Нигерияның Ұлттық Телеарнасы: Тарихы мен дамуы

Кіріспе

Нигерияның мемлекеттік меншіктегі, ішінара коммерциялық телеарнасы

Нигерия телеарнасы (NTA) – Нигерия үкіметіне тиесілі және ішінара коммерциялық телеарна. Бұл телеарна бастапқыда Нигерия теледидары (NTV) деп аталды және 1976 жылы әскери үкіметтік билік органдары аймақтық телеарналарды иеленгеннен кейін, 1977 жылы ұлттық теледидар хабарларын таратудағы монополиямен ашылды. Үкіметтің бағдарламаларға ықпалына байланысты халықтың қызығушылығы төмендегеннен кейін, 1990 жылдары Нигерияда теледидар хабарларын таратудағы монополиясын жоғалтты. NTA Нигериядағы ең ірі телеарналар желісін басқарады, оның станциялары елдің әртүрлі аймақтарында орналасқан. Ол Нигерия үкіметінің "шынайы дауысы" ретінде кеңінен танылады.

Нигериядағы алғашқы радио хабар тарату станциялары

Нигериядағы алғашқы телеарна, Батыс Нигерияның мемлекеттік телеарнасы (WNTV) 1959 жылғы 31 қазанда хабар таратуды бастады. Оның алғашқы төрағасы Ұлыбританияда білім алған заңгер Олападе Обисесан болды, ол Ибадан қаласының белгілі қоғам қайраткері және Нигерияның кооперативтік банкінің тұңғыш президенті Акинпелу Обисесанның ұлы еді. Алдыңғы инженер болған Винсент Мадука бас директор қызметін атқарды. Бұл станция Ибадан қаласында орналасқандықтан, тропикалық Африкадағы алғашқы телеарна атанды, дегенмен Африканың солтүстік бөлігінде бұрыннан телеарналар болған. 1962 жылғы наурыз айында Кадуна радиотелевизиясы/Кадуна телерадиосы (RKTV) құрылды. Оның кеңсесі Кадунада орналасқан және Солтүстік Нигерияның хабар тарату компаниясы басқаратын. RKTV сондай-ақ орталық солтүстік штаттарды қамтыды; ол 1962 жылғы шілдеде Зарияда және 1963 жылғы ақпанда Канода жаңа станциялар ашты. Кейін 1977 жылы ол NTV Кадуна деп қайта аталды.

1977-1990: Жергілікті деңгейде шығарылған контентті желіге қосу

1977 жылы NTA құрылғанға дейін аймақтық телеарналарда драмалық бағдарламалар, мысалы, сериалдар мен антологиялық сериалдар сирек кездесетін. Муса Олайяның «Алавада» (WNTV, кейін NTA Ibadan), «Ауыл басшысы» және NTA Бениндегі «Hotel de Jordan» сияқты телешоулар бірігуден кейін кеңінен таралды. Осы бірнеше танымал шоулардан басқа, 1970 жылдары драмалық сериалдарды өндіруде түпкілікті мазмұн аз болды. 1980 жылы жаңа NTA желісі елдегі мемлекеттік телерадиостанцияларды қабылдағанда, жергілікті мазмұнның сапасын арттыруға бағытталған күш-жігер жұмсалды. NTA 1977 жылдан бастап «Ай жарығындағы ертегілер», «Таң атқанда әйнекке шақыру» және «Күннің айнасы» сияқты жалпыұлттық бағдарламалардың өндірісіне қолдау көрсетуге кірісті. Боде Сованде жасаған «Acada Campus» шоуы да ұзаққа соқпады. NTA-ның телерадио хабарларын таратудағы монополиясының арқасында бұл сериалдар кеңінен таралды. 1980 жылдары желіде сынға ие болған бірнеше опералық сериалдар көрсетілді. Біріншісі – Лаолу Огуннийидің «Жанға соққан жел», одан кейін «Жақсылық немесе жамандық үшін» және Лола Фани Каёдедің «Күннің айнасы». Соңғысы 1983 жылы жарық көрді, сыншылар жақсы қабылдады, бірақ екі жылдан кейін қаржылық қолдаудың жетіспеуіне байланысты көрсетілуі тоқтатылды. 1980 жылдардың ортасында «Бұлттардың артында» және «Айналмалы дөңгелектер» сияқты тағы бір топ опералық сериалдар эфирді биледі, бірақ олардың да көрсетілу мерзімі қысқа болды. 1984 жылы NTA балаларға арналған «Ай жарығындағы ертегілер» бағдарламасын іске қосты, ол дәстүрлі африкалық фольклорлық әңгімелерді баяндады. Сондай-ақ, 1986 жылы Аделиа Онидибия Чинуа Ачебенің «Жалпысы» романының бейімделуін көрсетті. Бұл кезеңде «Жаңа маскарад» және Кен Саро Виваның «Баси және компаниясы» сияқты танымал комедиялық сериалдар да желіде көрсетілді. Ең алғашқы желілік комедиялардың бірі – Уале Огунеми бас рөлде ойнаған «13-үй» (1984) болды, бұл нигериялықтардың әлеуметтік және қалалық өмір салтын сатиралық түрде бейнелейтін ситком. 1985 жылы Альберт Эгбе басты рөлде ойнаған, сыншылар тарапынан жоғары бағаланған «Баси және компаниясы» комедиялық сериалдары эфирге шықты. «Ауыл басшысы», «Коко Клоуз» және «Саманжа» сериалдары Нигерияның пиджин тілінде бүкіл ел бойынша көрсетілді.

