Роберт Гамильтон: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Роберт Иан Гамильтон (24 наурыз 1938 – 27 желтоқсан 2001) – британдық әдеби сыншы, рецензент, өмірбаян жазушы, ақын, журнал редакторы және баспагер.

Ерте өмір және білім

Ол Норфолк графтығының Кингс-Линн қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы шотландтықтар еді және 1936 жылы Норфолкке көшіп келген. 1951 жылы отбасы Дарлингтонға көшті. Бірнеше айдан кейін Гамильтонның инженер-құрылысшы әкесі қайтыс болды. Футболға әуес, 15 жасында Гамильтонға жүрек ауруы диагнозы қойылды. Ойын ойнай алмағандықтан, ол поэзияға қызығушылық танытты. 17 жасында Дарлингтон грамматикалық мектебінің жоғарғы сыныпында оқыған Гамильтон өзінің "The Scorpion" деп аталатын журналының екі нөмірін шығарды. Екінші нөмірі үшін ол Лондонның әртүрлі әдеби тұлғаларына сауалнама жіберіп, жас авторларға қандай кеңес бере алатындарын сұрады. Луи Голдинг сияқты шамамен 50 адамнан жауап алды. Мектепті бітіргеннен кейін Гамильтон Германияның Мёнхенгладбах қаласында әскери қызметін өтеді. Содан кейін ол Оксфордтағы Кебл колледжіне түсіп, бір жыл ішінде "Tomorrow" журналын шығара бастады. Бастапқы нөмірлері әртүрлі болды, бірақ журналдың беделі артты және төртінші, соңғы нөмірінде Гарольд Пинтердің ерте пьесасы жарияланды.

