Кіріспе

Томас Тистлвуд (1721 – 1786) – ағылшын туған плантатор және күнделік жазушы. Өмірінің көп бөлігін британдық Ямайка колониясында өткізді. Линкольнширдегі Тупхолмде туған Тистлвуд Ямайканың батыс жағына көшіп, бірнеше құл плантацияларына иеленгенге дейін плантация бақылаушысы болып жұмыс істеді. Ямайкада тұрған кезінде өмірінің көптеген жайттарын жазған күнделік жүргізді. Күнделігі 14 000-нан астам беттен тұрады, онда ол плантация иесі ретінде құлдарға жасаған қатыгездіктерді сипаттаған. 1751 жылы Тистлвуд «Египет» аталған қант плантациясында бақылаушы болып жұмыс істеді; бірнеше күннен кейін плантациядағы құл әйелдерді зорлай бастады. Күнделігінде Тистлвуд өмірі бойы 138 құл әйелді зорлап, 3582 рет зорлау қылмысын жасағаны жазылған. Ол құл қыздар мен әйелдерді жүйелі түрде зорлады; қашып кеткендерді қамшымен соғып, тізбекке бұғаулап немесе далалық жұмыстарға жіберді. Кейде бір түнді бірнеше әйелмен өткізіп, кейін оларға «қысықтары үшін» ақша берді. Екі жыл өткен соң, 1753 жылы Тистлвуд қашып кеткен құлдың кесілген басын алды және оны үйіне жақын жол бойындағы бағанаға орнатты. Тистлвуд сондай-ақ «Дерби дозасы» деп аталатын азаптау түрін ойлап тапты, ол құлды қамшылап, жараларына лайм шырынын сүртіп, екінші құлдың аузына дәрет тастауын талап етті. 1767 жылы Тистлвуд «Бреднат Айленд Пен» аталған 160 акрлық плантация сатып алды; 1779 жылы ол мал өсірумен және егін өндірумен айналысатын 32 құлы болды. Оның барлық құлдарының оң иығында оның әріптері таңбаланған. «Бреднат Айленд Пенде» Тистлвуд ер және әйел құлдарын «жұптастыруға» тырысты, бірақ әйелдерді зорлауын тоқтатпады. 1781 жылы Тистлвуд жиі сифилиспен ауырып, оның жыныстық зорлауы азайды. 1780-ші жылдардың көп бөлігінде Тистлвудтың құлдары қасақана жасалған жамандықтан дұрыс тамақтанбады. Егер құл плантацияда өсірілген өнімді жеп отырғаны байқалса, оны қатты қамшылады. Құлдары аштықтан зардап шегіп, аштан өлуге шағымданса да, Тистлвуд қонақтарын әрдайым мол дастарқанмен күтіп алатын. Ол ешқашан үйленбеді, бірақ Пхибба есімді құл әйелмен ұзақ жылдар бойы бірге тұрды, олардан ұлы болды. 1784 жылы ол қатты ауырып, күнделігін жазуға қиналды және 1786 жылдың қараша айында «Бреднат Айленд Пенде» қайтыс болды. Өсиеті бойынша 3000 фунт стерлинг (1786 жылғы 3000 фунт стерлинг қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) және 34 құл қалды. Тистлвудтың құл жұмысшыларына қатысуы Ямайканың құл иелерінен сынға ұшырамады, себебі мұндай жағдайлар Ямайка құлдарының тағдырына тән еді. «Томас Тистлвудтың күнделігі» атты оның күнделігі 18 ғасырдағы Ямайка тарихын баяндайтын маңызды тарихи құжат болып табылады.

Ерте өмір

Томас Тистлвуд 1721 жылғы 16 наурызда Линкольнширдегі Тупхолмде дүниеге келді. Фермердің екінші ұлы, ол Батыс Йоркширдің Акворт қаласында білім алып, математика және "практикалық ғылым" салаларында оқытылды. Алты жасында әкесінен 200 фунт стерлинг мұра алды, бірақ мүліктің басым бөлігі ағасына берілді, соның арқасында ол Англиядан кетуге мүмкіндік алды. Ол геодезияшылыққа оқуға түсті, бірақ досы және әріптесі есінен шығып, теңізге секіріп кеткеннен кейін Тистлвуд: "Енді менің үміттерім өлді" деп ойлады. Тревор Бернард бұл достың Уильям Уоллес болғанын айтады, алайда бұл Джеймс Кроуфорд болуы да мүмкін. Шығыс Үндістан компаниясының кемесінде екі жылдық сапардан кейін, суперкарго ретінде, Тистлвуд 29 жасында Англияға қысқа ғана уақытқа оралды және Ямайкада жұмыс іздеуді шешті. 1750 жылғы 1 ақпанда ол Фламборо кемесіне мініп, Ямайканың Саванна-ла-Мар қаласына бет алды. Оның ұсыныс хаттары болғанмен, алдын ала жұмысқа орналасқан жоқ. Ол 4 мамырда келді.

