Кіріспе

Бұл эпилепсиямен ауырған немесе ауырған танымал адамдардың тізімі. Одан кейін, эпилепсия диагнозы бұрыннан қойылған адамдардың қысқа тізімі келтірілген. Соңында, эпилепсиямен ауырды деп жиі қате пікір қалыптастырылатын адамдардың кең тізімі бар.

Эпилепсия мен ұлылық

Эпилепсия мен ұлылық арасындағы мүмкін байланыс ғасырлар бойы биографтар мен дәрігерлерді қызықтырып келді. 17 ғасыр француз дәрігері Жан Таксил өзінің "Эпилепсия туралы трактатында" Аристотельдің "эпилепсиямен ауырған белгілі тұлғаларын" айтады. Бұл тізімге Геракл, Аякс, Беллерофонт, Сократ, Платон, Эмпедокл, Сиракузалық Маракус және Сибильдер кіреді. Алайда, медицина тарихшысы Оусей Темкин Аристотель шын мәнінде меланхоликтердің тізімін жасап, Гераклды тек "қасиетті аурумен" байланыстырғанын дәлелдейді. Таксил өзінің аттарын қосады: Рим императоры Калигула, Друз (Рим халқының трибуны) және Петрарка. Невролог Джон Хьюз эпилепсиямен ауырған деген күдік туған белгілі адамдардың көпшілігінің бұл ауруға шалдықпағанын тұжырымдайды.

Белгілі диагноз

Келесі санатталған, хронологиялық тізімде тек қана өмір бойында нақты және күмәнді емес диагноз қойылған адамдар ғана тіркелген.

Актерлік өнер

Аты Өмір Ескертулер Сілтеме Бад Эбботт 1895–1974 Өмірі бойы эпилепсиямен ауырған, бірақ оны бақылауға және жасыруға тырысқан танымал комедиант («Эбботт пен Костелло» дуэтінің жартысы). Уорд Бонд 1903–1960 Киноактер. Екінші дүниежүзілік соғыста эпилепсияға шалдыққандықтан, әскерге шақырудан шеттетілді. Боб Фосс 1927–1987 Америкалық актер, хореограф, биші, кино және сахна режиссері. 1961 жылы «Жеңіске жетуші батыр» спектаклінің репетициясы кезінде Фосс эпилепсияға шалдыққандығы анықталды. Рип Тейлор 1931–2019 Америкалық актер және комедиант, Тейлор 2019 жылы эпилепсиялық ұстамадан кейін ауруханаға жатқызылғаннан кейін қайтыс болды. Борислав Брондуков 1938–2004 Украиналық киноактер, Украина КСР-інің халық әртісі. 1998 жылдан бастап эпилепсиялық ұстамалар. Пит Дуэл 1940–1971 Телевизия және киноактері, оның эпилепсиясы жасөспірім кезінде автокөлік апатынан алған бас жарақатынан туындаған деп есептеледі. Дэнни Гловер 1946 жылы туған 15 жастан 35 жасқа дейін эпилепсиямен ауырған актер және кинорежиссер. Марго Хемингуэй 1955–1996 Жеті жасынан бастап эпилепсиямен ауырған киноактриса және модель. Оның өлімі фенобарбиталдың қасақана артық дозасын қабылдау арқылы өз-өзіне қол жұмсауымен байланысты болды, бірақ толыққанды түсініктеме үшін төмендегі мақаланы қараңыз. Мелани Гриффит 1957 жылы туған Американдық актриса, оның ұстамалары стрестен туындаған деп есептеледі. Рик Майолл 1958–2014 Ұлыбританияның түрлі комедиялық сериалдары мен кейбір комедиялық фильмдердегі табысты комедиялық актер. 1998 жылы квадроцикл апатынан кейін эпилепсияға шалдықты. Хьюго Уивинг 1960 жылы туған 13 жасында алғашқы ұстамадан кейін эпилепсияға қарсы препараттарды қабылдаған актер. Мартин Кемп 1961 жылы туған Актер және Spandau Ballet поп-тобының бұрынғы бассисті. 1990 жылдары ми ісігінен кейін эпилепсияға шалдықты. Фатима Сана Шейх 1992 жылы туған Өмірінің көп бөлігінде эпилепсиямен ауырған үнді актрисасы. Камерон Бойс 1999–2019 Дисней арнасының «Джесси» сериалында Люк Росс және «Тұқымдары» телефильмінде Карлос рөлімен танымал актер, бұрын эпилепсия диагнозы қойылған. Бойс эпилепсия салдарынан күтпеген өлімге ұшырады.

