Кіріспе
Американдық актриса (1903–1996)
Эмили Шаухойн (ʃoʃwɛ̃; 13 қыркүйек 1903 – 30 шілде 1996), Клодетт Колберт (/k//oʊ//l/'/b//ɛər/ kohlBAIR, kɔlbɛʁ) деген атпен танымал болған американдық актриса. Колберт мансабын 1920-жылдардың соңында Бродвей қойылымдарында бастады және дыбысты фильмдердің пайда болуымен киноға көшті. Бастапқыда Paramount Pictures компаниясымен келісімшарт жасасқан Колберт, студиялық жүйеге тәуелсіз, бос жұмыс істейтін аз ғана актрисалардың бірі болды. Орталық Атлантика акцентімен, Жанна (Британдық Канал аралдарының туысы) және Жорж Шаухойн отбасымен бірге Нью-Йорк қаласында тұрды. Мари Жоржға қаржылық көмек көрсетуге дайын болды, сонымен қатар оны АҚШ-та өзін сынап көруге ынталандырды.
Көбірек жұмыс мүмкіндіктерін іздеу үшін Колберт және оның отбасы, соның ішінде Мари мен Эмили Лоу 1906 жылы Манхэттенге эмиграциялады. Олар 53-ші көшедегі бес қабатты үйге қоныстанды. Колберт 18 жасқа дейін сол баспалдақтармен үнемі көтеріліп тұрғанын, ағылшын және француз тілдерінде еркін сөйлейтінін айтты. Ол алғашқы қарындашын қолына алған сәттен бастап суретші болу арманында болды. Әжесі әлі де сары шашты болған, анасы опера музыкасын ұнатқан, ал тәтесі киім тігуші еді. Колберт Вашингтон Ирвинг орта мектебінде оқыды, ол өнер бағдарламасымен танымал еді. Оның тіл білімі оқытушысы Элис Ростеттер оны өзі жазған пьесаға кастингке шақырды. 1921 жылы Колберт 17 жасында Провинстаун театрында Ростеттердің «Жесірдің жамылғысы» және Эдна Сент-Винсент Миллейдің «Ария да Капо» пьесаларын қайта қоюда сахнада дебют жасады. Әкесі 1925 жылы қайтыс болды.
Басталуы, 1924-1927 жылдар
Чикаго, Вашингтон, Бостон, Коннектикут қалаларында көптеген, көбінесе қысқа мерзімді шоуларда ойнап, әртүрлі жанрларда тәжірибе жинаған кезде, 1924 жылы актер Лесли Ховард Кольберттің Атлантика орталық және британдық акценттерде сөйлей білу қабілетіне әсерленіп, продюсер Ал Вудсқа Фредерик Лонсдейлдің "Қалпына келтіру" пьесасында ойнау үшін хабарласты, бірақ ол пьеса ашылмас бұрын Фрида Инескортпен ауыстырылды. Вудспен бес жылдық келісімшартқа қол қойғаннан кейін Кольберт 1925 жылдан 1929 жылға дейін Бродвейде жас қыздардың рөлдерін ойнады. Осы кезеңде ол француздық үй қызметкері рөлінде ойнауды ұнатпады. Ол кейінірек: «Бастапқыда олар маған француздық рөлдер беруді қалады, сондықтан мен атымды 'Col baire' деп емес, түпкілікті жазылуымен 'Col bert' деп айтатынмын. Мен 'сол француз қызы' деп танылғым келмейді», – деді. 1925 жылы ол екі айдың ішінде 103 қойылым көрсеткен «Таксидегі сүйіспеншілік» комедиясында сәттілікке жетті. Оның ерекше сұлулығы мен көрерменді баурап алатын қабілеті мақтауға лайық болды. Оны театр продюсері Лиланд Хейвард байқап, оны «Майкқа деген махаббат» (1927) үнсіз фильміндегі басты рөлге ұсынды. Қазір жоғалған деп саналатын бұл фильм прокатта үлкен табыс әкелмеді.
