Али әл-Амин Мазруи (1933-2014) – кениялық-американ ғалымы, Африка, Ислам және Солтүстік-Оңтүстік қарым-қатынастары саяхатшысы. «Африкалықтар: Үш мұра» авторы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кениялық ғалым (1933–2014)
Kenyan academic (1933–2014)
Әли Әл-Әмин Мазруи (24 ақпан 1933 – 12 қазан 2014), Кенияда туған американдық ғалым, профессор және африка және исламтану, сондай-ақ Солтүстік-Оңтүстік қарым-қатынастары туралы саяси жазушы. Ол Кенияның Момбаса қаласында дүниеге келген. Оның қызметтеріне Нью-Йорк штатының Бингхэмтон қаласындағы Бингхэмтон университетінің әлемдік мәдениеттерді зерттеу институтының директоры және Мичиган университетінің афроамерикандық және африкалық зерттеулер орталығының директоры кірді. Ол 1980 жылдары "Африкандықтар: үш буын мұра" атты деректік телесериалды жасады.
Ali Al'amin Mazrui (24 February 1933 – 12 October 2014), was a Kenyan born American academic, professor, and political writer on African and Islamic studies, and North South relations. He was born in Mombasa, Kenya. His positions included Director of the Institute of Global Cultural Studies at Binghamton University in Binghamton, New York, and Director of the Center for Afro American and African Studies at the University of Michigan. He produced the 1980s television documentary series The Africans: A Triple Heritage.
Ерте өмір
Мазруи 1933 жылғы 24 ақпанда Кения колониясының Момбаса қаласында дүниеге келген. Ол Кения колониясының Кади соттарының бас ислам судьясы Әл-Амин Бін Әли Мазруидің ұлы болды. Әкесі де ғалым және жазушы болған, оның бір кітабын Хамза Юсуф 2004 жылы ағылшын тіліне аударған, кітапқа Әли алғы сөз жазған. Мазруи отбасы Кенияның тарихи жағынан бай және маңызды отбасы болды, бұрын Момбасаны билеген. Әлидің әкесі Кенияның бас қадиі, ислам заңы бойынша ең жоғары билік болған. Мазруи әкесінің оған интеллектуалды пікірталасқа құштарлықты ұялатқанын айтады, өйткені әкесі сот отырыстарына қатысқаннан басқа, белгілі памфлетші және қоғамдық пікірталастарға қатысушы болған. Мазруи жас кезінен әкесімен бірге сотқа барып, оның саяси және моральдық пікірталастарын тыңдайтын. Мазруи әкесінің ізімен исламшы болып, Мысырдағы Әл-Азхар университетінде білім алуды жоспарлаған. 1949 жылы Кембридж мектебінің сертификаттық емтиханында нашар нәтиже көрсеткені үшін Мазруиге сол кезде Шығыс Африкадағы жалғыз жоғары оқу орны – Макерере колледжіне (қазіргі Макерере университеті) түсуден бас тартты. Содан кейін Момбаса мұсылман білім беру институтында (қазіргі Момбаса техникалық университеті) жұмыс істеді. Кения үкіметінің стипендиясын алғаннан кейін, ол Куаме Нкруманың пан-африканизм және ар-ожданшылдық идеяларына әсер етті, бұл оның "Африканың үштік мұрасы" (африкалық, ислам және христиандық) тақырыбындағы талқылауының негізін құрады. Мазруи Макерере университетінен кетуге мәжбүр болғанын айтты. Оның кетуі саяси ойшыл ретінде өсіп келе жатқан беделін аймақтық фракциялардың біріне қосуға қысым көрсетілгеніне қарамастан, бейтарап академик болу қалауынан туындады. Оның алғашқы өтініші Занзибар революциясының жетекшісі Джон Океллодан болды, ол 1968 жылы Мазруидің үйіне келіп, оны өз ісіне қосылуға шақырды. Окелло бастапқыда Мазруиді өзіне кеңесші болуға көндіруге тырысты, содан кейін Занзибардың конституциясын жазуға көмектесуін сұрады. Мазруи Океллоға оның осы мәселеге жанашырлық танытатынын, бірақ саяси бағдарламаға қосылу профессор және академик міндетін бұзу екенін айтты. Бұл оқиға Мазруидің халықаралық беделінің қаншалықты жоғары екенін көрсетті. Окелло оны арнайы іздеп келді, өйткені ол Әлидің империализмге қарсы зиялы ретінде танымал екенін біліп, бағалады. Кейіннен Мазруи Макерередегі қызметі аяқталған кезде Уганда президенті болған Иди Аминге ұсыныс жасады. Амин, Мазруидің айтуынша, оны өзінің арнайы кеңесшісі етіп тағайындауды қалаған. Мазруи бұл шақырудан бас тартты, өйткені ол қауіпсіздігіне қатысты алаңдады, соның салдарынан Угандадағы саяси мәртебесінен айырылды. Бұл Мазруиді ақыры Макерере университетінен кетуге мәжбүр етті. Мазруи жиі Угандаға қайтып оралуды қалағанын айтқан, бірақ оны одан алыстатып отырған факторлар ретінде Уганда үкіметімен қарым-қатынасының нашарлауын, сондай-ақ Уганда халқының кениялық саясаттанушыға деген жағымсыздығын атады. 