Кіріспе

Америкалық актриса (1907–1994)

Лина Баскетт (нағыз аты Лена Копленд Баскетт; 19 сәуір 1907 – 30 қыркүйек 1994) – американдық актриса. Ол үнсіз фильмдер дәуірінде басталган, 75 жылдық өнер мансабымен танымал. Биші ретінде дарынды, ол өнер көрсеткені үшін қыз кезінде ақы алды және тоғыз жасында алғашқы кино келісімшартын жасады. Актерлік карьерасында Баскетт "Құдайсыз қыз" (1929) фильміндегі Джудит рөлімен ең көп танылды. Фильм 20 ғасырдың бала кезіндегі дағыстан, феминист және социалистік белсенді болған Квин Сильвердің өміріне негізделген. Баскетт сонымен қатар көптеген некелерімен де танымал болды, оның ішінде алғашқысы Warner Bros. киностудиясының негізін қалаушы, көрнекті продюсер Сэм Уорнермен болды. Оның кино мансабы төмендегеннен кейін, ол біраз уақыт биге және сахналық қойылымдарға қайта оралды. 1947 жылы ойын-сауық саласынан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Баскетт Пенсильвания штатының Бакс округіне көшіп, үлкен дандарды өсірумен айналысты; оның итттері көптеген кәсіби көрмелерде жүлделі орындар алды. Ол ит өсіру туралы бірнеше кітап жазды. Кейін Батыс Вирджинияда тұрған ол Америка Кеннел Клубының төрешісі болды және мақалалар жазды.

Алғашқы жылдар

Баскетт 1907 жылғы 19 сәуірде Лена Копленд Баскетт ретінде Сан-Матео, Калифорнияда, дәріхана иесі Фрэнк Е. Баскетт пен оның әйелі Глэдис Ли (қызметтес аты Розенберг) отбасында дүниеге келді. Ол бала кезінен билеуді бастады. "Виктордың үнтас машинасы" компаниясының өкілі оның әкесінің дүкенінде пластинканың музыкасымен билеп жатқанын көріп, сегіз жасында (ата-анасының келісімімен) 1915 жылы Сан-Францискода өткен Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесінде "Victrolas" өнімдерін жарнамалау үшін жұмысқа алды. Кейін Баскетт балетті оқуға кірісті. Баскетт 1916 жылы тоғыз жасында Лос-Анджелестегі "Universal Studios" компаниясымен "Lena Baskette Featurettes" үнсіз фильмдер сериясы үшін алғашқы кино келісімшартын жасады.

Алғашқы табыстары

1923 жылы Баскет және оның анасы пойызбен Нью-Йорк қаласына сапар шекті, осылайша қыз Джон Мюррей Андерсонның кастингіне қатыса алды. Андерсон оны әкесінің тегін "Baskette" емес, "Basquette" деп жазуға кеңес берді. Продюсер Чарльз Диллингэм оның есімін "Лена" емес, "Лина" деп өзгертті, "Лена – аспаз, Лина – суретші" деді. 1929 жылы Сесил Б. Демиллдің режиссерлігімен түсірілген "Құдайсыз қыз" атты жартылай дыбысты фильмде ойнады. Ол оның ең танымал рөлі болды. Баскетт Джудит рөлін ойнайды, ол ерте жасында социалистік белсенді болып сөйлеген бала ғалымы – Сильвер патшайымының образы. Джудит – орта мектептегі атеисттер қоғамының жетекшісі; ол мүшелерін тірі маймылдың басына қолын қойып, Киелі кітаптан бас тартуға мәжбүрлейді. Фильмнің кульминациялық сахнасында Демилл реформатордың өртеніп жатқанын түсіргенде реализмге ерекше мән берді. Түсірілім кезінде Баскеттің кірпіктері мен қабаулары күйді. "Құдайсыз қыз" АҚШ-та кассалық табысқа жете алмады, бірақ Австрия мен Германияда сәтті болды. Кейін Баскетт Адольф Гитлерден (саяси билікке ие болғанға дейін) өзінің сүйікті киножұлдызы екенін айтқан хат алғанын еске алды. 1937 жылдың қаңтарында Баскетке нацистік партия билікке келгеннен кейін Германиядағы Universum Film AG студиясымен келісімшарт ұсынылды. Германияға келгеннен кейін ол Берхтесгаденге жеткізілді, онда Адольф Гитлер, Рудольф Гесс және Йозеф Геббельспен кездесті. Кейін ол Гитлердің өзіне қастандық жасағанын, ал ол оны шатқа тепкенін айтты. Фильмдегі мансабының төмендеуіне байланысты Баскетт биге оралды. Ол түнгі клубтарда және варьетеде өнер көрсетті. 1939 жылы Баскетт пен оның бесінші күйеуі, ағылшын актері Генри Моллисон "Идиоттың қуанышы" спектаклінде бірге ойнады, ол АҚШ, Австралия және Жаңа Зеландияда гастрольдік сапармен жүрді. 1943 жылы "Қылмыс түні" фильмінде ойнағаннан кейін Баскетт кинодан зейнеткерлікке шықты. 1947 жылы Баскетт өзінің бірінші күйеуі Сэм Уорнерден қалған сенім қорының ақшасын пайдаланып, Пенсильвания штатының Бакс округінде ферма сатып алды. 1950 жылы ол алтыншы күйеуі Уорнер Гилмормен бірге Honey Hollow Kennels ашты; олар догтарды өсіріп, көрмелерге қатысты. Баскетт догтар көрмелерінде ең көп жеңіске жеткен өсіруші болып танылды және белгілі ит өсіруші ретінде белгілі болды. Ол ит өсіру тақырыбында бірнеше кітап жазды. 1983 жылы ол иттермен жұмыстың өтетін орындарынан зейнеткерлікке шықты. Баскетт зейнеткерлікке шыққаннан кейін Батыс Вирджиния штатының Уиллинг қаласына көшіп барды. Ол American Kennel Club үшін иттер көрмелерінде төреші болып жұмыс істеді және Kennel Review журналында ай сайынғы баған жазды. Бұл оның соңғы фильмдегі рөлі болды.