Алғашқы фильмдер, 1928-1934
1928 жылы Колберт Paramount Pictures компаниясымен келісімшартқа қол қойды. Оның алғашқы фильмдері Нью-Йоркте түсірілді. "Леди Лайз" (1929) фильмінің түсірілімі кезінде ол "Неапольді көріп, өл" атты пьесада да түнде ойнады. "Леди Лайз" кассада сәтті болды. 1930 жылы ол Морис Шевальемен бірге "The Big Pond" фильмінде түсті, ол ағылшын және француз тілдерінде түсірілді және тиісінше олардың нарықтарында көрсетілді, бұл ерте дыбыстық кезеңде кең таралған практика еді. Ол Фредерик Марчпен бірге "Көлік құралымен өлтіру" (1930) фильмінде ойнады, онда ол көлік құралымен адам өлтіруде айыпталған әйел рөлімен сыншылардың жоғары бағасын алды. Ол Марчпен бірге "Сүйіспеншілік абызы" (1931) фильмінде де түсті. Сонымен қатар ол Еуропа нарығы үшін "Slightly Scarlet" фильмінің француз тіліндегі нұсқасы болған "Mysterious Mr. Parkes" (1931) фильмінде ойнады, бірақ американдық өмір салтына бейімделгеннен кейін Колберттің француз тілінде ағылшын акценті сезілді. Фильм АҚШ-та да көрсетілді. Ол Эрнст Любичтің "Күлкілі лейтенант" (1931) мюзиклінде ән шырқап, фортепиано мен скрипкада ойнады, бұл фильм "Үздік фильм" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Кейбір сыншылардың пікірінше, Шевальемен бірге ойнаған рөлі, әріптесі Мириам Хопкинстің рөлінен басым болды. Бұл фильм оның ең табысты фильмдерінің бірі болды. "Үш бұрышты ай" 1933 жылы Ұлттық киносыншылар кеңесінің жүлдесінде 9-орынды иеленді. Оның музыкалық дауысы, контральто, Бинг Кросбимен жаттығулар өткізгендігі туралы мәліметтерде көрсетілген, Рикардо Кортез бен Дэвид Мэннерспен бірге түсірілген "Torch Singer" (1933) фильмінде де естілді. Осының нәтижесінде ол сол жылдың 13-ші кассалық жұлдызы деп танылды. 1933 жылға дейін ол 21 фильмде ойнады, яғни жылына орташа есеппен төрт фильмге түсті. Оның көптеген ерте фильмдері коммерциялық сәттілікке жетті. Ол осы фильм үшін "Үздік әйел актері" номинациясы бойынша "Оскар" сыйлығын жеңіп алды. Ол "Imitation of Life" (1934) фильміне Universal Pictures компаниясына берілді, бұл тағы бір кассалық табысқа жетті. Бұл үш фильм келесі жылы "Үздік фильм" номинациясына ұсынылды; Колберт – бір жылы "Ең үздік фильм" номинациясына ұсынылған үш фильмде ойнаған жалғыз актриса.
Карьерасының ортасы, 1935-1944
Колберттің халықаралық деңгейдегі беделінің артуы оның келісімшартын қайта жаңартуына мүмкіндік берді, бұл оның жалақысын көтерді. 1935 және 1936 жылдары ол Куиглидің жылдық «Ең табысты он жұлдыз» тізімінде тиісінше алтыншы және сегізінші орындарда болды. Ол 1935 жылғы «Жеке әлемдер» ауруханалық драмасындағы рөлі үшін «Оскар» сыйлығына ұсынылды. 1938 жылы студия оның келісімшартын жаңартқанда, ол Голливудтың ең көп жалақы алатын актрисасы болды, оның жалақысы 426,924 долларды құрады. 1930 жылдардың соңындағы оның танымалдылығының шыңында ол бір фильмге 150,000 доллар табады. Бағаншы Хеда Хоппер Кольберт мансабын «әлемдегі барлық нәрседен жоғары қойғанын, мүмкін, некесінен басқа» деп жазды, және ол өзі үшін ең жақсысын жақсы білетінін, сондай-ақ «салмақты, тиімді және бақылауда болуға терең ниеттенгенін» айтты. Кольберт бірде: «Мен үшін не жақсы екенін білемін, өйткені Клодетт Кольберт ісімен мен бәрінен де ұзақ айналыстым», – деді. Кольберт экрандағы келбетіне өте мұқият қарады және оның бетін жарықтандыру мен суретке түсіру қиын деп сенді. Бала кезінде мұрыны сынғаннан кейін пайда болған кішкентай дөңгелекке байланысты, жақыннан түсіргенде бетінің оң жағын камерадан бұруды талап етті. Кейде бұл кино түсіріліміне жаңа дизайн қажет етті. Кольберт жарықтандыру және киноматография туралы білім алды және өзінің ең жақсы жағынан көрсетілетініне қанағаттанғанша түсіруге кіріспеді. Генри Фондамен түсірілген «Мохок бойындағы барабандар» (1939) оның алғашқы түсті фильмі және сол жылдың ең табысты 20 фильмінің бірі болды. Алайда ол салыстырмалы түрде жаңа Technicolor технологиясына сенімсіздікпен қарады және жақсы түспейтінімнен қорқып, одан кейін қара-ақ түсті фильмдерді түсіруді жөн көрді. Осы кезеңде ол CBS телеарнасының танымал «Lux Radio Theater» радио бағдарламасында өнер көрсетіп, 1935 және 1954 жылдар аралығында 22 эпизодта естілді. Сондай-ақ, ол 1939 және 1952 жылдар аралығында радиодағы «The Screen Guild Theater» бағдарламасының 13 эпизодына қатысты. 