Кіріспе
Azteca América (астека, кейде Azteca деп қысқартылады) – INNOVATE Corp. иелігіндегі америкалық испан тіліндегі ашық эфирлік телеарналар желісі, ол бұл желіні TV Azteca-ның Azteca International Corporation еншілес компаниясынан сатып алған. Штаб-пәтері Нью-Йорк қаласында орналасқан, арнаның бағдарламалары АҚШ-тағы испан тілді және Латын Америкасы қауымдастарына арналған. Бағдарламалар құрамына теленовелалар, драмалық сериалдар, жаңалықтар бағдарламалары, реалити-шоулар мен ойын-сауық бағдарламалары кірген. Azteca ақылы теледидар арқылы қолжетімді болды (көбінесе испан тіліндегі арналар тізімінде, бірақ кейбір аймақтарда ашық эфирдегі серіктес арналар арқылы), 60-тан астам қалада жергілікті станциялары бар, онда испан тілді және Латын Америкасы халқы көп (АҚШ-тағы испан тілді халықтың 89%-ына жетеді). Арнаның бұрынғы бас станциясы KAZA TV (2018 жылдың қаңтарына дейін) Лос-Анджелесте Azteca желісіндегі ең жоғары рейтингті станция болды. Azteca América 2022 жылдың 31 желтоқсанында қызметін тоқтатты.
Azteca América (asˈteka, sometimes shortened to Azteca) was an American Spanish language free to air television network owned by INNOVATE Corp., which acquired the network from the Azteca International Corporation subsidiary of TV Azteca. Headquartered in New York City, the network's programming was aimed at the Hispanic and Latin American communities in the United States Its programming consisted of a mix of telenovelas, drama series, news programming, and reality and variety series. Azteca was available on pay television (primarily carried on dedicated Spanish language programming tiers, except in some markets with a free the air affiliate), with local stations in over 60 markets with large Hispanic and Latin American populations (reaching 89% of the Hispanic population in the U. S. The network's former flagship station KAZA TV in Los Angeles (until January 2018) was the highest rated station in Azteca's portfolio. Azteca América ceased all operations on December 31, 2022.
Тарих
Желі Мексикада орналасқан TV Azteca телеарнасы мен Висалия, Калифорниядағы Pappas Telecasting Companies телеарналар иесі арасындағы бағдарламалық одақ арқылы құрылды, бұл туралы екі компания 2000 жылдың 8 қыркүйегінде хабарлады. Екі компания 2001 жылдың екінші тоқсанында жаңа испан тіліндегі телеарна желісін іске қосуды жоспарлады, ол Univision және Telemundo желілеріне бәсекелес болар еді. Желінің 20% үлесін иеленуді жоспарлаған TV Azteca АҚШ, Канада және Пуэрто-Рикода эксклюзивті бағдарламалау келісіміне қол қойды, ал 80% көпшілік үлесіне ие болған Pappas он нарықтағы өзінің иелігіндегі станцияларын пайдалануды жоспарлады – үшеуі желіге тиесілі, ал жетісі Паппас Невада, Аризона және Техас штаттарында сатып алу процесінде болды (олардың көпшілігі кішкентай қуатты станциялар болды) және бұл станциялар бастапқыда Azteca América деп аталған желінің негізгі станциялары болар еді. Pappas және Azteca желіні іске қосу үшін шамамен 500 миллион доллар инвестициялады, сондай-ақ станцияларды сатып алуға 450 миллион доллар және TV Azteca-дан Pappas-қа берілген 129 миллион долларлық несие қарастырылды. Желі 2002 жылға қарай АҚШ-тағы испан тілді халықтың 65%-70%-ына жете аламын деп үміттенеді. 