Кіріспе

Цинь саясаткері Бейли Си (; б.з.д. VII ғасыр), әдеп аты Цимь (子明), Қытайдың Көктем және Күз дәуірінде Цинь мемлекетінің ықпалды премьер-министрі болған.

Өмірбаян

Байли Си Қытайдағы ішкі дау-дамайдың күшті болған көктем мен күз кезеңінде дүниеге келді. Өте талантты болғанымен, кедей отбасыдан шыққандықтан 30 жасқа дейін өзінің әлеуетін толыққанды пайдалана алмады. Әйелінің ынтасымен ол жақсырақ өмір іздеу үшін үйінен кетіп, мансаптық жолын дамытуды үміттенеді. Ол өркендеген Ци мемлекетіне бақытын іздеуге барды. Бірақ, үкімет жемқорлыққа толы болды және оның шенеуніктерге пара беруге ақшасы болмады. Көп ұзамай барлық ақшасын жұмсап, көшеде тірлікке келуге мәжбүр болды. Циде ол тағы бір ғалым, Цзянь Шумен (蹇叔) танысты. Цзянь Шу онымен әңгімелесіп, оның ерекше дарыны бар екенін байқады. Бірнеше жылдан кейін Байли Си Ю (虞国) мемлекетіне жұмысқа орналасты. Соңынан Жин мемлекетіне келді. Жин билігіне қызмет етуге ниеті болмағандықтан, оңтүстікке, тағы да ірі мемлекет – Чуға бет бұрды. Чу патшасы оның қабілетін білмеді, сондықтан оны малға қараушы қызметіне жіберді.

Цинннің герцогы Муға қызмет ету

Кейіннен Циньнің герцогы Му Байли Си туралы естіп, оның қайда екенін сұрады. Министрінің кеңесімен ол Байли Сиді бес ешкі терісімен сатып алды. Чжу патшасының назарынан жасыру үшін, ол патшамен кездесуге төмен дәрежелі шенеунікті жіберіп, Байли Сиді тұтқын арбасымен Циньге жеткізді. Циньге келген соң, герцог Му Байли Сиді зор құрметпен қарсы алып, оны өзінің жақын көмекшісі етіп тағайындады. Байли Си сол кезде жетпістен асыпты. Ол ескі досы Цзянь Шуды герцог Муға ұсынды. Екеуі бірлесіп Циньнің күш табуына үлкен үлес қосты. Осылайша, герцог Му "гегемон" атағына қол жеткізіп, "Көктем және күз кезеңінің бес гегемонының" бірі болды.