1940 жылы Кольбертке Paramount Pictures компаниясымен жеті жылдық келісімшарт ұсынылды, ол оған жылына 200,000 доллар төлейтін еді; ол еркін суретші ретінде бір фильмге 150,000 доллар таба алатынын білгеннен кейін ұсыныстан бас тартты. Ол бірнеше беделді фильмдерде рөлдерді ойнады және бұл кезең оның табысының шыңы болды. Фильм «Ең үздік әңгіме» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Престон Стерджестің «Палм-Бич оқиғасы» (1942) фильмі жылдар өте келе комедиялық классика ретінде танылды, онда ол өзінің кино мансабындағы ең жақсы рөлдерінің бірін ойнады, ол интеллектілікті білдіретін сұлулық сияқты нәрсені көрсетті. «Бізді мақтан тұтамыз!» (1943) фильмін түсіру кезінде Кольберт пен Полетт Годдард арасында келіспеушілік туды, Годдард Кольберттен гөрі фильмнің басқа серіктесі Вероника Лейкпен жұмыс істегенді артық көрді; Кольберт жас актриса оны «қарт әйел» сияқты қарағанын сезінді. Годдард Кольберттің «әр уақытта менің көз алдымда болғанын» айтты. Годдард сценарийдің кейбір бөліктерін оның рөлі Кольберттің рөлімен теңестірілгенше қайта жазуға талап етті. 1944 жылдың маусымында шыққан фильм АҚШ кассасында 5 миллион долларға жуық табыс тауып, сол жылдың үшінші ең табысты фильмі болды. Сынықшы Джеймс Эджи фильмнің кейбір аспектілерін, әсіресе Кольберттің жұмысын жоғары бағалады. Осының нәтижесінде ол «Ең үздік актриса» номинациясына ұсынылды. Өзінің сәндік стилі мен киімдері үшін мақтан тұтатын Кольберт мансабының бойында әрқашан өте ұқыпты және тамаша киінгенін қамтамасыз етті. «Ертең мәңгілік» (1946) мелодрамасы үшін Жан Луи оған 18 түрлі киім жиынтығын жасауға шақырылды. «Ертең мәңгілік» және «Жасырын жүрек» (1946) фильмдері де коммерциялық жағынан сәтті болды. Роберт Каммингспен түсірілген «Ұйықта, сүйікті» (1948) саспенс фильмінің коммерциялық табысы да шамалы болды. 1949 жылы ол әлі де кассалық табыс бойынша 22-ші орында тұрды. Кольберт Джордж Брент пен Роберт Янгты қамтитын махаббат үшбұрышының бір бөлігін ойнаған «Сатуға қалыңдық» (1949) романтикалық комедиясы жақсы қаралды. 1950 жылы Тынық мұхиты соғысы туралы «Үш үйге келді» фильміндегі оның рөлі де сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Кольберт әлі де жас әйелге ұқсаса да, ол: «Мен өте жақсы комедианткамын, бірақ мен әрқашан сол имиджбен күресіп жүрдім», – деді. Ол француз режиссері (Саша Гитри)мен бірге түсірген жалғыз фильмі «Версальдегі патша істері» (1954) фильмінде кішігірім рөл ойнады. Ол 1957 жылы АҚШ-та көрсетілді. 1954 жылы Кольберт NBC телеарнасымен миллион долларлық келісімшарттан бас тартты, бірақ CBS телеарнасымен бірнеше телеспектакльдерде ойнауға келісім жасады. «The Royal Family» телехикаясының телеверсиясында (Брэймор отбасының «The Best of Broadway» сериясындағы пародиясы) сәтті өнер көрсеткеннен кейін, 1958 жылы ол «The Marriage Go Round» спектакліне қайта оралды, онда ол «Ең үздік актриса» Tony Award сыйлығына ұсынылды. Спектакльдің 1960 жылғы «So Young the Savage Land» эпизодында ол Бэт Брэйден рөлін ойнады, ол күйеуі Джиммен (Джон Дехнер) зорлық-зомбылыққа жүгінгенде көңілі толады. Ол «Парриш» (1961) фильмінде Трой Донуэнің анасы рөліндегі көмекші рөлді ойнап, экранға қысқа қайта оралды. Бұл оның үлкен экрандағы соңғы пайда болуы болды. Фильм коммерциялық жағынан сәтті болды, бірақ Кольберт көп назар алмады, және ол өзінің агентіне оны телеарнадағы актриса ретінде танымал етуге бағытталған барлық әрекеттерді тоқтатуды бұйырды. Осы кезеңде де ол нақты жасынан жас көрінді.