1993 жылы құрылған TV Azteca Мексикадағы екі телеарнасы – XHDF TV (13-арна) және XHIMT TV (7-арна), тиісінше "Azteca Trece" және "Azteca Siete" брендтерімен, теленовелалар және әлеуметтік маңызы бар тақырыптарды қамтыған басқа да сериалдардан тұратын бағдарламалар тізімі арқасында жылдам өсуге қол жеткізді және прайм-таймдағы рейтингтерде Televisa желілерінен басымдық танытты. Azteca негізін қалаушы Рикардо Салинас Плиего 1990 жылдардың соңында АҚШ теледидарына енуге әрекеттенген, 1998 жылы Telemundo-дағы үлесті сатып алуға сәтсіз тырысқан, бірақ ақырында желімен қысқа мерзімді бірлесіп өндіру және бағдарламаларды тарату туралы келісімге келген. 1999 жылы желі жаңадан құрылған Hispanic Television Network желісімен бірлескен кәсіпорын құру туралы келіссөздер жүргізді, бірақ HTVN мен Azteca арасындағы эксклюзивті мазмұн келісімін HTVN бас директоры Марко Камачо латындық американдықтар үшін соңғысының бағдарламаларының тартымдылығына қатысты сұрақтарға байланысты қабылдамады, алайда TV Azteca өкілі HTVN-нің жалпы ұлттық таралымына сенімсіздік болғандықтан желі шығып кеткенін мәлімдеді. Желіге арналған жоспарлар ақырында қысқартылды, себебі әлемдік экономиканың баяулауы Azteca América-ның Далласта (Pappas Azteca тәуелсіз KXTX станциясын сатып алуға тырысқан, бірақ оны Telemundo 65 миллион долларға сатып алды) және Эль-Пасо, Техас штаттарында станцияларды сатып алу үшін қаржыландыруды қамтамасыз ету жоспарларына кері әсер етті. Сондай-ақ, 2000 жылдың желтоқсанында Univision Communications компаниясының АҚШ-тың он үш ірі нарықтық телеарналарын сатып алуы да фактор болды, бұл желіге Нью-Йорк және Майами сияқты ірі нарықтарда бастапқыда негізгі станциялар алуға мүмкіндік бермеді; Pappas Azteca кәсіпорны 2000 жылдың қарашасында Коннектикут штатының Бриджпорт қаласындағы WSAH (қазіргі WZME) станциясын Shop at Home, Inc. компаниясынан 37,5 миллион долларға сатып алу туралы келісімді де тоқтатты. KAZA TV 2001 жылдың 28 шілдесінде Azteca América-ның жалғыз станциясы ретінде жаз айларында көрермендер санының төмендеуіне байланысты кезеңді іске қосудың бір бөлігі ретінде эфирге шықты; Pappas сонымен қатар кейбір қолданыстағы станцияларын Azteca América-ға ауыстыратынын және оларды желіге қосу мақсатында қосымша станциялар сатып алуға тырысатынын мәлімдеді. 2001 жылдың қазан айында TV Azteca қосымша станциялар сатып алу жоспарларын тоқтататынын және оның орнына Azteca América бағдарламаларын болашақ серіктестер арқылы жасалған келісімдер арқылы тарататынын мәлімдеді, ал Pappas және TV Azteca желіге 50% меншік иелігін бөлісті. Pappas Telecasting Companies 2002 жылдың басында Azteca America компаниясының басымдық үлесінен бас тартты. Желі қыркүйекке қарай тоғыз филиалға дейін өсіп, испан тілді нарықтың 28%-ын қамтыды, Рено, Невада; Солтүстік Лейк-Сити, Юта; Сан-Франциско; және Сакраменто, Калифорния сияқты нарықтарда станциялар қосылды. 2002 жылдың қарашасында желі табысты Майами нарығында WPMF LP (31-арна) желісімен серіктестікке ие болды, содан кейін сол жылы Нью-Йоркте WNYN LP болды. Келесі жылға қарай Azteca América АҚШ-тың испан тілді халқының 52%-ына жетті. 