Марк Гийом Алексис Вадье: Француз революциясының қайраткері
Marc-Guillaume Alexis Vadier
Марк Вадье (1736-1828) – француз саяхатшысы, Француз революциясының маңызды тұлғасы. Террор дәуіріндегі рөлі, Ариеж департаментін құруы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саясаткері (1736–1828)
French politician (1736–1828)
Марк Гийом Алексис Вадье (17 шілде 1736 – 14 желтоқсан 1828) – Француз революциясының көрнекті француз саясаткері. Террорлық билікке белсенді қатысқаны үшін оны кейде "Ұлы инквизитор" деп атайды. Ол ең алдымен Ариж департаментін құрғанымен және Жалпы қауіпсіздік комитетіне қатаң басшылық еткенімен белгілі, осылайша Террорлық биліктің кілтті тұлғаларының біріне және "саяси полицияның деканына" айналды. Вадье Робеспьердің құлауы кезінде 9 Термидорда да маңызды рөл атқарды, олармен ұзақ жылдар бойы бәсекелестікке түсті. Робеспьердің құлауынан кейін оған бағытталған жазалаудан қашып, Революциядан аман қалды және Бірінші империя кезеңінде салыстырмалы түрде жасырын өмір сүрді. Кейіннен Людовик XVIII билікке келген кезде патша өлтірушілерге қатысты заң бойынша жер аударылды. Робеспьер, Барер немесе Било Варен сияқты, оның Террор кезіндегі нақты рөлі тарихшылар арасында әлі де даулы. Дегенмен, Террордың қатаң шаралары мен өлім жазаларының көп бөлігі оның басқарған Жалпы қауіпсіздік комитетіне байланысты екені және ол Фушемен бірге өлім жазаларын көбейту арқылы, әсіресе Робеспьерді айыптау үшін Ұлы Террорды ұйымдастыруға қатысқаны мойндалады.
Marc Guillaume Alexis Vadier (17 July 1736 – 14 December 1828) was a major French politician of the French Revolution. He is sometimes called the "Great Inquisitor", for his active participation in the Reign of Terror. He is primarily known for having created the département of Ariège and mostly for having firmly led the Committee of General Security, thus being one of the key figures of the Reign of Terror and the "dean of its political police." Vadier also had an influential role on 9 Thermidor, during the fall of Robespierre, with whom he had a long standing rivalry. He managed to avoid reprisals for his role during the Terror, which targeted him following Robespierre's fall, and survived the Revolution, participating in relative anonymity during the First Empire period. He was later exiled under the law targeting regicides during Louis XVIII's reign. Like Robespierre, Barère, or Billaud Varenne, his exact role during the Terror is still debated by historians. However, it is acknowledged that a significant part of the repressive measures of the Terror and the executions can be attributed to the Committee of General Security, which he led, and that he participated in organizing the Great Terror by increasing the number of executions alongside Fouché, notably to accuse Robespierre.
Ерте мансап
Пемьердегі (Арийеде) бай отбасының ұлы, ол король Людовик XV армиясында қызмет етіп, 1757 жылғы 5 қарашада Жеті жылдық соғысқа және Россбах шайқасына қатысты. 1758 жылы Францияға оралғаннан кейін Вадье Пемьерде кең аумақты жерлер сатып алды және 1770 жылы кеңесші (магистрат) шеніне ие болды, бұл оны жергілікті аристократия мен бай буржуазияның көптеген өкілдерімен қақтығысқа түсірді. 1789 жылы Фуа округінен Франция Эстаттарының Генералдарына үшінші тәрбиеленген өкіл болып сайланды, бірақ ол жиналыста ерекше көзге түскен жоқ. 1791 жылдың қыркүйегінде Конституциялық монархияның Ұлттық құрылтай жиналысындағы өкілдік қызметінен кетіп, Арийе департаментіне оралды, Миреподағы округтік соттың төрағасы болып, бүкіл аймақта жаңа революциялық институттар құруға көмектесті. Вадье Робеспьермен тез арада қарым-қатынасын нашарлатты, әсіресе оның бейкүнә атеизмі және Қоғамдық қауіпсіздік комитеті арқылы Бас полиция бюросын құруы, ол репрессияны бақылауға тырысты. Оның басшылығымен Бас қауіпсіздік комитеті «Террор министрлігіне» айналды. Нивозе жылы II (1794 жылғы қаңтарда) Амармен бірге Фабр д’Эглантин, Шабот және олардың серіктестері, соның ішінде Дантонның жасаған қылмыстарын әшкерелеп, Дантонистерге қарсы сот процесін бастады. Шабуылдары барысында ол Дантонды «тұздық балық» деп атады. Ол да, Амар да Дантонистерді соттаудың басты қозғаушы күштері болды. «Республика гүлденсін, Конвенция гүлденсін, Тау гүлденсін!» деп ұрандаған кезде құлдықты жою туралы дауыс беру кезінде Вадье Конвенцияға төрағалық етті. Ол өзінің жақын серіктесінің біреуін босату үшін Вадьеге жүгінді, бірақ бұл сәтсіз аяқталды, оның орнына ол оны күдікпен қарап, түрмеге қамады. Ол Фукье Тинвильге тікелей жүгініп, кейбір айыпталушыларды дарға асуға бұйрық беруді өтінді. Вадье сонымен қатар франко-американдық өкіл Томас Пейннің түрмеге қамалуына жауапты болды. Кейін ол Пейннің тұтқындалуын қорғап, оның Америка емес, ағылшын екенін, өйткені ол Ұлыбританияда туған деп мәлімдеді. 