Кіріспе
Уильям Рэндалл Робертс (William Randall Roberts, 6 ақпан 1830 - 9 тамыз 1897) - америкалық саясаткер, фениандық бауырластықтың мүшесі, Нью-Йорк штатының АҚШ өкілі (1871-1875), Чилидегі АҚШ елшісі. Робертс, бай бизнесмен болған ирланд иммигранты, ақырында басшылықты қолға алу алдында Фениан бауырластығының арасында үлкен ықпалға ие болды. Оның басшылығымен Америкадағы фениандар Канадаға басып кіру үшін Америкадағы Азамат соғысының ирландтық америкалық ардагерлерін пайдаланды. Олар мұны Британ империясына қарсы қолданып, Тәуелсіз Ирландия Республикасы туралы келіссөздер жүргізе алады деген үмітте болды. Канадаға шабуыл жасаудың алғашқы әрекеті сәтсіз болғаннан кейін Робертс фениандардың басшылығынан кетіп, американдық саясатқа көшуді бастады. Ол Нью-Йорктен АҚШ өкілі және Чилидегі елші болып қызмет етті, бірақ инсульт оның мансабын аяқтады.
William Randall Roberts (February 6, 1830 – August 9, 1897) was a Fenian Brotherhood member, United States Representative from New York (1871–1875), and a United States Ambassador to Chile. Roberts, an Irish immigrant who became a wealthy businessman, rose quickly to a position of major influence amongst the Fenian Brotherhood before eventually taking leadership. Under his direction, the Fenians in America moved to use Irish American veterans of the American Civil War to invade Canada in the hopes that they could leverage this against the British Empire to negotiate for an Independent Irish Republic. After the first attempt to invade Canada was not successful, Roberts resigned from the leadership of the Fenians and began to transition into American politics. He served as a United States Representative from New York and Ambassador to Chile until a stroke ended his career.
Ерте өмір
Робертс Ирландияның Корк округі Митчелстаун қаласында нан пісіруші Рэндалл Робертс пен Мэри Робертстің (туған есімі Бишоп) ұлы болып дүниеге келді. Робертс 1849 жылы 19 жасында отбасымен бірге АҚШ-қа көшіп кетер алдында Коркта білім алған. Робертс өзінің табысты құрғақ тауарлар бизнесін, "Кристалл Палас" компаниясын құруға дейін көптеген жылдар бойы Нью-Йорктегі құрғақ тауарлар компаниясында клерк болып жұмыс істеді, оны ол 1869 жылы зейнетке шыққанға дейін жүргізді.
Фениан
Робертс 1863 жылы Америкадағы ирланд диаспорасынан құрылған, тәуелсіз Ирландия Республикасын құруға арналған жаңадан пайда болған Фениан бауырластығына қосылды. Фениандық бауырлас Irish Republican Brotherhood қозғалысын бақылайтын құпия қоғамның американдық қолдаушы қанаты ретінде жұмыс істеді. Робертс байлығы ұйымға үнемі қаржылай көмек беруге мүмкіндік бергендіктен, америкалық фениандар арасында тез ықпал етуде. 1861 жылдан 1864 жылға дейін болған Америка Азамат соғысы кезінде мыңдаған ирландтар Одақ армиясының қатарына қосылып, әскери тәжірибе жинады және қазір жиі Радикалды республикашылдық идеясының әсеріне ұшырады. Фениандық бауырластардың басшысы, ғалым Джон О'Махони (өзі Одақ армиясында офицер болып қызмет еткен) ирландтық ардагерлерді Ирландияға жіберуге тиіс деп ойлады. Алайда Робертс тез арада фениандар тобының жетекшісі болды. Робертс және оның жақтастары фениандар ирландтық ардагерлерді және олардың ресурстарын жинап, Канадаға кем дегенде бір канаддық аймақты қамтамасыз ету үмітімен шабуыл жасауы керек деп мәлімдеді. Канаданың бір бөлігін ұстап, Робертс және оның тобы ағылшындардан төлем алу үшін сол аймақты ұстап алады немесе ағылшын әскери күштерін Ирландиядан Канадаға ауыстыра алады деп сенді, осылайша Ирландия бүлік шығаруға бейім болады. Робертс пен оның фракциясының аргументінің астыртын мағынасы соғыс кезінде Ұлыбританияның Конфедерацияға қолдау көрсетуінен Одақ армиясының көптеген ардагерлері ашуланып, Канадаға шабуыл жасау арқылы кек алуды көздеді, бұл фениандық мақсаттарға қол жеткізген-бермегеніне қарамастан. 