Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
16 ғасырдағы ағылшын драматургі Генри Портер (1599 жылдың маусымында қайтыс болды) – ағылшын драматургі, ол сақталған бір ғана пьесасы, "Абингтонның екі ашулы әйелі" және оның өлімімен әйгілі: ол басқа драматургтің қолынан қаза тапты.
16th century English playwright
Henry Porter (died June 1599) was an English dramatist who is known for one surviving play, The Two Angry Women of Abington, and for the manner of his death: he was stabbed by another playwright.
Өмір
Генри Портердің өмірі туралы Филип Хенслоудың, театр директорының күнделігіндегі жазбалардан басқа көп нәрсе белгілі емес. Ол "әдепті адам" және "кедей ғалым" деп сипатталады. Пьеса Оксфордқа жақын Абингдон қаласында өркендейтіндіктен және Оксфорд аймағын білуі көрсетілгендіктен, ол сол жерде білім алған деп есептеледі. Оксфордтағы бірнеше Генри Портерлердің тізімдерімен оны байланыстыруға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Ол 1599 жылы Лондонда екі басылымда жарық көрген "Абингдонның екі ашулы әйелі" атты бір ғана сақталған пьесасымен белгілі. "Екі ашулы әйел" пьесасы 1598 жылы Хенслоу үшін жазылған алғашқы жұмысынан бұрын жазылған. 1598 жылы Фрэнсис Мерес өзінің "Palladis Tamia" еңбегінде Портерді "біздің арамыздағы комедия шебері" деп атап мақтаған. Кристофер Марлоудың "Доктор Фауст" пьесасының комедиялық эпизодтарына оның үлес қосқандығын көрсететін тілдік деректер бар.
Very little is known about Henry Porter's life beyond the entries in the diary of Philip Henslowe the theatre manager. He is described as a "gentleman" and a "poor scholar", and as the play is set in Abingdon, near Oxford, and shows knowledge of the area around Oxford it is assumed he studied there. Attempts to plausibly connect him with the records of the several Henry Porters at Oxford have been fruitless. He is known for one surviving play, The Two Angry Women of Abington, first published in two editions in London in 1599. The Two Angry Women was written before his first recorded work for Henslowe in 1598. Porter was praised by Francis Meres in his Palladis Tamia in 1598 as one of "the best for Comedy amongst us". There is linguistic evidence that he may have contributed comic scenes to Dr. Faustus by Christopher Marlowe.
Шығармалары
"Абингтонның екі ашулы әйелі" стилі мен сапасы жағынан "Виндзордың қуанышты әйелдерімен" жақсы салыстырылады. Бұл пьесада Дик Кумс және Николас Провербс есімді екі комедиялық кейіпкер бар, олардың есімдері бір түпнұсқа басылымның титул бетінде көрсетілген. Хенслоу 1598 жылы пьесаға және костюмдерге жұмсалған бірнеше төлемді тіркеген, бірақ ол 1599 жылға дейін қойылған болуы керек, себебі бұл кейіпкерлерге сілтеме Мартин Марпрелатқа жауап ретінде сол жылы жарияланған "Плейн Персевалл" атты памфлетте кездеседі. Хенслоудың күнделігі басқа пьесаларды да атайды: "Махаббат сақталды" (1598), "Ыстық ашу тез суыды" (Генри Четтл мен Бен Джонсонмен бірге, 1598), "Абингтонның екі ашулы әйелінің екінші бөлігі" (1598), "Абингдонның төрт қуанышты әйелі" (1599) және "Шпенсерлер" (1599, Четтлмен бірге). "Екі ашулы әйелдің екінші бөлігі" жеке туынды болмаған болуы мүмкін, ал кейінгі пьесалар Портердің өлімінен бұрын көрсетілгені белгісіз. 1598 жылы Портер мен Четтл "Солтүстік Қара Бэтменнің екінші бөлігі" атты пьеса жазу үшін Хенслоудан 20 шиллинг алды. Портер Хенслоудан алған ақшаның бір бөлігін Четтлдің қарызын өтеуге жұмсағаны айтылады. Портерге төленген үлкен сомалар оның пьесаларының танымал екенін көрсетеді, бірақ жазбалар оның сенімді емесін көрсетеді. Хенслоу Портер мен Четтлге аванс Портер "өзінің ақшасына және барлық міндеттемелеріне сөз бергеннен кейін" берілгенін атап өтеді. 1599 жылдың ақпан айында Хенслоу Портер қатысқан кез келген пьесаның эксклюзивті құқығын 40 шиллингтік үлкен авансқа ие болды. Портердің қарызға батуы жиіледі, ал берілетін сомалар азайды.
