Кіріспе

Метилглиоксал (MGO) — CH3C(O)CHO формуласы бар органикалық қосылыс. Ол пируват қышқылының тотығудан кемген түрі. Бұл диабеттің биологиясында маңызды рөл атқаратын реактивті қосылыс. Метилглиоксал өнеркәсіптік түрде метилглиоксал синтетазасының күшейтілген экспрессиясы арқылы көмірсулардың ыдырауы нәтижесінде өндіріледі.

Химиялық құрылысы

Газ тәрізді метилглиоксалда екі карбонил тобы бар: альдегид және кетон. Су болғанда, ол гидраттар мен олигомерлер түрінде кездеседі. Осы гидраттардың пайда болуы МГО-ның жоғары реакциялық белсенділігін көрсетеді, бұл оның биологиялық әрекетіне байланысты.

Биосинтез және биологиялық ыдырау

Организмдерде метилглиоксал бірнеше метаболизм жолдарының қосалқы өнімі ретінде түзіледі. Метилглиоксал негізінен глицеральдегид-3-фосфаты және дигидроксиацетон фосфаты қатысатын гликолиздің қосалқы өнімдері ретінде пайда болады. Сондай-ақ, ацетон мен треониннің ыдырауы арқылы да пайда болады деп есептеледі. Ол треонин катаболизмінің аралық өнімі болып табылатын 3-аминоацетоннан, сондай-ақ липидтердің пероксидтелуінен де пайда болуы мүмкін. Дегенмен, ең маңызды көзі – гликолиз. Мұнда метилглиоксал глицеральдегид фосфаты мен дигидроксиацетон фосфатынан (DHAP) – гликолиздің екі аралық өнімінен ферментсіз фосфаттың шығарылуынан пайда болады. Бұл түрлену 1,2-пропандиолды алуға арналған биотехнологиялық жол құруға негіз болады. Метилглиоксалдың жоғары цитотоксикалық әсеріне байланысты бірнеше детоксикация механизмдері қалыптасқан. Олардың бірі – глиоксалаза жүйесі. Метилглиоксал глютатионмен детоксикацияланады. Глутатион метилглиоксалмен реакцияға түсіп гемитиоацеталь түзеді, ол глиоксалаза I арқылы S-лактоил глутатионға айналады. Бұл тиоэстер глиоксалаза II арқылы лактатқа гидролизденеді.

Биохимиялық функциясы

Метилглиоксал жоғары гликоздану соңғы өнімдерінің (ЖГСО) қалыптасуына қатысады. Осы процесте метилглиоксал лизин мен аргининнің бос амин тобымен және цистеиннің тиол тобымен реакцияласып, ЖГСО-ны құрайды. Гистондар да метилглиоксалдың модификациясына өте сезімтал, ал бұл модификациялар сүт безі қатерлі ісігінде жоғарылайды. ДНК зақымдануын реактивті карбонилдер, ең бастысы метилглиоксал және глиоксал, окистелген ДНК зақымдануымен салыстырылатын жиілікте тудырады. Мұндай зақымдану ДНК гликоздануы деп аталады, ол мутацияға, ДНК үзілуіне және цитотоксикалық әсерге алып келуі мүмкін. Метилглиоксал тікелей жүйке ұштарына байланысып, осылайша диабеттік нейропатияда созылмалы аяқ-қол ауыруын күшейтеді.

Өткен, басқа

Метилглиоксал – кейбір бал түрлерінің, оның ішінде манука балының құрамында болады; ол E. coli және S. aureus бактерияларына қарсы белсенділік көрсетеді және P. aeruginosa бактериясының биоқабықшаларын қалыптасуына кедерілтеу жасауы мүмкін. Зерттеулерге сәйкес, балдағы метилглиоксал сау адамдарда жоғары гликоздаудың соңғы өнімдерінің (AGE) пайда болуын күшейтпейді.