2003 жылы желі испан тілді аудиторияның 69%-ын қамтыды, бұл көрсеткіш 2004 жылға қарай 77%-ға дейін өсті. 2006 жылдың жазында желі өзінің корпоративтік штаб-пәтерін Лос-Анджелес қаласының Глендейл қалашығына көшірді. Бұл кезде Azteca жасаған ерекше шешім – DirecTV эксклюзивті серіктес арнасын іске қосу, ол Azteca México деп аталды, ол 442 арнасында Azteca América-ның 441 арнасының жанында орналасты және Azteca 7, Azteca Trece және adn40 бағдарламаларының кестесін біріктіріп, көбінесе мексикалық бауырлас арналарымен тікелей эфирде берілді және кейде Azteca América-мен бәсекелестікке түсті. Ол 2016 жылдың қазанында тоқтатылды, ал 442 арнаның орнын Estrella TV иеленді. Желінің Нью-Йорк қаласындағы 2014 жылдың 13 мамырында өткен жылдық презентациясында желі өз атауын жай ғана Azteca деп өзгертетінін хабарлады, өйткені бұл өзгеріс «желінің негізгі аудиториясын көрсетеді, ол АҚШ-тың испан тілді нарығының ең үлкен бөлігін құрайтын сегменттен тұрады». Желі бұл айдың соңында жаңартылған брендін эфирде пайдалана бастады. Azteca президенті және бас атқарушы директоры Мануэль Абудтың стратегиялық өзгерістерінің арқасында нарық үлесін ұлғайтып келеді, ол 2014 жылы Azteca-ға қосылғанға дейін Telemundo станциялар тобының президенті болған. Azteca 2013 жылдың күзінде Fox Networks Group/RCN Televisión-ның бірлескен жобасы MundoFox желісінің іске қосылуына байланысты бірнеше филиалдарын жоғалтты, бірақ олардың көп бөлігін қайта алды және MundoMax 2016 жылдың желтоқсанында қызметін тоқтатқанға дейін рейтингтерде көп шығын көрмеді, бір жыл бұрын Fox бірлескен кәсіпорыннан бас тартқаннан кейін. 2017 жылдың 29 қарашасында TV Azteca өзінің американдық әріптесін Нью-Йорктегі HC2 Holdings компаниясына сатқаны жарияланды. Содан кейін мәміле сол күні жабылды. Azteca бағдарламалық қорларының бір бөлігіне, маркетингке, жарнамалық сатуға, активтерді қаржыландыруға және операцияларға қатысты құқықтарды сақтап қалды. Мәмілеге сондай-ақ HC2 Network-ке TV Azteca-ның Мексикадағы кітапханасы мен бағдарламаларына, соның ішінде ең танымал ойын-сауық шоуларына, ток-шоуларға, реалити-шоуларға, желілік және жергілікті жаңалықтарға, сондай-ақ теленовелалар мен басқа да сценарийлік сериалдарға қол жеткізуге мүмкіндік беретін жеті жылдық бағдарламалық және қызмет көрсету келісімі кірді. HC2 сонымен қатар Azteca America брендін және оның логотипін лицензиялады. 2022 жылдың 21 қазанында INNOVATE Corp. Azteca América-ның 22 жылдық қызметтен кейін, жетекші испан тілді желілер Univision және Telemundo-ға бәсекелес ретінде 2022 жылдың 31 желтоқсанында қызметін тоқтатарын хабарлады. Мәлімдеме жасалғанға дейін INNOVATE Azteca América желісімен жұмыс істейтін көптеген толық қуатты станцияларды сатқан және серіктестер мен жарнамалық серіктестерге желінің жоспарланған жабылуы туралы хабарлаған. Сонымен қатар TV Azteca бәсекелес Estrella TV компаниясымен контент және бірлесіп өндіру туралы келісімге келді, нәтижесінде олардың жаңалықтар мен ойын-сауық бағдарламалары осы желінің кестесіне енгізіледі. Желі 2023 жылдың 1 қаңтарында шамамен 00:59-да Ya Cayó Renovado бағдарламасынан кейін эфирден тоқтатылды. Өшірілгенге дейін Azteca América веб-сайты 2022 жылдың 26 желтоқсанында TV Azteca веб-сайтына қайта бағытталды.
