрінісі ретінде қолданылған. Сондай-ақ, ол Netflix-тің "Dash & Lily" (2020) сериясында қысқаша пайда болды, онда ол сыртқы фон болып табылады, ал Лили 2-ші серияның басында көшеден өтіп кетеді.