Ямайкаға көшіп келу

Тистлвуд Кариб теңізіндегі өмірін бақылаушы ретінде бастады, алдымен Vineyard Pen-де, қант плантацияларына ет пен көкөніспен қамтамасыз ететін мал қорасында. Содан кейін ол негізінен Джон Коуп пен Уильям Дориллге тиесілі Egypt қант плантациясында жұмыс істеді, ол 1751 жылдан 1767 жылға дейін бақылаушы болып қызмет етті. Ол қант өндірісінде көптеген құлдарды қадағалаған. Egypt 1500 акр жерді құрады, оның 1200 акры су мен батпақтардан тұрды және қант өндіруге жарамсыз болды. Тек 150 акр жерде ғана қант өсірілді, ал Тистлвудтың алғашқы өнімі нашар болғандықтан Дорилл Egypt-ті қанттан мал қорасына айналдыруды қарастырды. Осы жылдары Тистлвуд өз құлдарына ие болып, оларды басқа плантаторларға жалға берді. Осы кезде ол Фиббамен танысты, ол көптеген құлдардың бірімен сексуалдық қатынаста болған, бірақ онымен ұзаққа созылған қарым-қатынас құрды. Олардың қарым-қатынасы шиеленіскен, олар жиі дауласып, ұрысып жүрді. Көптеген құлдар Egypt-тен қашып кетті, бірақ басқа плантация иелері мен бақылаушылар сияқты Тистлвуд та қашып кеткен құлдарды ұстау үшін ямайкалық марондарды жалдады. Ол 1750 және 1760 жылдары Ливард Марундарының басшылары Куджоу мен Аккомпонгпен бірнеше кездесулер туралы жазады, бірақ бұл толығымен өтірік, өйткені Аккомпонг келісімге қол қойылғаннан кейін 2 жыл өткен соң, ал Куджоу 5 жыл өткен соң қайтыс болды. Куджоу 1659 жылдың 6 қаңтарында дүниеге келген, яғни онымен кездескен кезде 90-100 жаста болған. Тистлвуд оның қарттығын еске алмайды, себебі ол оны ешқашан көрмеген. 1752 жылдың соңында серуендеп жүргенде Тистлвуд бір ай бұрын қашып кеткен құлы Конго Сэмді кездестіріп, оны қайтадан ұстауға тырысты. Сэм Тистлвудқа өтпес қылышпен шабуыл жасап, оған жеңіл жарақаттар келтірді, содан кейін басқа бір құл, Лондон, Тистлвудқа көмекке келді және олар Сэмді тұтқынға алды. Басқа екі құл, Әбигейл мен Белла, көмектесуден бас тартып, Сэмнің бостандық алу әрекетін қолдады. Одан кейін өткен сотта Әбигейл мен Белланың әрқайсысына 100 қамшы салынды, бірақ Лондон Сэмге қарсы куәлік беруден бас тартқандықтан, ол ақталды. Ямайкадағы көптеген плантациялардағы құлдар дұрыс тамақтандырылмағандықтан, көбінесе қант ұрлап жейтін. 1755-56 жылдары Шотландия есімді құл Egypt-те жүгері мен банан ұрлап жатқанда ұсталды. Күзетші оны атып, өлтіріп тастады.

