Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік-француз суретшісі (1882–1949)
Russian French painter (1882–1949)
Александра Александровна Экстер (ағылш. Александра Александровна Эксте́р, Олекса́ндра Олекса́ндрівна Е́кстер; 18 қаңтар 1882 – 17 наурыз 1949), сондай-ақ Александра Экстер деп белгілі, орыс және француз суретшісі және дизайнер. Жастығында Киевтегі студиясы қаланың барлық көрнекті өнер қайраткерлерін тартты, ол Париж салондарының белгілі бір тұлғасына айналды, Пикассо, Брак және басқалармен араласты. Ол орыс/украин авангардымен, кубофутуризм, конструктивизм және Арт-Деко қозғалысына әсер еткен суретші ретінде танымал. Ол Париж мектебінің бірнеше суретшілеріне, мысалы, Абрахам Минтчин, Исаак Френкель Френельге және басқалармен қатар, Григорий Козинцев, Сергей Юткевич сияқты кинорежиссерлерге ұстаздық жасады.
Aleksandra Aleksandrovna Ekster (née Grigorovich) (Алекса́ндра Алекса́ндровна Эксте́р, Олекса́ндра Олекса́ндрівна Е́кстер; 18 January 1882 – 17 March 1949), also known as Alexandra Exter, was a Russian and French painter and designer. As a young woman, her studio in Kiev attracted all the city's creative luminaries, and she became a figure of the Paris salons, mixing with Picasso, Braque and others. She is identified with the Russian/Ukrainian avant garde, as a Cubo futurist, Constructivist, and influencer of the Art Deco movement. She was the teacher of several School of Paris artists such as Abraham Mintchine, Isaac Frenkel Frenel and the film directors Grigori Kozintsev, Sergei Yutkevich among others.
Ерте өмір
Ол Ресей империясының (қазіргі Польша) Гродно губерниясында, бай белорусь отбасында Александра Александровна Григорович болып дүниеге келді. Оның әкесі Александр Григорович – бай белорусь кәсіпкері болған. Анасы грек қызы еді. Жас Александра тамаша жеке білім алды, тілдерді, музыканы, сурет салуды оқыды және жеке сурет сабақтарына қатысты. Біраз уақыттан кейін ата-анасы Киевке көшіп кетті, ал Ася, достары оны солай шақыратын, Киевтегі Святая Ольга гимназиясына және Киев өнер мектебіне қатысты. Ол авангард қозғалысының болашақ жұлдыздары Александр Богомазов пен Александр Архипенкомен бірге оқыды. Оның ұстаздарының арасында белгілі украин суретшісі Николай Пимоненко да болды. Александра 1906 жылы Киев өнер мектебін суретші мамандығы бойынша бітірді.
She was born Aleksandra Aleksandrovna Grigorovich in Białystok, in the Grodno Governorate of the Russian Empire (now Poland) to a wealthy Belarusian family. Her father, Aleksandr Grigorovich, was a wealthy Belarusian businessman. Her mother was Greek. Young Aleksandra received an excellent private education, studying languages, music, art, and taking private drawing lessons. Soon her parents moved to Kiev, and Asya, as called by her friends, attended St. Olha Gymnasium and Kiev Art School, where she studied with other future stars of avant garde movement Oleksandr Bohomazov and Alexander Archipenko. Her teachers included prominent Ukrainian painter Mykola Pymonenko. Aleksandra graduated in painting from Kiev Art School in 1906.
Киев
Оның Фундуклиевская көшесі, 27 номерлі үйдің шатырындағы сурет салу студиясы Киевтің зиялы элитасының бас қосатын ортасы болды. Оның студиясының шатырында әлемдік декоративтік өнердің болашақ данышпандары Вадим Меллер, Анатолий Петрицкий және П. Челичев еңбек етті. Онда Анна Ахматова, Илья Эренбург және Осип Мандельштам сияқты ақындар мен жазушылар, хореограф Бронислава Нижинская және биші Эльза Крюгер, сондай-ақ Александр Богомазов, Владимир Баранов-Россине сияқты көптеген суретшілер мен Григорий Козинцев, Сергей Юткевич, Алексей Каплер және Абрахам Минтчин сияқты студенттер де жиі келіп тұратын. 1908 жылы ол Дэвид Бурлюк, Владимир Бурлюк және тағы басқалар ұйымдастырған "Звено" (Сілтеме) тобының мүшелерімен бірге Киевте өткен көрмеге қатысты.