Басшылық, саясат және патшалық

Атауы Өмір туралы пікірлер Анықтама Михаил IV Пафлагон 1010–1041 Жасөспiрiм шағынан бастап жиі тониктік-клоникалық ұстамаларға ұшыраған Византия императоры. Сол кездегі түсініктеме бойынша, оның ауруы күнәсі үшін жаза ретінде джиннің билігінен туындаған. Ханс Ульрик Гилденлёв 1615–1645 Дания және Норвегия королі Кристиан IV-нің заңсыз ұлы Ханс Ульрик Дания Корольдік теңіз флотының офицері және Кронборг корольдік қамалының қолбасшысы болды. Ол эпилепсияға бейім еді, 1640 жылы Испанияға әкесінің елшісімен мемлекеттік сапар кезінде бұқа күресінен кейін ұстама алды. Ол Данияға қайтарылды. Иван V Алексеевич 1666–1696 Ресей патшасы Ұлы Петрдің ағасы. Иван V ақыл-ойы нашар, эпилепсиямен ауырады және жартылай соқыр болды. Оның орнына регент болуды қалаған әпкесі Софияның қолдауы болмаса, ол ешқашан патша бола алмас еді. Әпкесі, Стрельцы әскерінің қолдауымен, Иван V-ті Петр I (Ұлы) мен бірге патша етіп тағайындады (ол бірнеше аптадан бері патша болып келген). Папа Пий IX 1792–1878 Бала кезінде эпилепсиямен ауырады. Франсис Либерман 1802–1852 Христиандыққа айналып, діни қызметкер болу үшін оқыған яһуди. Эпилепсия көп жылдар бойы оның діни қызметке қабылдануына кедергі келтірді. Владимир Ленин 1870–1924 Кеңес Одағының бірінші премьер-министрі. Лениннің соңғы жылы неврологиялық құлдырау және функцияларды жоғалтумен сипатталды. Өмірінің соңғы айларында ол эпилепсияға шалдықты. Оның ұстамалары нашарлап, 50 минутқа созылған эпилепсиялық күйде қайтыс болды. Калигула 12–41 Рим императоры. Суетоний былай деп мәлімдейді: «Бала кезінде ол құлап кету ауруынан (эпилепсия) зардап шекті, жастық шағында ол біраз төзімділік танытты, бірақ кейде кенеттен әлсіреп, жүре алмай, тұрып, ойларын жинап, басын көтере алмайтын болды». Принц Эрик, Вэстманланд герцогы 1889–1918 Швецияның Густав V-нің кіші ұлы. Ұлыбританияның ханзадасы Джон 1905–1919 Король Георг V-нің кіші ұлы Джон 4 жасынан бастап 13 жасында ұстамадан қайтыс болғанға дейін эпилепсиямен ауырады. Джонның эпилепсиясы, ақыл-ой қабілеттерінің бұзылуы және мүмкін аутизм, оның өмірінің көп бөлігін отбасы мүшелері емес қонақтардан алыс Сандрингэм еліміндегі Йорк коттеджінде өткізгеніне әкелді. Раввин Лайонел Блю 1930–2016 Раввин және диктор, BBC Radio 4 Today бағдарламасындағы «Күннің ойлары» бағдарламасына қосқан үлесімен танымал. Оның эпилепсиясы 57 жасында анықталды және дәрі-дәрмекпен сәтті бақыланады. Дейв Лонгабергер 1934–1999 Кәсіпкер және The Longaberger Company компаниясының негізін қалаушы, қолөнермен жасалған клен ағашынан жасалған себеттер мен аксессуарларды өндіруші. Ол эпилепсия мен кекеулікті жеңіп, 21 жасында орта мектепті бітірді. Джо Дойл 1936–2009 Джозеф (Джо) Дойл - Ирландияның Fine Gael партиясының саясаткері. Ол Дублиннің оңтүстік-шығысында ұзақ уақыттан бері қоғамдық өкіл болып келді және 1998 жылдан 1999 жылға дейін Дублиннің лорд-мэрі болып қызмет етуден бұрын Dáil Éireann, Seanad Éireann және Дублин қалалық кеңесінің мүшесі болды. Ол 16 жасында эпилепсиямен ауырады. Ол Ирландияда эпилепсияға қарсы күрестің белгілі жақтастарының бірі болды және ол қайтыс болған кезде Brainwave, Irish Epilepsy Association директорлар кеңесінің мүшесі болды. Нил Аберкромби 1938 жылы туған Гавайидің бұрынғы губернаторы, эпилепсияны зерттеуге арналған қаржыны арттыру үшін науқан жүргізді. Ол 30 жасында эпилепсиямен ауырады. Руди Дюцке 1940–1979 1960 жылдардағы солшыл неміс студенттік қозғалысының көрнекті өкілі. 1968 жылы оған жасалған қастандық кезінде басына екі рет оқ тиді, ол жартылай соқыр болып, жиі эпилепсия ұстамаларына шалдықты. Ол ваннада ұстамадан кейін суға батып кетті. Тони Коэльё 1942 жылы туған 16 жасында, мүмкін, бұрын бас жарақаттану нәтижесінде эпилепсияға шалдыққан АҚШ-тың бұрынғы конгрессмені. Бұл оның отбасы мен иезуиттердің «шайтанның иелігіне» ие болуына әкелді. Ол мүгедектердің құқықтары үшін конгрессмен ретінде науқан жүргізді және Эпилепсия Қорының ұлттық директорлар кеңесінің төрағасы болды. Джон Робертс 1955 жылы туған Робертс - АҚШ-тың 17-ші Бас судьясы. Ол 2005 жылы 29 қыркүйекте президент Джордж Буш тағайындады. Оның алғашқы ұстамасы 1993 жылы болды, ол Сенаттың сот комитетіне мәлімделіп, оны бекітті. Екінші рет 2008 жылы үйінің жанындағы кемежайға 5-10 метр жерге құлап түсті. Денис О'Донован 1955 жылы туған, Ирландияның Фианна Фейл партиясының саясаткері. 1989–1992, 1997–2002 және 2007 жылдан бастап сенатор болып қызмет еткен. Ол 2016 жылдан 2020 жылға дейін Seanad Eireann Cathaoirleach қызметін атқарды және 2002 жылдан бастап Cork South West TD қызметін атқарды. 2020 жылы ол алғаш рет ірі ұстамаға ұшырады, кейіннен оны өлімге жақындатқан эпизодтар болды. Ол өз тәжірибесі туралы жақтас ретінде көптен бері айтады. Лаура Сэндс 1964 жылы туған Ұлыбританияның консервативтік партиясының саясаткері. Ол 2010 жылғы жалпы сайлауда South Thanet округінен парламент депутаты (MP) болып сайланды. Ол 2010 жылдың қазан айында парламентте эпилепсиямен ауыратынын, бірақ жеті жылдан бері ұстамалар болмағанын мәлімдеді. Пол Мейнард 1975 жылы туған Ұлыбританияның консервативтік партиясының саясаткері. Ол 2010 жылғы жалпы сайлауда Blackpool North and Cleveleys округінен парламент депутаты (MP) болып сайланды. 2010 жылы ол Epilepsy Action қайырымдылық қорының вице-президенті болып тағайындалды.