Dramatic programming such as serials and anthology series were rare in regional television stations before NTA was founded in 1977. TV shows such as Moses Olaiya's Alawada on WNTV (later NTA Ibadan), Village Headmaster and Hotel de Jordan on NTA Benin became available more widely after the merger. Apart from these few notable shows, there was little original content in dramatic series production during the 1970s. By 1980, when the new NTA network took over state owned broadcasting stations in the country, there was a concerted effort to increase the quality of locally produced content. NTA began offering support to the production of notable country wide network programs such as Tales by Moonlight, Cockcrow at Dawn, and Mirror in the Sun as early as 1977. Acada Campus, a show produced by Bode Sowande, was also short lived. These series were widely available thanks to NTA's monopoly on broadcasting. In the 1980s, a series of critically acclaimed soap operas were promoted on the network. The first was Laolu Ogunniyi's Wind Against My Soul, followed by For Better or Worse and Lola Fani Kayode's Mirror in the Sun. The last of these, produced in 1983, was well received by critics, but its broadcast was interrupted after two years due to a lack of financial support. In the mid 1980s, another group of soap operas dominated the airwaves, including the short lived Behind the Clouds and Turning Wheels. In 1984, NTA began to broadcast Tales by Moonlight, a children's programme narrating traditional African folklore stories. The network also broadcast Adelia Onyedibia's adaptation of Chinua Achebe's Things Fall Apart in 1986. The network also promoted notable comedy series during this period such as New Masquerade and Ken Saro Wiwa's Basi and Company. One of the earliest network comedies was House no. 13 (1984) starring Wale Ogunyemi;, a sitcom satirizing the social and urban lifestyle of Nigerians. Basi and Company, a critically acclaimed comedy series starring Albert Egbe was broadcast in 1985. Village Headmaster, Koko Close and Samanja, three series spoken in Nigerian Pidgin, were aired nationwide.