Her painting studio in the attic at 27 Funduklievskaya Street, now Khmelnytsky Street, was a rallying stage for Kiev's intellectual elite. In the attic in her studio, there worked future luminaries of world decorative art Vadym Meller, Anatol Petrytsky and P. Tchelitchew. There she was visited by poets and writers, such as Anna Akhmatova, Ilia Ehrenburg, and Osip Mandelstam, choreographer Bronislava Nijinska and dancer Elsa Kruger, as well as many artists Alexander Bogomazov, Wladimir Baranoff Rossine, and students, such as Grigori Kozintsev, Sergei Yutkevich, Aleksei Kapler and Abraham Mintchine among many others. In 1908, she participated in an exhibition together with members of the group Zveno (Link) organized by David Burliuk, Vladimir Burliuk and others in Kiev.
Париж
Парижде Александра Экстер Пабло Пикассомен және Жорж Бракпен жеке танысты, олар оны Гертруда Штайнмен таныстырды. Александра д'Экстер есімімен ол 1912 жылдың қазан айында Жан Метцингер, Альберт Глейз, Марсель Дюшан және басқалармен бірге Париждегі «Алтын секция» салонында, Галерея Ла Боэтиде алты туындысын көрсетті. 1914 жылы Экстер Казимир Малевич, Александр Архипенко, Вадим Меллер, Соня Деланай Терк және басқа француз және орыс суретшілерімен бірге Париждегі «Тәуелсіздер салоны» көрмелеріне қатысты. Сол жылы ол «орыс» Архипенко, Коулбин және Розановалармен бірге Римдегі Халықаралық футуристік көрмеге қатысты. 1915 жылы ол авангард суретшілерінің «Супремус» тобына қосылды. Досы оны ақын Аполлинармен таныстырды, ол оны Пикассоның шеберханасына жетеледі. Мәскеу камералық театрының актрисасы Элис Куненнің айтуынша, «Экстердің париждік үйінде еуропалық мәдениет пен украиндық өмірдің ерекше үйлесімі байқалды. Пикассо мен Брактың картиналары арасындағы қабырғаларда украиндық кестелер ілінген еді; еденде украин кілемі төселген, ал үстелге қыш құмыралар мен түрлі-түсті майолика табақтарда пельмень ұсынды».
In Paris, Aleksandra Ekster became personally acquainted with Pablo Picasso and Georges Braque, who introduced her to Gertrude Stein. Under the name Alexandra d'Exter she exhibited six works at the Salon de la Section d'Or, Galerie La Boétie, Paris, October 1912, with Jean Metzinger, Albert Gleizes, Marcel Duchamp and others. In 1914, Exter participated in the Salon des Indépendants exhibitions in Paris, together with Kazimir Malevich, Alexander Archipenko, Vadym Meller, Sonia Delaunay Terk and other French and Russian artists. In that same year, she participated with the "Russians" Archipenko, Koulbine and Rozanova in the International Futurist Exhibition in Rome. In 1915, she joined the group of avant garde artists Supremus. Her friend introduced her to the poet Apollinaire, who took her to Picasso's workshop. According to Moscow Chamber Theatre actress Alice Coonen, "In [Ekster's] Parisian household there was a conspicuous peculiar combination of European culture with Ukrainian life. On the walls between Picasso and Braque paintings, there was Ukrainian embroidery; on the floor was a Ukrainian carpet, at the table they served clay pots, colorful majolica plates of dumplings."
Ресей авангарды
Авангардтық бағыттың аясында Экстер супрематизм және конструктивизмдегі суретші ретінде, сондай-ақ Ар-Деко қозғалысына зор ықпал еткен маңызды тұлға ретінде танылды. Экстер ешқандай нақты бір қозғалысқа шектелмей, авангардтың ең тәжірибелі әйелдерінің бірі болды. Ол өзінің ерекше стильін дамыту үшін көптеген көздер мен мәдениеттерден шабыттанды. 1915-1916 жылдары ол Казимир Малевич, Евгения Прибыльская, Наталья Давидова, Нина Генке, Любовь Попова, Иван Пуни, Ольга Розанова, Надежда Удальцова және тағы басқалармен бірге Скоптси және Вербовка ауылдарындағы шаруа қолөнер кооперативтерінде жұмыс істеді. Кейін Экстер Киевте оқыту және өндіріс шеберханасын (МДИ) құрды (1918-1920). Александр Тишлер, Вадим Меллер, Анатолий Петрицкий, Климент Ред'ко, Челичев, Шифрин, Никритин онда жұмыс істеді. Осы кезеңде ол Александр Таировтың камералық театрының жетекші суретшілерінің бірі болды. 1919 жылы Климент Ред'ко және Нина Генке Меллер сияқты басқа авангардтық суретшілермен бірге ол Киев пен Одесса қалаларының көшелерін және алаңдарын революциялық мерекелерге абстрактілі стильде безендірді. Вадим Меллермен бірге ол биші Бронислава Нижинскаяның балет студиясында костюм дизайнымен айналысты. Одессадағы студиясындағы оқушыларының бірі – Исаак Френкель Френел, кейіннен Париж мектебінің суретшісі болды. 1921 жылы ол Мәскеудегі Жоғары көркемдік-техникалық шеберханада (ВХУТЕМАС) «Түс» курсының директоры болып тағайындалды және 1924 жылға дейін осы қызметте болды. Оның туындылары 1921 жылы Мәскеуде өткен «5х5=25» көрмесінде басқа конструктивист суретшілерінің жұмыстарымен бірге қойылды. 1924 жылдың көктемінде Александра Экстер 14-ші Венеция биенналесін ұйымдастыруға қатысу үшін Венецияға сапар шекті. Экстердің көптеген жұмыстары көрмеге қойылмаса да, олар көрме каталогына енді. Сонымен қатар, ол Совет павильонының екінші қабатындағы кіреберіс залында Венециядан шабыттанған арнайы сурет салды. Осы сурет бойынша жасалған бірнеше зерттеу жұмыстары қазір халықаралық және жеке коллекцияларда сақталуда.