Такидің соғысы

1760 жылы Таки соғысы кезінде және сол онжылдықтағы құл көтерілістері барысында Тистлвуд көтерілістің сәтті аяқталу мүмкіндігінен плантаторлардың сескенгенін жазды. Ол Куджо қаласының (Трелони қаласы) ямайкалық марондарын көтерілісшілермен шайқастағы батылдықтары үшін мақтады. Тистлвуд бүлікші құлдардың мырза Смит пен капитан Хоар сияқты ақ адамдарды өлтіргенін баяндады. Ол көтерілістің қадамдарына қатты алаңдады және көтерілісшілермен күресу орнына мас болған Корольдік теңіз флотының теңізшілеріне наразылық білдірді. Тистлвуд өзінің бірнеше құлдарының оған деген құрметсіздік танытуын байқады және мұны Таки көтерілісі туралы жаңалықтардан алған шабытпен байланыстырды. Тистлвуд Джон Джонстың үйін бүлікші құлдардың өртегенін жазды, олар бастапқыда ақ милиция жасағын жеңіп, бірнеше сарбазды өлтірді. Қорқынышқа қарамастан, Тистлвуд бірнеше құлын зорлауға уақыт тапты. Көтеріліс аралдың шығыс және батыс жағында ақырында басылды. Батыс Ямайкадағы көптеген құлдар, соның ішінде Коптың құлдары, мысалы Апонго, кейіннен өлім жазасына кесілді. Көтеріліске қатысқандары үшін Тистлвудтың екі египеттік құлы, Куакуо мен Абрахам, испан Кариб колонияларында қайта сатылуға үкім шығарылды. Оның барлық құлдарының оң иығына «ТТ» таңбасы салынды. Бесс ұлы Бристоль жеті жасқа келгенде, Тистлвуд оны таңбалады. Мэри қашып кеткеннен кейін қайта ұсталғанда, Тистлвуд оны қамшымен соқтырып, сол жақ бетіне таңба салдырды және «бірнеше тізбекпен темір мойындық кигізді». 1762 жылы оның 12 құлы болды. 1767 жылы оның 28 құлы болды. 1767 жылы Тистлвуд 160 акрлық Бреднут Айленд Пен плантациясын сатып алды, онда шамамен 30 құл азық-түлік пен мал өсірді. Үш жылдан кейін бұл көрсеткіш 26-ға дейін төмендеді, бірақ 1779 жылы ол құлдар санын 32-ге дейін арттырды. 1782 жылы Тистлвудтың 34 құлы болды, олардың тоғызы ер адам, 12-сі әйел, 13-і кәмелетке толмағандар еді. 18 ғасырда Ямайканың ең табысты өнімі болған қант плантациясын сатып алуға Тистлвудтың жеткілікті капиталы болмады. Оның орнына ол кем мәртебелі, бірақ соған жақын табыс әкелуге мүмкіндігі бар кәсіпке бейімделді. Тистлвуд егін жинау маусымында құлдарды ірі қант плантацияларына жалға берді, ал өз жерінде репа, капуста, петрушка, мускат жаңғағы, кокос және кофе сияқты бірқатар азық-түлік дақылдарын өсірді, оларды қант плантацияларының иелеріне сатты. Тистлвуд сонымен қатар түрлі ғылыми және интеллектуалдық қызығушылықтарды ұстанды. Ол бірнеше жүз кітап жинады, көбінесе ғылыми және техникалық тақырыптарға арналған; дәрілік өсімдіктер мен басқа да ботаникалық үлгілерді жинап, сипаттады; 34 жыл бойы ауа райы туралы егжей-тегжейлі жазбалар жүргізді. Ол осы байқауларды қамтитын егжей-тегжейлі пакетті бай колониялық жазушы Эдвард Лонгке жіберді, бірақ Лонг өзінің жазбаларында оны алғандығын мойындамады, бірақ оны Британ мұражайында Лонгтың жарияланбаған қолжазбаларынан табуға болады. 1780 жылдың қазан айында болған дауыл кезінде Брэднат аралының бақтары Жамайканың батысындағы ең әдемі бақтардың бірі болып саналды. Дауылдан Тистлвудтың көптеген қойлары өлді, сондықтан ол құлдарына оларды жеуге рұқсат берді. Бір жылдан кейін құлдары әлі де дауылда жоғалған киімдерін ауыстыру үшін сұрады. 1781 жылы тағы бір дауыл Тистлвудтың үйіне қатты зақым келтіріп, ол енді онда тұра алмады. Оның құлдарының үйлері де зардап шекті, жүгері мен банан жоғалды, ал баулары қайтадан қирады. Оның құлдары сол онжылдықтың көп бөлігінде азық-түлік тапшылығынан зардап шекті. Тистлвуд сатуға арналған дақылдар өсірді және оларды ұрлаған құлдарды қамшымен соқтырды. Құлдары аштықтан зарланған кезде, Тистлвуд Уильям Бекфорд сияқты қонақтарды шақырып, краб, лайлы балық, креветка, қой еті, репа, брокколи, үйрек, қарбыз және әр түрлі алкогольді қоса алғанда, мол тағамдарды ұсынды. 1781 жылы ауруына байланысты Тистлвуд Бреднут Пенді сатуға тырысты. Ол сатып алушы таба алмады және өлгенше мүлкін сақтап қалды.

