Кіріспе

Британдық Кресси класының бронекері HMS Aboukir – 1900 жылы Корольдік теңіз флоты үшін салынған бронекер. Құрылысы аяқталғаннан кейін ол Жерорта теңізі флотына жіберілді және өзінің қызметінің көп бөлігін сонда өткізді. 1912 жылы елге оралған соң, ол резервке қойылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қайтадан қолданысқа енгізілген ол, соғыс басталғаннан кейін бірнеше апта өткен соң Хелиголанд шығанағы шайқасында шағын рөл атқарды. 22 қыркүйекте 1914 жылы «Абукир» U 9 неміс суасты қайығымен бірге екі бауырлас кемесімен бірге батты, оның экипажының 527 адамы қаза тапты.

Дизайн және сипаттама

Абукир кемесінің жалпы ұзындығы 144 метр, ені 21 метр, су астындағы тереңдігі 8 метрді құрады. Ол екі 4 цилиндрлі үш бу машинасымен жабдықталған, әрқайсысы бір шпиндельді қоздырып, жалпы қуаты белгілі болды және максималды жылдамдыққа ие болды. Бу машиналары 30 Белльвиль қазандығымен қамтамасыз етілді. Теңіз сынақтарында Cressy класындағы барлық крейсерлер, басқарушы кемеден басқа, жобаланған жылдамдықтарын асып түсті. Кеме көмірдің максималды тонына дейін тасымалдай алды, ал экипажы 725-тен 760-қа дейін офицерлер мен сарбаздардан тұрды. Оның негізгі қаруы екі BL Mk X зеңбірегінен тұрды, олар суперқұрылымның алдында және артында орналасқан жеке зеңбірек мұнараларында орналастырылған. Оның қосалқы қаруында он екі BL 6 дюймдік Mk VII зеңбірегі болды, олар кеменің орта бөлігіндегі казематтарда орналастырылған. Олардың сегізі бас палубада орнатылған және тек тыныш ауа райында ғана қолданылуы мүмкін. Олардың шамамен максималды атыс қашықтығы олардың снарядтарымен болды. Торпедалық катерлерге қарсы қорғану үшін жоғарғы палубадағы казематтарда сегіз және суперқұрылымда төртеуден барлығы он екі жылдам атушы (QF) 12 фунттық 12 cwt зеңбірек орнатылды. Кемеде сондай-ақ үш 3 фунттық Hotchkiss зеңбірегі және екі су астындағы 18 дюймдік торпедалық түтікшесі болды. 1901 жылдың наурыз айында кеме Портсмут кемежайына жабдықтау үшін келді. Ол келесі жылдың басында аяқталды және 1902 жылдың 3 сәуірінде тапсырылды. Кеме тапсырылғаннан кейін Жерорта теңіз флотына бекітілді және сол айдың соңында Мальтаға жетіп, Портсмуттен шықты. Ол 1902–1905 және 1907–1912 жылдары Жерорта теңізіне екі рет сапар жасады. Кейін қазан айында зақымдалған HMS Hood соғыс кемесін Мальтадан Гибралтарға сүйемелдеді. 1912 жылы үйге оралғаннан кейін ол резервке жіберілді және 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай 7-ші крейсерлік эскадрильяға бекітілді. Эскадрилияның міндеті Солтүстік теңіздің кең аумағын патрульдеу, Харвичте орналасқан эсминецтер мен су асты кемелерінің күшін қолдау және Англия мен Франция арасындағы жабдықтау жолына шабуыл жасауға тырысқан неміс кемелерінен Англия арнасының шығыс жағын қорғау болды. 28 тамыздағы Хелиголанд шығанағындағы шайқаста кеме голланд жағалауындағы резервте болған крейсер күшінің "C" тобының құрамында болды және ешқандай әрекетке қатыспады.

Тағдыр

22 қыркүйек күні таңертең Абукир және оның екі қарындасы, эсминецтердің сүйемелдемесіз патрульде болды, себебі олар нашар ауа-райынан пана іздеуге мәжбүр болған еді. Үш кеме бір қатарда, шамамен арақашықтықта, жылдамдықпен жүріп өтті. Олар суасты қайықтарының шабуылын күтпеді, бірақ әр кемеде қарауылдар орналастырылған және кез келген суасты қайығына шабуыл жасау үшін әр жағында бір қару дайын тұрды. Таңертең ауа-райы жақсарды және Харвич күшінің қолбасшысы Реджинальд Тирвитт сегіз эсминецпен крейсерлерді күшейту үшін жолға шықты. SM U 9, капитан-лейтенант Отто Веддигеннің басқаруында, Остендедегі британдық көліктерге шабуыл жасауға бұйрық алған, бірақ дауылдан қашу үшін суға сүңгіп, пана іздеуге мәжбүр болды. Су бетіне шыққаннан кейін, ол британдық кемелерді байқап, шабуылға көшті. 06:20-да Абукирге бір торпеда атып, оның сол жағын тесіп өтті; капитан Джон Драммонд минаға шағылысқан деп ойлады және жараланған теңізшілерін ауыстыру үшін басқа екі кемеге жақындауға бұйрық берді. Абукир тез арада қисайды және 06:55 шамасында, қарсы жақтан су толтырғанмен, құлап кетті. Драммонд "кемеден түсіңдер" деп бұйрық берген кезде, қалғандары бұзылған немесе кемелерді түсіруге бу болмағандықтан төмендетілмеген болатын, тек бір қайық қол жетімді болды. Хог батып бара жатқан қарындасына жақындағанда, кеме капитаны Уилмот Николсон шабуыл суасты қайықтан жасалғанын түсінді және Крессиге перископ іздеуді сигналдады, бірақ оның кемесі Абукирге жақындауын жалғастырды, өйткені оның экипажы судағы аман қалғандарға көмектесу үшін барлық жүзбелі заттарды лақтырып жіберді. Барлық қайықтарын тоқтатып, түсіргеннен кейін, Хогқа 06:55 шамасында екі торпеда тиді. Екі торпеданың салмағының күрт төмендеуі U 9 су бетіне шығуына себеп болды және Хогтың артиллериялық ұстамасы суасты қайығы қайтадан суға батқанша тиімсіз атыс ашты. Крейсер торпедадан зардап шеккеннен кейін он минуттан кейін, барлық су өткізбейтін есіктері ашық болғандықтан, құлап, 07:15-те батып кетті. Кресси суасты қайығына шабуыл жасауға тырысты, бірақ ештеңеге тимеді және 07:20-де ол да торпедаға ұшырағанша құтқару жұмыстарын жалғастырды. Ол да ауыр қисайды және 07:55-те батып кетті. Бірнеше голланд кемелері 08:30-да аман қалғандарды құтқаруды бастады, ал Тирвитт пен оның кемелері 10:45-те келгенге дейін британдық балық аулау траулерлері де қосылды. Барлық үш кемеден құтқарылғандардың жалпы саны 837 адамды, ал қаза тапқандардың саны 62 офицер мен 1397 теңізшіні құрады. Олардың ішінде Абукирден 527 адам қаза тапты.