1974 жылы Мазруи Мичиган университетінде саяси ғылым профессоры болып жұмысқа қабылданды. Мичиган штатында болған кезінде Мазруи Нигериядағы Джос университетінде профессорлық қызмет атқарды. Ол Африкадағы тақырыпқа үлес қосу үшін уақыт бөлу және оқыту маңызды деп есептеді. 1978 жылдан 1981 жылға дейін Мазруи Мичиган университетінің Афроамерикалық және Африкалық зерттеулер орталығының директоры болды. Ол кафедрада салыстырмалы түрде тыныш қызмет атқарған кезде, оның қатысуы бірнеше себептерге байланысты маңызды болды. Біріншіден, Мазруидің негізгі көзқарасы – афроамерикалықтар мен африкалықтардың байланысын нығайту қажеттігі еді. Ол Африканы жақсартудың жолы – африкалық американдықтарды әлемдік саясатта білім беру және Африкамен байланыстарын нығайту деп сенді, бұл барлық нәрсе CAAS-тің қарамағында болуы мүмкін. Алайда ол CAAS сияқты бағдарламаның қандай да бір нәтижеге жете алатынына күмәндана бастады. Ол М университеті студенті болған жылдары мұндай бағдарламаларды сынға алып, "кейбір университеттер қара белсенділікке жауап ретінде қара зерттеулер бағдарламасын саяси цинизммен құрды, оған мен таң қалу қиын деп таптым, ең болмағанда" деді. Мазруи 1989 жылға дейін Мичиган университетінде сабақ берді, содан кейін ол екі жылдық демалысқа шығып, SUNY Binghamton-дағы Альберт Швейцер профессоры лауазымына қабылданды. Мазруидің М университетімен қоштасуы Макеререден кетуінен кем болған жоқ. Мазруи 1991 жылғы 29 мамырда Мичиган университетінен кетіп бара жатқанын жариялады. Осыған дейін М университеті мен SUNY арасында кең таралған бәсеке болды. Хабарламаға сәйкес, SUNY Мазруиге 500 000 долларлық пакет ұсынды, оның ішінде 105 000 долларлық жалақы (М университетіндегі 71 500 долларлық жалақысына қарағанда) және Мазруи таңдаған үш профессорға, үш аспирантқа, хатшыға және саяхат шығындарына қаражат қарастырылған. Мичиган университеті бұл ұсынысқа жауап бергені хабарланды, бірақ Мазруи бұл ұсыныс кеш келгенін шешті. Ол М университетінің үшінші әлемдегі саяси ғылымды зерттеуге берілгендігіне көз жеткізбегенін айтты. Нью-Йорк штатының губернаторы Марио Куомо және Мичиган штатының губернаторы Джеймс Бланшард Мазруиге жеке қоңырау шалып, өз штаттарындағы университетті таңдауға көндіруге тырысты. Бұл оқиға университет профессорларының тауарлануы және танымал болуы туралы сұрақтарды тудырды. Оның кетуі Мичиган университетіндегі нәсілдік әртүрлілік туралы да әңгімеге бастады, ол М университетінде болған он бес жыл ішінде осы әңгімеге көп қатыспаған. Мичиган университетінің Мазруиді ұстап қалуға жасаған әрекеттеріне қарамастан, сол кездегі университет президенті Джеймс Дудерштадт, құрметті қара профессорды ұстап қалуда жеткіліксіз күш көрсеткені үшін қатты сынға ілікті. Мазруи 1974 жылы жұмысқа қабылданған кезде университет студенттік және факультет құрамындағы әртүрліліктің уәделерін орындамағаны үшін, әсіресе екінші қара әрекет қозғалысынан қатты сынға ұшырады. Дудерштадт 1989 жылға қарай университет әртүрлілікті қамтамасыз етуде жақсы нәтижелер көрсеткенін айтты. Олар сол жылы 45 азшылық факультетін қосты, бұл өткен жылға қарағанда 13-ке көп, ал Әдебиет, Ғылым және өнер колледжінде "азшылықтарды жұмысқа алу өркендеп өсті". Дегенмен университет тек азшылықтарды жұмысқа алуға, оларды сақтап қалуға баса назар аудармайды деген алаңдаушылық болды.