Бағдарламалау
Azteca América бұрын 150 сағаттық желілік бағдарламалау кестесі бойынша жұмыс істеді. Ол өзінің меншігіндегі және басқаратын, сондай-ақ серіктес станцияларына дүйсенбіден жұмаға дейін таңғы сағат 3:00-ден түнгі 12:00-ге дейін, ал сенбі және жексенбі күндері таңғы сағат 5:00-ден түнгі 12:00-ге дейін Шығыс және Тынық мұхит уақыты бойынша түрлі ойын-сауық бағдарламаларын ұсынды. Қалған уақыт инфорекламалармен толтырылды. Серіктес станцияларға тұрақты бағдарламалардың немесе базалық Azteca кестесі бойынша эфирге шығарылатын инфомерциалдардың орнына жергілікті бағдарламаларды – оның ішінде жергілікті қоғамдық істер бағдарламаларын, жергілікті делдалдық бағдарламаларды және сирек жағдайларда жаңалықтарды көрсетуге рұқсат берілді. Желінің бағдарламаларына негізгі Azteca желісінде көрсетілген Liga MX командаларының ойындары, отбасылық ойын-шоулар, өмір салты, реалити-шоулар, драмалық сериалдар, теленовелалар және жаңалықтар бағдарламалары кірді. Желіде тұрақты эфирде болған сериалдардың қатарында "таспаға түсірілген" жаңалықтар журналы Al Extremo ("Шегіне дейін") және сағат 19:00-дегі отбасылық бағдарлама La Hora Ganadora ("Жеңіс сағаты") бар. Azteca сонымен қатар әр сенбі және жексенбі күндері екі сағаттан тұратын кесте бойынша балаларға арналған бес сағаттық испан тіліне дубляждалған американдық бағдарламаларды көрсетті (сенбі күні алғашқы екі сағат, жексенбі күні қалған үш сағат), бұл Федералдық коммуникация комиссиясының білім беру және ақпараттық бағдарламалау талаптарын орындауға бағытталған шара болды. АҚШ-тағы Azteca желісі Мексикадағы TV Azteca-ның төрт телеарнасынан – Azteca Uno, Azteca 7, ADN 40 және a+ – алынған контентті ұсынды. Сонымен қатар, Azteca мексикалық бағдарламаларын GestMusic Endemol, Колумбияның Caracol TV және Испанияның Islas Audiovisual сияқты халықаралық өндірушілер мен дистрибьюторлардың бағдарламаларымен толықтырды. Azteca апта ішінде үш сағаттық таңертеңгі жаңалықтар бағдарламасы Hechos AM және апта соңындағы спорттық жаңалықтар мен талқылау бағдарламасы Deporte Caliente ("Қайыпты спорт") эфирге шығарды. Желі 2003 жылы ұлттық кешкі жаңалықтар бағдарламасы Hechos América эфирге шығуымен жаңалықтар бөлімін құрды. 2008 жылдың мамыр айында желі бюджетті қысқарту салдарынан ұлттық жаңалықтарды және Лос-Анджелестегі KAZA TV штаб-пәтерінен эфирге шығарылатын жергілікті жаңалықтарды Глендейл штаб-пәтерінен Мехико қаласына көшірді, бұл жаңалықтар бөліміндегі 19 қызметкердің жұмыстан босатылуына әкелді. Желі Лос-Анджелесте орналасқан тілшілерді, продюсерлерді және редакторларды, сондай-ақ Нью-Йорк, Чикаго, Хьюстон, Даллас және Вашингтон қалаларындағы тілшілерді сақтап қалды және TV Azteca-ның Мехикодағы XHIMT TV стансасынан шығарылатын екіұлттық жаңалықтар бағдарламасын іске қосу жоспарларын жариялады.