22 Prairial Year II (1794 жылғы 10 маусымда), Революциялық трибуналда ашық пікірталастар тоқтатылғаннан кейін, ол кек қайтаруды қалаған адамдарды сотқа тартты. Граф де Фолмонның айтуынша, ол Тулуза парламентінің мүшелеріне қарсы ірі сот процесін бастады. Ол сонымен қатар екі үкіметтік комитет – Қоғамдық қауіпсіздік комитеті мен Бас қауіпсіздік комитеті арасындағы билік күресінде маңызды рөл атқарды, олардың әрқайсысы басымдыққа ие болуға тырысты. Осы қақтығыс кезінде ол Робеспьерді Ташеро арқылы бақылады, бірақ Ташеро оған сатқындық жасап, оның іс-әрекеттерін Робеспьерге хабарлады. Фушемен бірге ол Робеспьерді айыптау үшін өлім жазаларын көбейту арқылы Ұлы террорға қатысып, ұйымдастырды. 26 Prairial Year II (1794 жылғы 14 маусымда) Эли Лакост Бацтың құдайы туралы айыптаулар туралы баяндамасын ұсынды, нәтижесінде 54 адам өлім жазасына кесілді. Вадье тағы бір рет Конвенцияға Екатерина Теоге қарсы жалған дәлелдерге негізделген айыптауды оқыды, Робеспьердің жақтаған Жоғары Құдайға табынуын қынжырды.
Son of a wealthy family in Pamiers, Ariège, he served in the army of the king Louis XV, taking part in the Seven Years' War and the Battle of Rossbach on 5 November 1757. Upon his return to France in 1758, Vadier acquired large tracts of land in Pamiers and in 1770 purchased the office of conseiller (magistrate), which brought him into conflict with many of the local aristocracy and affluent bourgeoisie. Elected as deputy to the Third Estate in the Estates General of France for the County of Foix (in 1789), Vadier took no prominent part in that assembly. He left his office as representative in the National Constituent Assembly of the Constitutional Monarchy (September 1791), returning to Ariège département, becoming president of the district tribunal in Mirepoix, contributing to the creation of new revolutionary institutions throughout the region. Vadier quickly fell out with Robespierre, particularly due to his militant atheism and the creation of the General Police Bureau by the Committee of Public Safety, while he sought to control repression. Under his leadership, the Committee of General Security became a "ministry of Terror." In Nivôse Year II (January 1794), along with Amar, he exposed the wrongdoings of Fabre d'Églantine, Chabot, and their associates, including Danton, and initiated the trial targeting the Dantonists. He referred to Danton as a "stuffed turbot" in the course of his attacks. It seems that he and Amar were the main instigators of the trial of the Dantonists. Vadier presided over the Convention when the abolition of slavery was voted upon amid cries of "Long live the Republic, long live the Convention, long live the Mountain." She intervened with Vadier to secure the release of one of her close associates, but it bore no fruit, and instead, he suspected her and had her imprisoned. He directly intervened with Fouquier Tinville, requesting him to have certain accused individuals guillotined. Vadier was also responsible for the imprisonment of the Franco American deputy Thomas Paine. He later defended Paine's incarceration by arguing that Paine was not American but English because he was born in the United Kingdom. After 22 Prairial Year II (June 10, 1794), when public debates were abolished in the Revolutionary Tribunal, he had those he wanted to take revenge on brought to trial. According to the Count de Folmon, he initiated the grand trial of members of the parliament of Toulouse. He was also a significant player in the power struggle between the two government committees, the Committee of Public Safety and the Committee of General Security, each trying to gain the upper hand. During this conflict, he had Robespierre spied on by Taschereau, but Taschereau betrayed him and instead reported his actions to Robespierre. Together with Fouché, he participated in and organized the Great Terror by increasing the number of executions, notably to accuse Robespierre. On 26 Prairial Year II (June 14, 1794), Élie Lacoste presented his report on the alleged Batz conspiracy, which led to the execution of fifty four individuals. Vadier once again read to the convention the indictment, based on false evidence, against Catherine Théot, ridiculing the Cult of the Supreme Being advocated by Robespierre.