Mazrui was born on 24 February 1933 in Mombasa, Kenya Colony. He was the son of Al Amin Bin Ali Mazrui, the Chief Islamic Judge in Kadhi courts of Kenya Colony. His father was also a scholar and author, and one of his books has been translated into English by Hamza Yusuf as The Content of Character (2004), to which Ali supplied a foreword. The Mazrui family was a historically wealthy and important family in Kenya, having previously been the rulers of Mombasa. Ali's father was the Chief Kadhi of Kenya, the highest authority on Islamic law. Mazrui credited his father for instilling in him the urge for intellectual debate, as his father not only participated in court proceedings but also was a renowned pamphleteer and public debater. Mazrui would, from a young age, accompany his father to court and listen in on his political and moral debates. Mazrui initially intended to follow the path of his father as an Islamist and pursue his study in Al Azhar University in Egypt. Due to poor performance in the Cambridge School Certificate examination in 1949, Mazrui was refused entry to Makerere College (now Makerere University), the only tertiary education institute in East Africa at that time. He then worked in the Mombasa Institute of Muslim Education (now Technical University of Mombasa). After getting a Kenyan Government scholarship, He was influenced by Kwame Nkrumah's ideas of pan Africanism and consciencism, which formed the backbone of his discussion on "Africa's triple heritage" (Africanity, Islam and Christianity). Mazrui reflected that he felt forced to leave the University of Makerere. His departure was likely the result of his desire to remain a neutral academic in the face of pressures to attach his growing prestige as a political thinker to one of the regional factions. His first solicitation was from John Okello, the leader of the Zanzibar Revolution, who came to Mazrui's house in 1968 to urge Mazrui to join his cause. Okello originally tried to convince Mazrui to become an advisor to him and then simply tried to enlist Mazrui's assistance in writing a constitution for Zanzibar. Mazrui told Okello that, while he was inclined to sympathize with the cause, it would be a violation of the moral duty of a professor and an academic to join with a political agenda. This incident shows the level of international prestige that Mazrui had already accumulated. Okello had sought him out specifically because he knew and valued Ali's reputation as an anti imperialist intellectual. Mazrui was later approached by Idi Amin who was the president of Uganda at the end of Mazrui's time at Makerere. Amin, according to Mazrui, wanted Mazrui to become his special adviser. Mazrui declined this invitation, for fear that it would be unsafe, and by doing so lost his political standing in Uganda. This would be what Mazrui ultimately felt forced him to leave the University of Makerere. Mazrui often said that he would like to return to Uganda, but cited his strained relationship with the Ugandan government, as well as the unfriendliness of the Ugandan people towards a Kenyan political scientist as the factors keeping him away. In 1974, Mazrui was hired as a professor of political science at the University of Michigan. During his time at Michigan, Mazrui also held a professorship at the University of Jos in Nigeria. He held that spending time teaching and being part of the discourse in Africa was important to not losing his understanding of the African perspective. From 1978 until 1981 Mazrui served as the Director of the Center for Afro American and African Studies (CAAS) at the University of Michigan. While he had a relatively quiet tenure in the chair, his presence there was important for a couple reasons. First, it was a central view of Mazrui's that the African American and the African connection had to be strengthened. He believed the way to better Africa was to educate African Americans in global politics and to