Спорттық бағдарлама
Желі сонымен қатар Azteca Deportes атты спорттық бөлімін де ұстады, ол Мексикадағы бауырлас желісі басқаратын бөлімнен бөлек болды және Azteca арнасында спорттық контенттің өндірісіне жауапты болды. Бұл бөлім "Fut Azteca" брендімен көрсетілетін Liga MX футбол матчтарын өндірді. 2013 жылы желі "Viernes Futbolero" ("Жұма кешкі футбол") брендімен жұма күндері кешке Liga MX командаларының қатысуымен аптаның таңдаулы матчын көрсетуді бастады. 2016 жылдың шілдесінде Univision "Futbolero" атауын пайдаланып, "Sábado Futbolero" ("Сенбі кешкі футбол") деп аталған Liga MX матчтарының жеке блогын сенбі күндері кешке бастады. Барлық командаларды қамтитын лигалық медиа құқықтарының келісімі болған жоқ, Liga MX өзінің мүше клубтарына Мексика мен АҚШ-тағы арналармен жеке үй матчтарын көрсетуге келісуге мүмкіндік берді, сондықтан Azteca América жеке командалардың құқықтарын иеленді. Желі "Клаусура 2017" маусымынан кейін "Атлас", "Морелия", "Тихуана" және "Веракрус" командаларының үй матчтарының құқықтарын Univision арнасына сатқаннан кейін Liga MX матчтарын көрсетуді тоқтатты. Сонымен қатар, Azteca сенбі күндері түстен кейін "Lucha Azteca" апталық күрес көрсетілімін және көптеген сенбі кештері "Box Azteca" апталық бокс сериясын көрсетті. 2018–19 маусымының соңында Azteca, beIN Sports компаниясымен жасалған келісімнің бөлігі ретінде, олар құқықтарды сублицензиялағандықтан, әр аптаның соңында екі таңдалған La Liga Segunda División матчын көрсетуді бастады.
Станциялар
Azteca желісі бұрын 64 стансадан тұратын, оның 27-сін Azteca America басқаратын. АҚШ-тың көптеген аймақтарында, желі эфирлік теледидар арқылы қолжетімді болмаған жағдайларда, Azteca кабельдік, спутниктік және IPTV провайдерлеріне тікелей таратылатын ұлттық кабельдік желі арнасын ұсынды. Бұл, жергілікті меншіктегі немесе серіктес станцияның болуы немесе сұранысы жоқ нарықтарда таратудың баламалы тәсілі болды.
Ацтек HD
Ацтектің негізгі хабары 1080i жоғары сапалы бейнеде берілді. Дегенмен, желідегі филиалдық станциялардың тек жетісі ғана желінің бағдарламаларын HD форматында таратты, олардың екеуінен басқасы желілік ағынды 720p жоғары сапалы бейнеде таратты; қалған эфирлік станциялары Ацтека бағдарламаларын 480i стандартты сапалы бейнеде таратты. Бұл себебі, Ацтека бағдарламаларын сандық субканал арқылы тарататын басқа ірі желілердің филиалдарында техникалық шектеулер болды немесе Ацтеканың негізгі ағымдық филиалы әлі өздерінің тарату жабдықтарын жаңартып, мазмұнды HD форматында көрсетуге мүмкіндік бермеді. Azteca América, 2012 жылдың 16 шілдесінде Azteca América HD арнасын іске қосу арқылы, АҚШ-та Telemundo және Univision-нан кейін үшінші ірі испан тіліндегі желі болып, желі және таңдалған жергілікті станциялар арқылы жоғары сапалы бейнеде бағдарламаларын ұсынды. Осы күннен бастап желідегі барлық жаңа ойын-сауық, жаңалықтар және спорттық бағдарламалар, сондай-ақ арнайы және таңдалған сатып алынған бағдарламалар HD форматында көрсетілді (қазіргі уақытта 2012 жылға дейін жасалған мұрағатталған бағдарламаларға қатысты шектеулер бар – олардың ішінде Te Caché ("Мен сені ұстадым") және Ya Cayó Renovado ("Жаңартылды") сияқты комедиялық сериалдар, сондай-ақ таңдалған балалар бағдарламалары – және бастапқыда 4:3 стандартты сапалы бейнеде түсірілген, сондай-ақ көптеген ескі мексикалық фильмдер). Жоғары сапалы бейне желінің ұлттық кабельдік арнасы және Azteca-ның бірнеше эфирлік филиалдары арқылы белгілі бір нарықтарда қолжетімді болды.