Кіріспе
Ритмикон (сонымен қатар полиритмофон деп те аталады) – композитор Генри Кауэлл үшін Леон Термен жасаған электромеханикалық музыкалық аспап. Ол ритмдер, тондар және гармониялық қатарлар арасындағы байланысты ашу мақсатымен құрастырылған. Ол Nipkow дискісіне ұқсас перфорацияланған айналма дисктердің тізбегін пайдаланды, бұл дисктердің перфорацияларымен сәйкес келетін шамдар мен фоторецепторлар арасындағы жарық ағынын тоқтатуға мүмкіндік берді. Тоқтатылған сигналдар дисктердің жылдамдығына байланысты ырғақтар немесе тондар ретінде қабылданатын тербелістерді жасады. Ол тондар мен ырғақтарды бірдей шығарғанмен, көбінесе әлемдегі алғашқы барабан машинасы деп есептеледі.
Даму
1930 жылы авангардты американдық композитор және музыкалық теоретик Генри Коуэлл ресейлік өнертапқыш Леон Терменмен бірлесіп, ерекше инновациялық Rhythmicon-ды жобалап, құрастырды. Коуэлл бір адамның акустикалық клавиатурада немесе соққылы аспаптарда бір уақытта орындай алмайтын бірнеше ырғақты үлгілерді қамтитын шығармаларды ойнауға арналған аспапты қалаған. 1931 жылы Термен аяқтаған бұл өнертабыс, таңдалған негізгі тонмен бірге, он алты түрлі ырғақты – мерзімді негізгі ырғақты және он бес прогрессивті жылдам ырғақты шығара алады, олардың әрқайсысы негізгі тонның гармониялық қатарындағы жоғарылаған ноталармен байланысты. Гармониялық қатар сияқты, ырғақтар да арифметикалық прогрессияны ұстанады, сондықтан негізгі тонның әрбір соққысына, бірінші гармония (ойнатылса) екі рет, екінші гармония үш рет және т.с.с. соққы береді. Аспаптың клавиатурасын пайдаланып, он алты ырғақтың әрқайсысын жеке немесе кез келген комбинацияда ойнатуға болады. Он жетінші перне опциялық синкопаны қосуға мүмкіндік береді. Аспап Коуэлл ұсынған жүйе арқылы соққылы дыбысын шығарады, ол электр фоторецепторларына жеткенге дейін жарықтың радиалды индекстелген тесіктері арқылы айналатын «тісті дөңгелек» дискілерінің сериясынан өтуін қамтиды. Николас Слонимский 1933 жылы оның мүмкіндіктерін былай сипаттады: Rhythmicon үштіктерді бестіктерге қарсы немесе топта 16 нотаға дейінгі кез келген басқа комбинацияны ойната алады. Метрикалық индекс – тербелістің сәйкес жиілігімен байланысты. Бескеуліктер бесінші гармонияда, тоғыздықтар тоғызыншы гармонияда және т.б. дыбысталады. Он алты нотадан тұратын толық аккорд төрт октава диапазонында он алты гармонияда он алты ырғақты фигураны ұсынады. Барлық он алты нота әр кезеңнің басына сәйкес келеді, осылайша синтетикалық гармониялық қатар құрылады. Шилинджер бір кезде Rhythmicon-дағы барлық мүмкін комбинацияларды ойнауға 455 күн, 2 сағат және 30 минут кететінін есептеген, әр комбинацияның орташа ұзақтығы 10 секунд деп есептеген. Аспаптың ерте танылуы Коуэлл мен Термен үшін сәтті болды, өйткені ағайынды Отто мен Бенджамин Мисснер де осыған ұқсас, сондай-ақ Rhythmicon деп аталатын аспаппен жұмыс істеп жатқан.
Кіріспе
Коуэлл ритмиконды Еуропаға таныстыруды жоспарлаған. 1931 жылдың қазан айында Берлиннен Айвске жазған хатында ол: «Мен композиция жазып жатырмын және Николасқа ақпан айында Парижде орындау үшін оркестрмен бірге ритмиконға арналған шығарманың екінші бөлігін аяқтадым» деді. Коуэллдің жақын досы, композитор Чарльз Айвс осы жаңа аспапты жасауды тапсырған. Бұл революциялық жаңа аспап көп назар аударды, ал Коуэлл оған көптеген шығармалар жазды, соның ішінде 1931 жылғы «Rhythmicana» (кейіннен «Ритмикон мен оркестрге арналған концерт» деп аталды) және 1932 жылғы «Скрипка мен ритмиконға арналған музыка». Слонимский Коуэллдің «Rhythmicana» атты арнайы шығармасы (Коуэлл Айвске жазған хаттарында осы туралы айтқан болуы мүмкін) Париж концерттерінде пайдаланылмағанын айтты. Басқа бірнеше адамдардың айтуынша, «Rhythmicana» концерті 1971 жылға дейін көпшілік алдында орындалмаған.