strengthen their connection with Africa, all things that could be under the purview of CAAS. However he also seemed to doubt the ability of a program like CAAS to accomplish anything. During his earlier years at U of M he criticized such programs saying that, in response to black activism, "some universities just established a black studies program with a kind of political cynicism which I found rather difficult to admire, to say the very least." Mazrui taught at the University of Michigan until 1989, when he took a two year leave of absence to accept the Albert Schweitzer professorship at SUNY Binghamton. Mazrui's departure from U of M was no less eventful than his departure from Makerere. Mazrui announced his resignation from the University of Michigan on 29 May 1991. Leading up to this point, there had been a highly publicized bidding war between U of M and SUNY. Reportedly, SUNY offered Mazrui a $500,000 package which included a $105,000 salary (as compared to his $71,500 salary at U of M) as well as the funds for three professors of Mazrui's choosing, three graduate assistants, a secretary, and travel expenses. The University of Michigan reportedly matched this offer, but Mazrui decided it was too little too late. He stated that he was unconvinced by U of M's commitment to the study of political science in the third world. Both governor Mario Cuomo from New York and Governor James Blanchard from Michigan gave Mazrui personal calls to convince him to choose the university in their states. The whole affair sparked questions about the commodification as well as the celebrity of university professors. His departure also caused a conversation about racial diversity at the University of Michigan; a conversation he had not been a huge part of for the fifteen years while he was on the U of M campus. In spite of the University of Michigan's efforts to retain Ali Mazrui, James Duderstadt, the president of the university at the time, came under heavy fire for not being proactive enough in the retention of an esteemed Black professor. Mazrui had been hired in 1974, while the university was under heavy criticism, especially from the second Black Action Movement, for not keeping its promises for diversity in the student body and among the faculty. In contrast, Duderstadt argued that, by 1989, the University was doing a much better job of diversifying. They had added 45 minority faculty that year, 13 more than the year before and the College of Literature, Science and the Arts had seen "skyrocketing minority recruitment." Even still there was a worry that the university was focusing only on recruiting minorities, and not on making them stick around.
Тағайындаулар
Гуманитарлық ғылымдардағы Альберт Швейцер профессоры, саяси ғылымдар, африка зерттеулері, философия, түсіндіру және мәдениет профессоры, сондай-ақ Жаһандық мәдени зерттеулер институтының директоры қызметтерін атқарғаннан басқа, Мазруи Нигериядағы Джос университетінде гуманитарлық және даму зерттеулеріндегі Альберт Лутхули профессоры, Корнелл университетінде Африка зерттеулеріндегі Эндрю Д. Уайт зейнеткер профессоры және аға ғалым, ал кеңесші ретінде Найроби, Кениядағы Жомо Кениата ауыл шаруашылығы және технология университетінде қызмет етті. 1999 жылы Мазруи Гайана университетінде, Джорджтаун, Гайанадағы алғашқы Уолтер Родни профессоры қызметінен зейнетке шықты. Мазруи сонымен қатар Стэнфорд университетінде, Чикаго университетінде, Колгейт университетінде, МакГилл университетінде, Сингапур ұлттық университетінде, Оксфорд университетінде, Гарвард университетінде, Бриджуотер мемлекеттік колледжінде, Огайо мемлекеттік университетінде және Каир, Австралия, Лидс, Найроби, Тегеран, Денвер, Лондон, Бағдад және Сассекс сияқты басқа да оқу орындарында қонақ ғалым болып жұмыс істеді. 2005 жылы Әли Мазруи Prospect Magazine (Ұлыбритания) және Foreign Policy (АҚШ) журналдарының «100 ең танымал қоғамдық зиялылар» тізімінде әлемдегі 73-ші орынды иеленді.