Музыка

Аты Өмір Комментарийлер Анықтама Джимми Рид 1925–1976 Америкалық блюз әншісі. 1957 жылы эпилепсия диагнозы қою кешіктірілді, себебі оның делирий шабуылдарынан зардап шегетіні болжалды. 51 жасында эпилепсиялық ұстамадан қайтыс болды. Нил Янг 1945 жылы туған Канадалық әнші-күйші, бұрынғы Buffalo Springfield және Crosby, Stills, Nash & Young топтарының мүшесі. Емнің әсерінен қанағаттанбады, жеке тұрақтылықты балама ретте басқару құралы ретінде іздеді. Линдси Бэкингем 1949 жылы туған Fleetwood Mac музыкалық тобының гитарисі және әншісі 29 жасында гастроль кезінде ұстамаға түскеннен кейін ауруханаға жеткізілді. Оның эпилепсиясы антиконвульсантты дәрілермен сәтті бақыланды. Крис Нокс 1952 жылы туған Жаңа Зеландиялық инди музыкант (Toy Love, Tall Dwarfs) эпилепсиясын "Lapse" сияқты әндерде көрсетті, сондай-ақ оның альбомының атауында да айтылған. Майк Нолан 1954 жылы туған әнші және британдық поп-тобы Bucks Fizz-дің төрт негізгі мүшесінің бірі. 1985 жылы автобус апатынан кейін эпилепсияға шалдықты. Ян Кертис 1956–1980 Joy Division тобының вокалисі және ән жазушысы 22 жасында эпилепсиямен ауырады. Олардың Unknown Pleasures альбомының мұқабасы ЭЭГ ізін еске түсіреді, бірақ шындығында пульсардың радиоэмиссиясының жазбасы. Ол жиі ұстамаларға ұшырады, ал биі оның ұстамаларын еліктеді. 1980 жылы 23 жасындағы өзіне қол жұмсауының басты себебі осы жағдай болды. Мари Фредрикссон 1958–2019 Швециялық поп әншісі, әнші-күйші, пианист және суретші. Денесі ауырғаннан кейін ванна бөлмесінде құлап, бас сүйегі сынды. Кейін эпилепсияға шалдықты. Принс 1958–2016 Бала кезінде эпилепсиямен ауырып, "The Sacrifice of Victor" әнінде осы жағдай туралы айтқан американдық әнші. Ричард Джобсон 1960 жылы туған Бұрын The Skids панк-рок тобының жетекші әншісі, қазір тележүргізуші және кино режиссері. Ол абсенциялық ұстамаларға ұшырайды. Сюзан Бойл 1961 жылы туған шотланд әншісі, 2011 жылғы 11 сәуірде Britain's Got Talent телешоуында қатысқаннан кейін халықаралық деңгейде танымал болды. Бала кезінде эпилепсиямен ауыратын. Питер Джеффрис шамамен 1961 жылы туған Жаңа Зеландия музыканты (Nocturnal Projections, This Kind of Punishment). Хикари Оэ 1963 жылы туған аутизм, эпилепсия және ақыл-ой кемістігі бар жапон композиторы, екі сәтті классикалық музыкалық CD шығарған. Ол 1994 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алған жапон жазушысы Кензабуро Оэдің ұлы. Вуси Махласела 1965 жылы туған әнші-күйші, оның шығармалары апартеидке қарсы қозғалысқа шабыт берді. Тоне Лок 1966 жылы туған американдық актер, рэпер, дауыстау актері және продюсер, дауысының өзгешелігімен, "Wild Thing" және "Funky Cold Medina" хиттерімен танымал. 1995 жылдан бері Тоне Лок сахнада бірнеше рет құлап түсті, кем дегенде бір хабарламаға сәйкес, бұл құлаулардың кейбіреуі ұстамаларға байланысты болды. Адам Хоровиц 1966 жылы туған Beastie Boys музыкалық тобының мүшесі. Эдит Боуман 1974 жылы туған шотландтық тележүргізуші және радио дирижері, бала кезінде эпилепсиямен ауыратын. Майк Скиннер 1978 жылы туған, сонымен қатар The Streets деп те белгілі, 7 мен 20 жас аралығында эпилепсиямен ауырады. Джефф Рикли 1979 жылы туған Thursday тобының мүшесі, ол гастроль кезінде эпилепсиясы бар екенін анықтады. Шейн Йеллоуберд 1979–2022 Канадалық кантри әнші-күйшісі. Ол эпилепсиямен ауырып, қатты ұстамадан қайтыс болды. Лил Уэйн 1982 жылы туған американдық рэпер 2013 жылдың наурыз айында эпилепсиясы бар екенін мәлімдеді. Ол бала кезінен бері осы аурумен күресіп келеді және ұстамаларын көбінесе есіне алмайтынын мойындайды. Jinxx 1986 жылы туған американдық музыкант және Black Veil Brides тобының мүшесі, 27 жасында эпилепсия диагнозы қойылды. Лорен Притчард 1987 жылы туған американдық әнші, әнші-күйші және актриса, Spring Awakening бродвейлік қойылымының түпкілікті құрамында ойнады.