Некелер мен балалар

Баскетт 8 рет үйленген. Баскетттің алғашқы күйеуі – фильм продюсері және Warner Bros студиясының негізін қалаушы Сэм Уорнер болды. Екеуі 1925 жылдың 4 шілдесінде үйленді, бірақ Уорнердің отбасы Баскетт католик болғандықтан, еврей емес екендігіне қарсы болды. 1926 жылдың қазанында олардың Лита (Чарли Чаплиннің әйелі Лита Грейдің құрметіне қойылған есім) атты қызы дүниеге келді. Уорнер қатты бас ауруы мен синусит инфекциясынан, сондай-ақ бірнеше іріңді тістерден зардап шеккеннен кейін 1927 жылдың қыркүйегінде Калифорниялық лютеран ауруханасына түсті. Дәрігерлер оның миына таралып жатқан мастоидит инфекциясын анықтады. Инфекцияны жою үшін жасалған төрт операциядан кейін Уорнер комаға түсті. Ол 1927 жылдың 5 қазанында синуситтен және эпидуральды, субдуральды абсцестерден туындаған пневмониядан қайтыс болды. 1929 жылдың қаңтарында Баскетт оператор Певерелл Марлиге тұрмысқа шықты. Олар үйленгеннен кейін көп ұзамай, Сэм Уорнердің үлкен ағасы Гарри Уорнер Баскеттен қызы Литаның қамқорлығын беруді сұрады. Ол Литаны католик дінінде тәрбиелеуінен қорқып, еврей дінінде тәрбиелеуді қалады. Баскетт Сэм Уорнермен қыздарын католик, ал ұлдарын еврей дінінде тәрбиелеуге келіскендерін айтты. Гарри Уорнер мен оның әйелі Баскетке қамқорлықтан бас тарту үшін үлкен сомада ақша ұсынды, бірақ ол бас тартты. Баскетт шешімінен тез өкініп, қызының қамқорлығын қайтаруға тырысты. Марли мен Баскетт 1930 жылдың қыркүйегінде ажырасып кетті. Баскетт пен оның қызы 1977 жылы Литаның ағасы Джек Л. Уорнердің мүлігіне қарсы сотқа қолдау көрсеткен кезде қайта табысты. Баскетт өзінің автобиографиясында Хейспен ажырасып жүрген кезінде Джек Демпсимен махаббатқа түскенін айтты. Демпси 1932 жылдың шілдесінде бұл қарым-қатынасты аяқтады, содан кейін Баскетт екінші рет өзіне қол жұмсауға тырысты. Олар Хейспен қайта табысып, 1934 жылы қайтадан үйленді. 1934 жылдың сәуір айында олардың Эдвард Алвин Хейс атты ұлы дүниеге келді. 1935 жылдың желтоқсанында олар ажырасып кетті. 1937 жылдың сәуір айында Баскетт Лондон қаласында британдық актер Генри Моллисонға тұрмысқа шықты. 1940 жылы олар ажырасып, 1944 жылдың қазанында ресми түрде ажырасты.