Кіріспе

Надежда Андреевна Удальцова (29 желтоқсан 1885 – 25 қаңтар 1961) – орыс авангарды суретшісі (кубист, супрематист), суретші және педагог.

Ерте өмір және білім

Надежда Удальцова 1885 жылғы 29 желтоқсанда Орел қаласында дүниеге келді. Алты жасында оның отбасы Мәскеуге көшті, онда ол гимназияны бітіріп, өнер саласындағы мансабын бастады. 1905 жылдың қыркүйегінде Удальцова Константин Юон мен Иван Дудин басқарған өнер мектебіне түсті, онда екі жыл оқыды және Вера Мухина, Любовь Попова және Александр Веснин сияқты студенттермен танысты. 1908 жылдың көктемінде ол Берлин мен Дрезденге сапар шекті, ал Ресейге оралғаннан кейін Мәскеу сурет, мүсін және сәулет институтына түсуге тырысты, бірақ қабылданбады. Сондай-ақ, ол 1908 жылы Александр Удальцовқа, өзінің алғашқы күйеуіне үйленді. 1910–1911 жылдары Удальцова бірнеше жеке студияларда оқыды, соның ішінде Владимир Татлиннің студиясында. 1912–1913 жылдары ол Поповамен бірге Парижге барып, Анри Ле Фоконье, Жан Метцингер және Андре Сегонзактан сабақ алды, «Академия де Ла Палетт» мектебінде оқуларын жалғастырды. Удальцова 1913 жылы Мәскеуге оралып, Попова, Веснин және басқалармен бірге Владимир Татлиннің студиясында жұмыс істеді.

Кубизм және кубо-футуризм

Удальцованың кәсіби дебюті 1914 жылдың қысында Мәскеуде өткен "Алмаз жоқ" көрмесіне қатысуымен болды. Алайда, 1915 жылы ол кубистік суретші ретінде шынымен танымал атанды, сол жылы үш маңызды көрмеге қатысты, олардың ішінде "Трамвай V" (ақпан), "Сол жақтың бағыттары көрмесі" (сәуір) және "Соңғы футуристік көрме: 0.10" (желтоқсан) көрмелері бар еді. Оның картиналары кейіннен 1920 жылдары Третьяков галереясы, Ресей мұражайы және басқа да орындарда Кубофутуризмнің үлгілері ретінде жиналып, көрмеге қойылды.

Супрематизм

Татлиннің ықпалымен Удальцова конструктивизмді зерттеді, бірақ ақырында супрематизм қозғалысының көбірек суретшілдік тәсілін қабылдады. 1916 жылы ол басқа супрематист суретшілермен бірге "Рубиндер" көрмесіне қатысты және сол кезеңде Казимир Малевичтің "Супремус" тобына қосылды. 1915–1916 жылдары Казимир Малевич, Александра Экстер, Любовь Попова, Нина Генке, Ольга Розанова, Иван Клюн, Иван Пуни, Ксения Богуславская және тағы басқалар сияқты супрематист суретшілермен бірге Вербовка ауылының халық орталығында жұмыс істеді.

Революция

Өзінің көптеген авангард замандастары сияқты Удальцова Қазан төңкерісін қабылдады. 1917 жылы суретшілер мен суретшілердің кәсіби одағының жас солшыл федерациясының клубына сайланды және түрлі мемлекеттік мәдениет мекемелерінде, соның ішінде Мәскеудің Пролеткультінде жұмыс істей бастады. 1918 жылы ол Free State Studios-қа қосылды, алдымен Малевичтің көмекшісі болып жұмыс істеді, содан кейін өзінің студиясын басқарды. Ол Алексей Ган, Алексей Моргунов, Александр Родченко және Малевичпен Anarkhiia (Анархия) атты газетте жұмыс істеді. 1922 жылы ол Берлинде өткен Бірінші орыс өнер көрмесіне қатысты.

Фаувизм және бейнеліге оралу

1920-ші жылдардың басында Удальцованың шығармашылығы радикалды авангардтан бас тартып, бриллиантты Джекпен байланысты суретшілермен, олардың ішінде Илья Машков, Петр Кончаловский және Аристарх Лентуловпен байланысы бар сезімталдықты көрсете бастады. Ол 1923 жылы Вхутемас "Суреттер көрмесі" мен 1924 жылы Венеция "Биеннале" көрмесіне Фаустын портреттері мен пейзаждарын бірге ұсынды. Сонымен қатар 1920 жылдан 1930 жылға дейін Вхутемас және Мәскеудегі Текстиль институтында тоқыма дизайны бойынша сабақ беріп, сабақ беруді жалғастырды. Древиннің әсерінен Удальцова табиғатқа оралып, пейзаж суреттерін салуға кіріседі. 1926 - 1934 жылдары олар көп жерді аралап, Орал мен Алтай тауларын, сондай-ақ Армения мен Орталық Азияның пейзаждарын суретке түсірді.

Қуғын-сүргін және оңалту

1932–33 жылдары Удальцованың "Соңғы он бес жылдағы РСФСР суретшілері" көрмесіне салған үлесі, «формалистік бейімділіктер» деп айтылып, көпшілік алдында сыналып бағаланды.

Ықпал

Венерадағы Удальцова кратері оның құрметіне аталған. Оның ұлы - көрнекті орыс мүсіншісі Андрей Древин (1921–1996) болған.