Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Армян грек-рим күресшісі, армян дзюдошысы Армен Назарян (туған жылы 9 наурыз 1974) – армян грек-рим күресшісі, кейін Болгария атынан өнер көрсеткен. Назарян екі дүркін Олимпиада чемпионы (1996, 2000), үш дүркін әлем чемпионы (2002, 2003, 2005) және алты дүркін Еуропа чемпионы (1994, 1995, 1998, 1999, 2002, 2003) атанды. 1991 жылы Армения тәуелсіздік алғаннан кейін Назарян елдің Олимпиада ойындарындағы алғашқы алтын медалін жеңіп алды. FILA оны 1998 және 2003 жылдары жылдың үздік күресшісі деп мойындады. 2007 жылы Назарян FILA Даңқ залының мүшесі болды.
Armenian Greco Roman wrestler
the Armenian judoka
Armen Nazaryan (, , born 9 March 1974) is an Armenian Greco Roman wrestler who later represented Bulgaria. Nazaryan is a two time Olympic Champion (1996, 2000), a three time World Champion (2002, 2003, 2005), and a six time European Champion (1994, 1995, 1998, 1999, 2002, 2003). After Armenia regained independence in 1991, Nazaryan became the first Olympic gold medalist for the country. He was recognized by the FILA as the best wrestler of the year in 1998 and 2003. In 2007, Nazaryan was inducted as a member of the FILA Hall of Fame.
Ерте өмір
Назарян 1974 жылдың 9 наурызында Арменияның Масис қаласында дүниеге келді. Ол сегіз жасында Роберт Нерсесянның баптауымен күреске қатыса бастады және 1987 жылы Ереван спорт мектебіне қабылданды.
Nazaryan was born on 9 March 1974 in Masis, Armenia. He started wrestling at the age of eight under the coaching of Robert Nersesyan and entered the Yerevan Sports School in 1987.
Мансап
1993 жылы Назарян Espoir әлем күресі чемпионы атанды және 1993 жылғы әлем күресі чемпионатында күміс медаль жеңіп алды. Бұл Арменияның әлем күресі чемпионатындағы тұңғыш қатысуы болды. Назарян тәуелсіз Армения Республикасы үшін әлем күресі чемпионатында алғашқы медальді жеңіп алды. Келесі жылы Назарян 1994 жылғы Еуропа күресі чемпионатында ересектер және Espoir санатында алтын медаль жеңіп алды. Назарян тәуелсіз Армениядан Еуропа күресі чемпионатында тұңғыш рет Еуропа чемпионы атанды. Келесі жылы 21 жасқа толатын Назарян енді жасөспірімдер турнирлеріне қатыса алмай, тек ересектер арасындағы жарыстарда ғана өнер көрсетті. 1995 жылы Назарян Еуропа күресі чемпионатының алтын және әлем күресі чемпионатының күміс медалін қайта жеңіп алды, бұл оны Армениядан екінші Еуропа чемпионы етті. Халықаралық аренадағы жетістіктерінің арқасында Назарян 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға мүмкіндік алды.
In 1993, Nazaryan became an Espoir World Wrestling Champion and won a silver medal at the senior 1993 World Wrestling Championships. This marked the debut of Armenia in the World Wrestling Championships. Nazaryan had won the first ever medal for the independent Republic of Armenia at the World Wrestling Championships. The following year, Nazaryan won a gold medal at the 1994 European Wrestling Championships, as both a senior and an espoir. Nazaryan became the first European Wrestling Champion from independent Armenia in the country's debut in the European Wrestling Championships. Turning 21 in the coming year, Nazaryan would soon become no longer eligible to compete in younger tournaments and competed only as a senior from then on. Nazaryan repeated both the European Wrestling Championships gold medal and World Wrestling Championships silver medal in 1995, the former making him only the second European Wrestling Champion from Armenia. Because of his international success, Nazaryan was eligible to compete at the 1996 Summer Olympics.
1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындары
Армен де, оның елі де 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында тұңғыш рет қатысты. Бұған дейін жетістіктерге толы спортшы болған Назарян өз салмақ дәрежесінде алтын медальға басты үміткерлердің бірі еді. Ол барлық бес жекпе-жектің бес еуінде де ойсыратып жеңіске жетті, 1995 жылғы әлем чемпионатының финалында Назаряннан жеңілген әлем чемпионы Самвел Даниэлянды ширек финалда, ал финалда өз елінің сүйіктісі Брэндон Полсонды жеңді. Назарян Олимпиада чемпионы атанды, ол Армения туы астында Олимпиада жүлдесіне және Олимпиада чемпионы атағына ие болған тұңғыш армян спортшысы болды. Ол 1996 жылдың Арменияның үздік спортшысы деп танылды. Бір жылдан астам уақыт өткен соң Назарян Болгария азаматы болып, туған Армениясының орнына осы ел үшін халықаралық жарыстарға қатыса бастады. Көптеген армяндар жалғыз Олимпиада чемпионының елін ауыстыруына қатты ренжіді. Назарян кейін: "Мен өзімнің елімді жақсы көремін және оның игілігі үшін бар күшімді салдым. Бірақ Олимпиада чемпионы болғаннан кейін үкіметім мені бағаламады. Арменияға қайта оралу туралы ұсыныс 2001 жылы ғана түсті, бірақ менің талаптарым орындалмады", - деді.