The radically new instrument attracted considerable attention, and Cowell wrote a number of compositions for it, including Rhythmicana, 1931 (later renamed 'Concerto for Rhythmicon and Orchestra'), and Music for Violin and Rhythmicon (1932). Slonimsky said that Cowell's special piece Rhythmicana (presumably the one Cowell referred to in his letters to Ives) was completed too late to be used at the Paris concerts. According to several others, the Rhythmicana concerto was not performed publicly until 1971,
Before long the shine wore off. In 1988, Slonimsky wrote: Like many a futuristic contraption, the Rhythmicon was wonderful in every respect, except that it did not work. It was not until forty years later that an electronic instrument with similar specifications was constructed at Stanford University. It could do everything that Cowell and Theremin had wanted it to do and more, but it lacked the emotional quality essential to music. It sounded sterile, antiseptic, lifeless — like a robot with a synthetic voice. Cowell soon left the Rhythmicon behind to pursue other interests and it was all but forgotten for many years.
Көп ұзамай оның сәні келіп кетті. 1988 жылы Слонимский былай деп жазды: Көптеген болашақ құрылғылар сияқты, ритмикон да барлық жағынан тамаша болды, бірақ ол жұмыс істемеді. Тек қырық жыл өткен соң ғана Стенфорд университетінде осыған ұқсас сипаттамалары бар электрондық аспап жасалды. Ол Коуэлл мен Термен қалағанның бәрін және одан да артығын істей алды, бірақ музыкаға қажетті эмоционалдық тереңдігі болмады. Ол стерильді, антисептикалық, жансыз дыбыс шығарды – синтетикалық дауысы бар робот сияқты. Коуэлл көп ұзамай ритмиконды тастап, басқа қызығушылықтарға бет бұрды, және ол көп жылдар бойы ұмытылды.
The radically new instrument attracted considerable attention, and Cowell wrote a number of compositions for it, including Rhythmicana, 1931 (later renamed 'Concerto for Rhythmicon and Orchestra'), and Music for Violin and Rhythmicon (1932). Slonimsky said that Cowell's special piece Rhythmicana (presumably the one Cowell referred to in his letters to Ives) was completed too late to be used at the Paris concerts. According to several others, the Rhythmicana concerto was not performed publicly until 1971,
Before long the shine wore off. In 1988, Slonimsky wrote: Like many a futuristic contraption, the Rhythmicon was wonderful in every respect, except that it did not work. It was not until forty years later that an electronic instrument with similar specifications was constructed at Stanford University. It could do everything that Cowell and Theremin had wanted it to do and more, but it lacked the emotional quality essential to music. It sounded sterile, antiseptic, lifeless — like a robot with a synthetic voice. Cowell soon left the Rhythmicon behind to pursue other interests and it was all but forgotten for many years.
Кейінгі жылдар
Терменнің жасаған алғашқы аспаптарының бірі Стэнфорд университетіне келді; екіншісі Слонимскийде қалды, кейін ол Шиллинджерге, одан кейін Смитсондар институтына өтті. Бұл аспаптың дыбысы "соққылы, барабанға ұқсас" деп сипатталған. Эдмунд Иган Haken Audio Continuum Fingerboard үшін Коуэлл үшбұрыштарын алдын ала баптады (Firmware 9.5 2021 жылдың қаңтарында шығарылды). 2019 жылы Тафтс университеті Коуэллдің 1931 жылғы "Rhythmicana" (Ритмикон және оркестрге арналған концерт) атты туындысының тұңғыш қойылымын ұйымдастырды, оны Пол Д. Лерман басқаратын Тафтс электрондық музыкалық ансамблі орындады. Көрсетілімде көп аспапты орындайтын және композитор Уолли де Бэкер үшін Майк Баффингтон жасаған, жобалаған және құрастырған Ритмиконның қайта құрастырылған нұсқасы қолданылды.