Ямайкадағы өмір

Ямайка Ұлыбритания империясының ең бай отаршысы болды. Тистлвуд ақ жамайкалық қоғамда орташа байлықтан ғана, әсіресе Саймон Тейлор сияқты бай плантаторлармен салыстырғанда, бірақ ол қайтыс болған кезде империяның басқа бөліктеріндегі көптеген британдықтардан бай болды. Ол Ямайкада Линкольнширде қалуды таңдағаннан гөрі көп байлыққа ие болды. Тропикалық аурулардан аман қалған ақ жамайкалықтар Британ аралдарының тұрғындарынан орташа есеппен 50 есе бай болды, және Солтүстік Америкадағы әріптестерінен бай болды. 1750 жылы 29 жастағы Тистлвуд Ямайкаға мүлкі азбен келді, бірақ дереу плантация бақылаушысы ретінде іздестірілді, ал 1757 жылы оның жалақысы жылына 100 фунтқа дейін көтерілді. Бір жылдан кейін бұл мөлшер 120 фунтқа дейін көтерілді. Бұл Америкадағы ақ еуропалықтардың орташа жалақысымен салыстырғанда өте үлкен сома еді. Бұл оған құл сатып алуға және жалдауға мүмкіндік берді. Ол басқалар үшін жұмыс істеп, көбірек ақша табуды жалғастыра алар еді, бірақ 1760-шы жылдардың ортасында ол бай қант өндірушісі ретінде емес, Ямайканың батыс бөлігінің базар бағбандары және бау-бақша маманы ретінде тәуелсіз жер иесі болуға шешім қабылдады. Ол жергілікті тұрғындардың құрметін алды, көбінесе өзінің еншілес аймағының ең бай плантаторларымен тамақтанып, бірнеше жергілікті кеңселерде, соның ішінде бейбітшілік судьясы ретінде қызмет етті. 1778 жылы бір рет мол тамақтан кейін Тистлвуд және оның серіктестері крикет ойнады. Ямайкадағы ақ нәсілділердің санынан 9 есе артық, ал теңсіздік аралдағы барлық нәрсеге әсер етті. Тистлвудтың Ямайкадағы алғашқы жылында ол тек қана қара нәсілділер арасында өмір сүрді, бірнеше апта бойы басқа ақ нәсілділермен байланысы болмады. Мұндай айырмашылық тіпті көбірек болды ауылдық батыс Ямайкада, онда Тистлвуд ақырында қоныстанды, құлдардың ақтарға қатынасы 15-ке тең. Осылайша, Тистлвуд сияқты плантаторлар ақтардың қорқыныш, теңсіздік және қатыгездік арқылы бақылауымен ұсталатын қара қоғамда өмір сүрді. Қоғамдық шектеулер болмағандықтан, құл иелері құлдарын сырттан бақылап отырғандарды қорқытқан зорлық-зомбылықпен басқарды. Тарихшы Тревор Бернард Тистлвудты "адамгершілігі жоқ қатыгез" деп атайды, бірақ Тистлвудтың құлдарын ұстауы әдеттегідей емес екенін айтады. Құлдық кең таралған басқа колониялардан айырмашылығы (мысалы, Вирджиния колониясы, мұнда құл иелері құлдарға қатысты әкелік (бірақ әлі де қатыгез) көзқарасты дамытты) көптеген Ямайка құл иелері тек қатал күш қолдану ғана көптеген африкалық құлдарды бақылауға алатынына сенімді болды. 1753 жылы Тистлвуд өзінің жұмыс берушісі Дориллге тиесілі Солтүстік Ривер иелігінен тауар ұрлаған бірнеше құлдың соты туралы жазды. "Оливердің құлағын асып, Фортунаның құлағын кесіп, екі мұрын тесігін де кесіп, екі жағына да белгі салды, Чеддардың оң құлағын кесіп, оң мұрын тесігін кесіп, сол жағына белгі салды". Солтүстік Ривердегі Робин есімді құл екі жігітпен Мысырдан қашып кеткен кезде, Дорилл Робинді соттап, өлтірді, содан кейін Тистлвуд Робиннің басын алып, "бұны бағанаға қойып, үйдің жайылымындағы жолдың бұрышына тіктеп қойды". 1771 жылы тағы бір құл Фрейзер Бек "кешкі асқа" көптеген құлдарды шақырғаны үшін сотталып, "құлағын кесіп, 39 қамшымен іліп, тағы 39-ы Ұзақ дүкендерге қарсы" жазаланды. Сот барысында басқа да құлдар осындай жазаға ұшырады.