In addition to his appointments as the Albert Schweitzer Professor in the Humanities, Professor in Political Science, African Studies, Philosophy, Interpretation and Culture and the Director of the Institute of Global Cultural Studies (IGCS), Mazrui also held three concurrent faculty appointments as Albert Luthuli Professor at Large in the Humanities and Development Studies at the University of Jos in Nigeria, Andrew D. White Professor at Large Emeritus and senior scholar in Africana Studies at Cornell University, Ithaca, New York and chancellor of the Jomo Kenyatta University of Agriculture and Technology, Nairobi, Kenya. In 1999, Mazrui retired as the inaugural Walter Rodney Professor at the University of Guyana, Georgetown, Guyana. Mazrui has also been a visiting scholar at Stanford University, The University of Chicago, Colgate University, McGill University, National University of Singapore, Oxford University, Harvard University, Bridgewater State College, Ohio State University, and at other institutions in Cairo, Australia, Leeds, Nairobi, Teheran, Denver, London, Baghdad, and Sussex, among others. In 2005, Ali Mazrui was selected as the 73rd topmost intellectual person in the world on the list of Top 100 Public Intellectuals by Prospect Magazine (UK) and Foreign Policy (United States).
Африканың ең үлкен байлығы
Мазруи Африканың ең бағалы байлығы – африкалықтар екеніне сенді. Ол әсіресе африкалық американдықтарға тоқталып, олардың африкалық тарихын естен шығармауы және Африка маргиналды жағдайдан шығуды үміттенсе, АҚШ-тың сыртқы саясатына әсер етудің жолын табуы керектігін айтты. Али досы, доктор Кипьего Челугетке Мичиган және Жос қалаларындағы бірлескен профессорлық қызметінің осындай байланыстың бір бөлігі болуға жасаған тытысы екенін түсіндірді.
Mazrui believed the greatest resource that Africa possessed was the African people. In particular, he pointed to African Americans, arguing that they must remember their African heritage and find a way to exert their influence over U. S. foreign policy if Africa ever hopes to climb out of its marginal position. Ali explained to a friend, Dr Kipyego Cheluget, that his joint professorship at Michigan and Jos was his attempt to be a part of such a connection.
Кәсіби ұйымдар
Академиялық қызметтерінен өзге, Мазруи Африка тану қауымдастығының (АҚШ) президенті, Халықаралық саясаттану қауымдастығының вице-президенті болып қызмет етті, сондай-ақ Дүниежүзілік банкке арнайы кеңесші болып та жұмыс істеген. Ол Вашингтон қаласындағы Америка мұсылман кеңесінің басқарма мүшесі де болды.
In addition to his academic appointments, Mazrui also served as president of the African Studies Association (USA) and as vice president of the International Political Science Association and has also served as special advisor to the World Bank. He has also served on the board of the American Muslim Council, Washington, D. C.
Шығармалары
Мазруидің зерттеу жұмыстары Африка саясаты, халықаралық саяси мәдениет, саяси ислам және Солтүстік-Оңтүстік қатынастарын қамтыды. Ол жиырмадан астам кітаптың авторы немесе бірлескен авторы. Мазруи сонымен қатар ірі ғылыми журналдарда және бұқаралық ақпарат құралдарында жүздеген мақала жариялаған. Ол 20-дан астам халықаралық ғылыми журналдардың редакциялық алқасына мүше болып кірген. Мазруидің саяси стратегиялар мен жаңа көзқарастар бойынша мемлекет басшылары, үкіметтер, халықаралық БАҚ және зерттеу институттарымен кеңес алып жүргені белгілі. Ол 1960-1970 жылдары африкалық зиялылардың қалыптасқан кейбір көзқарастарын сынап, танымал болды. Ол африкалық социализмді және марксизмнің барлық ағымдарын сынады. Коммунизмнің Батыстан әкелінген, Африканың жағдайына сәйкес келмейтін, бұрынғы отаршылдық әрекеттер сияқты еуропалық үлгідегі үкіметтерді орнатуға бағытталған екенін айтты. Ол жаңартылған либерализм континентке көмектесе алады деп санай отырып, өзін африкалық либерализмнің ерекше идеологиясын қолдайтын адам ретінде сипаттады. Сонымен қатар, ол қазіргі әлемдік тәртіпке қатысты өткір сын айтты. Қазіргі капиталистік жүйенің Африканы қатты қанағанын, Батыс либералдық идеалдарға сирек немесе ешқашан сай келмейтінін, оны жаһандық апартеид деп сипаттауға болатынын сендірді. Ол Батыстың дамушы елдерге, мысалы, Ирак соғысына араласуына қарсы болды. Израильдің көптеген саясатына қарсы болды және палестиналықтарға қатысты жағдайды Оңтүстік Африканың апартеидпен байланыстыруға тырысқандардың бірі болды. Әсіресе соңғы жылдары Мазруи ислам мен исламизм туралы пікір білдіруші ретінде танылды. Зорлық-зомбылық пен терроризмді жоққа шығарғанмен, қазіргі ислам фундаментализмінде маңызды рөл атқаратын империализмге қарсы сезімді жоғары бағалады. Сонымен қатар, ол шариғат заңы демократиямен үйлесімді емес емес деп мәлімдеді, бұл пікір дау тудырды. Жазба жұмысынан өзге, Мазруи «Африкалықтар: Үштік мұра» атты телесериалдың авторы болды, ол BBC және Public Broadcasting Service (WETA, Вашингтон) Нигерия теледидар басқармасымен бірлесіп, Annenberg/CPB жобасының қаржыландыруымен түсірілді. Осы аттас кітап 1986 жылы BBC Publications және Little, Brown and Company бірлесіп жарияланды.