Мансап

1962 жылы Гамильтон Майкл Фрид, Джон Фуллер және Колин Фолкпен бірге The Review журналын құрды. The Review соғыстан кейінгі ең беделді британдық поэзия журналына айналды, онда түрлі жазушылардың және қысқа да, ұзақ да туындылары жарияланды. Журнал 1972 жылғы 10 жылдығына дейін шықты. 1964 жылы The Review Гамильтонның «Ұйықтамаймын» атты өлеңдер жинағын кітапша түрінде жариялады. Бұл The Review журналының 13-шы санындағы үш кітапшаның бірі болды. 1965 жылы Гамильтон күнкөрісі үшін аптасына үш күн «Таймс» әдеби қосымшасында жұмыс істеді, ол тез арада поэзия және көркем әдебиет редакторы лауазымына дейін өсті, ол 1973 жылға дейін осы қызметте болды. 1970 жылы Faber and Faber Гамильтонның өлеңдер жинағын «Сапар» деген атпен жариялады. Бұл 1964 жылғы кітапшаның қайта өңделген және кеңейтілген нұсқасы еді. «Сапар» кітабындағы 33 өлең Гамильтонның лаконикалық стильін көрсетеді. Кейін Гамильтон жеке өміріндегі қиын жағдайлардың, әсіресе әйелінің психикалық ауруының және өлеңдердің қысқалығының арасындағы байланыс туралы айтты. «Жағдай қаншалықты қиын болса да, өзіңді бақылау керек еді; жауапкершілікті өз қолыңа алу қажет еді. Менің ойымша, кемелді өлең – бақылау мен азапты барынша қамтитын нәрсеге айналды», – деді ол. 1974 жылы Гамильтон үлкен форматтағы жылтыр журнал – The New Review журналын шығара бастады. Оның алғашқы саны 100 беттен тұрды және көптеген танымал жазушылардың еңбектерін қамтыды. Бұл журнал әдеби ортада беделді болды және жас жазушыларды қолдады. Бірақ журнал Өнер кеңесінің қаржысына тәуелді болды, ал қаржы тоқтатылғаннан кейін, төрт жарым жыл және 50 санынан соң The New Review жабылды. Гамильтон содан кейін бос жұмыс істеді, соның ішінде New Statesman үшін тұрақты түрде жазды. 1976 жылы Гамильтонның «Қайта оралу» атты тағы бір өлеңдер жинағы жарық көрді, онда 12 жаңа өлең бар еді. 1977 жылы оның досы, ақын Роберт Лоуэлл қайтыс болғаннан кейін, Гамильтон оның өмірбаянын жазды, ол жақсы қабылданып, мақтауға ие болды. Осы жетістігінен шабыттанған Гамильтон Ж.Д.Салингердің өмірбаянын және сын-пікірін жаза бастады. Жариялануға қарсы болған Салингер кітаптың жарық көруіне кедергі келтіру үшін сотқа жүгінді және Гамильтонның хаттарынан үзінділер келтіруге немесе оларды қайта баяндауға құқығынан бас тартты. Алайда Гамильтон осы қиындықтарды «Ж.Д.Салингерді іздеу» атты кітабына енгізе алды. 1984 жылдан 1987 жылға дейін Гамильтон көптеген танымал жазушыларды көрсеткен BBC Bookmark телебағдарламасын жүргізді. 1988 жылы Faber оның өлеңдер жинағын «Елу өлең» деген атпен жариялады. Оған бұрын «Сапар» басылымында жарияланған өлеңдер, «Қайта оралу» кітабынан 11 өлең және алты жаңа өлең енді. Алғашқы сөзінде Гамильтон былай деп жазды: «Елдің жартысынан астам уақытында елу өлең – жартылай өмір үшін көрсетуге көп емес сияқты. Кейбір кезде мен келісер едім». Он жылдан кейін Faber оның жасына сәйкес келетін «Алпыс өлеңді» жариялады, олардың ішінде бұрынғы өлеңдер де болды. 1989 жылы ол Bloomsbury баспасынан шыққан Soho Square әдеби журналының екінші санына редакторлық жасады. Салингермен болған тәжірибесі Гамильтонның 1992 жылы әдеби мұралар мен бейресми өмірбаяндар туралы жазған «Жал сақшылары» кітабын жазуына себеп болды. Футболға деген сүйіспеншілігі оны 1993 және 1994 жылдары Пол Гаскойнның жоғалған таланты туралы «Газза Агонистес» және «Газза Италия» атты еңбектерді жазуға итермеледі. 1999 жылы Cargo Press Гамильтонның 60 жылдығын тойлау үшін «Иан Гамильтон туралы эсселер, өлеңдер мен ойлар» жинағын жариялады, онда Джулиан Барнс, Иан МакЭван, Гарольд Пинтер және Клайв Джеймс сияқты көрнекті авторлар мен ақындардың үлестері бар еді. Гамильтонның соңғы кітабы «Обывлениеге қарсы: ХХ ғасыр ақындарының кейбір өмірі» (2002) болды. Сэмюэл Джонсонды үлгі етіп алған ол 20 ғасырдың 45 қайтыс болған ақынын таңдап, олардың жетістіктерін әдеттегі лаконикасымен және өткірлігімен бағалады. Кітап оның өлімінен кейін жарық көрді. Гамильтон 2001 жылы Лондонда рактан қайтыс болды. Оның бірінші әйелі Жизела Дитцель және олардың ұлы Мэтью Гамильтон, екінші әйелі Ахдаф Суеф және олардың екі ұлы, сондай-ақ ұзақ жылдар бойы серігі Патриция Уитли, оның ұлы мен қызы Кэтрин және Уильям Гамильтон одан қалды. 2002 жылы Between the Lines басылымында Ян Гамильтонның Дэн Джейкобсонмен сұхбаты жарияланды, онда романист және академик Дэн Джейкобсон Гамильтонмен оның өмірі мен мансабы туралы әңгімелесті. 2009 жылы Faber and Faber Алан Дженкинстің кіріспесімен оның жинақталған өлеңдерін жариялады. Гамильтонның басқа ақындардың кітаптарының таңдамасы Оксфордтағы Кибл колледжіне сыйға тартылды, онда олар студенттерге қолжетімді, «Иан Гамильтон ақындар кітапханасы» деп аталады. Критик Джеймс Вуд өзінің «Жауапсыз өзі: күлкі және роман туралы» (2004) зерттемесінде Вуд туралы әңгіме келтіреді: «Көп жылдар бұрын Лондондағы бір түскі ас кезінде, қайтыс болған ақын және редактор Иан Гамильтон Соходағы «Геркулес бағаналары» атты әдеттегі пабындағы әдеттегі үстелінде отырған. Паб – Гамильтонның әдеби журналы The New Review-тің көптеген істері жүзеге асырылған жер еді. Жұмысқа бару үшін ерте болды, бірақ ішімдік ішу үшін де ерте еді. Сәл қалпына келмеген, шаршаған ақын кіріп келді, Гамильтон оған орын және бір стақан нәрсе ұсынды. «Жоқ, мен іше алмаймын», – деді әлсіз ақын. «Мен тоқтатуым керек. Ол маған қорқынышты нәрселер жасап жатыр. Одан ешқандай ләззат алмаймын». Бірақ Гамильтон көзін жұмып, осы әлсіздікке шаршаған стоицизммен жауап берді және тыныш, қатал дауыспен: «Ешкім ұнатпайды», – деді. Автор Эндрю О’Хаган да осыған ұқсас оқиғаны айтады, бірақ Гамильтонның жауабы ақынға емес, газетшіге берілген.