Құлдарға қатысты жағдай

Тистлвуд құлдарын қатыгез жазалаумен, қатты қамшымен және басқа да қатыгездік пен қорқынышты жазалармен жазалаған. 1756 жылы Хазат қашып кеткеннен кейін қайта ұсталды, ал Тистлвуд "оның екі аяғын да тізгілеп байлады; аузын тыныштандырды; қолын бір-біріне бұғаулады; денесін меласпен майлады және күні бойы шыбықтарға, түнде сермектерге жалаңаш қалдырды". Ол кейде құлдың ашық жарасына тұзды тұздық, лимон шырынын және бұрыш майын сүрткен. Ол Пунч пен Куакоо есімді екі құл қашып кеткені үшін ұсталғанда, оларды қатты қамшылап, "содан кейін жуып, тұзды тұздық, лимон шырыны және бұрыш майымен сүртті" деп жазды. 1756 жылы Тистлвуд осы жазаға бірнеше рет қорқынышты элементтер қосты. 28 қаңтарда ол: "Дербиді жақсы қамшылады, ал Мысырды аузына дәрет тастатты" деп жазды. Дербидің қылмысы - ұрлық және қант қамысын жеу. Тистлвуд осы жазаның түрін "Дербидің дозасы" деп атады. 26 мамырда Дербиді Port Royal есімді басқа құлы қамысты жеп отырғанда ұстады. Тистлвуд: "Оны жақсы қамшылап, тұзды тұздықпен майлап, содан кейін Гекторды аузына дәрет тастатты" деп жазды. 24 шілдеде Порт-Роял қашып кетуге тырысты, бірақ қайтадан ұсталды. Тистлвуд: "Оны орташа мөлшерде қамшылады, жақсы майлады, Гекторды аузына дәрет тастатты, аузы толғанда дереу тұмшасын салып, 4 немесе 5 сағат бойы кигізді" деді. Келесі күні Филис есімді құл әйелді де солай жазалады, бірақ ол аузын тырнап тастаған жоқ, ал 31-і күні жазасын қайталады. 30 шілдеде Гектор есімді құл сопағын жоғалтқаны үшін қамшымен соқты. 27 қыркүйекте Мысыр қамысты жегені үшін "Дербидің дозасын" алып, қамшымен соққыға ұшырады. Сол жылдың қазан айында тағы үш құл, Гектор, Джо және Мистер Уотттың Помонасы, бірдей қылмыс жасағаны үшін жазаланды. 1756 жылдан кейін "Дербидің дозасы" туралы жазбалар болмаған кезде, Тистлвудтың басқа да қатыгез және зұлым жазалары жалғасты. 1770 жылы Куба ас үйдегі "сүзуге" экскремент тастау арқылы қашып кетуге тырысқан үшін жаза алды. Тистлвуд соңғы сөзді "ластанған заттардың беті мен аузын сүрту арқылы" айтты. Оның басқа бір қатыгездігі - құл қыздар мен әйелдерді жүйелі түрде зорлау. Қашып кеткен құл әйелдерді қамшылап, жағаға, мойынтұрмаға салып, далалық жұмыстарға жіберіп, Тистлвуд зорлады, ол өз іс-әрекетін күнделігінде жазды. Кейбір қамшылаулар өте ауыр болды, тіпті ең кішігірім қылмыс үшін де. Дик картоп көшеттерін жердің дұрыс емес жағына отырғызғаны үшін Тистлвуд оны қамшымен соқты. 1770 және 1774 жылдар аралығында Куба 14 рет қашып кетті, бірақ әр жолы қайтадан ұсталды. 1771 жылы ол қашып кеткеннен кейін қайтадан ұсталғанда, Тистлвуд оны қамшылап, "мойнына тізбек салды". Ал тағы бір жолы ол "оны жақсы қамшылап, маңдайына белгі салды". 1774 жылы Тистлвуд оны тағы бір қашып кету әрекеті кезінде Джорджияға баратын кемеге сатты. 1772 жылы ол үш құлды жүгері бақшасын аралап өткені үшін қамшымен соқтырды. 1774 жылы ол жұмыс істемеген құлдарды қамшымен соқтырды. 1774 және 1775 жылдар аралығында Солон бірнеше рет балық аулауға жетпеді, ал Тистлвуд оны сәтсіздіктері үшін қамшымен соқты. Бір рет ұрып-соққаннан кейін, Солон қашып кетті, бірақ ақырында қайтып келді, содан кейін Тистлвуд оны қамшылап, "мойнына тізбек пен алқа" салдырды, содан кейін оны дереу балық аулауға жіберді. Бұл бірнеше рет Солонға берілген жаза, көбінесе ол қашып кету әрекеті кезінде ұсталғаннан кейін. 1776 жылы Линкольн балық аулай алмағанда, Тистлвуд бақытсыз құл балықшыны қамшылап, "тізгіге" қоюды бұйырды. 1778 жылы құл жүргізуші Дик құлдарды қатты жұмыс істеуге мәжбүрлеу міндетін орындамағанда, Тистлвуд Дикті қамшылап өлтіру үшін тағы бір құл Джиммиге бұйрық берді. Бірақ Тистлвуд Джиммидің Дикті қамшылауына ризашылық білдірді және Джиммиді қамшылауға бұйрық берді. Тистлвуд Дикті далаға жіберіп, Стрепты жаңа құл жүргізушісі етті. Бірақ Стреп қамшыны қатты ұнататын, Пеггиді қатты ұрып, оң көзіне көру қабілетін жоғалтып алды. Тистлвуд Стрепты абайсыздығы үшін қамшылап, Дикті құл жүргізушісі қызметіне қайтарып алды.