Mazrui's research interests included African politics, international political culture, political Islam and North South relations. He is author or co author of more than twenty books. Mazrui has also published hundreds of articles in major scholastic journals and for public media. He has also served on the editorial boards of more than twenty international scholarly journals. Mazrui was widely consulted by heads of states and governments, international media and research institutions for political strategies and alternative thoughts. He first rose to prominence as a critic of some of the accepted orthodoxies of African intellectuals in the 1960s and 1970s. He was critical of African socialism and all strains of Marxism. He argued that communism was a Western import just as unsuited for the African condition as the earlier colonial attempts to install European type governments. He argued that a revised liberalism could help the continent and described himself as a proponent of a unique ideology of African liberalism. At the same time he was a prominent critic of the current world order. He believed the current capitalist system was deeply exploitative of Africa, and that the West rarely if ever lived up to their liberal ideals and could be described as global apartheid. He has opposed Western interventions in the developing world, such as the Iraq War. He has also long been opposed to many of the policies of Israel, being one of the first to try to link the treatment of Palestinians with South Africa's apartheid. Especially in recent years, Mazrui became a well known commentator on Islam and Islamism. While rejecting violence and terrorism Mazrui has praised some of the anti imperialist sentiment that plays an important role in modern Islamic fundamentalism. He has also argued, controversially, that sharia law is not incompatible with democracy. In addition to his written work, Mazrui was also the creator of the television series The Africans: A Triple Heritage, which was jointly produced by the BBC and the Public Broadcasting Service (WETA, Washington) in association with the Nigerian Television Authority, and funded by the Annenberg/CPB Project. A book by the same title was jointly published by BBC Publications and Little, Brown and Company in 1986.
Дау
"Африкалықтар" кейбір көрермендер үшін даулы туынды болды. Ұлыбританияда, BBC арнасында көрсетілгенде, ол көбінесе назардан тыс қалды. Алайда, АҚШ-та, PBS арналарында көрсетілгенде, "Африкалықтар" батысқа қарсы көзқарас танытқаны үшін көп сынға ұшырады. Сыншылар пікірінше, "Африкалықтар" Африканың көптеген мәселелерін Еуропа мен Американың теріс ықпалымен байланыстырады, ал ең көп сын Муаммар Каддафиді ізгі көшбасшы ретінде бейнелеуіне қатысты болды. Бұл деректі фильмді ең қатты сынаған Линн Чейни сол кезде Ұлттық гуманитарлық қордың (NEH) төрағасы еді. Қор "Африкалықтар" фильмін қаржыландыруға 600 000 доллар бөлген, ал Чейни Мазруи қор берген қаржыландыру шарттарын орындамағанын айтты. Чейни оқиғаның әртүрлі жақтарын көрсететін әртүрлі сұхбаттарға уәде берілгенін, бірақ көрсетілімде мұндай сұхбаттар болмағандықтан ашуланғанын мәлімдеді. Чейни NEH атауы мен логотипін титрлерден алып тастауды талап етті. Ол сондай-ақ Мазруидің авторлық құқығымен бірге сериалдың американдық нұсқасына "Түсіндірме" деген сөздерді қосты. Сериалды және оның ықтимал бейтараптығын қорғай отырып, Мазруи былай деді: "Мені PBS және BBC Америка мен британ халқына африкалықтар туралы, іштен қарағандағы көзқарас туралы айтуға шақырды. Сондықтан адамдардың американдық көзқарас күтпегеніне таң қалдым. Әділ болуға тырыстық, бірақ американдықтарға ұнайтындай болуға емес." Сериалдың қосымша өндірушісі Уорд Чемберлен де сериалды және Мазруиді қорғап, тарихты әділ баяндағанда, африкалықтардың көзқарасынан батыс әлемінің жақсы көрінуі күтілмеуі керек екенін айтты.