Both Armen and his country made their debut at the 1996 Summer Olympics. Already a decorated sportsman, Nazaryan was one of the gold medal favorites of the competition in his weight class. He won a landslide victory in all five fights, defeating reigning World Wrestling Champion Samvel Danielyan, who defeated Nazaryan at the 1995 World Championships final, in the quarterfinals and home country favorite Brandon Paulson in the finals. Nazaryan became an Olympic gold medalist, the first ever Armenian athlete to become an Olympic medalist and Olympic Champion under the country's flag. He was voted the Armenian Athlete of the Year for 1996. Over a year later, Nazaryan became a citizen of Bulgaria and began participating in international competitions for this country instead of his native Armenia. Many Armenians expressed great disappointment in their only Olympic Champion changing countries. Nazaryan would later state, “I love my country and I have always done the utmost for it. However, after I became an Olympic champion, our government didn’t appreciate me. I was offered to return to Armenia only in 2001, but my demands remained unsatisfied.”
1996 жылғы Олимпиададан кейін Назарян жеңіл салмақтан (52 кг) ауыррақ – құбыршық салмаққа (58 кг) көшті. Назарян осы жаңа салмақ дәрежесінде 1998 және 1999 жылдары Еуропа чемпионы атанды. Дегенмен, ол 2000 жылғы жазғы Олимпиадаға дейін өткен барлық әлем чемпионаттарында үшінші орынға ғана ие болып, әлем чемпионатында жеңіске жете алмады. Назарян сол жылы Олимпиадаға бірнеше ай қалғанда Еуропа чемпионатында да жеңіліске ұшырады.
Following the 1996 Olympics, Nazaryan moved up from the flyweight (52 kg) weight class to the heavier featherweight (58 kg) division. Nazaryan became a European Wrestling Champion in 1998 and 1999 in this new weight class. He had, however, been unable to win a World Wrestling Championship, coming in third place at every World Championship leading up to the 2000 Summer Olympics. Nazaryan had also lost his European Championship in 2000, just months before the Olympics that year.
2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындары
Алғашқы төрт қарсыласының үшеуін басып озу арқылы жеңгеннен кейін, Назарян 2000 жылғы Сидней Олимпиадасында финалға өтті, онда ол одан ірі, бойы ұзын және әлем чемпионы атанған Ким Ин Субқа қарсы шықты. Ин Суб кездесудің басында, отыз секундтан аз уақыт ішінде тұрып алып тастау (0–3) жасады. Назарян тез арада Ин Субтың үстіне шығып, төреші екеуіне де орнынан тұруға бұйырды. Екі күрескердің де басып озуға тырысқан кезінде белсенділік тоқтап, күрес баяулады. Төреші оларды төсекте күресуге бұйырды, Назарян жоғары жағдайда болды. Көп күш жұмсағаннан кейін, Назарян Ин Субты жоғары көтеріп, толық басып алуға қол жеткізді (5–3). Содан кейін Назарян Ин Субты көтеріп, бұрып тағы бір басып алуды жасады (6–3), одан кейін Ин Субты төсекте бекітіп, оны құлатып, экспозиция жасады (9–3). Осылайша Назарян екі дүркін Олимпиада чемпионы атанды.
After defeating three of his first four opponents via grand superiority, Nazaryan successfully advanced to the finals at the 2000 Olympics in Sydney, where he faced the larger, taller and reigning World Wrestling Champion, Kim In Sub. In Sub scored a stand up takedown (0–3) in less than thirty seconds into the match. Nazaryan quickly got on top of In Sub and both men were ordered to get up by the referee. A period of inactivity followed, with both wrestlers struggling to overcome the other in the clinch. The referee soon ordered for them to go on the mat, with Nazaryan in the top position. After much effort, Nazaryan successfully lifted In Sub up overhead and scored a full takedown (5–3). Nazaryan then scored another takedown by lifting up In Sub and turning him over (6–3) and then scored an exposure (9–3) by pinning In Sub to the mat and finishing him via fall. Nazaryan had now become a two time Olympic gold medalist.
