Кіріспе
Short 360 (сонымен қатар SD3 60; Shorts 360) – 1980-ші жылдары Ұлыбританияның Short Brothers компаниясы жасаған қалалық тасымалдау ұшағы. Short 360 ұшағына дейін 39 жолаушы сыяды және ол 1982 жылғы қарашада пайдалануға енгізілді. Бұл Short 330 ұшағының үлкендеу нұсқасы.
Даму
1970 жылдары әлемдегі жолаушылар тасымалдаушы әуе компаниялары нарығы 20 орындық ұшақтар класынан бастап, көлемді және жайлы кабиналарға қарай дамуын басталды. Солтүстік Ирландияның Short Brothers компаниясы 1962 жылы Skyvan ұшағын жасады, одан кейін 1974 жылы оған ұқсас, бірақ үлкен Short 330 ұшағын құрды. Short 360 әзірлемесі 1980 жылы жарияланды, прототипінің алғашқы ұшуы 1981 жылғы 1 маусымда өтті және 1981 жылғы 3 қыркүйекте типтік сертификаты берілді. Бірінші өндірістік Short 360 1982 жылғы 19 тамызда алғашқы ұшуын жасады және 1982 жылғы қарашада Suburban Airlines (кейін Allegheny Airlines/US Airways) әуе компаниясының қызметіне қосылды. Базалық модельді өндіріске енгізгеннен кейін Short компаниясы 360 ұшағының бірнеше жаңартпаларын ұсынды. Біріншісі – 1985 жылдың соңында 1424 а.к. (1062 кВт) қуатты PT6A 65 AR қозғалтқыштарымен жабдықталған 360 Advanced болды. Одан кейін 1987 жылғы наурыз айында алты қанатты бұрандалары, қуаттырақ PT6A 67R қозғалтқыштары және аэродинамикалық жақсартулары бар 360/300 ұшағы шығарылды, бұл жоғары круиздік жылдамдыққа және ыстық ауа райында және биік тауларда жұмыс істеу мүмкіндігіне қол жеткізді. 360/300 жүк тасымалдау конфигурациясында да жасалды. 360 ұшағының өндірісі 1991 жылы 165 данадан кейін тоқтатылды.
Дизайн
Short 360 – 30-33 орындық Short 330 ұшағының 36 орындық түрі. Жоғары тығыздықтағы конфигурацияда 39 жолаушыны тасымалдау мүмкін. Екі Short авиалайнерінің көптеген ортақ қасиеттері бар және олардың жалпы габариттері шамалы ғана ерекшеленеді. Кейінірек шыққан 360 ұшағын өзгертілген артқы фюзеляжға орнатылған үлкен, иілген құйрық бөлігі арқылы оңай тануға болады. 360 ұшағының фюзеляжы 3 фут (1 метр) ұзартылған, бұл екі қатар орындық қосуға (алты жолаушыға) жеткілікті болды, сонымен қатар ұзындықтың артуы аэродинамикалық пішінді жақсартып, кедергіні азайтты. PT6A турбовинтті қозғалтқыштары ICAO 3-ші сатысының шу стандартына толыққанды сәйкес келеді, бұл 360 ұшағын бүгінгі күні жұмыс істейтін ең шусыз турбовинтті ұшақтардың біріне айналдырады.
Нұсқалар
360 100 – Pratt & Whitney Canada PT6A 65R турбовинтті қозғалтқыштарымен жабдықталған алғашқы өндірістік үлгі. 360 Advanced – әрқайсысы 1,424 а.к. (1,062 кВт) қуаты бар PT6A 65AR қозғалтқыштарымен жабдықталған. Жиырма сегіз C 23B+ азаматтық Short 360 ұшақтарын түрлендіру арқылы жасалды, ал C 23C – C 23B және C 23B+ түрлендірілген нұсқасы болды.