In 1958, she returned to Broadway in The Marriage Go Round, for which she was nominated for a Best Actress Tony Award. In the show's 1960 episode "So Young the Savage Land", she played Beth Brayden, who becomes disillusioned with her rancher husband Jim (John Dehner) when he turns to violence to protect their property. She made a brief return to the screen, played the supporting role as the mother of Troy Donahue in Parrish (1961). It was her last appearance on the big screen. The film was a commercial success, but Colbert received little attention, and she directed her agent to end any further attempts to generate interest in her as a TV actress. Even at this period, she still looked younger than her actual age.
Кейінгі мансабы, 1963-1987
Колберт Бродвейде "The Irregular Verb to Love" (1963) пьесасында, "The Kingfisher" (1978) фильмінде Рекс Харрисонмен бірге және Фредерик Лонсдейлдің "Біз бәріміз емеспіз бе?" (1985) пьесасында, қайтадан Харрисонмен бірге сәтті өнер көрсетті. Ол бір сұхбатта: "Көрермендер әрқашан мені көріп қуаныштанғандай сезіледі, ал мен оларды көріп қатты қуанамын", - деді. Қазіргі сыншылар Колберттің бірегей ерекшеліктері болғанын атап өтеді – жүрек пішінді беті, айқын ерекшеліктері, осылардың арқасында ол 1930 және 1940 жылдардағы басқа классикалық киножұлдыздарынан ерекшеленеді. Ол комедияларда әрдайым ақылды, өзіне сенімді әйелдерді сомдады; алайда, көптеген құрбыларынан өзгеше, ол физикалық комедияға көбінесе араласпады. Оның кейіпкерлері көбінесе бақылаушылар мен пікір білдірушілер болатын.
Жеке өмір
1928 жылы Колберт актер және режиссер Норман Фостерге тұрмысқа шықты, олар Бродвейдегі "Баркер" қойылымында және "Манхэттеннің жас жігіті" (1930) фильмінде бірге ойнады, онда ол оның ең нашар басты рөлдердің бірі ретінде сынға ұшырады. Лос-Анджелесте Колберт анасы Жанна Шаушоинмен бірге тұрды, бірақ анасының үстемдігіне байланысты Фостерді ұнатпады және оған үйге кіруге рұқсат бермеді. Колберт пен Фостер 1935 жылы Мексикада ажырасты. Оның күйеуі шоу малдарымен айналысты. Осы кезеңде Колберт Линкольн Континентал және Форд Тандерберд машиналарын жүргізді. 1950-ші жылдардың ортасынан бері кинодан дерлік зейнеткерлікке шықса да, Колберт жоғары деңгейде өмір сүруге жететіндей қаржылық мүмкіндігіне ие болды. Оның Палм-Спрингсте демалыс күндеріне арналған үйі болды. Бір жарнама шебері айтты: "Клодеттің шығындары шексіз еді, мен оның ешқашан ешнәрсеге бағасын сұрағанын көрген емеспін". 1963 жылы Колберт Холмби-Хиллстегі (Батыс Лос-Анджелес) Ллойд Райт салған үйін сатты, ал доктор Прессманмен бірге Беверли-Хиллсте шағын үйді жалға алды.