The Two Angry Women of Abington has been compared favourably in style and quality to The Merry Wives of Windsor. It is a rollicking country piece including two comic characters, Dick Coomes and Nicholas Proverbes, who are advertised in the title page of one original edition. Henslowe records several payments in 1598 for the book and costumes for the play, but it must have been performed before 1599, as there is a reference to these characters in Plaine Percevall, a pamphlet published that year in response to Martin Marprelate. Henslowe's Diary mentions other plays, Love Prevented (1598), Hot Anger soon Cold, with Henry Chettle and Ben Jonson (1598), the second part of The Two Angry Women of Abingdon (1598), The Four Merry Women of Abingdon (1599), and The Spencers (1599), with Chettle. It is possible that "the second part of the Two Angry Women" was not a separate work, and it is not known whether the later plays were delivered before Porter's death. In 1598 Porter and Chettle were paid 20 shillings by Henslowe to write a play called The Second Part of Black Batman of the North. It has been suggested that some of the money received from Henslowe by Porter was used to pay Chettle's debts. The considerable sums paid to Porter prove that his plays were popular, although the entries suggest he was unreliable. Henslowe notes that the advance to Porter and Chettle was made after Porter "hath geven me his worde for the performance of the same and all so for my money". In February 1599 Henslowe acquired the sole rights of any play in which Porter had a hand, in return for a considerable advance of forty shillings. Porter's borrowings became more frequent, and the sums allowed less.
Өлім
Портердің өлімі «Абингтонның екі ашулы әйелі» пьесасының жарық көруіне түрткі болған болуы мүмкін. Оның соңғы белгілі жазбасы – Хенслоудың күнделігіндегі 1599 жылғы 26 мамырдағы, оның қолымен жазылған қарыз хаты. Лесли Хотсон 1599 жылғы 7 маусымда Саутваркта Генри Портердің қайтысы туралы жазылған Саутварк сот ісінің құжатын тапты. Ол күні бұрын сол жақ кеудесіне «екі шиллингке бағаланған» рапирамен қанау салдарынан қайтыс болған. Қылмыскер – Джон Дей, ол сөзсіз, сол атпен танымал драматург және Филип Хенслоу үшін жұмыс істеген. Әріптестік кең таралғанымен, Портер мен Дейдің бірлесіп жұмыс істегендігі туралы ешқандай мәлімет жоқ. Портермен бірге жұмыс істеген Бен Джонсон Дейді «қарақшы» және «арсыз адам» деп сипаттаған. Дейге кісі өлтіру айыбы тағылды, бірақ ол өзін-өзі қорғау мақсатында адам өлтіргенін мойындады, ал оның ресми өтініші «ол белгілі бір қабырғаға қашып кетті, содан әрі…» деген сөздерден тұрды. Ол патшалық кешірім алған болуы мүмкін. Рапира – сәнді, бірақ ерекше қауіпті қару, ол дәстүрлі қылыштарға қарағанда өлімге себеп болу ықтималдығы жоғары. «Екі ашулы әйел» пьесасындағы кейіпкерлердің бірі «жақсы қылыш пен қалқанды адам мысық немесе қоян сияқты шаншылып кетеді» деп рапира мен пышақпен болатын ұрысқа қанағаттанбаушылық білдіреді. Егер осы пьесаның авторы Генри Портер болса, онда оған «Pardon de se defendendo» кешірімі берілгеніне таңғалуға болады. Генри Портер мен оның әріптесі Кристофер Марлоудың өлімі арасында параллельдер бар: екеуі де Лондонның Темза өзенінен оңтүстікте, Марлоу 1593 жылы Депфордта, ал Портер 1599 жылы Саутваркта қанаудан қайтыс болды; екі оқиғаны да қазіргі заманда Лесли Хотсон зерттеді.
It is likely that the publication of The Two Angry Women of Abington was prompted by Porter's death. The last definite record of him is an IOU in his hand in Henslowe's diary on 26 May 1599. Leslie Hotson discovered the record of a case in the Southwark Assizes, which records the death of a Henry Porter on 7 June 1599 in Southwark. He is recorded as having been struck a mortal wound in the left breast with a rapier "of the value of two shillings" the previous day. The killer is named as John Day, almost certainly the playwright of that name, who worked for Philip Henslowe. Although collaboration was common there is no record of Porter and Day working together. Ben Jonson, with whom Porter did collaborate, described Day as a "rogue" and a "base fellow". Day was charged with murder, but admitted manslaughter, on the grounds of self defence, his plea in formal terms being that "he fled to a certain wall beyond which, etc". Although it is not recorded he seems to have obtained a Royal Pardon. The rapier was a fashionable but particularly dangerous weapon, more likely to cause death than traditional swords. It is ironic that one of the characters in The Two Angry Women laments "this poking fight of a rapier and dagger" saying that "a good sword and buckler man will be spitted like a cat or a coney". The irony would be greater still if the author of this was the same Henry Porter granted a "Pardon de se defendendo." There are parallels between the deaths of Henry Porter and his fellow playwright Christopher Marlowe: both were stabbed to death south of the Thames in London, Marlowe in Deptford in 1593, and Porter in Southwark in 1599; both deaths were explicated in modern times by Leslie Hotson.