Кіріспе
Тасталған балаларға күтім көрсеткен мекеме
Лондондағы балалар үйі
Табылған балалар ауруханасы бастапқыда тасталған немесе қараусыз қалған, қоғамға табылған және құтқарылған балаларды қабылдау үшін арналған мекеме болған. Табылған балалар ауруханасы міндетті түрде медициналық мекеме емес, көбінесе балалар үйі болып табылды, ол табылған балаларға баспана мен білім беруге мүмкіндік берді. Мұндай мекемелердің пайда болуы католик шіркеуінің көмек көрсету жүйесімен байланысты, балалар шіркеу есіктерінде мәрмәр қабықшаларда (jactati) қалдырылып, бастапқыда матрикулярийлер (еркек медбикелер), содан кейін нутрикарийлер (асырап алушылар) тарапынан күтім алған. Бірақ табылған балаларға арналған арнайы мекемелер 7 және 8 ғасырларда Трейв, Милан және Монпелье сияқты қалаларда құрылды. Тарихи тұрғыдан алғанда, табылған балаларға көрсетілетін күтім, мысалы, жетім балаларға көрсетілетін күтімге қарағанда, елдер арасында әртүрлі даму жолынан өтті. Бұл айырмашылықтың себебі – ата-анасы тастап кеткен балалардың әдепсіздікке ұшырауы мүмкін деген қағида болды. Олардың ата-аналары көбінесе үйленбеген және кедей адамдар еді. Қаламаған жүктіліктің салмағын жеңілдету көбінесе неке адалдығын бұзу мен жезөкшелікке ынталандыру ретінде қарастырылды. Мысалы, белгілі ағылшын демографы және экономисі Томас Мальтус өзінің "Халық принциптері" (1 том, 434 бет) еңбегінде табылған балалар ауруханасына қатысты өткір сын айтты. Ол олардың некеге және осылайша халыққа кедергі келтіретінін, тіпті ең жақсы басқару да жоғары өлім-жітімді болдырмауға шамасы келмейтінін мәлімдеді. Ол былай деп жазды: "Жалған ұяттан туған кездейсоқ бала өлтіру, егер ол ұлттың көп бөлігінде адам жүрегінің ең жақсы және ең пайдалы сезімдерін құрбан ету арқылы ғана жасалса, өте қымбатқа түседі".
the children's home in London
A foundling hospital was originally an institution for the reception of foundlings, i. e., children who had been abandoned or exposed, and left for the public to find and save. A foundling hospital was not necessarily a medical hospital, but more commonly a children's home, offering shelter and education to foundlings. The antecedents of such institutions was the practice of the Catholic Church providing a system of relief, children being left (jactati) in marble shells at the church doors, and tended first by the matricularii or male nurses, and then by the nutricarii or foster parents. But it was in the 7th and 8th centuries that definite institutions for foundlings were established in such towns as Trèves, Milan and Montpellier. Historically, care for foundlings tended to develop more slowly or with greater variation from country to country than, for example, care for orphans. The reason for this discrepancy was the perception that children abandoned by their parents carried with them a burden of immorality. Their parents tended to be unmarried and poor. Alleviating the burden of unwanted pregnancies was often seen as encouraging infidelity and prostitution. Thomas Malthus, for example, the noted English demographer and economist, made, in his The Principles of Population (vol. i. p. 434), a violent attack on foundling hospitals. He argued that they discouraged marriage and therefore population, and that even the best management would be unable to prevent a high mortality. He wrote: "An occasional child murder from false shame is saved at a very high price if it can be done only by the sacrifice of some of the best and most useful feelings of the human heart in a great part of the nation".