1990 жылдар: Ішінара коммерцияландыру

Ибрагим Бабангида үкіметі бастаған құрылымдық түзету бағдарламасы аясында NTA-ға мемлекеттік телерадио хабарларын таратудан жартылай коммерциялық телерадио хабарларын тарату желісіне өту үшін эфир уақытының бір бөлігін коммерцияландыру талап етілді. Бұл желіде демеушілік және делдалдықпен жүргізілетін діни бағдарламалардың пайда болуына, сондай-ақ үйлену тойлары мен қоштасу рәсімдерін тікелей эфирде көрсетуге әкелді. NTA Лола Фани Каёденің "Mind Bending", Зеб Эджироның "Ripples" және Амака Игвенің "Checkmate" сияқты танымал телесериалдарды көрсетуді жалғастырды. 1988 жылы басталган "Ripples" 1993 жылы аяқталып, желідегі ең ұзақ көрсетілген телесериал болды. Амака Игвенің "Checkmate" фильмінде Ричард Мофе Дамиджо, Боб Мануэль Удоку, Эго Бойо, Кунле Бамтефа және Милдред Ивека рөлдерін сомдады, бұл фильм көптеген нигериялық жұлдыздардың мансабын бастауға көмектесті. "Ripples" және "Checkmate" телесериалдары аяқталғаннан кейін NTA "Blossom" және "Fortunes" сериалдарын көрсетті, бірақ олар көрермендер санының азаюына байланысты сәтсіз болды. Осы кезде бұрын телерадио хабарларын таратуда монополия құрған NTA, "Africa Independent Television" сияқты жаңа бәсекелестерге тап болды. Бәсекелесу үшін желі ең жақсы уақытта "The Rich Also Cry", "Secrets of the Sand" және "Wild Rose" сияқты латын америкалық теленовелаларды көрсетті. Балаларға арналған немесе білім беру бағдарламалары әдетте сағат 18:30 мен 19:00 аралығында көрсетілетін. Бағдарламалардың ішінде "Көңілді уақыт", "Оқырман клубы", "Жұмыс істе" және "Бір қадам жаса" секілді бағдарламалар болды. 1999 жылы желі "A. M. Express" бағдарламасымен таңғы телехабарды ұсынды.

Жаңалықтар

Жаңалықтар бағдарламалары ҰТА мен үкіметтің ұлттық бірлікті қалыптастыру жөніндегі күш-жігерінің орталық бөлігі болды. Телеарна жаңалықтар оқып берушілердің дайын мәтіндерді ғана оқымай, жаңалықтарды жинау тобының бір бөлігі ретінде жұмыс істеуін қамтамасыз етті. Көптеген алғашқы жаңалықтар жазушылары баспа журналистикасынан келгендіктен, ҰТА жазушыларға визуалды форматта жазудың маңыздылығын түсіндірді. ҰТА Ронке Аюба, Джон Момо, Сирил Стобер, Бимбо Олойде, Рут Опия, Сиен Аллвелл Браун және Сола Омоле сияқты жаңа жаңалықтар оқып берушілер мен тілшілерді ұсынды. Фрэнк Олистің Newsline бағдарламасы сияқты арнайы жаңалықтар бағдарламалары да енгізілді. Басты жаңалықтар бағдарламалары: сағат 21:00-дегі Желілік жаңалықтар, сағат 17:00-де 5 минуттық «Жаңалықтар шолуы» және сағат 23:00-де 15 минуттық «Жаңалықтар шолуы». 1990 жылдары ҰТА басқа мемлекеттік телеарналармен бірге жаңалықтарды таратудың кейбір аспектілерін коммерцияландырып, мерекелер, қоғамдық шаралар, мәдени және бизнес-шараларды жаңалықтарға немесе жаңалықтар бағдарламасының бөлігі ретінде ақы төлеу арқылы қосты.

ХХІ ғасыр бағдарламалары

2013 жылдан бастап міндетті желілік бағдарламалар көптеген жергілікті NTA станцияларының эфир уақытын басып алды. Жергілікті станцияларға белгілі бір уақыт шегінде жергілікті хабар тарату уақытын таңдау мүмкіндігі берілді. Күндіз сағат 6:30-дан 9:00-ға дейін, дүйсенбіден жұмаға дейін екі жарым сағат бойы «А.М. Экспресс» (кейін «Жақсы таң, Нигерия» деп аталды) сияқты журналдық бағдарламалар көрсетілді, бірақ басқа бағдарламалар аптасына бір немесе екі рет эфирге шықты. «Super Story» және «Stand Up Nigeria» сияқты желілік драмалар әдетте сейсенбі және бейсенбі күндері кешкі сағат 8:00-де көрсетілді. Ең танымал спорттық бағдарламалардың бірі – дүйсенбі күндері көрсетілетін «On the Pitch». Бұрын өзіндік балалар бағдарламаларын жасаған NTA, 2013 жылы балалар мен оқу теледидары үшін сағат 17:00-ден 19:00-ға дейін Nickelodeon бағдарламаларын көрсету үшін Viacom компаниясымен серіктестікке келді. Бұл келісімге MTV Base ұсынған контент те кірді.