Спорт

Аты Өмір Комментарийлер Анықтама Гровер Кливленд Александр 1887–1950 Эпилепсиясын жасыру үшін алкогольге тәуелді болған бейсболшы. Тай Кобб оның «алаңда тозаққа түскендей» сезінгенін айтты. Тони Лаззери 1903–1946 Үйде жалғыз қалғанда ұстама келіп қайтыс болған бейсболшы. Хал Ланьер 1942 жылы туған Бейсболшы және менеджер. Қатты соққыдан кейін эпилепсияға шалдықты. Тони Грейг 1946–2012 Эпилепсиямен күреске Австралияда қатысқан крикетші және комментатор. 14 жасында теннис ойнағанда алғашқы ұстамасын алған, бірақ дәрімен эпилепсиясын бақылап отырды. Бадди Белл 1951 жылы туған Бейсболшы және менеджер. Вячеслав Лемешев 1952–1996 КСРО-ның Олимпиада чемпионы боксшы. Бокс тарихындағы ең жас Олимпиада чемпионы, 28 жасында ауруға шалдықты. Ми тамырларының атрофиясы, көру қабілетінің нашарлауы, бауыр аурулары, псориаз және эпилепсия дамыды. Терри Марш 1958 жылы туған IBF жеңіл салмақтағы әлем чемпионы боксшы. 1987 жылы 29 жасында эпилепсия диагнозы қойылғаннан кейін жеңіліссіз карьерасын аяқтады. Грег Уокер 1959 жылы туған Бейсболшы, алаңда тониктік-клоникалық ұстамадан құлап түскен. Сол түні ауруханада тағы бір ұстама алды және екі жыл бойы антиконвульсанттар қабылдады. Бала кезінде 4 жасқа дейін ұстамалары болған. Флоренс Гриффит Джойнер 1959–1998 100 м және 200 м қашықтықтарында әлем рекордын ұстаған жеңіл атлет. Отыздан кейін, аутопсияда каверноздық ангиома анықталғаннан кейін ұстамаларға ұшырады. Ұйқыда ұйқы ұстамасынан кейін тұншығып қайтыс болды. Уоли Льюис 1959 жылы туған Австралияның ең үздік регби лигасының ойыншысы, 1984–89 жылдары ұлттық құраманың капитаны. Спорттан зейнетке шыққаннан кейін теледидарда спортты көрсетуші болды, бірақ 2006 жылдың соңында тікелей эфирде бағдаршасы шашырады. Медициналық тексеруде эпилепсиясы бар екені анықталды. Пол Уэйд 1962 жылы туған Бұрынғы Австралия футболшысы (футбол) және теледидар комментаторы. Уэйд өмір бойы эпилепсиямен ауырады, бірақ ересек болғанда ғана диагноз қойылды. 2001 жылы тікелей эфирде ұстама алғанға дейін бұл туралы ешкімге айтпады. Дәрілер ұстамаларды тоқтата алмады, сондықтан 2002 жылы миындағы жарақатты жою үшін операция жасалды. Қазір ұстамасыз өмір сүреді. Марион Клигнет 1964 жылы туған 22 жасында эпилепсияға шалдыққан франко-американдық велоспортшы. АҚШ велоспорт федерациясы оны шеттетуіне байланысты Францияның намысын қорғады. Ол алты рет әлем чемпионы атанды, екі Олимпиада күміс медалін жеңіп алды және әлем бойынша көптеген жарыстарда жеңіске жетті. Мэгги МакЭлени 1965 жылы туған Төрт рет Ұлыбританияның Паралимпиада чемпионы, 3 алтын, 5 күміс және 7 қола медаль жеңіп алды. МакЭлениде параплегия және эпилепсия бар. 2000 жылы МБЭ орденімен марапатталды және Ұлыбритания Эпилепсия қауымдастығының Алтын юбилейлік сыйлығын алды. Михаил Татаринов 1966 жылы туған Ресейлік хоккейден зейнеткерлікке шыққан қорғаушы. Алкогольді тастағаннан кейін эпилепсиялық ұстамаларға шалдықты. Герве Буссар 1966–2013 1992 жылғы Жазғы Олимпиадада қола медаль жеңіп алған Францияның Олимпиадалық велоспортшысы. Эпилепсиялық ұстамадан қайтыс болды. Джонти Родс 1969 жылы туған Оңтүстік Африкадағы Эпилепсиямен күреске қатысатын крикетші. Том Смит 1971–2022 Шотландияның бұрынғы халықаралық және Нортгемптон Сентс регби ойыншысы. 18 жасынан бері эпилепсиямен ауырады. Ұстамалары тек түнде, ұйқыда пайда болатын. Шотландиялық "Enlighten" эпилепсиялық қайырымдылық қорының демеушісі болды. Ронде Барбер 1975 жылы туған Тампа Бей Буканерс командасының бұрыш қорғаушысы болған бұрынғы американдық футболшы. Тики Барбер 1975 жылы туған Нью-Йорк Гигантс үшін жүгірген бұрынғы американдық футболшы. Самари Роль 1976 жылы туған Балтимор Рейвенс командасында ойнаған бұрынғы американдық футболшы. Чанда Ганн 1980 жылы туған 2006 жылғы қысқы Олимпиадада АҚШ әйелдер хоккей командасының қақпашысы. Ганн 9 жасында вальпроин қышқылымен емделген жасөспірімдік эпилепсиямен ауырады. Эпилепсия оның балалық шағында сүйіп жүрген жүзу мен серфингтен бас тартуын талап етті, бірақ көп ұзамай оларды хоккеймен алмастырды. Джейсон Снеллинг 1983 жылы туған Атланта Фалконс командасының американдық футболшысы. Дэвис Тарвотер 1984 жылы туған Бала кезінде эпилепсиямен ауыратын АҚШ-тың Олимпиадалық жүзушісі. Андрей Костицын 3 ақпан 1985 жылы туған Белоруссиялық хоккейші (Монреаль Канадиенс, Нэшвилл Предаторс, Динамо Минск). Андрей Костицын 1985 жылы туған Континенталдық хоккей лигасының (КХЛ) Динамо Минск клубының белоруссиялық кәсіби хоккей шабуылшысы. Хоккейші бір ай ішінде бірнеше ауыр эпилепсиялық ұстамаға ұшырады. 2004 жылы Канадада емделді. Леон Легге 1985 жылы туған Порт Вейл клубының орталық қорғаушысы болып ойнайтын ағылшын кәсіби футболшысы. Оның эпилепсиясы қазір бақыланады. Дай Грин 1986 жылы туған 400 метрлік кедерлі жүгіруде маманданған Уэльс кедерлі жүгірушісі. Грин қазіргі Еуропа, Ұлт Достастығы және Әлем чемпионы. Катарине Форд 1986 жылы туған 9 жасында эпилепсия диагнозы қойылған және жағдайын бақылау үшін үлкен операция жасаған ультрамарафондық велоспортшы және жабық тақтап жүруші. Лэнс Франклин 30 қаңтар 1987 жылы туған 2015 жылдан бері эпилепсиямен ауыратын Австралия футбол лигасының ойыншысы. Джереми Джеффрес 1987 жылы туған 2018 жылы Милуоки Брюэрс командасымен «Жылдың жұлдызы» атанған бейсболшы. Майкл МакКиллоп 1990 жылы туған Жеңіл церебральды паралич және эпилепсиясы бар ирландиялық орта қашықтықтағы паралимпиадалық жүгіруші, 2008, 2012 және 2016 жылғы Паралимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алды. Майк Тауэлл 1991–2016 Шотландиялық кәсіби боксшы, Данди қаласынан шыққан. «Ол рингке шығуға тиіс емес еді» деп айтылған ұстамадан кейін қайтыс болды. Брайар Ноле 1998 жылы туған World of Dance бәйгесіне қатысқан және The Next Step сериалында ойнайтын канадалық биші. Би репетициясы кезінде ұстама алғаннан кейін, оған мазасыздық диагнозы қойылды, бірақ екі жылдан кейін невролог оның эпилепсияға шалдыққандығын растады. Джастин Филдс 1999 жылы туған 2021 жылғы NFL драфтында Чикаго Беарс клубы таңдаған ойыншы. Оның жағдайы драфтқа дейін жарияланды.

