Кіріспе

Пароксизмалық шабуылдар немесе пароксизмдер (грек тілінен παροξυσμός) – бұл спазм немесе ұстама сияқты симптомдардың кенеттен қайталануы немесе күшеюі. Бұл қысқа мерзімді, жиі кездесетін белгілер әртүрлі клиникалық жағдайларда байқалады. Олар көбінесе қыртыс склерозы немесе коклюшпен байланысты, бірақ басқа да ауруларда, мысалы, энцефалит, бас жарақаты, инсульт, аутизм, астма, тригеминальды невралгия, тыныс тоқтату ұстамалары, эпилепсия, безгек, дорсальды табес және Бехчет ауруы, пароксизмалық түнгі гемоглобинурия (ПТГ) сияқты жағдайларда да кездесуі мүмкін. Балаларда қанағаттандыру бұзылысының бір белгісі ретінде де сипатталған. Пароксизм сөзі «кент шабуыл, жарылыс» деген мағынаны білдіреді және грек тілінен алынған παροξυσμός (paroxusmos) – ‘көтеріңкілік, ашулану’ сөзінен туындаған. Әртүрлі аурулардағы пароксизмалық шабуылдар туралы кеңінен хабарланған, ал демиелинденген нервтердің эфаптикалық байланысы осы құбылыстың негізгі механизмдерінің бірі деп есептеледі. Бұл қыртыс склерозы мен дорсальды табес ауруларында осы шабуылдардың болуымен расталады, себебі екеуі де жұлын нейрондарының демиелинизациясын қамтиды. Физикалық жаттығулар, тактильді стимулдар, ыстық су, аласқақтық және мойынды иілу пароксизмалық шабуылдарды тудыруы мүмкін. Көбінесе хабарланған пароксизмалық шабуылдар – ауырсынулы тоникалық спазмдар, дисартрия және атаксия, сезімнің жойылуы және гемипарез. Олар әдетте басқа уақытша симптомдардан қысқа мерзімділігімен (2 минуттан аспайды), жиілігімен (күнде 1-2 реттен бірнеше жүз ретке дейін), стереотипті сипатымен және дәрілерге (әдетте карбамазепин) жақсы жауап беруімен ерекшеленеді. Симптомдардың қалдық неврологиялық белгілерсіз толық жойылуы оларды анықтаудағы маңызды фактор болып табылады.