Өлім-жітім деңгейі

Ямайка құлдары арасында өлім-жітім көрсеткіші жоғары және туу көрсеткіші төмен болғандықтан, ақ плантациялар Африкадан құлдарды импорттауды жалғастыруға мұқтаж болды; британдық кемелермен Жаңа Дүниеге әкелінген барлық құлдардың үштен бірі Ямайкаға жетті. Өлім-жітім көрсеткіші соншалықты жоғары болды, аралдағы құлдар санын 250 мыңға арттыру үшін 500 мың құл импортталуға тиіс болды. Ақ ямайкалықтардың өлім-жітімі де шамалы болды, олардың үштен бірі тропикалық аурулардан қайтыс болды. Қара құлдар мен ақ плантаторлар аурудан көп өлген кезде, ямайкалық марондардың еркін қалалары халық санының айтарлықтай өсуін бастан өткерді. Балалар арасында өлім-жітім көрсеткіші жоғары болды. Кубаның баласы Сильвия 1768 жылы бір жасында қайтыс болды. 1770 жылы Мария бір аптадан кейін қайтыс болған сәбиді дүниеге әкелді. 1775 жылы Марияның тағы бір қызы Рахил төрт жасында қайтыс болды. 1771 жылы Аббаның ұлы Джонни алты жасында кекірт ауруынан қайтыс болды, содан кейін сол жылы бір апталық баласынан айырылды. Екі жылдан кейін оның қалған ұлы Нептун ауырып, "қатты суықтан" қайтыс болды. 1775 жылы Абба ұл туып, бір аптадан кейін қайтыс болды. 1771 жылы Нанни алты жасар қызы Пхиббаны жоқтап, доктор Пантонның жазып берген сынап таблеткасынан кейін қайтыс болды. 1773 жылы Наннидің тағы бір қызы туылғаннан кейін бірнеше аптадан кейін қайтыс болды. 1773 жылы Фибидің екі баласы туғаннан кейін бір апта ішінде қайтыс болды. Фаннидің қызы Пэтти туылғаннан кейін алты ай өткен соң қайтыс болды. 1777 жылы Салли қызын дүниеге әкелді, ол келесі күні қайтыс болды, ал үш жылдан кейін Абба да осындай қайғыға ұшырады. 1782 жылы Дамселдің сәбиі туғаннан кейін төрт күн өткен соң қайтыс болды, ал бір жылдан кейін Бесстің Тистлвудтың ағаш шеберіне арналған баласы бір аптадан кейін қайтыс болды. 1767 жылы Тистлвуд Джон Хартнолды ауру құлы Сукиге емдеу үшін шақырды, ол оған қан құйып, сумен сүрді. 1769 жылы Пхибба ауырып қалды, Тистлвуд бірнеше ем-дәрмендерді қолданды, соның ішінде тұз, тазартатын ұнтақтар және сынап таблеткалары. Хартнол тағы бір ауырып қалған құлды "терпентин спиртімен сүртіп", "теңіз пуншысын" ішуге мәжбүрлеуді бұйырды. Екі құлға да жұту үшін "суға қосылған қышақ" берілді. Содан кейін "Бреднат Пен" компаниясының басқарушысы болған Хартнол, Пхиббаның қызы Кубаны өзіне серік етіп алды. Тистлвудтың құлының мұрнында жара пайда болғанда, доктор Джеймс Веддерберн кем дегенде екі рет "тазартатын дәрілерді" ұсынды. Пегги басқа еуропалық дәрігер доктор Пьюдің мәжбүрлеген белгісіз сұйықтығын ішкенде өліп қалады деп қорықты. Кейін Куджоның "жамбасы ауырғанда", дәрігер оның ауруын қан құю арқылы емдеуге тырысты. Бесстің кішкентай ұлы Бристоль ауырып қалғанда, дәрігер оған қан құйып, сынап таблеткасын берді, бірақ ол емделіп аман қалды. 1775 жылы Фибба мен оның ұлы Мулат Джон екеуі де ауырып, еуропалық дәрігер оларға қан құйды. Екі құлына қақырық шаққанда, Тистлвуд дәрігердің кеңесі бойынша оларға сынап таблеткаларын берді. Әбба денесінде ірің пайда болғанда, Тистлвуд дәрігердің кеңесіне құлақ асып, оған сынап таблеткаларын берді. Коба жыныстық ауруға шалдыққанда, оған сынап таблеткаларын берді. Ол "ауызынан жара пайда болғанша" ішті. Еуропалық дәрігерлерге қанағаттанбай, Куба миал рецептілерін қолданды, бұл үшін Тистлвуд оны сөгіп тастады. Франкеге "шапшаң" ауруын емдеу үшін сынап таблеткалары да берілді. 1770 жылы Джиммиде "қатты қышыма" пайда болғанда, дәрігер күкірт, май, тұз және сынап таблеткаларын жазып берді. 1771 жылы Фибидің аяғында жара пайда болды, содан кейін дәрігер оған сынап таблеткаларын берді. Бұл тәжірибе жағымсыз болған болуы керек, өйткені келесі жылы аяғында жара пайда болғанда, ол оны Тистлвудтан жасырып, орнына обеа емдерін таңдады. Тистлвуд мұны білгенде, оны қамшылап, "бильбоу" түрмесіне отырғызды. Сол жылы Дамселді ит шағып алған, бірақ ол еуропалық медицинадан қорықты және жарақатын Тистлвудтан жасыруға тырысты, ол оны тапқан кезде "жақсылап ұрып, бильбоуға тықты". Оның орнына Дамсел өзінің сенімін Уилл деген құлға артып, ол Мистер Уилсонға тиесілі, және ол обеа шебері болды. Көптеген құлдар еуропалық медицинаға қарағанда креолдық "дәрігерлерге" көбірек сенді. 1772 жылы Помпейге қызба болғанда, дәрігер оған алдымен қан құйып, кейін сынап таблеткасын берді. 1779 жылы Сукиге ұстама келгенде, оған күйдірілген шарап пен сынап таблеткасы берілді. Бұл емдеулер құл иелері мен құлдардың өлім-жітім көрсеткішін азайтуға көмектеспеді.