Өнер және жазу

Есімі Өмір туралы пікірлер Анықтама Эдвард Лир 1812–1888 Ақымақтық поэзиясы мен лимерикасымен танымал суретші, иллюстратор және жазушы. Бала кезінде пайда болған эпилепсиясы тұқым қуалаған болуы мүмкін (әпкесі Джейн жиі ұстамаларға ұшырап, жас кезінде қайтыс болған). Лир өзінің эпилепсиясы үшін ұялып, оны жасырып отырды. Алайда ол әрбір ұстауын күнделіктеріне жазып отыратын. Федор Достоевский 1821–1881 Эпилепсиясы мұра болып қалған орыс жазушысы (әкесі де, ұлы да ұстамаларға ұшыраған). Ол өзінің тәжірибелерін романдарына енгізді – эпилепсиямен ауыратын төрт түрлі кейіпкерді жасады. Достоевскийдің эпилепсиясы ерекше болды, өйткені ол ұстамадан бұрын экстаздық аураны сезінетінін айтты, ал көпшілік жағымсыз сезімдерді сезінеді. Джордж Иннесс 1825–1894 Бала кезінен эпилепсиямен ауыратын американдық суретші. Р. Д. Блэкмор 1825–1900 «Лорна Дун» романының авторы. Чарльз Алтамонт Дойл 1832–1893 Суретші және Артур Конан Дойлдың әкесі. Оның маскүнемдігі мен зорлық-зомбылығы оны психиатриялық ауруханаға жатқызды. Сол жерде ол эпилепсияға шалдықты және есінде ауыр проблемалар пайда болды. Бьёрнстёрне Бьёрнсон 1832–1910 Норвегия жазушысы және 1903 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Өмірінің соңғы жылы инсульт алғаннан кейін ошашалық эпилепсиясы дамыды. Ион Креанга 1837–1889 Өмірінің соңғы алты жылында эпилепсиямен ауыратын румын балалар жазушысы және мемуаршы. Жоаким Мария Мачадо де Ассис 1839–1908 Бразилиялық реалист романист, ақын және әңгіме жазушы. Ол өмір бойы эпилепсиямен ауырады, бірақ оны айтудан ұялып, достарына хат жазғанда эвфемизмдерді қолданатын. Оның күрделі, ішінара ұстамалары болған, кейіннен жалпылаумен бірге. Дмитрий Синоди Попов 1855–1910 Ресей суретшісі, эпилепсиясы Санкт-Петербург өнер академиясындағы оқуын тоқтатты. Минаката Кумагусу 1867–1941 Жапон жазушысы және табиғатты зерттеуші. Оның тоникалық-клоникалық ұстамалары болды, дежа-ву сезімін тудыратын аурасы болды. Өлтірілгеннен кейін жасалған МРТ оң гиппокамп атрофиясын көрсетті, бұл ошашалық эпилепсияға сәйкес келеді. Вахел Линдсей 1879–1931 Эпилепсиясы үшін фенобарбитал қабылдаған ақын. Лори Ли 1914–1997 Ақын, романист және сценарист, өзінің автобиографиялық трилогиясымен (оның ішінде «Розимен сидр») танымал. Оның эпилепсиясы 10 жасында велосипедтің соққысына ұшырағаннан кейін дамыды. Ол бұл туралы құпия сақтады және оның өлімінен кейін өмірбаянын жазған адамдар оның қағаздарын оқығанда ғана белгілі болды. Киффин Уильямс 1918–2006 Пейзаж суретшісі. Оның эпилепсиясы әскери мансабын аяқтады және үйленуіне кедергі келтірді. Макс Клиффорд 1943–2017 Даулы клиенттерді таныстырған жарнамашы. Ол 46 жасында эпилепсияға шалдықты. Карен Армстронг 1944 жылы туған. Жазушы, феминист және иудаизм, христиандық, ислам және буддизм туралы жазушы. Оның ошашалық эпилепсиясы көп жылдар бойы диагностикаланбады. Ол өзінің өмірбаянында (отыздан асқан шағында) диагноз қойылған кезде «таза бақыт» болғанын жазды. Том Джонс 1945 жылы туған. Көптеген әңгімелердің авторы, олардың көпшілігі эпилепсиямен ауыратын кейіпкерлерді қамтиды. Стивен Найт 1951–1985 Фримасондарды сынға алған кітаптарымен танымал болған жазушы. 1977 жылы ол ұстамаларға ұшырай бастады және 1980 жылы эпилепсия туралы BBC Horizon деректі телебағдарламасына қатысуға келісті. Продюсерлер миға сканерлеуді ұйымдастырды, ол ісікті көрсетті. Бұл алып тасталды, бірақ 1984 жылы қайтадан пайда болды және ол 1985 жылы тағы бір операциядан кейін қайтыс болды. ДеБарра Майо 1953 жылы туған. Фитнес және денсаулық туралы жазушы. Кэти Сиерра 1957 жылы туған. Компьютерлік бағдарламалау бойынша Head First кітаптар сериясын жасаған бағдарламалау оқытушысы және ойын әзірлеушісі. Ол өзінің алғашқы тоникалық-клоникалық ұстамасын 4 жасында бастан кешірді. Бұл жиі және қатты болды, бірақ ересек жасқа жеткенде өте азайды және әрқашан аураның алдында болды. Яго Элиот 1966–2006 Аристократ, серфингші және кибер-суретші. Ол ваннада эпилепсиялық ұстамадан қайтыс болды, бұл эпилепсиядағы кенеттен күтпеген өлім (SUDEP) ретінде тіркелді. Рик О'Шиа 1973 жылы туған. 2001 жылдан бері RTE 2FM радиосында ирландтық радио жүргізушісі. Ол он алты жасында алғаш рет эпилепсиямен ауырады. Ол 2006 жылдан бері Эпилепсия Ирландияның басқарушысы.