2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындары
Олимпиада чемпионы атағын қорғағаннан кейін Назарян тағы да салмақ дәрежесін көтерді, бұл жолы жеңіл салмақта (60 кг). Назарян 2002 және 2003 жылдары өте сәтті өтті, екі жылдың екеуінде де Әлем және Еуропа чемпионатында жеңіс одісін тойлады. Назарян күрес спортында үш рет Олимпиада чемпионы атанған санаулы спортшылардың бірі болуға жақын еді, бірақ бұл орындалмады. 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Назарян жартылай финалда болашақ Олимпиаданың алтын жүлдегері Жун Джи Хённан жеңілді. Алайда, Назарян қола медаль үшін өткен жекпе-жекте Алексей Шевцовты жеңіп, Олимпиаданың қола медалін жеңіп алды, бұл Назарянның үшінші және соңғы Олимпиада медалі болды. Олимпиададағы сәтсіздікке қарамастан, Назарян 2005 жылы үшінші рет Әлем чемпионатында алтын медальді жеңіп алды. Назарян 2006 жылғы Әлем чемпионатында бақ сынасты, бірақ бірінші раундта нашар өнер көрсетіп, жеңіліске ұшырады. 2007 жылы Назарян FILA Даңқ залының мүшесі ретінде танылды. Назарян 2008 жылғы Еуропа чемпионатында екінші орын алып, 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысу құқығын жеңіп алды. Ол бірінші раундта әлем чемпионы Дэвид Бердинадзені жеңсе де, медальді ұтып алуға қол жеткізе алмады. Назарян 2008 жылғы Олимпиададан бері жарысқа қатыспады. Үш жылдық үзілістен кейін Назарян 2012 жылғы жазғы Олимпиадаға қатысуға талпынып, спортқа қайта оралды. Бірақ жарақат алғаннан кейін Олимпиадаға оралу үмітінен айырылды.
After defending his Olympic Championship, Nazaryan moved up in weight again, this time to lightweight (60 kg). Nazaryan had a very successful 2002 and 2003, becoming a World Wrestling Champion and European Wrestling Champion in both years. It had seemed Nazaryan might become one of only a few people to become three time Olympic Champions in wrestling, but this would not be the case. At the 2004 Summer Olympics, Nazaryan was defeated by eventual Olympic gold medalist Jung Ji Hyun in the semifinals. Nazaryan did, however, defeat Aleksey Shevtsov in the bronze medal match to win the Olympic bronze medal, Nazaryan's third and final Olympic medal. Despite the Olympic upset, Nazaryan won his third World Wrestling Championship gold medal in 2005. Nazaryan next competed at the 2006 World Wrestling Championships, where he was defeated in the first round in a poor performance. In 2007, Nazaryan was inducted as a member of the FILA Hall of Fame. Nazaryan made a comeback at the 2008 European Wrestling Championships, where he came in second place, thus qualifying for the 2008 Summer Olympics. Although he defeated reigning World Wrestling Champion David Berdinadze in the first round, Nazaryan competed without any medal success. Nazaryan has not competed since the 2008 Olympics. After three years of inactivity, Nazaryan returned to sports to attempt to qualify for the 2012 Summer Olympics. However, after receiving an injury, Nazaryan was forced to abandon any hopes of returning to the Olympics.
Карьерадан кейінгі кезең
2012 жылдың 23 қарашасында Назарян Болгария грек-рим күресі ұлттық құрамасының бас жаттықтырысы болды. Армения грек-рим күресі ұлттық құрамасын жаттықтыруға баулы болмасаңыз, деген сұраққа жауап бергенде, Назарян Армения ұлттық құрамасының бас жаттықтырысы Левон Юлфалакянның жаттықтыруын жоғары бағалап, жақсы нәтижелерге қол жеткізу үшін бар күшін салғанын айтты. Назарян Армения және Болгария күрес командаларының бірлесіп жаттығу жүргізуін қалағанын да білдірді. 2013 жылы Болгарияда ол барлық спорт түрлері бойынша «Жылдың жаттықтырушысы» атағын иеленді.
On 23 November 2012, Nazaryan became the head coach of the Bulgarian national Greco Roman wrestling team. When asked if he wouldn't like to coach the Armenian national Greco Roman wrestling team, Nazaryan praised the coaching of the Armenian national Greco Roman wrestling head coach Levon Julfalakyan as doing everything to give good results. Nazaryan also expressed a desire for the Armenian and Bulgarian wrestling teams to practice together. He was named the Coach of the year (for all sports) in Bulgaria for 2013.
Жеке өмір
Армен Инга Назарянға үйленген. Оның екі ұлы және бір қызы бар. Оның ұлы Эдмонд Назарян да грек-рим күресімен айналысады және 2020 жылы Италияның Рим қаласында өткен Еуропа күрес чемпионатында 55 кг салмақ дәрежесінде алтын медаль жеңіп алды.
Armen is married to Inga Nazaryan. He has two sons and one daughter. His son Edmond Nazaryan also competes in Greco Roman wrestling and in 2020 he won the gold medal in the 55 kg event at the 2020 European Wrestling Championships held in Rome, Italy.