Апаттар мен оқиғалар
Short 360 ұшағы 15 апатқа ұшырап, 16 ұшақ жоғалған. 22 қазан 1985 жылы: CAAC рейсі Энши әуежайына қону кезінде ұшу-қону жолағын басып кетті. Өлім-жітім болған жоқ, бірақ ұшақ жойылды. 31 қаңтар 1986: Aer Lingus рейсі Ұлыбританияның Ист-Мидлендс әуежайына жақындаған кезде, әуе кемесі мұздап, турбулентті жағдайларға байланысты апатқа ұшырады. Өлім-жітім болған жоқ, бірақ ұшақ жойылды. 13 желтоқсан 1987: Филиппин әуе компаниясының 443-рейсі, Short 360 тіркеуі EI BTJ пайдалану кезінде Филиппинде 5000 футтік тауға ұшып, Илиганға жақындады. 11 жолаушы мен 4 экипаж мүшесінің барлығы қаза тапты. 28 қараша 1989: Жаңадан салынған, әлі тапсырыс берушіге жеткізілмеген ұшақ Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласындағы әуежайда бомбамен жарылды. Құрылғыны ИРА орнатқан. Өлім-жітім болған жоқ. 20 тамыз 1990: Шарлотта Дуглас әуежайында (Шарлотта, Солтүстік Каролина, АҚШ) тұрған CCAir ұшағы желдің күшті соққысынан электр көлігімен соқтығысып, өрт шықты. Өлім-жітім болған жоқ, бірақ ұшақ жойылды. 25 қараша 1997: Corporate Air компаниясының ұшағы жел шапқан кезде Billings Logan әуежайына (Billings, Montana, АҚШ) қатты қонды. Ұшақтың алдыңғы тірегі құлап, ұшақ апатқа ұшырады, ұшақ жойылды. Өлім-жітім болған жоқ. 9 ақпан 1998: Шотландиядағы Сторнуэй әуежайына Британдық өңірлік әуе компаниясының ұшағы ауыр қонды. Шасси зақымдалып, ұшақ апатқа ұшырады, ұшақ жойылды. Өлім-жітім болған жоқ. 13 қаңтар 2000: Сирт мұнай компаниясының Short 360 Brega маңында апатқа ұшырады; Борттағы 41 жолаушы мен экипаждың 22-сі қаза тапты. 23 қыркүйек 2000: Gill Airways рейсі сол жақ қозғалтқышы істен шыққаннан кейін апатты қонуға мәжбүр болды. Жарақат алғандар жоқ. 4 ақпан 2001: 25 жолаушы мен 3 экипаж мүшесімен жүретін Short 360 100 тіркеуі EI BPD, Дублиннен жоспарланған Aer Arann Express жолаушылар рейсінен кейін Шеффилд қалалық әуежайына қатты қонды, жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. Жарақат алғандар жоқ. 27 ақпан 2001: Loganair рейсі 670A Эдинбург әуежайынан ұшып шыққаннан кейін көп ұзамай Шотландиядағы Форт теңізіне құлады. Жердегі қарды жұтып алғаннан кейін екі қозғалтқыш та істен шықты. Екі ұшқыш та қаза тапты (басқа жолаушылар болған жоқ). 21 тамыз 2004: Венесуэла әуе күштерінің Short 360 ұшағы Маракайға қонуға келе жатып тауға құлап, барлығы 30 адам қаза тапты – Short 360 ұшақтарына қатысты ең көп өлім-жітімге әкелген апат. 16 желтоқсан 2004: Air Cargo Carriers ұшағы Ошава қалалық әуежайында жоғалды. Қармен жабылған ұшу-қону жолағына қонғаннан кейін, ұшқыш тоқтай алмайтынын түсініп, айналып өтуге тырысты. Ұшақ биіктікке көтеріле алмады және апатқа ұшырады. Өлім-жітім болған жоқ. 5 ақпан 2006: Air Cargo Carriers компаниясымен жұмыс істейтін DOD келісім-шарты бойынша модификацияланған екі Short 360 300 жүк ұшағы АҚШ-тың Висконсин штатындағы Уотертаун қаласының маңында соқтығысқан кезде бірге ұшып барады. N3735W оңға бұрылу кезінде N372AC-тен төмен маневр жасауға тырысты және N372AC-тің сол жағына / астына соқты. N3735W сол жақ қанатының сыртқы бөлігі N372AC сол жақ қанатының алдыңғы жиегімен соқтығысып, бөлініп кетті, ал ұшақ апатқа ұшырап, үш адам қаза тапты. N3735W сол жақ винті N372AC сол жақ "аяқ қанатының" алдыңғы бөлігіне (сол жақ негізгі қону тетігі мен гидравликалық қызмет көрсету панелі орналасқан құрылымға) соқты. N372AC қатты зақымдалды, оның ішінде конструкциялық, қозғалтқыш, винт (бірнеше қанатшаларын жоғалтып), аэродинамикалық және толық гидравликалық ақау (жапырақтары, қону тетігі, алдыңғы дөңгелектің рульдік басқаруы және негізгі тежегіштер). Экипаж Джуно, Висконсин штатының Додж округі әуежайына апатты түрде қонуға үлгерді, бірақ ұшаққа зақым келгендіктен ұшу-қону жолағын басып кетті. N3735W-нің сол жақ қанаты N372AC-нің қону жолағында табылды. Екі экипаж да аман қалды, бірақ N372AC жөндеуге келмейтіндей зақымдалды. 17 мамыр 2012: Air Cargo Carriers Short 360 (тіркеу N617FB) Техастың Хьюстон қаласындағы Джордж Буш континентаралық әуежайында такси кезінде дөңгелек тежегішінде өрт шыққаннан кейін қатты зақымдалды. Екі адамнан тұратын ұшақ экипажының ешқайсысы зардап шекпеді. Ұшақ Макс-тан 60 фунт артық салмақта болды. Ұшып көтерілу үшін ұзақ уақыт бойы қозғалыс кезінде экипаж әдеттегіден жоғары қуатты орнатты және отынды жағу арқылы салмақты төмендету үшін тежегіштерді қолданды. Оның мақсаты - Остин, Техас. 29 қазан 2014: Skyway Enterprises Short SD 360 (тіркеу N380MQ) жүк рейсі FedEx атынан Sint Maarten, Нидерланд Корольдігінен Сан-Хуанға, Пуэрто-Рикоға бағытталған, көтерілу кезінде биіктігін жоғалтып, 18:35L (22:35 UTC) шамасында ұшу жолағының соңынан 2 теңіз милі қашықтықта суға құлады, экипаж мүшелерінің екеуі де қаза тапты. 23 желтоқсан 2021: Malu Aviation Shorts 360 300 D. R. Конгода апатқа ұшырады, барлығы бес адам қаза тапты деп хабарланды.