Австрия
Австрияда табылған балаларға арналған үйлер император Иосиф II-нің 1781 жылғы 16 сәуірде қайырымдылық комиссиясына берген жалпы нұсқаулықтарында маңызды орын алды. 1818 жылы табылған балаларға арналған пансионаттар мен босану үйлері мемлекеттік мекемелер деп жарияланды. Олар мемлекеттік қазына есебінен 1860 жылғы 20 қазандағы негізгі заң оларды провинциялық комитеттерге тапсырғанға дейін қаржыландырылды. Бұл жергілікті мекемелер болды, провинциялық қаражатқа тәуелді болды және әдеттегі приходтық кедейлер институтынан бөлек болды. Бала көшеде табылған жағдайда, қылмыстық сотқа жіберілгенде, немесе анасы төрт айға пансионатта медбике немесе акушер болып жұмыс істеуге міндеттенгенде, немесе приход пастыры мен кедейлер инспекторынан (кедейлер заңын басқарушы) ақшасы жоқ екенін растайтын куәлік ұсынғанда қабылдау тегін болды. Басқа жағдайларда 30-дан 100 флоринге дейін төлем қабылданды. Екі айлық болғаннан кейін бала алты немесе он жылға полиция немесе кедейлер заңын басқару органынан куәлік алған құрметті отбасылық жұптарға жіберілді. Олардың қызметіне мемлекеттік инспектор мен арнайы дәрігер бақылау жасады және оларға үнемі азаятын жәрдемақы төленді. Екі тараптың бірі 14 күн бұрын хабарласа, келісімді тоқтатуға болады. Асырап алушылар баланы 22 жасқа дейін өздерінің қызметінде немесе жұмысында қалдыра алады, бірақ нағыз ата-аналары пансионатқа төленген шығындарды өтегеннен және асырап алушыларға өтемақы төлегеннен кейін кез келген уақытта табылған баланы қайтарып ала алады.
Бельгия
Бұл елде табылған сәбилерге көмек көрсету және осы мақсатқа мемлекеттік қаражатты жұмсау тәртібі Франциядағыдан (төменде қараңыз) өте ұқсас, және оны жергілікті басқару мен кедейлерге қатысты заңдарды басқарудың жалпы мәселелерінен бөлек еңбексіз сипаттау мүмкін емес. Бірақ, Commissions des Hospices Civiles тек қана коммуналдық органдар болып табылады, бірақ олар департаменттер мен мемлекеттен ақшалай көмек алады. 1811 жылғы жарлықта әр округте табылған сәбилерді қабылдауға арналған бейімдеу орталығы мен дөңгелек болуы тиіс делінген. Соңғы дөңгелек, Антверпендегі дөңгелек 1860 жылы жабылды.
Англия
Лондонның Табылған балалар үйі 1739 жылы "қарсы алынып, тасталған жас балаларды күтіп-бағу және оқыту" мақсатымен Корольдік жарғы арқылы құрылды. Ұйымды құрудың толық құрметіне ие болған Томас Корамның өтініші, оның мақсаттары ретінде, кедей, бақытсыз балаларды туған кезде жиі өлтірудің алдын алу және жаңа туған нәрестелерді көшеде қалдырып өлтірудің адамдық емес әдетін жоюды атап көрсетеді. Табылған балалар үйі 1950 жылдарға дейін балаларды қабылдап келді, сол кезде британдық заңдар табылған балаларға қамқорлықты балалар үйлерінен асырап алу мен отбасылық тәрбиеге ауыстырды. Бүгінде Табылған балалар үйі "Корам отбасы" балаларға қамқорлық көрсету қайырымдылық қоры болып табылады. Оның тарихы мен өнер жинағы Табылған мұражайында қойылған.
Шотландия
Шотландияда ешқашан табылған балалар үйі болған емес. 1759 жылы Джон Уотсон жүкті әйелдерді қабылдау және олардың балаларына қамқорлық жасау арқылы бала өлтірудің алдын алу мақсатында пайдаланылатын қаражат қалдырды, осы үшін үй салу жоспарланған. Бірақ 1822 жылы парламент қабылдаған заңда бастапқы мақсаттың дұрыстығына күмән келтіріліп, ақша мұқтаж балаларды күтіп-бағу және оқыту үшін аурухана салуға сенімділерге берілді.
