Джон Торп: Англия сәулетшісі және дәліздің авторы

Кіріспе

Ағылшын сәулетшісі (фл. 1570–1618)

Джон Торп немесе Торп (шамамен 1565–1655?; фл. 1570–1618) – ағылшын сәулетшісі.

Өмір

Оның өмірі туралы көп мәлімет жоқ, ал оның еңбектері Сэр Джон Соан мұражайындағы суреттер жинағынан нақты емес, көбінесе болжамдар арқылы білуге болады, оған Хорас Уолпол 1780 жылы «Сурет салу туралы әңгімелер» атты еңбегінде назар аударған; алайда, олардың оған тиесілігі күмәнді. Ол өз заманының көптеген маңызды ағылшын үйлерінің құрылысына қатысқан, бірақ Лонглит сияқты кейбіреулері оған дұрыс емес жатқызылған, себебі олар оның туғанға дейін салынған. 1570 жылы, бес жасқа толғанда, ол Нортгемптонширдегі Кирби Холлдың негізін қалады, оның әкесі жобаның бас сәулетшісі болған. Ол, мүмкін, Лондонның Чарлтон қаласындағы Чарлтон үйінің, Уилтширдегі Лонгфорд замкісінің, Кондовер залының және Кенсингтондағы Голландия үйінің авторы болған; сонымен қатар, ол Нортгемптонширдегі Раштон залы мен Эссекстегі Одли Эндтің (Бернард Янссенспен бірге) құрылысына қатысқан деген аңыз бар. Торптың әлемдік сәулетке ең маңызды үлесі – 1597 жылы Лондонның Челси қаласындағы «Ұлы үй» жоспарына енгізілген қарапайым, бірақ қазір кең таралған дәліз, ол бөлмелерге тәуелсіз кіруге мүмкіндік берді. Торп жоспардағы дәлізді, Сэр Роберт Сесилге арналған Бюфорт үйі үшін жасалған деп саналады, «Барлық бөлмелерге созылатын ұзын кіреберіс» деп атады. Бұрынғы салтанатты үйлерде бөлмелер тізбектей орналасқан, әр бөлме келесісіне ішкі есіктер арқылы жалғасқан. Енфилада Еуропа континентінде дәліз кеңінен қолданылғаннан кейін де танымал болды. Торптың шабыттанып қалған нәрсесі – монастырлық кешендердегі бір жақты жабық галереялар болған болуы мүмкін. Торп құрылыс кеңсесіне кеңсе қызметкері болып жұмысқа орналасып, кейін дербес жер өлшеуші ретінде жұмыс істеді. 1605 жылдың тамызында Дорсет графы «Торп мырзаға» Данияның Анна патшайымы мен Генрих ханзадасы үшін Амптиллді қайта жаңарту үшін жерді зерттеп, «жоспарлар» жасау туралы хат жазды. 1606 жылы Амптилл мен Холденби үйін (Иорк герцогы Чарльз үшін тұрғын үй ретінде жоспарланған) зерттеу жұмысы үшін Торпқа 70 фунт төленді. 1611 жылдан бастап ол Трент өзенінің оңтүстігіндегі ормандардың бас геодезисі Роберт Тресвеллдің көмекшісі болды. Ол 1630 жылдары зейнетке шықты, бірақ ұзақ өмір сүрген сияқты, шамамен 1655 жылы қайтыс болды.

Little is known of his life, and his work is dubiously inferred, rather than accurately known, from a folio of drawings in the Sir John Soane's Museum, to which Horace Walpole called attention, in 1780, in his Anecdotes of Painting; but how far these were his own is uncertain. He was engaged on a number of important English houses of his time, and several, such as Longleat, have been attributed to him on grounds which cannot be sustained, because they were built before he was born. In 1570 when he was five years old, he laid the foundation stone of Kirby Hall, Northamptonshire his father being the Master mason of the project. He was probably the designer of Charlton House, in Charlton, London; the original Longford Castle, Wiltshire; Condover Hall and the original Holland House, Kensington; and he is said to have been engaged on Rushton Hall, Northamptonshire, and Audley End, Essex (with Bernard Janssens). Thorpe's major contribution to world architecture is the humble and now ubiquitous corridor, included in a 1597 plan of a "Great House" in Chelsea, London, allowing independent access to rooms. Thorpe marked the corridor in the plan, thought to be for Beaufort House for Sir Robert Cecil, as "A long Entry through all". Previously, grand houses had a so called enfilade arrangement of rooms in which each room led to the next via connecting internal doors. The enfilade remained popular in continental Europe long after the corridor was widely adopted in England. Thorpe's inspiration may have been the one sided covered walkway common in monastic cloisters. Thorpe joined the Office of Works as a clerk, then practised independently as a land surveyor. In August 1605 the Earl of Dorset wrote to "Mr Thorpe" to survey and make "plots" for the rebuilding of Ampthill for Anne of Denmark and Prince Henry. For his work in 1606 surveying Ampthill and Holdenby House (intended as a residence for Charles, Duke of York), Thorpe was paid £70. From 1611 he was assistant to Robert Tresswell, Surveyor General of Woods South of the Trent. He retired in the 1630s but seems to have lived to an advanced age, dying around 1655.