In 1962, Hamilton started The Review magazine, with Michael Fried, John Fuller, and Colin Falck. The Review became the most influential postwar British poetry magazine, publishing a wide variety of writers and both short and long pieces. It ran until its 10th anniversary issue in 1972. In 1964 The Review published a pamphlet of Hamilton's poems entitled Pretending Not to Sleep. It was one of three pamphlets that made up issue no. 13 of The Review. In 1965, to make ends meet, Hamilton took a three day a week job at The Times Literary Supplement, which soon grew to be the position of poetry and fiction editor, a post he held until 1973. In 1970, Faber and Faber published The Visit, a slender book of Hamilton's poems. This was a somewhat reworked and expanded version of the 1964 pamphlet. The 33 poems contained in The Visit all reflect Hamilton's concise writing style. Hamilton subsequently spoke about the relationship between the stressful circumstances of his personal life – in particular the mental illness of his wife – and the brevity of the poems. "You had to keep your control however bad things were; you had to be in charge. And I suppose the perfect poem became something that had to contain the maximum amount of control – and of suffering." In 1974, Hamilton started The New Review, a large format glossy magazine. Its first issue was 100 pages and featured many well known writers. Again, it was influential in literary circles, and encouraged younger writers. But the magazine depended on Arts Council funding, and when that stopped, four and half years and 50 issues later, The New Review closed. Hamilton then wrote freelance, including regularly for the New Statesman. In 1976, another pamphlet of poems by Hamilton appeared, entitled Returning, which contained 12 new poems. After his friend poet Robert Lowell died in 1977, Hamilton wrote a biography of him, which was well received. Encouraged by that, Hamilton began writing a biography and critique of J. D. Salinger. Famously averse to publicity, Salinger took legal action in Salinger v. Random House to prevent the book being published and was successful in denying Hamilton the right to quote from his letters or paraphrase them. Hamilton, however, was able to incorporate these frustrations into the book, entitled In Search of J. D. Salinger. From 1984 to 1987 Hamilton presented the BBC Bookmark television programme, featuring many well known writers. In 1988, Faber published a new collection of his verse: Fifty Poems. This included the poems previously published in The Visit, together with 11 of the poems from Returning and six new poems. In the preface Hamilton wrote: "Fifty poems in twenty five years: not much to show for half a lifetime, you might think. And in certain moods, I would agree." Ten years later, Faber published Sixty Poems, again matching his age, and these also incorporated earlier poems. In 1989, he guest edited the second number of the literary magazine Soho Square, published by Bloomsbury. His experience with Salinger inspired Keepers of the Flame, Hamilton's 1992 book about the history of literary estates and unofficial biographers. His love of football led him to write Gazza Agonistes and Gazza Italia in 1993 and 1994, about Paul Gascoigne's seemingly wasted talent. In 1999, Cargo Press published Another Round At The Pillars, a collection of "essays, poems and reflections on Ian Hamilton" to celebrate his 60th birthday, with contributions from a range of prominent authors and poets, including Julian Barnes, Ian McEwan, Harold Pinter and Clive James. Hamilton's final book was Against Oblivion: some lives of the Twentieth Century Poets (2002). Taking Samuel Johnson as his inspiration, he chose 45 dead 20th century poets and assessed their achievement with his customary economy and wit. The book was published posthumously. Hamilton died of cancer in 2001 in London. His first wife, Gisela Dietzel, and their son Matthew Hamilton survive him, as does his second wife Ahdaf Soueif and their two sons, and his long term partner, Patricia Wheatley, by whom he had a son and daughter, Catherine and William Hamilton. In 2002, Between the Lines published Ian Hamilton in Conversation with Dan Jacobson, in which the novelist and academic Dan Jacobson interviewed Hamilton about his life and career. In 2009 Faber and Faber published his Collected Poems, with an introduction by Alan Jenkins. A selection of Hamilton's books by other poets were donated to Keble College, Oxford, where they are accessible to students as the Ian Hamilton Poetry Library. The critic James Wood includes an anecdote about Wood in his study The Irresponsible Self: On Laughter and the Novel (2004): One London lunchtime, many years ago, the late poet and editor Ian Hamilton was sitting at his usual table in a Soho pub called the Pillars of Hercules. The pub was where much of the business of Hamilton's literary journal, The New Review, was conducted. It was sickeningly early—not to be at work, but to be at drink. A pale, haggard poet entered, and Hamilton offered him a chair and a glass of something. "Oh no, I just can’t keep drinking," said the weakened poet. "I must give it up. It's doing terrible things to me. It's not even giving me any pleasure any longer." But Hamilton, narrowing his eyes, responded to this feebleness in a tone of weary stoicism, and said in a quiet, hard voice, "Well, none of us likes it. "The author Andrew O'Hagan recounts a near identical story, but with Hamilton's rebuttal delivered to a "whey faced" newspaper writer rather than a poet.