Кіріспе

Рут Чаттертон (24 желтоқсан 1892 – 24 қараша 1961) – американдық сахна, кино және теледидар актрисасы, авиатор және романист. Ол 1930 жылдардың басында және ортасында ең үлкен танымалдылыққа ие болды, сонымен қатар сол дәуірде АҚШ-тағы санаулы әйел ұшқыштардың бірі ретінде де көзге түсті. 1930 жылдардың соңында Чаттертон кинодағы актерлік мансабынан қанағаттанды, бірақ сахнадағы қызметін жалғастырды. 1940 жылдардың аяғынан бастап бірнеше телешоуда ойнады және 1950 жылдары сәтті романист атанды.

Ерте өмір

Чаттертон 1892 жылғы 24 желтоқсанда Нью-Йорк қаласында архитектор Уолтер мен Лилиан (қызметтік аты Рид) Чаттертон отбасында дүниеге келді. Оның түбі ағылшын және француз халқына жетеді. Оның ата-анасы ол кішкентай кезінде ажырасып кетті. Чаттертон Нью-Йорктегі Пелхам қаласындағы миссис Хаген мектебінде білім алды. Бірақ ол көп ұзамай мектепті тастап, актерлік мансабын қуа бастады.

Мансап

1911 жылы Чаттертон «Ұлы есім» қойылымында Бродвей сахнасында тұңғыш рет өнер көрсетті. Оның сахнадағы ең үлкен жетістігі 1914 жылы Жан Вебстердің романы негізінде сахналанған «Ұзынаяқты әкесі» пьесасындағы рөлі болды. Чаттертон 1924 жылдың 19 желтоқсанында Манхэттенде актер Ральф Форбсқа тұрмысқа шықты. Олар Лос-Анджелеске көшіп кетті. Эмиль Дженнингстің көмегімен ол 1928 жылы «Әкелердің күнәлары» фильмінде алғашқы кино рөлін ойнады. Сол жылы ол Paramount Pictures компаниясымен келісімшартқа отырды. Чаттертонның Paramount компаниясы үшін түсірген алғашқы фильмі – оның алғашқы дыбысты фильмі «Доктордың құпиясы», ол 1929 жылы шықты. Чаттертон сахнадағы тәжірибесінің арқасында үнсіз фильмдерден дыбысты фильмдерге оңай көшті. Кейін 1929 жылы Чаттертон Metro Goldwyn Mayer кинокомпаниясына уақытша берілді, онда ол «Мадам X» фильмінде ойнады. Фильм сыншылардың да, көрермендердің де жоғары бағасын алды және Чаттертонның мансабын дамытуға септігін тигізді. Ол фильмдегі жұмысы үшін «Үздік әйел актер» номинациясында алғашқы «Оскар» сыйлығына ие болды. Келесі жылы ол «Сара мен ұлы» фильмінде опера әншісі болып, атаққа және байлыққа жеткен кедей үй шаруасының анасын сомдады. Фильм тағы да сыншылардың мақтауына және қаржылық табысқа ие болды, сондай-ақ Чаттертон «Үздік әйел актер» номинациясында екінші «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Сол жылы Батыс жағалаудағы кинотеатр операторлары жүргізген дауыс беруде Чаттертон Норма Ширерден кейін екінші орынды иеленді. Оның алғашқы романы «Туған жерге оралу» 1950 жылы жарық көрді және бестселлер атанды. Одан кейін ол тағы үш роман жазды: «Сатушылар» (1953), «Таусылмайтын мақтаныш» (1954) және «Оңтүстік даласы» (1958). 1947 жылы ол Джон Бёрнның жазған, Владимир Селинский музыка салған «Әліпбидің бүлігі» атты төрт жақты 78 айналымдық дискінің топтамасын оқыды. Чаттертон 1950 жылдары зейнеткерліктен шығып, АҚШ теледидарында бірнеше пьесада ойнады, соның ішінде Мэри Астор мен Уолтер Хьюстонмен бірге «Пруденциал Плейхаус» телеарнасында «Додсворт» пьесасының телеверсиясы да бар еді. Оның теледидардағы соңғы пайда болуы 1953 жылы «Гамлет» пьесасының бейімделуінде Гертруда рөлінде болды, онда бас рөлді Морис Эванс ойнады, бұл «Hallmark Hall of Fame» антологиялық сериясының бөлігі болды.

Ұшу

Чаттертон өз дәуірінің сирек кездесетін әйел ұшқыштарының бірі болды және Амелия Эрхартпен жақын дос болды. Ол бірнеше рет АҚШ-ты жеке ұшып кесіп өтті, сондай-ақ 1930 жылдары «Спортшы пилоттардың аралас әуе дербиі» мен жыл сайынғы «Рут Чаттертон әуе дербиінің» демеушісі болды; ол 1936 жылы Лос-Анджелестегі Ұлттық әуе жарыстарын ашты. Ол британдық кино және театр актері Брайан Аернге ұшуды үйретті, ол бұл оқиғаны 1969 жылы жарық көрген «Жұмысты дұрыс істеу» атты автобиографиясында кеңінен сипаттады.

Некелер

Чаттертон үш рет үйленген және балалары болған жоқ. 1924 жылы ол британдық актер Ральф Форбске үйленді, ол сол жылы А. Э. Томас пен Элис Дюер Миллердің танымал "Ас үйден шығыңыз" пьесасының музыкалық нұсқасы – "Магнолия ханым" фильмінде оның бірге ойнаған серігі болды. Олардың ажырасуы 1932 жылдың 12 тамызында ресімделді. Келесі күні, 13 тамызда, Чаттертон "Байлар әрқашан бізбен" және "Апат" фильмдеріндегі әріптесі Джордж Брентке Нью-Йорк штатының Харрисон қаласында тұрмысқа шықты. Жұбайлар 1934 жылдың наурыз айында ажырасып, 1934 жылдың қазан айында ресми түрде ажырасты. Чаттертон 1942 жылы актер Барри Томсонға үйленді. Олар 1960 жылы ол қайтыс болғанға дейін некеде болды.

Өлім

1960 жылы үшінші күйеуі қайтыс болғаннан кейін Чаттертон Коннектикут штатының Рединг қаласында ортақ үйінде жалғыз өмір сүрді. 1961 жылғы 21 қарашада достары үйіне келген кезде миға қан құйылу қысымына тап болды. Ол кремацияланды және Нью-Йорк штатының Нью-Рошель қаласындағы Бичвудс зиратындағы Лугар кесенесіндегі (11-бөлім, 303-жол) нишаға қойылды.

Құрметтер

Кино индустриясына қосқан үлесі үшін Рут Чаттертонның Голливуд Даңқ аллеясында жұлдызы бар, ол 6263 Hollywood Blvd мекенжайында орналасқан. Ол сондай-ақ Америка театр сарайының мүшесі.