Дублин
1704 жылы Дублиндегі Табылған балалар үйі ашылды. Жыл сайын 1500-ден 2000-ға дейін бала қабылданатын. Ауруханадағы жоғары өлім-жітім көрсеткіштері мен қаржылық шығындардың көп болуына байланысты, 1835 жылы лорд Гленелг (сол кездегі Ирландия хатшысы) осы мекемені жапты.
Қоршау
1735 жылы Ирландия Парламентінің қаулысы бойынша 1747 жылы Корк қаласындағы Лейтрим көшесінде табылған балалар үйі ашылды. Ол жергілікті салықтар есебінен қаржыландырылды. Қазір Ледидің құдығы немесе Мерфидің сыра зауыты орналасқан құрылыс алаңы, кішкене төртбұрыштан, шағын ғибадатхана, оқу сыныптары, ұлдарға арналған жатақхана, қыздарға арналған жатақхана және қызметкерлердің пәтерлерінен тұрды. Ирландияда Кедейлер заңдары қабылданысымен, Кедейлер заңдары одағының жұмыс үйлері Табылған балалар үйінің көптеген қызметтерін алмастырды. Корк қаласында 1841 жылы Дуглас жолында Одақ жұмыс үйі ашылды. Содан кейін Лейтрим көшесіндегі Табылған балалар үйі 1855 жылдың шілде айында жабылып, эмиграция комиссарлары оны эмиграциялық пункт ретінде пайдалануға бейімдеді.
Италия
Италияда табылған балаларға арналған үйлер көп болды, қарапайым жетімдер мен басқа да мұқтаж балалар бөлек қамтамасыз етілді. Римде Санто-Спиритоның Сассиадағы бір бөлімшесі (728 жылы Боргода король Ина салған Schola Saxonum атынан аталған) папа Сикст IV заманынан бері табылған балаларға арналған. Жыл сайын шамамен 3000 бала қолдауға алынды. Венецияда 1346 жылы құрылған және жылына 450 баланы қабылдайтын Каса дельи Эспости немесе табылған балалар үйі провинциялық басқаруға бағынды. Соңғы дог Людовико Маниннің зор мұрасы отыз еншілес кеңес (deputazione fraternate) арқылы әрекет ететін Congregazione di Carità арқылы шамамен 160 баланы қолдауға жұмсалды.
Ресей
Ескі ресейлік Пётр I жүйесінде табылған балаларды шіркеу терезелері арқылы мемлекеттік жалақы алатын әйелдер тобы қабылдады. Бірақ Екатерина II билікке келгеннен бастап, табылған балалар үйлері провинциялық қоғамдық қайырымдылық кеңсесінің (prykaz obshestvennago pryzrenya) қарауына өтті. Екатерина Мәскеу мен Санкт-Петербургте (Гатчинада филиалы бар) ірі орталық мекемелерді (Vospitatelnoi Dom) құрды. Балалар осы мекемелерге әкелінгенде олардың крещениедегі есімі сұралып, бала он жасқа дейін қайтарып алуға мүмкіндік беретін түбіртек берілді. Елдегі әдеттегі алты жылдық мерзімнен кейін, білім беруге, әсіресе жақсы үміткер балаларға көбірек мән берілді. Бұл үйлер мемлекеттік қызметке жұмысқа алу үшін маңызды көз болды. 1837 жылы император Николай I-нің указымен ата-аналардың балаларына қатысты құқықтары шектелді, ал үкіметтің құқықтары кеңейтілді.
Америка Құрама Штаттары
Америка Құрама Штаттарында, көбінесе жеке қайырымдылық қорындары болып табылатын, табылған балаларға арналған үйлер көптеген ірі қалаларда кездесетін.