Желілік жаңалықтар

ҰҚК жаңалықтары көбінесе үкімет қызметі туралы хабарлайды. Басты жаңалықтар өндірісі – Network News, бір сағаттық бағдарлама, ол сәрсенбі күндерін қоспағанда, дүйсенбіден жұмаға дейін сағат 21:00-де эфирге шығады, ол News Extra бағдарламасымен алмастырылады. Network News әдетте Президент Әкімшілігінен түскен жаңалықтармен басталады, содан кейін Ұлттық Ассамблея, министрліктер және облыс әкімдіктерінен келген жаңалықтар көрсетіледі. Басқа жаңалықтарға сағат 7-дегі жаңалықтар және сағат 16:00-дегі «Елдің түкпір-түкпірінен» жаңалықтары кіреді. Тергеу журналистикасы және адамдардың тағдыры туралы репортаждар көбінесе үкімет қызметін жабуға бағынышты, бірақ жексенбі кештері көрсетілетін Newsline бағдарламасы бұл ереженің ерекшелігі. Сағат 21:00-дегі жаңалықтар бағдарламасында 30 секундтық жарнама үшін желідегі ең жоғары тарифтердің бірі сақталады. «Арнайы қызығушылық тудыратын жаңалықтар» сияқты жарнамалық жаңалықтар бөлімдері Newsline немесе сағат 21:00-дегі желілік жаңалықтар сияқты эфирлік жаңалықтарға енгізіледі. Басқа да танымал жаңалықтар бағдарламалары: «Панорама», «One o'Clock Live», «Сенат ішінде» және «Сіз және сіздің өкіліңіз».

Сын

NTA мемлекеттік субсидияның есебінен ішінара қаржыландырылады. NTA мазмұнына үкімет пен саясаткерлердің әсер ететіні жиі сынға ұшырайды. Бұл араласулар NTA жаңалықтарын оқып берушілердің кәсіби деңгейін төмендетуге әкеп соқты деп айтылады. Бекки Умех сияқты өнер шеберлері NTA-ны өзін және басқа да әртістерді үкіметтік пропаганда мақсатына сай болуға мәжбүрлегені үшін сынады. 2009 жылдың 18 қазанындағы «Гардиан» газетінің редакциялық мақаласында: «Федералды үкіметке тиесілі Нигерия телеарнасы (NTA) Африкадағы осындай телеарналардың арасындағы ең ірісі болып саналады, бірақ оның толық потенциалын іске асыру үшін қажетті тәуелсіздікке ие емес» делінген. Әр облыс орталығында NTA станцияларының санының артуы хабар таратуға пайдалы емес, саяси мақсаттармен байланысты деген пікірлер айтылуда. Сондай-ақ, телеарнаның көне технологияны пайдалануы да сынға түсіп отыр.

Қатысушы қызметтер

NTA-ның сандық ақылы теледидары Startimes 2010 жылы Қытайдың Star Communications Technology компаниясымен серіктестік құру арқылы іске қосылды. NTA-ның басқа арналарына NTA Yoruba, NTA Ibo, NTA Hausa, NTA Sports 24 және NTA Парламенттік арнасы кіреді.

Халықаралық хабар тарату

NTA бағдарламаларының бірнешеуін АҚШ және Канададағы Africast және TelAfric теледидары арқылы онлайн көруге болады. NTA жаңалықтары жиі Africa Independent Television және BEN Television телеарналарында көрсетіледі. 2008 жылы жаңа арналарға орын беру үшін 1 қыркүйекте 202 арнаға көшті. 2010 жылдың наурыз айының басында NTA Sky арнасында ақылы арна ретінде хабар таратудан бас тартты және келесі күні Sky EPG-ден алып тасталды. Канал Ұлыбританиядағы Sky-ға 2018 жылдың 20 маусымында 781 арнада қайта оралды. NTA сонымен қатар SuncasTV IPTV платформасында және Amos 17, SES 3, SES 5, Badr 7, Express AMU1, NigComSat 1R, Eutelsat 3B және Belintersat 1 спутниктері арқылы тегін қолжетімді.