Әр түрлі

Аты Өмір Ескертулер Сілтеме Жан Клеменс 1880–1909 Марк Твеннің ең кіші қызы. Ол он бес жасынан бастап эпилепсиямен ауырды, ал әкесі оны бала кезіндегі бас жарақатына байланысты деп есептеді. Оның эпилепсиясы тиімді түрде бақыланбады және бір кезде ол Нью-Йорктің Катона қаласындағы эпилепсия орталығына жіберілді. Ол 29 жасында Рождество қарсаңында ваннада қайтыс табылған. Өлім себебі эпилепсияға байланысты суға бату деп хабарланды. Дерек Бентли 1933–1953 19 жасында серігі жасаған қылмыс үшін дарға асылды, Бентлиде эпилепсия және 11 жастағы ақыл-ой деңгейі болды. Ол 45 жылдық үгіттен кейін кешірілді, соның ішінде Кристофер Экклстонның ойнаған "Let Him Have It" фильмі де бар. Эмили Дион 1934–1954 Дионн бестігінің үшінші баласы, Эмилидің эпилепсиясы оның Квебек штатының Сент-Агат қаласындағы монастырда қайтыс болғаннан кейін ғана жарияланды. Ол эпилепсиялық ұстамалардың салдарынан қайтыс болды. Бұл ұстамалар өткен күні сағат 12-де, 23:00-де, 03:00-де және 05:00-де тіркелді, бірақ оның өлімінен кейін ғана дәрігер шақырылды. Оның эпилепсиядан қайтыс болуы алаңдатуға себеп болды, соның салдарынан Х. Хьюстон Меррит эпилепсиямен ауыратын адамдардың өлім көрсеткіші ауырмағандардан жоғары емес екенін хабарлады. Вирджиния Ридли 1948–1997 Агорафобия, гиперграфия және эпилепсиямен ауырған әйел. Оның ерекше күйеуі Алвин оны өлтіруде айыпталды, бірақ ол ұстама кезінде тұншығып қалғанын қазылар алғаш қабылдағаннан кейін босатылды. Ол 25 жыл бойы үйінен шықпаған. Дон Крейг Уайли 1944–2001 Ақуыз құрылымын зерттейтін биохимик. Ол эпилепсиясын жасырып, емдемеді және түсініксіз жағдайда, мүмкін, ұстамадан қайтыс болды. Барри Джордж 1960 жылы туған. Бастапқыда британдық тележүргізуші Джилл Дандоны өлтіргені үшін сотталған, бірақ кейіннен ақталды. Эпилепсия, психикалық денсаулық мәселелері және аутизм. Рик Харрисон 1965 жылы туған, Невада штатының Лас-Вегасындағы "Алтын және күміс саудасы" дүкенінің тең иесі және "Pawn Stars" тарих сериалының жұлдызы; жас кезінде эпилепсиямен ауырған. Кэти Хопкинс 1975 жылы туған ағылшын реалити-шоу қатысушысы ("The Apprentice", "I'm a Celebrity Get Me Out of Here!"). Дэниел Тэммет 1979 жылы туған аутизмді, есімді жақсы жаттайтын және тілдерді оңай үйренетін санаттағы адам. Бала кезінде оған уақытша ми қабығының эпилепсиясы диагнозы қойылған. Брэд Джонс 1981 жылы туған. Түрік "Жұлдызды соғыстар" фильмін қарап шыққанда, "Кино снобы" 4-сыныптан бері эпилепсиямен ауыратынын және "Тегретол" (карбамазепин) қабылдайтынын айтты. Кит Уоллес 1969 жылы туған. "Philly Who" бағдарламасындағы сұхбатында Кит әйелінің қазасынан бері эпилепсиямен ауыратынын айтты және осы оқиға оған ауыр жарақаттар келтіргенін жеткізді. Ол неврологиялық ауруын жұмыс берушілеріне жасырап, көп жыл бойы Напа аңғарында және Чиантиде шарап жасаушы болып жұмыс істегенін мойындады.

Ретроспективті диагноз

Келесі адамдардың өмірінде эпилепсия диагнозы қойылған жоқ. Ретроспективті диагноз – болжамдық және төменде егжей-тегжейлі көрсетілгендей, қате болуы мүмкін. Атауы Өмір туралы мәліметтер Сілтеме Сократ б.з.д. 470–399 Ежелгі грек философы. Оның даймонионы қарапайым ішінара ұстама болған және оның сопақша жамбас эпилепсиясы болған деген болжам бар. Юлий Цезарь б.з.д. 100–44 Римнің әскери және саяси жетекшісі. Кейбір ғалымдардың пікірінше, Цезарь 50 жасқа толған күні басталган белгілі бір симптомдарды бастан өткерген, олар күрделі ішінара ұстамалар болған деуге болады. Оның ата-бабалары мен ұрпақтарында эпилепсияның отбасылық тарихы бар. Бұл ұстамалар туралы алғашқы мәліметтерді Цезарь қайтыс болғаннан кейін дүниеге келген биограф Суетоний жазған. Алайда, кейбір ғалымдар Цезарьдің симптомдары, сондай-ақ оның әкесі мен әкесінің әкесінің өлімі жүрек-қан тамырлары ауруы мен инсультпен жақсы түсіндірілуі мүмкін деп санайды және оның эпилепсиясының құжаттамасы сенімсіз болуы мүмкін, өйткені кейбір симптомдар оның өлімінен кейін ғана сипатталған. Эпилепсия «қасиетті ауру» деп есептелген, сондықтан оның қайтыс болғаннан кейін отбасы мүшелері белгілі бір қоғамдық бейнесін көрсету үшін оны жариялаған болуы мүмкін. Франция королі Наполеон I 1769–1821 Француз әскери жетекшісі және императоры. Уильям Ослердің 1903 жылғы еңбегінде: «Наполеонның баяу пульсі дәстүрге негізделген; оның эпилепсиясы мен апатиялық шабуылдары Стокс-Адамс ауруының созылмалы түріндегі байланысты белгілер болуы мүмкін» делінген, бұл шабуылдар эпилепсиялық емес екенін көрсетеді. Алайда, 2003 жылы Джон Хьюз Наполеонның стрестен туындаған психогендік шабуылдары және гонорея салдарынан туындаған ауыр несеп жолының тарылуынан созылмалы уремияға байланысты эпилепсиялық шабуылдары болды деген қорытындыға келді. Харриет Табман 1822–1913 Американдық құлдықтан босатушы, құлдыққа қарсы белсенділер желісі арқылы құлдарды құтқарып, «Underground Railroad» деп аталды. Құлдардың бақылаушысы басқа құлға металл салмақ лақтырды, бірақ оның орнына Табманның басына тиді. Содан кейін ол ұстамалармен, қатты бас ауруымен, есінен танумен және діни сезімдермен күресті. Сопақша жамбас эпилепсиясы мүмкін диагноздардың бірі болып саналады. Джордж Гершвин 1898–1937 Американдық композитор. Оның глиобластома мультиформасының алғашқы белгілері, мүмкін, иіс сезу арқылы біртіндеп пайда болған. Ол күйген резеңке иісін сезіне бастады, сонымен бірге бас айналды, кейде қысқа уақытқа есінен танып қалады. Оның жағдайы нашарлап, алты айдан кейін, ісікті алып тастауға жасалған операцияға қарамастан, қайтыс болды. Розмари Кеннеди 1918–2005 Американдық президент Джон Ф. Кеннедидің кіші қарындасы. Ол 20 жасында «ұстамалар» мен күшті шабуылдарды бастан өткерді. Оның ата-анасына бұл неврологиялық бұзылу немесе ауру сияқты көрінді. Кеннедилер отбасы оның мінез-құлқын бақылау үшін лоботомия жасауды ұйымдастырды, бұл оның ақыл-ойының сәбиге тең болуына әкелді. Эпилепсия диагнозы ресми түрде жарияланған жоқ.

