Кіріспе

Сығымдалған қазба – физикалық қысымға ұшыраған шөгінді жыныстарында сақталған қазба. Жануарлардың жақсы сақталған сығымдалған қазбаларын табу сирек болса, өсімдіктерді осылай сақталған күйде табу жиі кездеседі. Бұның себебі – тау жынысының физикалық қысымға ұшырауы көбінесе қазбаның бұрмалануына алып келеді. Жапырақтардың ең жақсы қазбалары, шөгінді жиналған жазықтыққа перпендикуляр бағытта қысылған ұсақ шөгінді қабаттарында кездеседі. Сондай-ақ, палеоботаникада, сығымдалған қазбаның екі бөлігі – шөгінділерде пайда болған қазбаларды қамтитын матрица болып табылады. Қазба қазғанда матрица тау жынысының табиғи құрылымы немесе жарылысы бойынша бөлінуі мүмкін. Шөгіндіге енген қазба ортасынан жарылып, екі бетіне жабысып қалуы мүмкін, ал қарсы плитада қазбаның теріс бейнесі немесе қалыптары ғана болуы мүмкін. Плита мен қарсы плитаның салыстырылуы көптеген жалған қазбаларды анықтауға әкелді. Плитадағы және қарсы плитадағы іздердің айырмашылығы 1985 жылы астроном Фред Хойл мен физик Ли Спетнердің кейбір Археоптерикс қазбаларының жасалған екенін мәлімдеуіне себеп болды, бірақ бұл талапты көптеген палеонтологтар жоққа шығарды. 1999 жылғы қараша айындағы National Geographic журналы Қытайдың Ляонин провинциясынан табылған 125 миллион жылдық қазбадан – динозаврлар мен құстардың арасындағы байланыс Археораптордың табылуын жариялады. Қытай палеонтологы Сюй Синг бұл қарсы плитаны қазба іздеуші арқылы алған. Оның қазбасын Археораптордың суреттерімен салыстырғанда, ол жалған екені анық болды. Оның National Geographic журналына жолдаған хаты қызу пікір-таластарға және ұятқа әкелді. Льюис Саймонс бұл мәселені National Geographic атынан зерттеді. 2000 жылғы қазан айында ол төмендегідей мәлімдеді:

Археораптордың ерте кредалық құс Yanornis martini және шағын динозавр Microraptor zhaoianus бөліктерінен құрастырылғаны анықталды. Қазба іздеушілер мен сатушылар пайда табу үшін плита мен қарсы плитаны жеке-жеке сатуы мүмкін. Лионинде табылған рептилия қазбасы 1999 жылы Бейжің табиғи тарих мұражайында Sinohydrosaurus деп аталды. Сол жылы Пекиндегі Омыртқалы жануарлар палеонтологиясы және палеоантропология институты бір үлгінің қарсы плитасымен жұмыс істеп жатқанын білмей Hyphalosaurus lingyuanensis деп атады. Қазір Hyphalosaurus деген атау қабылданған.