The Africans was a controversial series for some. In the UK, where it aired on the BBC, it slid more or less under the radar. In the United States, however, where it aired on some PBS channels, The Africans drew a great amount of scrutiny for being allegedly anti western. According to critics, The Africans blames too many of Africa's problems on the negative influences of Europe and America, and the loudest criticisms came for the portrayal of Muammar Gaddafi as a virtuous leader. The loudest critic of the documentary series was Lynne Cheney, who was at the time the chairperson of the National Endowment for the Humanities (NEH). The endowment had put $600,000 toward the funding of The Africans and Cheney felt that Mazrui had not held to the conditions on which the endowment had granted the funding. Cheney said that she was promised a variety of interviews presenting different sides of the story, and was outraged when there were no such interviews in the show. Cheney demanded that the NEH name and logo be removed from the credits. She also had the words "A Commentary" added to the American version of the series, alongside Mazrui's credits. In defense of the series and its alleged bias, Mazrui made the statement: "I was invited by PBS and the BBC to tell the American and British people about the African people, a view from the inside. I am surprised, then, that people are disappointed not to get an American view. An effort was made to be fair but not to sound attractive to Americans." Ward Chamberlain, the president of series co producer WETA, also stepped in to publicly defend the series and Mazrui by saying that, in a fair telling of history, the western world should not be expected to come out looking good from the African perspective.
Басқа да академиялық даулар
Оның екі құрлықта да даулы тұлға ретіндегі тәжірибесі әртүрлі болды. М университетінде оны антисемит, антиамерикан және жалпы радикал деп айыптағанмен, ол африкалық әріптестеріне пікірсайыстың өте мәдениетті және ғылыми сипатта болғанын жазды. Ал Джоста жағдай осыншалықты шиеленіске ұшырағандықтан, университет профессорлары бір рет "жартылайлай шайқасқандай" Мазруиге қарсы жала жабуды жазалайтыны туралы хабарлама таратқан. Қызығы, жала жабушы – Мазруиді батыстық әңгімелерге қатысқаны үшін тым империалистік деп айыптаған социалист болды.
His experience as a controversial figure was different in the two continents. While he was surrounded by controversy at U of M (he has been accused of being anti Semitic, anti American, and generally radical) he wrote to his African colleagues saying that the debate had remained remarkably civil and academic. On the other hand, in Jos, things got so heated that the university faculty once put out a flyer threatening to punish anti Mazrui libel "in the pugilist style". Ironically, the libeler was a socialist accusing Mazrui of being overly imperialist for participating in western dialogues.
Израиль-Палестина
Мезруи Мичиган университетінде қызмет еткен кезінде ең көп сынға ұшырағаны Израиль-Палестина қақтығысына қатысты пікірлеріне жауап болды. Мазруи Палестинаны ашық қолдады, сонымен қатар Израиль мемлекетін ашық сынады. Мазруи Израиль мен сионистік қозғалыстың империалистік жолмен әрекет еткенін және олар өздерінің діни сенімдері мен Холокост оқиғаларын саяси үлкейту үшін пайдаланғанын айтты. Ол тіпті Израиль үкіметін "фашистік" деп сипаттады. Бұл дау тудырды. Мичиган университетіндегі көптеген еврей студенттері бұл сөздерді қатты сынап, оны антисемитизммен айыптады. Университет газеті The Michigan Daily 1988 жылы осы мәселе бойынша ұзақ пікірталас жүргізді. Бір студент былай деп жазды: "Мазруи еврей діні мен тарихы туралы білімі жоқ. Израильді нацистік Германиямен теңестіру – ең ауыр нәсілдік ұяттау. Саяси мәселелерден антисемиттікке көшу тек жеккөрушілікті күшейтеді". Мазруи өзін қорғап, антисионист екенін, бірақ бұл антисемитизмнен мүлдем басқа нәрсе екенін мәлімдеді. Ол Израиль үкіметімен және сионистік қозғалысымен келіспеушіліктерін мойындады, бірақ осы көзқарастарын еврей халқының ұлттық ерекшеліктеріне қатысты пікірлерінен тәуелсіз ұстанатынын айтты.