Діни қайраткерлер

Эпилепсия мен діннің байланысы бар деген пікір көптен бері қалыптасқан. Бэкке жазылған бірнеше жағдайлар Дж. Е. Брайанттың 1953 жылғы «Гений және эпилепсия» кітабында да келтірілген, онда 20-дан астам ұлы және мистикалық тұлғалардың тізімі бар. Слейтер мен Берд 1960 жылдары ТЖЭ (temporal lobe epilepsy) және діни тәжірибеге деген қызығушылықты қайта жаңғыртты. Норман Гешвинд 1970 және 1980 жылдары сопақша қабырға эпилепсиясына байланысты мінез-құлқының өзгеруін сипаттады. Қазір бұл Гешвинд синдромы деп аталады, ол сопақша қабырға эпилепсиясы бар пациенттерде жиі кездесетін ерекше тұлғалық қасиеттер жиынтығын анықтады, оларға дінге жоғары құлшыныс сезімі кіреді. Нейропсихиатр Питер Фенвик 1980 және 1990 жылдары оң жақ сопақша қабырға мен мистикалық тәжірибе арасындағы байланысты тапты, бірақ патология немесе мидың зақымдануы осы тәжірибелердің көптеген себептерінің бірі ғана екенін көрсетті. Ол бұрынғы эпилепсиямен ауыратын діни тұлғалар туралы есептерге күмән келтірді, «1980 жылға дейін әлемдік ғылыми әдебиетте экстаздық аура мен сопақша қабырға эпилепсиясының нақты мысалдары өте аз жарияланған» деп атап өтті. Фенвикке сәйкес, «Сопақша қабырға эпилепсиясы және патологиясы, сондай-ақ мистикалық және діни күйлерге қатысты бұрынғы есептер авторларының ынтасынан гөрі сопақша қабырғаның жұмыс істеу механизмін ғылыми тұрғыдан толық түсінуге байланысты болуы мүмкін». Эпилепсиямен ауыратын адамдардағы күшті діни сезімдер сирек кездеседі. ТЖЭ (temporal lobe epilepsy) пациенттеріндегі діни тәжірибелер пациенттердің өзіндік ерекшеліктеріне байланысты діни сипаттамамен түсіндірілуі мүмкін. Дегенмен, мистикалық тәжірибелерді неврологиялық тұрғыдан зерттеу – бұл мистикалық тәжірибелердің нақты неврологиялық түсіндірмелерін іздейтін, дами жұмыс саласы. Экстаздық ұстамаларды зерттеу мистикалық тәжірибелерге әкелетін неврологиялық механизмдер туралы ақпарат бере алады, мысалы, өзіне-өзі әділеттік және субъективті сенімділікке қатысатын алдыңғы аралдық қабық. Төменде көрсетілген тұлғалардың эпилепсиямен ауыратыны белгілі емес, сондай-ақ эпилепсияның пайдасына ғылыми консенсус жоқ; тек оларға мұндай диагноз қойылған. Атауы Өмір Комментарийлер Сілтеме Пятикниженің діни авторы б.з.д. 700 ж. Бір зерттеушінің пікірінше, жазу стилі педантикалық және агрессивті, дінге шектен тыс құлшыныс, сөз тіркейлігі және қайталану сипатталады. Бұл Гешвинд синдромының белгісі деп саналады, бірақ автор туралы жеке ақпарат болмағандықтан ұстамалардың болуына дәлел жоқ. Езекиел б.з.д. 622 ж.? Естен тану, сөйлеу қабілетін уақытша жоғалту, жазуға мәжбүрлеу, өте діндар, педантикалық сөйлеу. Тарс Пауыл 3–10 – 62–68 Эпилепсия оның «денедегі тікені» туралы көптеген ұсыныстардың бірі. Ф. Ф. Брюс былай дейді: «Бұл «денедегі тікен» кім екендігі туралы көптеген болжамдар жасалды; олардың әртүрлілігі нақты диагноз қоюдың мүмкін еместігін көрсетеді. Бір танымал болжам – эпилепсия, бірақ бұл жай ғана болжам ғана». Зерттеушілер оның Дамаскі жолындағы аян алуы мен дінге құлшылық етуінің себебі туралы келіспейді. Ұстамадан басқа, ыстықтан шаршау, ар-ұжданның дауысы, мигрень және тіпті найзағайдың да болуы мүмкін. Киелі Биргитта 1303–1373 Оның бас сүйегінде меннгиоманың белгілері бар, бұл эпилепсияның себебі болуы мүмкін және оның көріністерін түсіндіруге болады. Алайда, бұл сопақша қабырғада емес, басқа зерттеулер психогендік эпилепсиялық емес ұстамаларды немесе олардың комбинациясын ұсынады. Жанна д'Арк 1412–1431 Дауыстар мен көріністер арқылы діни хабарларды сезінді, оларды кейде басқалар да бір уақытта көре алатын. Кейбір зерттеушілер бұл көріністерді экстаздық эпилепсиялық аура деп санайды, бірақ соңғы зерттеулер есту ерекшеліктері бар идиопатиялық ішінара эпилепсияны білдіруі мүмкін. Аудиторлық және визуалды галлюцинациялармен эпилепсиялық ұстамалар өте сирек кездеседі. Бұл, оның көріністерінің ұзақтығымен бірге, кейбіреулерді эпилепсияны себеп ретінде қабылдамауға итермелейді. Генуялық Қасиетті Екатерина 1447–1510 "[А]номалды психикалық күйлер" Леуба гистерия деп диагноз қойды; Девхерст пен Бердтың айтуынша, симптомдар сопақша қабырға эпилепсиясын да білдіруі мүмкін. Девхерст пен Бердтың айтуынша, Генуялық Қасиетті Екатерина, Маргарита Мари және мадам Гюйон «кезең-кезеңмен шабуылдарға ұшырады, оның ішінде келесі белгілер болды: қатты ыстық пен суық сезімдері, бүкіл дененің дірілдеуі, уақытша афазия, автоматизмдер, пассивтілік сезімдері, гиперестезия, балалық регрессия, диссоциация, соммабулизм, уақытша парез, әсер ету қабілеті жоғарылады және көзді аша алмау». Қасиетті Екатерина Риччи 1522–1590 Визуалды галлюцинациялар. 28 сағатқа естен тану. Джозеф Смит 1805–1844 Құпия күшпен ұсталып, сөйлей алмады және арқасына құлады. Қараңғылық пен жарық көріністері. Рамакришна 1836–1886 Бенгал мистигі, оның шәкірті Свами Вивекананда арқылы индуист әмбебаптығы мен нео-Ведантаның дамуында үлкен әсер етті, ол діни тәжірибе білім алудың жарамды әдісі екенін айтты. Алты жасынан бастап, ол экстаздық транстарға түсті. Оның 10 немесе 11 жасынан бастап транстар жиі болды, ал өмірінің соңғы жылдарында Рамакришнаның самадхи кезеңдері дерлік күнделікті болды. Бастапқыда осы тәжірибелер эпилепсиялық ұстамалар деп түсіндірілді, бірақ Рамакришнаның өзі бұл түсіндірістен бас тартты. Пьо ди Пьетрельчина 1887–1968 Құдай, Иисус және Құдай ана туралы ерте жасында көріністер көрді.

