Кіріспе

16 ғасырдағы ағылшын драматургі Генри Портер (1599 жылдың маусымында қайтыс болды) – ағылшын драматургі, ол сақталған бір ғана пьесасы, "Абингтонның екі ашулы әйелі" және оның өлімімен әйгілі: ол басқа драматургтің қолынан қаза тапты.

Өмір

Генри Портердің өмірі туралы Филип Хенслоудың, театр директорының күнделігіндегі жазбалардан басқа көп нәрсе белгілі емес. Ол "әдепті адам" және "кедей ғалым" деп сипатталады. Пьеса Оксфордқа жақын Абингдон қаласында өркендейтіндіктен және Оксфорд аймағын білуі көрсетілгендіктен, ол сол жерде білім алған деп есептеледі. Оксфордтағы бірнеше Генри Портерлердің тізімдерімен оны байланыстыруға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Ол 1599 жылы Лондонда екі басылымда жарық көрген "Абингдонның екі ашулы әйелі" атты бір ғана сақталған пьесасымен белгілі. "Екі ашулы әйел" пьесасы 1598 жылы Хенслоу үшін жазылған алғашқы жұмысынан бұрын жазылған. 1598 жылы Фрэнсис Мерес өзінің "Palladis Tamia" еңбегінде Портерді "біздің арамыздағы комедия шебері" деп атап мақтаған. Кристофер Марлоудың "Доктор Фауст" пьесасының комедиялық эпизодтарына оның үлес қосқандығын көрсететін тілдік деректер бар.

Шығармалары

"Абингтонның екі ашулы әйелі" стилі мен сапасы жағынан "Виндзордың қуанышты әйелдерімен" жақсы салыстырылады. Бұл пьесада Дик Кумс және Николас Провербс есімді екі комедиялық кейіпкер бар, олардың есімдері бір түпнұсқа басылымның титул бетінде көрсетілген. Хенслоу 1598 жылы пьесаға және костюмдерге жұмсалған бірнеше төлемді тіркеген, бірақ ол 1599 жылға дейін қойылған болуы керек, себебі бұл кейіпкерлерге сілтеме Мартин Марпрелатқа жауап ретінде сол жылы жарияланған "Плейн Персевалл" атты памфлетте кездеседі. Хенслоудың күнделігі басқа пьесаларды да атайды: "Махаббат сақталды" (1598), "Ыстық ашу тез суыды" (Генри Четтл мен Бен Джонсонмен бірге, 1598), "Абингтонның екі ашулы әйелінің екінші бөлігі" (1598), "Абингдонның төрт қуанышты әйелі" (1599) және "Шпенсерлер" (1599, Четтлмен бірге). "Екі ашулы әйелдің екінші бөлігі" жеке туынды болмаған болуы мүмкін, ал кейінгі пьесалар Портердің өлімінен бұрын көрсетілгені белгісіз. 1598 жылы Портер мен Четтл "Солтүстік Қара Бэтменнің екінші бөлігі" атты пьеса жазу үшін Хенслоудан 20 шиллинг алды. Портер Хенслоудан алған ақшаның бір бөлігін Четтлдің қарызын өтеуге жұмсағаны айтылады. Портерге төленген үлкен сомалар оның пьесаларының танымал екенін көрсетеді, бірақ жазбалар оның сенімді емесін көрсетеді. Хенслоу Портер мен Четтлге аванс Портер "өзінің ақшасына және барлық міндеттемелеріне сөз бергеннен кейін" берілгенін атап өтеді. 1599 жылдың ақпан айында Хенслоу Портер қатысқан кез келген пьесаның эксклюзивті құқығын 40 шиллингтік үлкен авансқа ие болды. Портердің қарызға батуы жиіледі, ал берілетін сомалар азайды.

Өлім

Портердің өлімі «Абингтонның екі ашулы әйелі» пьесасының жарық көруіне түрткі болған болуы мүмкін. Оның соңғы белгілі жазбасы – Хенслоудың күнделігіндегі 1599 жылғы 26 мамырдағы, оның қолымен жазылған қарыз хаты. Лесли Хотсон 1599 жылғы 7 маусымда Саутваркта Генри Портердің қайтысы туралы жазылған Саутварк сот ісінің құжатын тапты. Ол күні бұрын сол жақ кеудесіне «екі шиллингке бағаланған» рапирамен қанау салдарынан қайтыс болған. Қылмыскер – Джон Дей, ол сөзсіз, сол атпен танымал драматург және Филип Хенслоу үшін жұмыс істеген. Әріптестік кең таралғанымен, Портер мен Дейдің бірлесіп жұмыс істегендігі туралы ешқандай мәлімет жоқ. Портермен бірге жұмыс істеген Бен Джонсон Дейді «қарақшы» және «арсыз адам» деп сипаттаған. Дейге кісі өлтіру айыбы тағылды, бірақ ол өзін-өзі қорғау мақсатында адам өлтіргенін мойындады, ал оның ресми өтініші «ол белгілі бір қабырғаға қашып кетті, содан әрі…» деген сөздерден тұрды. Ол патшалық кешірім алған болуы мүмкін. Рапира – сәнді, бірақ ерекше қауіпті қару, ол дәстүрлі қылыштарға қарағанда өлімге себеп болу ықтималдығы жоғары. «Екі ашулы әйел» пьесасындағы кейіпкерлердің бірі «жақсы қылыш пен қалқанды адам мысық немесе қоян сияқты шаншылып кетеді» деп рапира мен пышақпен болатын ұрысқа қанағаттанбаушылық білдіреді. Егер осы пьесаның авторы Генри Портер болса, онда оған «Pardon de se defendendo» кешірімі берілгеніне таңғалуға болады. Генри Портер мен оның әріптесі Кристофер Марлоудың өлімі арасында параллельдер бар: екеуі де Лондонның Темза өзенінен оңтүстікте, Марлоу 1593 жылы Депфордта, ал Портер 1599 жылы Саутваркта қанаудан қайтыс болды; екі оқиғаны да қазіргі заманда Лесли Хотсон зерттеді.