Кіріспе

Статистикада екі айнымалы арасындағы теріс байланыс немесе кері байланыс бар, егер бір айнымалының жоғары мәндері екіншісінің төмен мәндерімен қатар жүрсе. Екі айнымалы арасындағы теріс байланыс көбінесе олардың арасындағы корреляцияның теріс екенін немесе кейбір жағдайларда тиісті графиктегі еңістің теріс екенін көрсетеді. Айнымалылар арасындағы теріс корреляция антикорреляция немесе кері корреляция деп те аталады. Теріс корреляцияны геометриялық тұрғыдан екі нормаланған кездейсоқ векторды сферадағы нүктелер ретінде қарастырғанда көруге болады, ал олардың арасындағы корреляция сферадағы нүктелердің аралық доғасының косинусына тең болады. Егер бұл доға төрттен бір шеңберден артық болса (θ > π/2), онда косинус теріс болады. Диаметралы қарама-қарсы нүктелер –1 = cos(π) корреляциясын көрсетеді. Бір жарты шардың ішінде жатпаған кез келген екі нүкте теріс корреляцияға ие. Мысалы, егер біреуінің таралуы орташадан жоғары болса, екіншісінің таралуы орташадан төмен болса, ауру мен вакцинация арасында теріс қима байланыс болуы мүмкін. Сол сияқты, егер бір жерде біреуінің таралуы орташадан жоғары болса, екіншісінің таралуы орташадан төмен болса, ауру мен вакцинация арасында теріс уақыт байланысы байқалуы мүмкін. Белгілі бір кері байланыс кері пропорционалдық деп аталады және k > 0 тұрақтысы болғанда былай беріледі. Картезиандық жазықтықта бұл байланыс x өскен сайын y азаятын гипербола түрінде көрсетіледі. Қаржы саласында екі әртүрлі активтердің кірісі арасындағы кері корреляция оларды бір портфолиода ұстау арқылы диверсификацияның тәуекелді азайту әсерін күшейтеді.