Жыныстық зорлық-зомбылық

Тіслвуд ешқашан үйленбесе де, оның жыныстық әрекеті мол болды, оның күнделігі 3852 әйелмен "келісім бойынша" және келісімсіз жыныстық қатынас жасаған 138 әйелді, олардың барлығы дерлік құлдыққа түскен қара әйелдерді баяндады. Тистлвудтың жыныстық әдеттері Англияда қалыптасқан, ол Drury Lane және Fleet Market сияқты орындарда жезөкшелермен жыныстық қатынаста болған. Сондай-ақ, оның Бетт Митчеллмен жыныстық қатынасы болды, оның ата-анасы оның неке ұсынысын қабылдамады және үйленген әйел Элизабет Тойнмен қарым-қатынас жасады. Оның тұрақты жұмыс таба алмауы оның тұрақты қарым-қатынас жасай алмауын білдірді және Ямайкаға көшіп кету шешімін қабылдауға ықпал етті. Тистлвуд өмір бойы құлы Фиббамен жыныстық қатынаста болды, ол негізінен оның "зайыбы" болды (оны өсиетте солай атады) және оның жалғыз ұлы, мулат Джон болды. 33 жыл бойы қарым-қатынаста болған Фибба мен Тистлвуд "құл мен қожайынының арасында осындай нәрсе болуы мүмкін болса, жылы және сүйіспеншілікпен байланысты" деп атаған Бернардты дамытты. 1768 жылы Тистлвуд Пхиббаны Коуптан жылына 18 фунт стерлингке жалдады (18,0 фунт стерлинг 1768 жылы соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) және оны Бреднут Пенге әкелді. Фиббаның жері, малы мен құлдары болды. Ол құл болған кезде де, 1760 жылы 4 фунт 10 шиллингке сатылған құйрығы мен 6 фунтқа жуық сатылған құйрығы сияқты мүліктерге ие болды. Бірақ Фабба Тистлвудтың жалғыз "зайыбы" емес еді. Вайнъярд-Пенде, Ямайкаға келгеннен кейін көп ұзамай, ол Марина есімді құл қызды өзінің кәнизагы етіп алды. Кейде ол басқа құлдарды жыныстық қатынасқа түсу туралы шағымданғаннан қашуға мәжбүр болды. Кейде Тіслвуд бір түнде бірнеше құлды зорлап, кейде оларға "азалықтарына" ақша бере бастайды. Мысырдың бақылаушысы болғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, Тистлвуд құл әйелдерді зорлай бастады, ең алдымен, кәмелетке толмаған қыз Эллинді. Эллиннен кейін Тистлвуд Дидоға көшті, бірақ көп ұзамай ол "жапырақша" пайда болуын көрсететін қызыл дақтардың пайда болуын байқады. Жозеф Хорлок 18 ғасырдағы еуропалық дәстүрлі емді қолданды, ол Тистлвудты "қанға" айналдырды және оған 24 сынап таблеткасы мен бір бөтелке бальзамды берді. Сонымен қатар, Хорлок Тистлвудтан өзінің жұқтырған мүшелерін "күнде-түні ұзақ уақыт жаңа сүтте" жууды талап етті. Оның жыныстық ауруы оны тоқтатпады, ол басқа құлды, Дженниді зорлады, ол бірнеше рет жұқтырған Дидоға оралғанға дейін. Ол Женнимен 1753 жылдың аяғына дейін дауыл-дауыс "қарым-қатынаста болды", ол кезінде ол оған бірнеше сыйлық сатып алды, бірақ бұл оны Сусанна, Үлкен Мимбер, Белинда және Дидоны батпақ, плантанатпен жүру, және дәмдеуіш үй мен қайнату үйінде зорлауға кедергі болмады. Ақыры Женниді тастап кеткенде, Тистлвуд "балалардың қайғысына" ұшырады. Тистлвуд Фиббамен қарым-қатынасын бастаған кезде оның жыныстық инфекциясы біршама төмендеді. Ол қызмен бірге болған кезде, ол әлі де Фиби, Египет Сусанна, Тау Сусанна, Эллен, Вайолет, Мазарин, Варсо, Кішкентай Мимбер, Абба, Миртилла, Фрэнки және Сабина сияқты құлдықтағы әйелдерді зорлады. Фибба Тистлвудпен оның Аурелияны жиі зорлағаны үшін айтысыпты. Фанни есімді құлды зорлағаннан кейін, Тистлвуд тағы бір жыныстық инфекциядан зардап шекті. Ол басқа адамдардың құлдарын да зорлады. Бірақ Тистлвуд Фаббаның Египет Леви есімді басқа құлмен жыныстық қатынаста болғанын да күдіктенеді. Брэднут Пенде Тистлвуд өзінің құлдарын әйелдермен "қосу" үшін түрлі табыстармен тырысты. Ол әлі де өзімен бірге отырған құл әйелдерді зорлады. Тіслвуд Аббаның Куджомен жұптасуын мақұлдаса да, Тіслвуд оны 1771 жылы 39 рет және жеті жыл ішінде 155 рет зорлады. Ол Аббаның Куджодан Джиммиге серіктес ауыстыруын мақұлдамады. Ол екеуін жыныстық қатынаста ұстаған кезде, "екеуін де [аяқ-қолдарын темір бұғаулармен бұғаулап] жарыққа салғанда, оларды қамшымен соқтырды". Линкольнмен жұптасып жүрсе де, Сукиді Тистлвуд 39 рет зорлады. Тистлвуд Саллиді бірнеше рет зорлады, ол осындай оқиғалардан кейін қашып кетті. Тистлвуд оны тұтқындатып, Брэднат Пенге алып келді, оны қоржындарға тастады, оны тағы да зорлады. Салли бірнеше рет қашып кетті, содан кейін оны жиі ұстап алып, қамшылап соқты. 1775 жылы ауыр жүкті болғанына қарамастан, Фрэнкті Тистлвуд зорлады. Бір аптадан кейін түсік жасады. Тистлвуд және басқа бақылаушылар мен ақ қызметкерлер өздерінің жыныстық құрбандарын құл әйелдерден таңдаған кезде, Ямайкадағы көптеген ақ құлдар мулат "еркін түсті" әйелдерді сүйіктілері ретінде ұстады, мысалы, Дорилл мен оның сүйікт...