Термидор және люкс
Робеспьердің соңғы сөзінде "жаман адам" деп атағаннан кейін, ол Робеспьерді дін қызметкерлерін қорғағаны үшін де сынады. Мұның себебі, әдетте, мемлекеттің қуғын-сүргін машиналарын бақылауға алып, Робеспьер бастаған тазалаудың құрбаны болмауға тырысу болды. III жылдың Фримайрдің 15-і (1794 жылдың 5 желтоқсаны), Конвент атынан II жыл комитетінің "Төрт" мүшесіне – Барерге, Колло д'Эрбуаға, Било Вареннеге және өзіне қарсы тергеу басталды. Тергеу мақұлданғаннан кейін, ол трибунаға тапаншамен шығып, Конвент өзінің "алпыс жылдық адалдығына" лайықты баға бермесе, өзін-өзі өлтіретінін мәлімдеді. III жылдың Герминаль айындағы көтерілістен кейін, ол "Төрттікпен" бірге жер аударылуға үкім шығарылды, бірақ конвент таратылғаннан кейін кешірім берілгенге дейін жасырынып жүрді. Директория кезінде Вадье Бабеуфтың "Теңдердің қастандығына" қолдау көрсетті, бірақ Вендомның жоғары соты оны ақтап шықты. Дегенмен, ол сол мәселе үшін Шербургқа жақын Пеле аралында VIII жылға дейін (1799 ж.) түрмеде отырды. Кейіннен, досы Фушеден сұраныс түскен соң Камбасерес оны босатып жіберді, бірақ Робеспьердің құлауына қолдау көрсеткені үшін қателік жасағанын мойындады. Өмірінің соңында ол былай деді: "Мен тоқсан екі жастамын, пікірімнің күші менің өмірімді ұзартады; менің өмірімде өкінетін бірде-бір ісім жоқ, Робеспьерді дұрыс түсінбегенім және азаматты тиран деп жаңылысқандығымнан басқа. 92 жасқа толған Марк Гийом Алексис Вадье 1828 жылдың 14 желтоқсанында, жексенбі күні сағат 18:00-де Брюссельдегі Rue des douze apôtres 1251 мекенжайындағы шағын үйінде дүниеден өтті.
After being targeted by Robespierre in his final speech as a "wicked man," He also criticized Robespierre for his protection of priests. His reasons for doing so were likely a desire to control the state's repressive apparatus and avoid becoming a target of a Robespierre led purge. On the 15th of Frimaire, Year III (December 5, 1794), an investigation was initiated in the name of the Convention against the "Four" members of the Committee of Year II, including Barère, Collot d'Herbois, Billaud Varenne, and himself. When the investigation was approved, he took to the podium with a pistol in hand, threatening to commit suicide if the Convention did not do justice to his "sixty years of virtue." Following the uprising in Germinal, Year III, he was sentenced to deportation along with the "Four," but he managed to go into hiding until the amnesty was passed upon the separation of the convention. During the Directory, Vadier lent his support to Babeuf's Conspiracy of the Equals but was acquitted by the High Court of Vendôme. However, he remained imprisoned for that issue on Pelée Island near Cherbourg until the year VIII (1799). He was then released by Cambacérès after a request from his friend Fouché but did admit to making a mistake by supporting the fall of Robespierre to one of his friends before going into exile. Similarly, towards the end of his life, he stated:I am ninety two years old, the strength of my opinions prolongs my days; there is not a single act in my life that I regret, except for having misunderstood Robespierre and mistaking a fellow citizen for a tyrant. At more than 92 years old, Marc Guillaume Alexis Vadier passed away on Sunday, December 14, 1828, at 6:00 PM, in the small house he lived in at 1251 Rue des douze apôtres, Brussels.