1865 жылдың ақпан айында, Азамат соғысы біткен соң, мыңдаған фениандар Цинциннатиде (Огайо штаты) конгресс өткізуге жиналды. Ол жерде Робертстің фракциясы Фениандық конституцияны тәуелсіздік декларациясына негізделген преамбуланы қосу арқылы және О'Махонидің көпшілігін құлдыраған бірқатар бақылаулар мен тепе-теңдіктерді енгізу арқылы қайта қарады. Бұл өзгерістердің ең көрнектісі - "сенаттың" құрылуы, ол бауырластардың президентіне кеңес береді, сенаторлардың көпшілігі Робертстің жақтастарынан тұрады. 1865 жылдың қазан айында Фениан бауырластығы Филадельфияда тағы бір конгресті өткізді. Осыдан бірнеше күн бұрын Робертс фениандар делегациясын АҚШ-тың мемлекеттік хатшысы Уильям Сьюард пен президент Эндрю Джонсонмен кездесуге алып барды. Робертстің тобы Джонсон әкімшілігінің Канадаға фениандықтардың басып кіруіне қандай жауап берерін сұрағанда, олардың жауабы фениандық делегация жоспарды елеулі қарсылықсыз іске асыра алатынына сену үшін жеткілікті болды. Робертс Филадельфиядағы конгреске келіп, баяндамасын баяндады. Жиналған фениандықтар Канадаға шабуыл жасаса, Америка үкіметі олардың жолына түспейді деген хабарға қызыға отырып, Робертс және оның тобы О'Махониге қарсы шабуыл жасады. Бірақ олар бұған дейін О'Махони өзінің ақылшысы және IRB басшысы Джеймс Стивенс қолдаған ұсынысты ұсынды. О'Махони ұзақ уақыттан бері АҚШ армиясының ардагері Томас Уильям Суиниді "соғыс хатшысы" деп атауға ұсынды. О'Махони мен Стивенс білмейтін, Суини Канадаға шабуыл жасау жоспарының да жақтасы болған. Суини осы лауазымға сайланды, бірақ оған қарамастан, сенаттың фракциясы Фениан бауырластығының конституциясында тағы бір мүмкіндікке ие болды, ол президент лауазымын (О'Махони атқарған) толықтай сенаттың орнына алмастыратын еді, оны Робертс басқаратын еді. Бірде Роббертс "Сенат" фракциясы жеңіске жетіп, О'Махони биліктен шығарылды.
Канадаға шабуылдар
1866 жылдың жазының басында мыңдаған қарулы, киім-кешекті және жабдықталған фениандар АҚШ-тан Канадаға шабуыл жасау үшін шекарадан өтті. Тәжірибесіз канадалық отаршылдарға қарсы алғашқы жетістіктерге қол жеткізгенімен, фениандықтар нашар логистикаға ұшырады және америкалық үкімет олардың әрекеттерін тездетіп тоқтатуға тырысты, өйткені олардың қызметі АҚШ пен британдықтар арасындағы соғысқа сылтау болады деп қорқыды. Робертс шабуылға қатысты, ал 7 маусымда Нью-Йоркте тұтқындалды. Ол 15 маусымға дейін қамауда болады. 3 күннен кейін Робертс (ирландтық америкалық саясаткерлердің қолдауымен) АҚШ Сенатына Ирландиядағы IRB тұтқындарына рақымшылық жасауды қолдауға шақыруды ұсынды. Кейін Робертс Америкада сөйлеу сапарына шықты, онда ол тыңдаушыларға америкалық саясаткерлер фениандықты қолдамаса, ирланд қауымының қолдауына ие бола алмайтынын айтты. Мүмкін, бұл пікірлердің дұрыс болуы мүмкін екенін білген Джонсон 1866 жылдың қыркүйегінде АҚШ әскері басып алған қару-жарақтарды Фенианға қайтаруды бұйырды. Ол Голгофалық зиратта, Вудсайд, Нью-Йорк қаласында жерленген. Ол өзінен кейін әйелі мен ұлын қалдырды, бірақ олар инсульт алдында ажырасып кеткен болатын.