Ұшақтың құйрығының жерге немесе басқа нысанға соқтығысуы – авиациядағы қауіпті жағдай. Себептері, салдары және ұшақтың тексеру қажеттігі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұшақтың құйрығының немесе тұйықталған бөлігінің жерге немесе басқа нысанға соғылуы, салдарынан елеулі зақымдану.
Contact of an aircraft tail with the ground or another object causing substantial damage
Әуе көлігінде, құйрық соққысы – ұшақтың құйрығының немесе тұйықталған бөлігінің жерге немесе қозғалмайтын нысанға тиюі. Бұл үш дөңгелекті шассиі бар қанатты ұшақтарда, ұшып көтерілу кезінде ұшқыш мұрынды тым жылдам көтергенде немесе қону кезінде ұшқыш соңғы тұрғанда мұрынды тым тік көтергенде, көбінесе ұшу-қону жолағының басына тым жақын қонуға тырысқанда болуы мүмкін. Бұл тікұшақтардың жерге жақын операцияларында да орын алуы мүмкін, құйрық бөлігі кездейсоқ түрде кедергіге тиген кезде. Шағын құйрық соққысы өзіндік қауіпті болмаса да, ұшақ әлсіреуі мүмкін, сондықтан оның пайдалану мерзімі ішінде ауыр апаттарды болдырмау үшін мұқият тексеру және жөндеу қажет.
In aviation, a tailstrike or tail strike occurs when the tail or empennage of an aircraft strikes the ground or other stationary object. This can happen with a fixed wing aircraft with tricycle undercarriage, in both takeoff where the pilot rotates the nose up too rapidly, or in landing where the pilot raises the nose too sharply during final approach, often in attempting to land too near the runway threshold. It can also happen during helicopter operations close to the ground, when the tail inadvertently strikes an obstacle. A minor tailstrike incident may not be dangerous in itself, but the aircraft may still be weakened and must be thoroughly inspected and repaired if a more disastrous accident is to be avoided later in its operating life.
Қорғау шаралары
Қанатты, дәстүрлі құйрығы және үш дөңгелекті шассиі бар ұшақтар құйрығымен соқтығысуға осал. Әсіресе, ұшып тұрғанда немесе қонғанда жоғары шағылысу бұрышын қажет ететіндері. Оларға кішкентай артқы дөңгелек (Конкорд және Сааб Дрейкен), құйрық тіреуіші (Diamond DA20) немесе күшейтілген артқы бампер сияқты қорғау құрылғысы орнатылуы мүмкін. Бұл құрылғы бекітілген немесе жиырылатын болуы мүмкін.
Fixed wing aircraft with a conventional tail and tricycle undercarriage are vulnerable to tailstrike. Those which require a high angle of attack on takeoff or landing are especially so. They may be fitted with a protection device such as a small tailwheel (Concorde and the Saab Draken), tailskid (Diamond DA20), or reinforced tail bumper. The device may be fixed or retractable.
Қақтығыстарды басқару
Құйрық соққысының салдары өзіндік қауіпті емес, бірақ ұшақ мұқият тексерілуі тиіс, ал егер қысым корпусы зардап шексе, жөндеу қиын және қымбатқа соғуы мүмкін. Құйрық соққысынан кейін зақымдалған ұшақ құрылымын жеткіліксіз тексеру және дұрыс жөндемеу, көптеген қысым циклдарынан кейін, ұзақ уақыттан соң апатты құрылымдық бұзуға алып келуі мүмкін.
Tailstrike incidents are rarely dangerous in themselves, but the aircraft must be thoroughly inspected and repairs may be difficult and expensive if the pressure hull is involved. Inadequate inspections and improper repairs to damaged airframes after a tailstrike have been known to cause catastrophic structural failure long after the tailstrike incident following multiple pressurization cycles.
Белгілі бір құйрық соққыларының мысалдары
Emirates 407 рейсі, ұшып көтерілгенде жеткіліксіз итеру күшін түзеу кезінде құйрық соққысына ұшырады. KLM 4805 рейсі, Тенерифе әуежайындағы апат кезінде соқтығысудан қашуға тырысқанда ұшып көтерілу кезінде құйрық соққысына ұшырады. Japan Air Lines 123 рейсі, бұрынғы құйрық соққысын жөндеудің дұрыс болмауы салдарынан жеті жылдан кейін катастрофалық бұзылуға әкелді. 520 адамның қаза болуы осыны авиация тарихындағы ең көп адам қаза болған бір ғана ұшақ апатына айналдырды. China Airlines 611 рейсі, бұрынғы құйрық соққысын жөндеудің дұрыс болмауы салдарынан жиырма екі жылдан кейін катастрофалық бұзылуға әкелді. Middle East Airlines 304 рейсі, Каир халықаралық әуежайына қонғанда құйрық соққысына ұшырады. Air India Express 611 рейсі, капитанның арқалығының құлауынан кейін ұшып көтерілу кезінде қатты құйрық соққысына ұшырады, нәтижесінде локализатор антеннасымен және периметр қабырғасымен соқтығысты. Air Transport International 782 рейсі, Канзас-Сити халықаралық әуежайынан ұшып көтерілуге тырысқанда құйрық соққысына ұшырады.
Emirates Flight 407, tailstrike on takeoff when correcting for insufficient thrust. KLM Flight 4805, tailstrike on takeoff while attempting to avoid collision in the Tenerife airport disaster. Japan Air Lines Flight 123, improper repairs to a previous tailstrike on landing, resulting in catastrophic failure seven years later. The 520 fatalities made this the deadliest single aircraft accident in aviation history. China Airlines Flight 611, improper repairs to a previous tailstrike on landing, resulting in catastrophic failure twenty two years later. Middle East Airlines Flight 304, tailstrike on landing at Cairo International Airport. Air India Express Flight 611, severe tailstrike on takeoff following the collapse of the captain's backrest resulting in collision with the localizer antenna and perimeter wall. Air Transport International Flight 782, Experienced a tailstrike when trying to takeoff from Kansas City International Airport.
Вертолеттер
Тікұшақтарда да құйрық соққылары болуы мүмкін. Мысалы, Австралиялық AW139 тікұшағы қону кезінде артқы құйрығымен өсімдіктерге тиіп алған. Вертолеттерде құйрық соққысы құйрық роторының өзіне, құйрық бағанасына немесе құйрық қанатына залал келтіруі мүмкін. Құйрық бағанасы бар тікұшақтар үшін тағы бір қауіп – негізгі ротор мен құйрықтың соқтығысуы, бұл құйрықтың үзілуіне және/немесе негізгі ротор қанатының зақымдануына әкелуі мүмкін.
Tailstrikes can also happen with helicopters, and example of this is an Australian AW139 which on landing the rear tail hit vegetation. With helicopter's a tail strike can mean that the tail rotor itself, boom, or tailfin are damaged by contact. Another type of danger for helicopters that have a tail boom, is that the main rotor and tail strike each other, which can cause the tail to be cut off and/or damage the main rotor blade.