Probably the most fire Mazrui came under during his tenure at the University of Michigan was in response to his views on the Israel Palestine conflict. Mazrui was an outspoken supporter of Palestine and, more than that, an outspoken critic of the state of Israel. Mazrui made the argument that Israel and the Zionist movement behaved in an imperialist fashion and that they used their biblical beliefs and the events of the holocaust for political gain. He went so far as to call the Israeli government "fascist" in its behavior. This sparked controversy. The large Jewish population at the University of Michigan was highly critical of these remarks, accusing him of anti Semitism. In the campus newspaper, The Michigan Daily, there was a prolonged back and forth in 1988. One student wrote: "Mazrui is completely ignorant regarding Jewish faith and history. To compare Israel to Nazi Germany is the ultimate racial slur To digress from politics to anti Semitic tones only fuels the fire of hatred." Mazrui, in his own defense, stated unequivocally that he was anti Zionist, but that that was a fundamentally different thing from anti Semitism. He admitted to having problems with the Israeli government and the Zionist movement, but said that he held these views independent of any views about the Jewish people as an ethnicity.
Ядролық қаруды тарату
Өзінің мансабы бойында Мазруи ядролық соғыстың алдын алудың жалғыз жолы – "Үшінші әлемді" (әсіресе Африканы) ядролық қарумен қаруландыру екенін айтқан, даулы пікірді ұстанды. Бұл көзқарас "Африкалықтар" кітабында баса көрсетілген. Бұл пікір, ядролық қаруға ие елдердің саны арта түссе және сол елдердің саяси тұрақтылығы нашарласа, қандай да бір басшы немесе әскери ұйым ядролық зымырандарды ұшыруы мүмкін екенін жақтағандардың күшті қарсылығына тап болды.
Throughout his career Mazrui held the controversial position that the only way to prevent a nuclear holocaust was to arm the "Third World" (Africa in particular) with nuclear weapons. This was a view spotlighted in The Africans. This view encountered heavy criticism from those who believed that the more countries with nuclear capabilities, and the more unstable those countries are politically, the greater the risk of some leader or military organization launching nuclear missiles.
Өлім
Баспасөз хабарларына сәйкес, Мазруи қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бойы денсаулығы нашарлаған. Ол 2014 жылдың 12 қазанында Нью-Йорктегі Вестал қаласында табиғи себептерден көз жұмды. Оның денесі туған қаласы Момбасаға қайтарылды, ол 19 қазанның таңында жетті. Оны отбасының үйіне апарып, исламдық дәстүрге сәйкес жуу рәсімі жасалды. Қоштасу намазы Ескі қаладағы Мбарук мешітінде оқылды және ол Форт Жесус қарсысындағы отбасының Мазруи зиратына жерленді. Оның жерлеу рәсіміне министрлер кабинетінің хатшысы Нажиб Балала, көпшілік партиясының басшысы Аден Баре Дуале, губернатор Хасан Али Жохо, сенаторлар Хасан Омар және Абу Чиаба қатысты.
According to press reports, Mazrui had not been feeling well for several months prior to his death. He died of natural causes at his home in Vestal in New York on Sunday, 12 October 2014. His body was repatriated to his hometown Mombasa, where it arrived early morning on Sunday 19 October. It was taken to the family home where it was washed as per Islamic custom. The funeral prayer was held at the Mbaruk Mosque in Old Town and he was laid to rest at the family's Mazrui Graveyard opposite Fort Jesus. His burial was attended by Cabinet Secretary Najib Balala, Majority Leader Aden Bare Duale, Governor Hassan Ali Joho; and Senators Hassan Omar and Abu Chiaba.