Дұрыс емес диагноз

Көптеген танымал адамдар эпилепсиямен ауырған деген қате жазбалар бар. Кейбір жағдайларда эпилепсия диагнозын растайтын ешқандай дәлел жоқ. Басқаларында симптомдар дұрыс түсінілмеген. Ал кейбір жағдайларда ұстамалар басқа себептерден туындаған, мысалы, жедел ауру немесе алкогольден бас тарту салдарынан.

Дәлел жоқ

Келесі адамдардың эпилепсиямен ауырғаны жиі айтылады, бірақ олардың ешқандай ұстамалары немесе эпилепсияға ең болмаса ұқсас аурулары болғандығына дәлел жоқ. Аты Өмір туралы мәліметтер Сілтеме Кембис II ?–б.з.д. 521 жылдары патшаның қайтысынан сексен жыл кейін жазған Геродот Кембистің ақылдан безгені және эпилепсияға шалдыққандығы туралы қазіргі кезде жала жамылған сөздерді қайталады. Пифагор б.з.д. 582–507 жылдары Людвиг ван Бетховен 1770–1827 жылдары Оның танысы Антони Брентаноның эпилепсиямен ауырған Карл Йозеф есімді ұлы болған.

Ұқсас шарттар

Пароксизмалық шабуылдар немесе оқиғалар тудыратын көптеген жағдайлар бар. Бұл оқиғалар (әсіресе тарихи, биография сияқты медициналық емес әдебиетте) жиі ұстама, құрысу немесе конвульсия деп аталады. Бұл терминдер тек эпилепсияға ғана қатысты емес, сондай-ақ мұндай оқиғалар кейде эпилепсияға жатпайтын құрысулар ретінде жіктеледі. Егжей-тегжейлі зерттелген кезде, шабуылдар көбінесе "қиындыққа тап болу", "ауырсынумен күресу", "жан түршігерлік құрысу" сияқты сөздермен сипатталған. Аты Өмір туралы мәліметтер Сілтеме Ұлы Александр б.з.д. 356–323 жылдары пневмонияға қарсы күшті дәрі ішкеннен кейін құлап түсті. Шарль Ірі денелі c.839–888 жылдары эпилепсиямен ауырған, 873 жылы Франкфуртта "ұстама" басынан өткен патша ретінде танылды. Бір автордың соңғы егжей-тегжейлі зерттеулері кейбір хабарламалардың дұрыстығына немесе олардың жалпы түсінігіне күмән келтірді. Оның орнына бас ауруы, малярия және инсульт мүмкін деген болжам бар. Ұлы Альфред 849–899 жылдары қанағаттандырмас ауырсыну. Кардинал Ришелье 1585–1642 жылдары көз жасының араласуы. Гай де Мопассан 1850–1893 жылдары эфирді тыныс алғаннан туындаған психикалық аурулар мен галлюцинациялар. Винсент ван Гог 1853–1890 жылдары 150-ден астам дәрігер Ван Гогтың ауруына 30-ға жуық түрлі диагноз қойды. Генри Гастоның қайтыс болғаннан кейінгі диагнозы "абсентті қолдану нәтижесінде пайда болған және ерте лимбикалық зақымданумен күштелген уақытша жақшалық эпилепсия" болды. Бұл Ван Гогтың жеке дәрігері Феликс Рейдің калий бромидін тағайындауымен сәйкес келеді. Кейбіреулер Ван Гогтың жекелігі Гешвинд синдромымен сәйкес келетінін қосымша дәлел деп санайды. Барлығы да келіспейді – Джон Хьюздің соңғы шолуы Ван Гогтың эпилепсиясы болмағанын көрсетті. Ол әдетте ақыл-есі дұрыс емес еді және көп ішімдік ішкеннен кейін "есінен танып", "құлап" қалатын. Грэхам Грин 1904–1991 жылдары Грин жас кезінде бірнеше рет есінен танып қалғаннан кейін эпилепсия диагнозын алды. Оның алдағы некесі қауіпті болды және ол өзін-өзі өлтіруді ойлады. Емдеуге серуендеу және Кеплердің сусын қосылды. Грин ақырында диагнозға сенімсіздік білдірді және қазір эпизодтар есінен танып қалу болған деген болжам бар. Джон Берриман 1914–1972 жылдары нервтік шаршау деп бағаланатын, ешқандай ауруға шалдықпады. Берриман депрессия мен алкоголизмге ұшырады.