Under the avant garde umbrella, Ekster has been noted to be a suprematist and constructivist painter as well as a major influencer of the Art Deco movement. While not confined within a particular movement, Ekster was one of the most experimental women of the avant garde. Ekster absorbed from many sources and cultures in order to develop her own original style. In 1915–1916, she worked in the peasant craft cooperatives in the villages Skoptsi and Verbovka along with Kazimir Malevich, Yevgenia Pribylskaya, Natalia Davidova, Nina Genke, Liubov Popova, Ivan Puni, Olga Rozanova, Nadezhda Udaltsova and others. Ekster later founded a teaching and production workshop (MDI) in Kiev (1918–1920). Alexander Tyshler, Vadym Meller, Anatol Petrytsky, Kliment Red'ko, Tchelitchew, Shifrin, Nikritin worked there. Also during this period, she was one of the leading stage designers of Alexander Tairov's Chamber Theatre. In 1919, together with other avant garde artists Kliment Red'ko and Nina Genke Meller, she decorated the streets and squares of Kiev and Odessa in abstract style for Revolution Festivities. She worked with Vadym Meller as a costume designer in a ballet studio of the dancer Bronislava Nijinska. One of her students in her studio in Odessa was Isaac Frenkel Frenel, who would later become an École de Paris painter. In 1921, she became a director of the elementary course Color at the Higher Artistic Technical Workshop (VKhUTEMAS) in Moscow, a position she held until 1924. Her work was displayed alongside that of other Constructivist artists at the 5x5=25 exhibition held in Moscow in 1921. In the spring of 1924, Alexandra Exter travelled to Venice to take part in organising the 14th Venice Biennale. Most of Ekster's works were not exposed but were part of the exhibition catalogue. Yet, she also created a special painting inspired by Venice at the entrance hall on the second floor of the Soviet Pavilion. Several pieces of research on this painting are now in international and private collections.
Киім дизайнындағы революция
Экстердің эклектикалық авангардтық стиліне сай, оның ерте туындылары киім дизайнына және сирек назар аударатын кітап иллюстрацияларына зор әсер етті. Экстердің барлық жұмыстары, техникасының өзі қандай болмасын, оның ерекше стиліне берік. Оның туындылары композициясы, мазмұны және түстері арқылы көрінетін жандылыққа, ойыншылдыққа, драматизмге және театрлыққа толы. Экстер барлық өнер салаларында өзінің композициялық эстетикасына адал болды. Сонымен қатар, әрбір өнер саласы оның басқа салалардағы жұмысын байытып, оған ықпал етті.
In line with her eclectic avant garde like style, Ekster's early paintings strongly influenced her costume design as well as her book illustrations, which are scarcely noted. All of Ekster's works, no matter the medium, stick to her distinct style. Her works are vibrant, playful, dramatic, and theatrical in composition, subject matter, and color. Ekster constantly stayed true to her composition aesthetic across all mediums. Furthermore, each medium only enhanced and influenced her work in other mediums.
Жеке өмір
1908 жылы Александра Григорович Киевтің табысты заңгері Николай Евгеньевич Экстерге үйленді. Экстерлер Киевтің мәдени және интеллектуалдық элитасының құрамына кірді. Ол күйеуімен бірнеше ай Париж қаласында болды, онда Монпарнастағы Гранде Шомиер Академиясында оқыды. 1908 жылдан 1924 жылға дейін ол Киев, Санкт-Петербург, Одесса, Париж, Рим және Мәскеу қалаларында кездейсоқ тұрды.
In 1908, Aleksandra Grigorovich married a successful Kiev lawyer, Nikolai Evgenyevich Ekster. The Eksters belonged to the cultural and intellectual elite of Kiev. She spent several months with her husband in Paris, and there she attended Académie de la Grande Chaumière in Montparnasse. From 1908 to 1924, she intermittently lived in Kiev, St. Petersburg, Odessa, Paris, Rome and Moscow.