Кіріспе

Ваппала Пангуни Менон (1893–1965) – үндістандық мемлекеттік қызметкер. Сардар Пател басшылығымен Штаттар министрлігінде Үндістан үкіметінің хатшысы қызметін атқарды. Үндістанның вице-королі және генерал-губернаторы Уэвеллдің тағайындауымен ол генерал-губернатордың (халыққа арналған) хатшысы, содан кейін Министрлер кабинетінің хатшысы болды. Үндістанда британдық билік кезінде ол соңғы үш вице-корольдің (Линлитгоу, Уэвелл және Маунтбеттен) конституциялық кеңесшісі және саяси реформалар комиссары болды. 1948 жылдың мамыр айында В. П. Менонның бастамасымен Делиде княздық одақтардың раджпрамхуктары мен Мемлекеттік департамент өкілдерінің кездесуі өтті. Кездесу соңында раджпрамхуктар 1935 жылғы Үндістан үкіметі актісінің жетінші тізіміне кіретін барлық мәселелер бойынша заңдар қабылдау құқығын Үндістан үкіметіне беретін жаңа қосылу құжаттарына қол қойды. Ол Үндістанның бөлінуі мен саяси бірігуіне зор үлес қосты. Өмірінің соңында ол еркін нарыққа бағытталған «Сватантра» партиясының мүшесі болды.

Ерте өмір және мансап

Мектеп директоры Чуннанад Шанкара Менонның ұлы, Кералада Менон теміржолда от жағушы, көмір кенішінің жұмысшысы және Бангалордағы темекі компаниясының кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Менон 1914 жылы Провинциялық Азаматтық қызметке (ПАҚ) қабылданды. 1933-1934 жылдары ол Үндістан үкіметінің Реформалар кеңсесінде Көмекші хатшы болып қызмет етті. 1945 жылғы маусымда Менон Симла конференциясында Бірлескен хатшы болып жұмыс істеді. 1946 жылы ол британдық вице-корольдің саяси реформалар жөніндегі комиссары болып тағайындалды. Патрик Френчтің «Үндістан: Портрет» атты кітабында, әйелі оны тастап, Оңтүстік Үндістанға қайтқаннан кейін В.П. Менонның кералалық достарымен бірге тұрғаны айтылады. Оның некесін ұйымдастырған және екі ұлын – Пангунни Анантан Менон мен Пангунни Шанкаран Менон тәрбиелеуге көмектескен екі дос, бірге тұрған жұбайлар еді. Досы қайтыс болғаннан кейін Менон оның жесірін үйлендірді. Менонға Рао Бахадур атағы берілді, 1941 жылғы туған күніне орай CIE орденімен және 1946 жылғы туған күніне орай CSI орденімен марапатталды. 1948 жылы императордың соңғы құрмет тізімінде оған Үндістан жұлдызы орденінің командирі (KCSI) атағы берілді, бірақ ол одан бас тартты. Бұрынғы британдық билікке жасаған ресми мәлімдемесінде Менон рыцарлық атақтан бас тартты, себебі Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін ол жаңа үнді үкіметінің қызметіне кіргенін мәлімдеді.

Үндістанның бөлінуі

Менон – Үндістанның соңғы вице-королі лорд Луи Маунтбеттеннің саяси кеңесшісі болды. Уақытша үкімет Индия Ұлттық Конгресі мен Мұсылман лигасы арасындағы бәсекелестік салдарынан құлағанда, Менон Маунтбеттенге, Жавахарлал Неру мен Сардар Валлабхай Пателге, яғни үндістандық көшбасшыларға Мұсылман лигасының Үндістанды екі тәуелсіз мемлекетке – Үндістан мен Пәкістанға бөлу жоспарын ұсынды, сондай-ақ қосылу құжатын дайындауға көмектесті. 25 қазанда В. П. Менон Кашмирдегі жағдайды бағалау үшін Шринагарға келді және Махараджа Хари Сингхке басқыншылар Шринагарға өте жақын болғандықтан Джаммуға баруды кеңес берді. Махараджа Хари Сингх сол түні Шринагардан Джаммуға аттанды. 26 қазан күні таңертең В. П. Менон және Мехр Чанд Махаджан (Джамму және Кашмирдің премьер-министрі) Нью-Делиге ұшып келді. Нью-Делиге келген соң лорд Маунтбеттен қосылу туралы құжатқа қол қойылғаннан кейін ғана Джамму және Кашмирге әскери араласуға уәде берді. В. П. Менон 26 қазан күні түстен кейін Нью-Делиден Джаммуға ұшып, заңды құжаттарға қол қойылып, сол күні кешке Нью-Делиге қайта оралды. Келесі күні, 27 қазанда лорд Маунтбеттен Джамму және Кашмир княздығының Үндістанға қосылуын қабылдады және Үндістан армиясы сол күні Сринагар әуежайына қонды.

Үндістанның интеграциясы

Тәуелсіздік алғаннан кейін Менон Сардар Валлабхай Пател басқаратын Штаттар министрлігінің хатшысы болды, олармен сенімді қарым-қатынас орнатқан еді. Ол Үндістанның саяси бірігуі туралы "Үндістан штаттарының бірігу тарихы" және Үндістанның бөлінуі туралы "Билік табалдауы" кітабын жазды. Кейіннен ол "Сватантра" партиясына қосылды, бірақ сайлауға түспеді. Менон 1965 жылдың 31 желтоқсанында 72 жасында қайтыс болды.

Танымал мәдениетте

1993 жылы Үндістанның мемлекет қайраткері Валлабхай Пателдің өміріне негізделген "Сардар" фильмінде Ашиш Видьярти Менон рөлін сомдады. 2020 жылы оның шөбере қызы Нараяни Басу оның "В. П. Менон: Қазіргі Үндістанның көрінеспеген сәулетшісі" атты өмірбаянын жазды.