20 August 1990: A CCAir aircraft parked at Charlotte Douglas Airport (Charlotte, North Carolina, US) was blown by a wind gust into an electrical power cart, and a fire started. There were no fatalities, but the airframe was written off. 25 November 1997: An aircraft operated by Corporate Air landed heavily at Billings Logan Airport (Billings, Montana, US) in gusty wind conditions. The nosewheel strut collapsed, leading to a crash with the loss of the airframe. There were no fatalities. 9 February 1998: A British Regional Airlines aircraft landed heavily at Stornoway Airport In Scotland. The undercarriage was damaged leading to a crash with the loss of the airframe. There were no fatalities. 13 January 2000: A Sirte Oil Company Short 360 crashed on approach near Brega; 22 of the 41 passengers and crew on board were killed. 23 September 2000: A Gill Airways flight was forced to make an emergency landing after its left engine failed. There were no injuries. 4 February 2001: Short 360 100 registration EI BPD, carrying 25 passengers and 3 crew, was damaged beyond repair following a hard landing at Sheffield City Airport after a scheduled Aer Arann Express passenger flight from Dublin. There were no injuries. 27 February 2001: Loganair Flight 670A crashed into the Firth of Forth in Scotland shortly after takeoff from Edinburgh Airport. Both engines failed after ingesting blowing snow while on the ground. Both pilots were killed (no others on board). 21 August 2004: A Venezuelan Air Force Short 360 crashed into a mountain while descending to land at Maracay, killing all 30 people on board in the deadliest aviation accident involving a Short 360. 16 December 2004: An Air Cargo Carriers aircraft was lost at Oshawa Municipal Airport. After landing on a snow covered runway, the pilot attempted a go around when he realized he would be unable to stop. The aircraft failed to gain altitude and crashed. There were no fatalities. 5 February 2006: Two Short 360 300 freighters, modded for a DOD contract, operated by Air Cargo Carriers, were flying in formation when they collided near Watertown, Wisconsin, US. N3735W attempted to maneuver below N372AC in a right turn and struck the left/ underside of N372AC. The left wing outer section of N3735W was struck and separated by the leading edge of N372AC's left wing, and the aircraft crashed, killing all three occupants. The left propeller of N3735W had struck the forward section of the left "stub wing" of N372AC (the structure housing the left main landing gear and hydraulic service panel). N372AC sustained severe damage, including structural, engine, propeller (losing several blades), aerodynamic, and complete hydraulic failure (affecting flaps, landing gear, nose wheel steering, and primary brakes). The crew managed to make an emergency landing at Dodge County Airport in Juneau, WI (KUNU), but overran the runway due to the damage to the aircraft. The left aileron of N3735W was found on the runway that N372AC landed on. Both crewmen survived uninjured, but N372AC was damaged beyond reasonable repair. 17 May 2012: An Air Cargo Carriers Short 360 (registration N617FB) was substantially damaged following a wheel brake fire during taxi at the George Bush Intercontinental Airport, Houston, Texas. There were no injuries to the flight crew of two. The airplane was 60 pounds over Max. takeoff weight and during the long taxi to position for takeoff the crew used a higher than normal power setting and rode the brakes in an attempt to lower weight by burning fuel. Its intended destination was Austin, Texas. 29 October 2014: A Skyway Enterprises Short SD 360 (registration N380MQ) cargo flight on behalf of FedEx, scheduled from Sint Maarten, Kingdom of Netherlands to San Juan, Puerto Rico lost altitude during climb out and crashed into the water about 2 nautical miles off the end of runway at about 18:35L (22:35 UTC), killing both members of the flight crew. 23 December 2021: A Malu Aviation Shorts 360 300 is reported to have crashed in D. R. Congo, killing all five on board.