Отбасы және өлім

Тистлвуд британдық радикалды белсенді және Като көшесіндегі жанжалдың қатысы бар Артур Тистлвудтың ағасы болды. Тистлвуд ешқашан үйленбеген, бірақ оның құлы Фиббамен, ол бастапқыда Коптың құлы болған, ұл, Мулат Джон болды. Джон 1760 жылы 29 сәуірде дүниеге келді, ал Коуп оны 1762 жылы 3 мамырда босатты. Женнидің үлкен ұлы Томас бала кезінде қайтыс болды. Тіслвуд ақырында Фаббаны Коуптан сатып алып, онымен бірге Брэднат аралында өмір сүрді. Ол мулат Джонға бірнеше кітап сатып алып, оқытады. Бірақ Джон кітап оқыуға қызығушылық танытпайды. 1775 жылы Тистлвуд мулат Джонды Уильям Хорнбиге ағаш ұстасы ретінде үйретті. Джон өзінің шәкірттікпен қанағаттанбады және милицияда қызмет етіп, Хорнбиден қашып кету уақытын күтті. 1779 жылы Джон жұмыс істеуге бармай қалғанда, Томас оны "қалайшама қатты" соққыға жығып, ойынан айнытқысы келді. Американың тәуелсіздік соғысы басталғанда Джон көп ұлтты ямайкалықтардан тұратын британдық әскери полк "Қара түсті жаяу әскерге" қосылды, ол ешқашан келмеген француз шапқыншылығына дайындалды. 1780 жылы Джон ауырып, анасы оны үйіне алып келді. Тистлвуд Джонның "қатесі өте әлсіз және дұрыс ойланбайтынын" жазды. Еуропалық дәрігерлер шақырылып, оған қабық пен раубарбаның дозасын жазып берді, ал Тистлвудтың айтуынша, "олардың әрқайсысының жамбасында іріңді ісік пайда болды. Олар оған іріңді ісік берді, ол көптеген шіріген қанды алып кетті". Бірақ дәрігерлердің назарына қарамастан немесе олардың көмегімен Джон 1780 жылы 7 қыркүйекте қызбадан қайтыс болды, бірақ Тистлвуд пен Фибба Джонды қызғаныш құл уландырған деп санайды. Тистлвуд өзінің қара әйел құлдарға қатысты қуатты позициясын ұнатты және ол Линкольнширден келген басқа әйелмен кездескенде Мэри Холмске өте аз қызығушылық танытты. Құлдар жұп болып тұрғанда, Тистлвуд мұндай одақтарды жиі елемейтін және әйел құлды зорлаған. Кішкентай Мимбер мен Джонни есімді құл жүргізуші "ерлі-зайыпты" болған кезде, Тистлвуд Кішкентай Мимберді "байқауын тойлау" үшін зорлады. 1764 жылы Тистлвудтың немере інісі Джон Тистлвуд ағасына қосылды Ямайка, бірақ Джон Кішкентай Мимберді үнемі жыныстық қатынаста қорлаған кезде, Джонни ашуланды, және тәртіпті сақтауға тырысқанда, Томас немере інісін ескертті және бақытсыз Мимберге қатал жаза берді. Сол жылы Джон Тистлвудтың суға батып кеткені табылды, мүмкін Джоннидің кек алуы. Бір жылдан кейін Тистлвудтың құлдары Джон Тистлвудтың өлімін атап өту үшін снарядтар мен қару-жарақтан атуды бастады. Бернард сонымен қатар Ямайка Вирджиния колониясынан өте ерекшеленетінін айтады, онда саяси кеңселер, мысалы, вестримендер мен бейбітшілік судьялары бай плантаторлардың үстемдігіне ие болды. Ямайкада мұндай лауазымдарды толтыру үшін бай ақ адамдар көп емес еді, сондықтан Тистлвуд сияқты орташа бай ақ адамдардың қызметтерін алуға тура келді. Барнардтың айтуынша, ақ адамдар салыстырмалы түрде аз болғандықтан, Ямайкадағы ақ адамдар өз тәуелсіздіктерін, мақтанышын және ақтардың теңдікті қалайтынын Америкадағы басқа еуропалық колониялармен салыстырғанда көбірек сезінді. Жұмысшы таптағы ақ ерлер Британияда қалыптасқан таптық жүйеге мүлдем қарама-қайшы, олар ең бай ақ плантаторлармен теңдей әрекет етті. 1784 жылы Тистлвуд қатты ауырып, күнделігін жазуға қиналды. Ол Англияға ешқашан қайтып бармады, 1786 жылы қарашада Бреднут аралында қайтыс болды. Тистлвуд Пхиббаны еркіндікке жіберген өсиетінде оны "зайыбы" деп атаған. Уильям Томлинсон, Тистлвудтың игілігі атынан әрекет етіп, 1792 жылы 26 қарашада оны босату үшін Копқа 80 фунт төледі. 65 жасында қайтыс болған кезде, оның 3000 фунт стерлингтік мүлкі (3000.0 1786 жылы соңғы жылдары шамамен <есептелген сомаға> тең) және 34 құл Ямайка стандарттарына қарағанда қарапайым, бірақ басқа британдық колониялармен салыстырғанда өте үлкен.

Мұрағаттық материалдар

Тистлвудтың күнделіктері Йель университетінің Бейнеке сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасында сақталады, олар 2011 жылы сатып алынған. Күнделіктер онлайн режимінде қолжетімді.